Quan điểm: TON chính thức không thể làm lớp 2 EVM
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Quan điểm: TON chính thức không thể làm lớp 2 EVM
Hệ sinh thái TON gần như không có nhu cầu về lớp hai, TVM mới là công dân hạng nhất duy nhất.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Jaleel Gia Lục, BlockBeats
Gần đây có một số tin đồn rằng "TON đang phát triển L2 EVM", nhưng tôi cho rằng điều này là không thể, ít nhất là vào lúc này.
Trước khi phân tích chính thức lý do, cần điểm qua nhanh một vài đặc điểm công nghệ cốt lõi của TON (cuộn xuống ba dòng để bỏ qua phần kỹ thuật).
Đầu tiên, cần làm rõ rằng các hợp đồng thông minh trên chuỗi TON chạy trên Máy ảo TON (TVM), hoàn toàn không tương thích với Máy ảo Ethereum (EVM).
Thứ hai, ngôn ngữ lập trình hợp đồng thông minh được sử dụng bởi chuỗi TON là FunC, một ngôn ngữ được thiết kế riêng cho blockchain TON. Khác với các ngôn ngữ lập trình truyền thống, FunC nhấn mạnh vào mô hình bất đồng bộ trong công nghệ phi tập trung.
Ngoài ra, TON áp dụng công nghệ phân mảnh động, tự động mở rộng blockchain thành nhiều chuỗi phân mảnh tùy theo tải mạng. Kiến trúc của TON bao gồm một chuỗi chính và nhiều chuỗi hoạt động, các chuỗi hoạt động có thể tiếp tục phân mảnh, mỗi chuỗi phân mảnh xử lý một phần giao dịch.
Tại sao TON chính thức không thể làm L2 EVM?
Xét về mức tăng giá token trong năm nay, TON là đồng tiền có tốc độ tăng giá nổi bật nhất, vượt xa các blockchain hàng đầu khác.
Nếu bạn mua TON vào ngày 1 tháng 1 năm 2024, đến nay bạn đã thu được lợi nhuận hơn gấp ba lần. Hiện tại vốn hóa thị trường của TON đã vượt Dogecoin, vươn lên vị trí thứ chín về vốn hóa.
Cùng với giá token tăng, dữ liệu hệ sinh thái TON cũng tăng, nhưng rõ ràng vẫn chưa đến mức cần phải xây dựng lớp 2.
Cầu nối xong, dân làng đi mất
TON không muốn TVL của mình chảy từ TON sang nền tảng EVM. Phân tích dữ liệu TVL và thanh khoản hiện tại của TON sẽ giúp hiểu rõ hơn vấn đề này.
Xét về tốc độ tăng trưởng TVL, trước năm nay, dữ liệu TVL của TON luôn dao động quanh mức 10 triệu USD, nhưng trong 7 tháng đầu năm 2024, TVL của TON liên tục tăng, gần đạt mức tăng trưởng gấp 70 lần.
Theo dữ liệu từ DefiLlama, tổng giá trị khóa (TVL) hiện tại của TON là 718 triệu USD, trong đó stablecoin chiếm 571 triệu USD. Điều này cho thấy TON đã có nền tảng tài chính nhất định trong lĩnh vực DeFi, nhưng so với các blockchain hàng đầu khác thì quy mô vẫn còn nhỏ.
So sánh với hệ sinh thái DeFi của Ethereum, lớn hơn nhiều: hiện tại TVL của Ethereum khoảng 54,2 tỷ USD, gấp khoảng 80 lần TON.
Tuy nhiên, xét từ một góc độ nào đó, mục tiêu ban đầu của TON không phải là đạt TVL cao.
"Người dùng DeFi gốc của TON chưa đến 10% tổng số người dùng. Điểm khác biệt giữa TON và hầu hết các L1 khác là đa số dự án như các trò chơi nhỏ đều hoạt động ngoài chuỗi, chỉ thực hiện thanh toán trên chuỗi," Viví, Trưởng nhóm nghiên cứu Quỹ TON nói.
Vì vậy, xét theo khía cạnh này, TVL thực sự không quan trọng, hoặc nói cách khác, lĩnh vực mà TON giỏi không phải là tăng trưởng dữ liệu TVL.
Hơn nữa, TON cũng không giỏi giữ lại thanh khoản. Tổng lượng chuyển từ Ethereum sang TON là 18,95 triệu USD, trong khi lượng chuyển từ TON sang Ethereum là 16,1 triệu USD.
