IOSG: An toàn kinh tế có phải là một Meme không?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
IOSG: An toàn kinh tế có phải là một Meme không?
An ninh kinh tế phần nào là một meme, điều này có phải là chuyện xấu không?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Danny Huang
Ngày 3 tháng 6, người sáng lập Solana Anatoly và nhà nghiên cứu của Ethereum Foundation Justin đã thảo luận về vấn đề an toàn kinh tế trong một buổi tranh luận do Bankless tổ chức. Toly cho rằng an toàn kinh tế là một meme, dẫn đến nhiều cuộc tranh luận tiếp theo giữa các KOL hai bên.
Nội dung thảo luận khá rời rạc, chúng tôi sẽ bắt đầu từ quan điểm của Toly để tổng hợp và phân tích.
1. Lập luận của Toly
-
Do sự tồn tại của các dịch vụ staking tập trung, chi phí để kiểm soát 33% nút thực hiện tấn công thấp hơn nhiều so với giá trị staking thực tế
-
Các chuỗi POS có nền tảng kinh tế nhỏ chưa từng bị tấn công, điều này cho thấy an toàn mạng lưới POS được đảm bảo bởi cơ chế vận hành phi tập trung
-
Ngay cả khi xảy ra tấn công, mạng lưới cũng có thể nhanh chóng khôi phục thông qua tầng xã hội, khiến kẻ tấn công không thể thu lợi lớn hơn chi phí
-
Việc khôi phục qua tầng xã hội có thể khiến mạng tạm thời mất hoạt tính, nhưng ảnh hưởng này là không đáng kể
Vì vậy, kết luận của ông là an toàn kinh tế đối với mạng lưới POS chỉ là một meme; độ an toàn của Ethereum đến từ thiết kế kỹ thuật xuất sắc, phân bố nút và sự đa dạng client.
Sau đó, các KOL cộng đồng hai bên đưa ra nhiều ý kiến xung quanh an toàn kinh tế nhưng khó đi đến kết luận. Hãy cùng làm rõ vấn đề, phân tích lập luận và đưa ra bằng chứng.
2. An toàn kinh tế có phải là một meme?
Trước khi thảo luận, cần làm rõ định nghĩa và mối quan hệ giữa bốn khái niệm: staking, an toàn kinh tế, an toàn Ethereum và an toàn chia sẻ. Bốn thuật ngữ này thường bị nhầm lẫn trong các cuộc thảo luận.
Hình dưới đây mô tả mối quan hệ giữa chúng: ETH được stake một phần trở thành an toàn kinh tế. An toàn kinh tế cùng các yếu tố an toàn khác tạo nên an toàn Ethereum, và an toàn Ethereum lại được AVS sử dụng như dịch vụ an toàn chia sẻ.
Nguồn: IOSG
Lập luận đầu tiên của Toly là việc stake trên chuỗi POS đóng vai trò rất nhỏ trong việc ngăn chặn tấn công, ít hơn nhiều so với giá trị stake. Để kiểm chứng điều này, ta cần biết lượng ETH stake thực sự chuyển đổi thành an toàn Ethereum là bao nhiêu.
Mối quan hệ Stake → An toàn kinh tế → An toàn Ethereum
Hiện tại, lượng ETH đang được stake đạt 33 triệu, vốn hóa thị trường gần 120 tỷ USD. Liệu khối lượng lớn như vậy đều hiệu quả trong việc tạo ra an toàn kinh tế?
Trước tiên, hãy xem xét "tấn công" - đối tượng trái ngược với "an toàn". Có hai loại tấn công chính:
-
>=33% nút lý thuyết có thể thực hiện tấn công double-sign hoặc làm tê liệt mạng.
-
>50% nút có thể kiểm duyệt giao dịch, phát động tái tổ chức ngắn hạn.
Lý thuyết để chiếm được 33%/51% nút bao gồm:
-
Chạy nút mới
-
Kiểm soát nút hiện có
Trường hợp thứ nhất, do nút mới cần xếp hàng để tham gia mạng, việc thêm hơn 33% validator sẽ mất hàng trăm ngày, gần như không thể thực hiện.
Đối với trường hợp thứ hai, Toly cho rằng do sự tồn tại của các giao thức LST và dịch vụ staking tập trung, chi phí để chiếm 33% nút thấp hơn nhiều so với giá trị stake. Về bản chất, chi phí ở đây là chi phí tấn công/hối lộ các giao thức staking thanh khoản hoặc nhà cung cấp dịch vụ staking tập trung chứ không phải chi phí tài chính.
