Đối thoại cùng đồng sáng lập Cysic: Mạng lưới tính toán ZK DePIN đón mạng thử nghiệm, hướng tới áp dụng quy mô lớn vào năm 2025
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Đối thoại cùng đồng sáng lập Cysic: Mạng lưới tính toán ZK DePIN đón mạng thử nghiệm, hướng tới áp dụng quy mô lớn vào năm 2025
Là dự án hàng đầu trong lĩnh vực tăng tốc phần cứng ZK, Cysic có thể được tóm tắt thành ba điểm trọng tâm: hiệu quả, tính phổ quát và phi tập trung.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: TechFlow
Đã lạc vào thế giới ảo diệu của Web3 khá lâu, công chúng dường như đang có thói quen phớt lờ một điểm then chốt: về bản chất, chúng ta đang sống trong một thế giới được hỗ trợ bởi phần cứng. Dù là nhu cầu thiết bị VR đối với metaverse, hay mức tiêu thụ CPU, GPU phía sau AI, thậm chí cả lĩnh vực ZK mà Vitalik Buterin coi là "tương lai của Ethereum", cũng đều không phải ngoại lệ.
Mặc dù ZK sở hữu nền tảng toán học chặt chẽ và có những ưu thế rõ rệt về bảo mật, riêng tư và khả năng mở rộng, hiện nay việc tạo bằng chứng ZK vẫn gặp vấn đề hiệu suất thấp. Trong bối cảnh chưa thể đột phá ở cấp độ thuật toán, gia tốc phần cứng ZK đã trở thành giải pháp trực tiếp và hiệu quả nhất để thúc đẩy sự phát triển của ZK. Khi tham dự Lễ hội Web3 Hồng Kông hồi tháng Tư năm nay, Vitalik cũng từng nhấn mạnh rằng gia tốc phần cứng ZK sẽ giúp nâng cao hiệu suất và bảo mật của Ethereum lên một tầm cao mới.
Khi tiềm năng của mảng gia tốc phần cứng ZK ngày càng được chú trọng, dự án Cysic – một dự án gia tốc phần cứng ZK sắp ra mắt mạng thử nghiệm vào giữa tháng 7 – đã thu hút sự quan tâm lớn: lần ra mắt mạng thử nghiệm này, Cysic sẽ triển khai theo từng giai đoạn các hoạt động khuyến khích cộng đồng; hiện tại, Cysic sẽ mời người dùng tham gia làm bộ xác thực thông qua cơ chế whitelist, tham gia kiểm thử mạng và nhận phần thưởng tương ứng; về sau, Cysic cũng sẽ mở rộng vai trò bộ tạo bằng chứng cho cộng đồng.
Là một trong những dự án tiên phong hàng đầu trong lĩnh vực gia tốc phần cứng ZK, Cysic trước đó đã hoàn tất vòng gây vốn hạt giống trị giá 6 triệu USD và vòng Pre-A trị giá 12 triệu USD, thu hút sự tham gia của nhiều VC nổi bật trong ngành như Polychain Capital, Hashkey Capital, OKX Ventures, ABCDE, đồng thời nhận được sự ủng hộ từ các nhà đầu tư thiên thần như DAO5 Partner, George Lambeth (nhà đầu tư đầu tiên của Celestia), Ken Li (cựu giám đốc điều hành Binance Labs).
Nhân dịp ra mắt mạng thử nghiệm, chúng tôi đã có cuộc trao đổi sâu sắc với Leo Fan, đồng sáng lập Cysic, nhằm thảo luận về góc nhìn của Cysic đối với lĩnh vực ZK và gia tốc phần cứng, lợi thế dự án và cơ chế vận hành, triển vọng ứng dụng quy mô lớn của ZK... Trong buổi trao đổi, Leo Fan khẳng định: Gia tốc phần cứng ZK sẽ thúc đẩy mạnh mẽ Ethereum, ngành tiền mã hóa và cả thế giới thực; cùng với sự phát triển của ZKVM và việc xuất xưởng phần cứng ASIC của Cysic, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng rằng công nghệ ZK sẽ đạt được sự áp dụng trên diện rộng vào năm 2025.
Nội dung kỳ này, hãy cùng khám phá quá khứ, hiện tại và tương lai của Cysic, đồng thời lắng nghe những suy nghĩ, cảm nhận và góc nhìn của đồng sáng lập Leo Fan về con đường phát triển gia tốc phần cứng ZK.