Xét về dòng chảy thanh khoản, nếu một ngày nào đó đạt được khả năng tương thích EVM, dường như TON không có lợi thế đặc biệt nào để hút thanh khoản lâu dài từ Ethereum.
Dựa vào Telegram với hơn 800 triệu người dùng hoạt động, người dùng Telegram là "phúc trời ban" hay nói cách khác là "của cải khổng lồ", TON có lợi thế tự nhiên hơn trong việc tăng trưởng người dùng. Với TON, nếu đạt được tương thích EVM, đồng nghĩa với việc đang làm thuê cho Ethereum.
Chưa có xe hơi, xây đường cao tốc làm gì
Trong hai tháng qua, TVL của các DEX hàng đầu trên TON như STON.fi và DeDust đã tăng gần gấp 20 lần.
Chỉ nhìn vào con số tăng trưởng có vẻ rất ấn tượng, nhưng dữ liệu cụ thể thực tế vẫn còn hạn chế.
Tổng khối lượng giao dịch của các DEX trên chuỗi TON là 405 triệu USD, khối lượng mua bán là 10,76 triệu USD, số lượng giao dịch mỗi ngày khoảng 200 giao dịch.
Có thể nhận thấy, yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng dữ liệu DeFi trên TON là mối quan hệ đối tác với Tether, mở rộng USDT trên TON và thúc đẩy thanh toán trên Telegram—điều này giống như đã nói ở trên, điểm khác biệt giữa TON và hầu hết các L1 là phần lớn dự án đều là nghiệp vụ ngoài chuỗi, chỉ thực hiện thanh toán trên chuỗi.
Mặc dù có một số DEX và nền tảng staking đang hoạt động trên chuỗi TON, nhưng số lượng còn hạn chế, và chưa có giao thức cho vay hay hệ thống CDP (khoản nợ thế chấp) nào trưởng thành.
Khi so sánh với dữ liệu khối lượng giao dịch của các chuỗi khác, sự chênh lệch càng rõ rệt. Các ứng dụng DeFi trong hệ sinh thái TON vẫn đang ở giai đoạn phát triển ban đầu, chưa đạt đến mức trưởng thành.
Trong bản chat lan truyền rộng rãi gần đây trong nhóm, vivi cũng thẳng thắn nói: "Khi trên chuỗi chính TON chỉ có 2 DEX, 1 nền tảng cho vay, 0 CDP, chúng tôi sẽ ưu tiên phát triển TVM của chính mình."
Đồng thời, ai cũng biết rằng tốc độ và chi phí thấp là những điểm nổi bật của TON, từng lập kỷ lục Guinness Thế giới về tốc độ xử lý vào năm 2023, đạt 104.715 giao dịch mỗi giây.
Chi phí giao dịch cũng không cao. Cụ thể: phí trung bình gửi bất kỳ lượng TON nào là 0,0055 TON; phí trung bình gửi bất kỳ lượng JetTON tùy chỉnh nào là 0,037 TON; phí trung bình đúc 1 NFT là 0,08 TON; chi phí lưu trữ 1MB dữ liệu trên TON trong một năm là 6,01 TON.
Ở giai đoạn hiện tại, TON gần như không có nhu cầu về lớp 2, vì trong môi trường sinh thái hiện nay, lớp 1 đã đủ nhanh và rẻ.
Vậy tin đồn này bắt nguồn từ đâu?
Vậy tin đồn TON sẽ làm lớp 2 bắt nguồn từ đâu? Tôi đã tìm ra kênh đầu tiên gây hiểu nhầm là coindesk, hiện họ đã sửa lại giải thích.
Thực tế, dự án muốn làm lớp 2 cho TON là một dự án bên thứ ba tên là TAC, không liên quan gì đến TON chính thức.
Dự án TAC này sẽ tận dụng Bộ công cụ phát triển chuỗi (CDK) của Polygon, một gói công cụ tùy chỉnh cho phép các nhà phát triển tạo chuỗi lớp 2 riêng dựa trên công nghệ kiến thức không (zero-knowledge) của Polygon, cùng với AggLayer của Polygon, là lớp tương tác nhằm giải quyết phân mảnh blockchain.
Polygon, kiến thức không, lớp 2 — nghe có vẻ đủ hết, nhưng tôi cho rằng đây không phải là thứ TON hiện tại cần.
TVM là công dân hạng nhất duy nhất
Khi các thành viên đội ngũ làm rõ TON chính thức không phát triển EVM L2, có thể thấy TVM cũng là một từ khóa.