Hãy xem tình trạng hiện tại của các giao thức staking thanh khoản và nhà cung cấp dịch vụ staking tập trung. Hiện nay, Staking thanh khoản chiếm gần 33% tỷ lệ stake, các nhà cung cấp dịch vụ tập trung như CEX chiếm 24,4%, khá gần ngưỡng 33%.
Nguồn: hildobby - Dune Analytic
Đối với CEX, khi ETF Ethereum được phê duyệt, tỷ lệ này có thể tăng cao hơn nữa – ví dụ như Bitcoin ETF chủ yếu dùng Coinbase làm nơi lưu ký.
Nguồn: Maximum Viable Security: A New Framing for Ethereum Issuance
Mức độ tập trung của staking CEX rất cao, thậm chí Coinbase từng tạo ra chuỗi 8 khối liên tiếp đều từ validator của mình. Xu hướng này sẽ còn gia tăng khi ETF được thông qua. Mức độ tập trung như vậy khiến phần này không những không đóng góp vào an toàn kinh tế mà còn gây tác động tiêu cực.
Nguồn: IOSG Ventures
Staking thanh khoản
Nhìn chung, Lido với tư cách là giao thức hàng đầu kiểm soát gần 1/3 lượng ETH stake, điều này có nghĩa từ góc độ giao thức, hệ số Nakamoto đã giảm xuống 1 (chỉ cần một giao thức có thể tấn công toàn bộ mạng).
So với CEX, staking thanh khoản tốt hơn nhờ giải quyết vấn đề tập trung theo nhiều cách như quản trị DAO lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ, quản trị token kép, DVT của Lido và Mini pool của Rocket Pool. Steakhouse sử dụng chỉ số HHI để đo mức độ tập trung staking Ethereum (theo một nghĩa nào đó, đại diện cho hiệu suất chuyển đổi giá trị stake thành an toàn kinh tế), trong đó HHI Lido Real nghĩa là Lido đã thực hiện quản trị phi tập trung, HHI Lido Single nghĩa là Lido chưa phi tập trung quản trị, HHI No Lido nghĩa là không có Lido. Ta có thể thấy, Lido khi tích cực quản trị (đường màu xanh lam) có tác động tích cực đến mức độ phi tập trung của stake.
Nguồn: steakhouse - Dune Analytic
Tiếp tục phân tích sự thay đổi chỉ số HHI. Khoảng khi tỷ lệ ETH stake đạt 11% tổng cung, tức khoảng tháng 8 năm 2022, lúc đó cung ứng 120 triệu, hiệu suất biên cải thiện phi tập trung theo tính toán HHI bắt đầu giảm rõ rệt. Chúng tôi cho rằng lúc này xảy ra tình trạng "bão hòa stake" – tức lượng stake mới mang lại cải thiện phi tập trung giảm mạnh.
Nguồn: IOSG
Chúng tôi nhận thấy dù trong bất kỳ trường hợp nào, việc tăng số lượng stake đều mang lại tác động tích cực đến mức độ phi tập trung, nhưng các giao thức staking thanh khoản tích cực thực hiện quản trị phi tập trung mang lại hiệu suất biên rõ rệt hơn (0,9%), và vẫn duy trì hiệu suất biên tốt sau khi stake bão hòa (0,8%).
Nguồn: IOSG Ventures
Do tổng lượng ETH stake trên Ethereum luôn tăng, điều này có nghĩa an toàn kinh tế vẫn có thể tiếp tục tăng chậm nhưng ổn định.
Nguồn: hildobby - Dune Analytic
Tiếp theo là nhóm Solo Stakers. Nhóm này đóng góp lớn nhất cho việc phi tập trung vì mỗi người thêm một validator độc lập về mặt địa lý/xã hội. Nhưng hiện nay staker cá nhân đang gặp bất lợi so với staking tập trung, chủ yếu do cấu trúc chi phí.
Nguồn: IOSG Ventures
Do chi phí cố định chiếm tỷ lệ cao, so với các nhà vận hành nút lớn, staker độc lập (và nhà vận hành nút nhỏ) nhạy cảm hơn với biến động phần thưởng stake. Hiện nay Quỹ Ethereum muốn giảm tỷ lệ phát hành tương lai, có nghĩa staker độc lập sẽ đối mặt cạnh tranh khốc liệt hơn.