Các luận điểm chính
-
Khi mạng thử nghiệm ra mắt vào giữa tháng 7, chuỗi hoạt động khen thưởng cũng đang được chuẩn bị: Cysic sẽ mời người dùng tham gia làm bộ xác thực thông qua cơ chế whitelist để tham gia kiểm thử và nhận phần thưởng; thêm nữa, ở giai đoạn sau của mạng thử nghiệm, chúng tôi cũng sẽ mở rộng một số vai trò bộ tạo bằng chứng cho cộng đồng. Đối với người dùng doanh nghiệp (B2B), Cysic hướng tới cung cấp dịch vụ ZK hiệu quả, chi phí thấp và tức thì cho các dự án ZK; các thợ đào chuyên nghiệp cũng có thể kết nối vào mạng Cysic để sử dụng thiết bị phần cứng hiệu quả hơn. Còn với người dùng cá nhân (B2C), chỉ cần một chiếc laptop thông thường cũng có thể tham gia mạng Cysic với tư cách bộ xác thực.
-
Là dự án dẫn đầu trong lĩnh vực gia tốc phần cứng ZK, ba điểm trọng tâm của Cysic có thể được tóm tắt như sau: Hiệu quả – thông qua chip tự phát triển để tạo bằng chứng tức thì; Tính phổ quát – cung cấp dịch vụ gia tốc cho hầu hết mọi loại thuật toán ZK hiện có; Tính phi tập trung – xây dựng mạng ZK DePIN để phục vụ ngành công nghiệp theo cách thức phi tập trung.
-
Ưu điểm của ZK nằm ở chỗ: Không cần tin tưởng vào một cá nhân cụ thể nào, mà thay vào đó xây dựng niềm tin thông qua logic toán học. Ngoài ra, so với các giải pháp mở rộng khác, kiến trúc của Ethereum thân thiện hơn với sự phát triển của ZK, và nền tảng toán học nghiêm ngặt của ZK cũng đảm bảo tốt hơn cho tính an toàn và công bằng của Ethereum.
-
Tại Cysic, các dự án có quyền lựa chọn bộ tạo bằng chứng phù hợp theo nhu cầu riêng, từ đó nâng cao thêm mức độ phi tập trung.
-
Dù xét về tỷ lệ hiệu suất/giá thành hay hiệu suất/tiêu thụ điện năng, ASIC đều vượt xa các hình thức khác; tuy nhiên, do rủi ro lỗi sản xuất trong quá trình thiết kế và sản xuất ASIC có thể dẫn đến chi phí rất cao, nên mọi người đều khá thận trọng khi thiết kế và chế tạo ASIC.
-
Cysic áp dụng mô hình hai token: Token gốc (Native Token) dùng để trả phí Gas và thưởng cho những đóng góp sinh thái; veToken cho phép tham gia quản trị và quyết định phân bổ sức mạnh tính toán trong mạng.
-
Cùng với sự phát triển của ZKVM và việc xuất xưởng phần cứng ASIC của Cysic, công nghệ ZK có thể sẽ đạt được sự áp dụng thực sự trên diện rộng vào năm 2025.
Dịch vụ gia tốc phần cứng ZK nhanh nhất hiện nay, mạng thử nghiệm Cysic sắp ra mắt
TechFlow: Trước tiên, xin anh hãy tự giới thiệu đôi chút.
Leo Fan:
Xin chào mọi người, tôi là Leo Fan, đồng sáng lập của Cysic.
Trước tiên, tôi xin chia sẻ về quá trình học tập của mình, chủ yếu tập trung vào mật mã học và an toàn máy tính: Tôi tốt nghiệp cử nhân ngành Toán học tại lớp chuyên Toán, Đại học Tứ Xuyên; từ năm 2010 đến 2014, tôi tiếp tục học thạc sĩ tại Phòng thí nghiệm Quốc gia An toàn Thông tin Bắc Kinh; sau đó, tôi theo học tiến sĩ về mật mã học và an ninh thông tin tại Đại học Cornell (Cornell University) và nhận bằng tiến sĩ vào năm 2019.
Tiếp theo, tôi xin chia sẻ về quá trình làm việc: Trong thời gian học thạc sĩ tại Bắc Kinh, tôi lần đầu tiếp xúc với Bitcoin và tham gia khai thác Bitcoin từ giai đoạn đầu. Trong quá trình học tiến sĩ, tôi cũng từng thực tập tại một số công ty như IBM, Yahoo. Sau khi tốt nghiệp, tôi gia nhập Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST) để làm việc liên quan đến chuẩn hóa mật mã, sau đó chuyển sang dự án lớp 1 Algorand – một dự án do Silvio Micali, người đoạt giải Turing và giáo sư MIT, sáng lập – nơi tôi phụ trách thiết kế và triển khai phần Algorand State Proofs, nhằm mang lại khả năng tương tác đáng tin cậy cho hệ sinh thái Algorand.