Ví dụ như Anthony Tsivarev, Giám đốc Phát triển Hệ sinh thái Quỹ TON nói: "Bạn đã nghe về lớp 2 trên TON dựa trên stack của Polygon chưa? Một số người có thể nghĩ đây là phiên bản chính thức của TON, nhưng thực tế không phải. Đây là sản phẩm do đội ngũ bên thứ ba trên TON phát triển độc lập. Chúng tôi tin tưởng vào TVM!"
Inal Kardan, người phụ trách mảng game của TON, còn nói thẳng: TVM là công dân hạng nhất duy nhất trong TON.
Nhìn lại whitepaper, TON chính thức trong chiến lược phát triển blockchain của mình đã khẳng định rõ ràng rằng TVM (Threaded Virtual Machine) là trọng tâm hàng đầu.
Đối với TON, tất cả các phát triển mới nhất trong công nghệ phi tập trung cuối cùng đều sẽ dựa trên mô hình bất đồng bộ. Là thành phần cốt lõi của blockchain TON, được thiết kế để chạy các hợp đồng thông minh một cách hiệu quả và an toàn. Khác với EVM (Máy ảo Ethereum), TVM nhấn mạnh mô hình bất đồng bộ, cho phép xử lý các ứng dụng phi tập trung (DApp) phức tạp hơn.
Ví dụ, mạng TONNEL tận dụng bản cập nhật mới nhất của TVM để thực hiện tính toán phức tạp và xác minh bằng chứng, cho phép triển khai bằng chứng kiến thức không (zero-knowledge proof) trên hợp đồng thông minh, từ đó tăng cường quyền riêng tư trên chuỗi. Mạng TONNEL sử dụng TVM để triển khai giao dịch riêng tư và tiêu chuẩn ZkNFT, thêm một lần nữa khẳng định vị trí quan trọng của TVM trong hệ sinh thái TON.
TON chính thức không thể làm EVM L2, nhưng trong tương lai có thể không? Trong whitepaper của TON có đoạn sau đây cơ bản có thể làm rõ điều này:
- Có cần L2 trên TON không?
- Dù chi phí giao dịch là bao nhiêu, luôn tồn tại những ứng dụng không thể chịu nổi mức phí đó nhưng có thể vận hành với chi phí thấp hơn nhiều. Tương tự, bất kể độ trễ đạt được là bao nhiêu, luôn tồn tại những ứng dụng yêu cầu độ trễ thấp hơn nữa. Do đó, có thể hình dung rằng cuối cùng có thể cần các giải pháp L2 trên nền tảng TON để đáp ứng những yêu cầu cụ thể này.
(Bất kể chi phí giao dịch thế nào, luôn có những ứng dụng không thể duy trì mức phí như vậy nhưng có thể hoạt động ở mức phí thấp hơn nhiều. Tương tự, bất kể độ trễ đạt được, luôn có những ứng dụng yêu cầu độ trễ thấp hơn nữa. Vì vậy, có thể hình dung rằng cuối cùng có thể cần các giải pháp L2 trên nền tảng TON để đáp ứng những yêu cầu cụ thể này.)
Theo tôi, L2 của TON có thể có, nhưng không cần thiết. Bởi vì TON hoàn toàn có thể tận dụng công nghệ phân mảnh của riêng mình để tạo một chuỗi hoạt động mới.
Trong tương lai, khả năng duy nhất TON hỗ trợ tương thích EVM là vì nhà phát triển. Bởi vì để chạy hợp đồng thông minh trên TON, cần sử dụng ngôn ngữ lập trình FunC chuyên biệt, điều này đòi hỏi các lập trình viên hiện nay chủ yếu học Solidity phải "điều chỉnh lại" tư duy của họ.
Tóm lại, độ khó phát triển cao, cũng là lý do tại sao hiện tại số lượng sản phẩm DeFi trong hệ sinh thái TON rất ít. "Làm L2 cho TON chủ yếu là vì 99% người không phát triển được dự án trên chuỗi chính", vivi nói rất trực tiếp.
Tuy nhiên, ở điểm này, đội ngũ TON chính thức có thể có các giải pháp khác, ví dụ như SDK TVM hiện đã bắt đầu hỗ trợ nhiều ngôn ngữ lập trình.
Vì vậy, đây là lý do tại sao tôi cho rằng TON chính thức không thể làm EVM L2, ít nhất là vào lúc này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
BlockBeats