Nguồn: IOSG Ventures
Vì vậy, ta thấy lượng stake như nhau, ba nhóm: nhà cung cấp dịch vụ tập trung, giao thức staking thanh khoản và staker cá nhân đóng góp khác nhau vào an toàn kinh tế, sự khác biệt khó định lượng, nhưng có thể rút ra kết luận:
1. Khi lượng stake tăng
-
Dịch vụ staking tập trung gây tác động tiêu cực đến an toàn kinh tế;
-
Giao thức staking thanh khoản tích cực quản trị có tác động tích cực nhưng lợi ích biên thấp;
-
Validator cá nhân có tác động tích cực cao;
2. Khi ETF được thông qua, mức độ tập trung stake sẽ tăng
3. Khi điều chỉnh lượng phát hành, bất lợi của validator độc lập sẽ tăng
Nguồn: IOSG
Ngoài an toàn kinh tế, phòng thủ tầng xã hội và fork do người dùng chủ động là hai biện pháp phòng thủ chính trên chuỗi POS.
Ethereum luôn được hàng ngàn nhà phát triển và cộng đồng theo dõi sát sao, nếu xảy ra bất kỳ tấn công nào, các nút quan sát sẽ cảnh báo, tầng xã hội sẽ phản ứng nhanh để đảm bảo mạng được khôi phục. Trước các tấn công ngoài hệ thống (như kiểm duyệt cấp chính phủ hay lỗ hổng hệ thống Ethereum), fork do người dùng dẫn dắt là biện pháp phòng thủ cuối cùng, nhược điểm là tạm thời mất hoạt tính mạng.
Vậy làm thế nào để hiểu tỷ lệ đóng góp thực tế của an toàn kinh tế đối với an toàn? Thực tế có thể dùng góc nhìn này, thông qua mô hình nhu cầu an toàn dự kiến do Kunal đề xuất để định giá ETH. Nếu coi giá Ethereum là nhu cầu về an toàn kinh tế, thì bằng cách so sánh tổng vốn hóa thị trường stake và quy mô hoạt động kinh tế Ethereum, có thể sơ bộ thấy đánh giá của thị trường về tỷ lệ an toàn kinh tế trong tổng năng lực an toàn. Theo tính toán, tỷ lệ này hiện khoảng 50%.
3. Việc an toàn kinh tế phần nào là meme, có phải là điều xấu?
Trong ngữ cảnh của Toly, meme ám chỉ "khẩu hiệu quảng cáo phóng đại", ông cho rằng hiệu quả an toàn kinh tế thực tế vượt quá nhu cầu hiện tại.
Sau phần phân tích hiệu suất đầu tiên, thực tế có thể thấy câu nói này cơ bản đúng
-
An toàn kinh tế thực tế đóng vai trò nhỏ hơn giá trị stake
-
Stake từ nhà cung cấp dịch vụ tập trung không nhất thiết thúc đẩy an toàn; stake từ giao thức staking thanh khoản, tác động biên đến an toàn hiện rất nhỏ
-
Các biện pháp răn đe như phòng thủ xã hội hiện nay là hiệu quả
Vậy động cơ nào khiến Ethereum vẫn tiếp tục tuyên truyền về an toàn kinh tế?
-
Hoạt tính mạng
Trước hết, có hay không an toàn kinh tế, khác biệt lớn nhất là ảnh hưởng đến hoạt tính mạng. Ethereum hướng tới trở thành lớp thanh toán tài sản tầm cỡ thế giới, nghĩa là niềm tin cấp tổ chức. Bất kỳ thời gian chết tạm thời nào cũng ảnh hưởng đến danh tiếng Ethereum ở khía cạnh này. Nhưng với Solana, việc xây dựng lại sau phá hoại tầng xã hội là rất hiệu quả – người ta chỉ xem việc khởi động lại, tái tổ chức của Solana là chuyện bình thường, vì Solana chưa từng khẳng định mình là blockchain không bao giờ ngừng hoạt động hay tái tổ chức.
-
Nhận thức người dùng
Thứ hai, chắc chắn có động cơ marketing. Toly phủ nhận an toàn kinh tế như một công cụ marketing, lấy ví dụ Luna để minh họa rằng an toàn kinh tế stake có thể tạo ra marketing sai lệch về độ an toàn. Vấn đề ở đây là người dùng có nhu cầu an toàn sẽ không tìm kiếm thuộc tính an toàn ở Luna. Điều Toly đúng là an toàn kinh tế thực sự là chỉ số quảng bá tốt hơn các thuộc tính khác.
Đối với người dùng, đặc biệt là tổ chức, con số an toàn kinh tế cụ thể dễ chấp nhận hơn. Khi người dùng không thể cảm nhận rõ ràng độ an toàn của mạng, một con số ký quỹ là điểm neo tâm lý tốt nhất. Con số này đối với ETH là 33 triệu ETH, đối với Solana là 337 triệu SOL.
Nguồn: IOSG
4. Tương lai của an toàn kinh tế sẽ ra sao?
Tới nay, ta cơ bản có thể thấy an toàn kinh tế, như một phần chiến lược dài hạn của Ethereum, thực sự đã trải qua giai đoạn bão hòa stake, tạo ra an toàn dư thừa.
Đồng thời, nhà cung cấp dịch vụ stake tập trung, giao thức staking thanh khoản và validator độc lập đóng vai trò hoàn toàn khác nhau. Nhắc lại: nhà cung cấp dịch vụ tập trung không có tác dụng tích cực đến an toàn mạng, và khi ETF được thông qua, tỷ lệ này tăng là điều không thể tránh. Giao thức staking thanh khoản có thể thúc đẩy an toàn mạng qua quản trị hợp lý hơn nhưng hiệu quả ngày càng giảm. Việc tăng validator cá nhân đóng góp lớn nhất cho mạng, nhưng hiện đã gặp bất lợi về cấu trúc chi phí, xu hướng này sẽ rõ rệt hơn khi điều chỉnh lượng phát hành và đường cong stake của Ethereum.
Dựa trên đó, một số định hướng phát triển rõ ràng sẽ là
4.1 Thiết kế số tiền stake tinh gọn hơn
Tiêu biểu là Stakesure do Sreeram và cộng sự đề xuất, nhằm chuyển từ việc đánh giá an toàn kinh tế theo giao thức thô sơ sang tính toán tổn thất kỳ vọng của từng người dùng khi bị tấn công và cung cấp bảo hiểm. Điều này có nghĩa khi xảy ra tấn công, tiền phạt của validator sẽ vừa đủ bù đắp tổn thất cho mọi người dùng.
Phương pháp định lượng số tiền stake từ góc độ người dùng thay vì kẻ tấn công này có thể đo lường nhu cầu an toàn kinh tế hiệu quả hơn, tận dụng an toàn kinh tế hiệu quả hơn. Tất nhiên, nó cũng đòi hỏi hạ tầng mạnh hơn, đây cũng là hướng chúng tôi đang không ngừng khám phá.
4.2 Khuyến khích validator độc lập
Tầm quan trọng của validator độc lập đã rõ ràng, về bản chất số lượng và phân bố validator độc lập hoàn toàn đại diện cho khả năng chống kiểm duyệt của mạng. Hiện tại, thiếu validator độc lập cũng không ảnh hưởng đến vận hành mạng (ví dụ như Solana). Nhưng về lâu dài, để thực hiện tầm nhìn "tự trị", thúc đẩy tăng trưởng mạng validator độc lập đối với Ethereum là việc quan trọng nhưng không khẩn cấp.
Bất lợi về chi phí biên của staker cá nhân khó thay đổi, ta thấy các nỗ lực như 0xMaki đang thử gắn nhãn cho validator độc lập và cung cấp phần thưởng bổ sung tương tự merge mining. Chúng tôi tin tưởng và chú ý đến các đổi mới liên tục xuất hiện ở khía cạnh này.
Nguồn: IOSG
4.3 Tiến hóa của POS
Ban đầu, việc chỉ trích Ethereum chuyển sang POS bao gồm việc định nghĩa nó là mạng lưới mang tính giai cấp nơi chỉ những người giàu mới có tiếng nói. Nếu coi validator độc lập là người dùng cá nhân, nhà cung cấp dịch vụ stake tập trung là người giàu, ta thấy lượng ETH chảy vào giao thức staking thanh khoản về bản chất đã dần thoát khỏi khuôn khổ nhị nguyên POS.
Bản thân giao thức staking thanh khoản là sản phẩm mâu thuẫn giữa nhu cầu an toàn và nhu cầu thanh khoản. Điều này khiến ngay bên trong các giao thức này cũng luôn lo lắng tìm cách tăng cường phi tập trung quản trị. Từ đó thực tế đã nảy sinh nhiều thảo luận và thử nghiệm về cơ chế đồng thuận dị biệt xây dựng trên nền tảng POS, bao gồm quản trị kép (Dual Governance), bằng chứng quyền hạn (Proof of Authority), bằng chứng thực thể quản trị (Proof of Governance). Các mô hình này nhằm mục đích duy trì hiệu quả an toàn phi tập trung nhưng thông qua cơ chế hiệu quả hơn để quản trị mạng validator và lựa chọn validator.
Nguồn: IOSG
Việc suy nghĩ về khía cạnh này thực sự khuyến khích chúng ta suy ngược từ kết cục. Cuối cùng POS Ethereum sẽ đi về đâu? Ví dụ như do lợi thế tuyệt đối về cấu trúc chi phí, 100% ETH được gửi vào Lido – quản trị kép token là điều cần thiết; hoặc thông qua một số phương tiện giám sát quản trị, đảm bảo các nút được lựa chọn vận hành một cách đáng tin cậy... Trong nhiều viễn cảnh của các nhà tư duy ngành, các mô hình như Proof of Authority & Proof of Governance dựa trên quản trị cộng đồng và uy tín thực thể sẽ là kết cục của POS.
Chúng tôi tin rằng các giao thức staking thanh khoản tích cực khám phá lĩnh vực này sẽ đi xa hơn, thậm chí trong tương lai trở thành một phần không thể thiếu của cơ chế đồng thuận Ethereum. Đồng thời, chúng tôi cũng thấy trong hệ sinh thái Cosmos liên tục xuất hiện những thử nghiệm mới về POS, đây cũng sẽ là một hướng chúng tôi theo dõi.
4.4 Khám phá ngoài POS
Bản chất an toàn kinh tế là đảm bảo các nút không làm điều ác, chứ không phải hành vi stake. Mọi giải pháp an toàn chúng ta đang thảo luận vẫn xoay quanh cơ chế đơn giản là phạt của POS – stake, nhưng thực tế, chúng ta đã thấy một số giao thức bắt đầu khám phá cơ chế đồng thuận mới, thử nghiệm duy trì an toàn mạng với chi phí an toàn kinh tế nhỏ hơn hoặc thậm chí không cần.
Việc chuyển đổi từ POW sang POS đã mang lại vô số đổi mới mô hình, và cơ hội tiếp theo của ngành có lẽ nằm trong một lần thay đổi cơ chế đồng thuận khác.
5. Kết luận
Theo một nghĩa nào đó, Toly nói an toàn kinh tế là meme là đúng, vì tỷ lệ chuyển đổi an toàn kinh tế của Ethereum hiện nay thực sự ngày càng thấp, các lớp an toàn khác cũng đủ mạnh. Nhưng điều này không ảnh hưởng đến nhu cầu của Ethereum về an toàn kinh tế. An toàn kinh tế như một phần cấu thành an toàn, có thể bảo vệ hoạt tính mạng, là hình thức an toàn người dùng cảm nhận trực tiếp nhất, và cũng tốt nhất để bảo vệ giá trị cốt lõi của Ethereum.
Nhưng dù sao, lần nhìn lại định kỳ này thực sự khiến mọi người suy nghĩ sâu hơn về cách tiến tới kết cục tốt hơn. Bao gồm điều chỉnh đường cong phát hành stake, khuyến khích staker cá nhân, mô hình quản trị mới, mô hình đồng thuận mới, phát triển an toàn chia sẻ.
Rõ ràng chúng ta vẫn đang trong giai đoạn xây dựng hạ tầng, Nick Szabo cho rằng giá trị blockchain nằm ở khả năng mở rộng xã hội, Kyle Samani giải thích là khi chúng ta vào một tòa nhà, chúng ta sẽ không lo lắng đầu tiên về độ an toàn của tòa nhà, mà sẽ yên tâm sử dụng các tiện ích bên trong. Vì vậy, hiện nay chi phí xã hội để tin tưởng Ethereum vẫn còn cao, đến khi nào chúng ta không cần bàn sâu về các vấn đề an toàn nữa, mà mặc định Ethereum hay các hạ tầng khác có thể được tin tưởng, thì lúc đó chúng ta gần đạt đến đích rồi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
IOSG Ventures