Cho đến năm 2022, tôi nhận thấy thời gian tạo bằng chứng ZK quá dài. Ban đầu, tôi muốn tối ưu hóa từ phía thuật toán và phần mềm, nhưng hiệu quả không rõ rệt. Vì vậy, tôi nghĩ đến việc dùng phương pháp phần cứng để tăng tốc quá trình tạo bằng chứng, từ đó hình thành nên Cysic – với mục tiêu sử dụng gia tốc phần cứng để tạo bằng chứng ZK tức thì.
TechFlow: Mạng thử nghiệm Cysic sẽ ra mắt vào giữa tháng 7, anh có thể chia sẻ: Từ góc nhìn B2B và B2C, hiện tại các dự án, người dùng hoặc nhà phát triển nên tham gia vào hệ sinh thái Cysic như thế nào?
Leo Fan:
Từ góc nhìn B2B, Cysic hướng tới việc cung cấp dịch vụ ZK hiệu quả, chi phí thấp và tức thì cho các dự án ZK. Hiện tại, Cysic đã khởi động chương trình truy cập sớm (EAP), cung cấp giải pháp gia tốc phần cứng end-to-end cấp doanh nghiệp cho các dự án ZK có nhu cầu về sức mạnh tính toán. Cysic hỗ trợ một loạt hệ thống xác minh đa tầng, bao gồm Halo2, STARK, Groth16, Plonky2, ZAMA, GKR và RapidSnark. Mạng lưới mạnh mẽ của chúng tôi được hỗ trợ bởi hơn 10.000 card GPU, đảm bảo hiệu suất và độ tin cậy vượt trội. Hiện đã có 16 dự án tham gia chương trình EAP, bao gồm Scroll, Light Protocol, Risc Zero, Inference Labs, Ion Protocol, Aerius Labs, TalusNetworkEAP… Các thành viên giai đoạn đầu cũng sẽ được hưởng các đặc quyền sinh thái trong tương lai.
Ngoài ra, nhóm B2B còn có thể hiểu là các thợ đào chuyên nghiệp, những người sở hữu lượng lớn card đồ họa. Ngoài việc tham gia các mạng DePIN như AI DePIN, họ cũng có thể kết nối vào mạng Cysic trong tương lai. Sau khi kết nối, card đồ họa sẽ gần như luôn chạy đầy tải, nghĩa là thiết bị sẽ được sử dụng hiệu quả hơn. Ở giai đoạn sau của mạng thử nghiệm, chúng tôi cũng sẽ mở rộng vai trò bộ tạo bằng chứng cho cộng đồng; người dùng đáp ứng điều kiện phần cứng nhất định có thể đăng ký trở thành bộ tạo bằng chứng, vừa đóng góp cho việc ra mắt mainnet, vừa nhận phần thưởng kiểm thử.
Từ góc nhìn người dùng B2C, đây là những người dùng phổ thông, có thể không sở hữu phần cứng mạnh. Tuy nhiên, họ vẫn có thể dùng laptop thông thường để kết nối vào mạng Cysic với tư cách bộ xác thực, từ đó đóng góp cho hệ sinh thái ZK và nhận phần thưởng. Mạng thử nghiệm Cysic sẽ ra mắt vào giữa tháng 7, các hoạt động khuyến khích mạng thử nghiệm cũng đang được chuẩn bị: Chúng tôi sẽ mời người dùng tham gia làm bộ xác thực thông qua cơ chế whitelist, tham gia kiểm thử mạng và nhận phần thưởng tương ứng.
TechFlow: Nếu chỉ dùng ba từ để miêu tả việc Cysic đang làm, anh sẽ nói thế nào?
Leo Fan:
Chúng tôi cho rằng sau khi vượt qua giới hạn hiệu suất, công nghệ ZK sẽ được áp dụng rộng rãi không chỉ trong ngành mã hóa mà còn cả thế giới Web2 thực tế. Cysic hướng tới việc cung cấp dịch vụ gia tốc phần cứng toàn diện (bao gồm FPGA, GPU và ASIC) để tạo bằng chứng ZK tức thì, đồng thời xây dựng mạng ZK DePIN (Cysic Network) để kết nối các dự án ZK, người cung cấp sức mạnh tính toán và bộ xác thực cộng đồng, cuối cùng cung cấp một mạng lưới tính toán + xác thực hiệu quả, tiết kiệm chi phí và phi tập trung cho toàn ngành. Nhìn chung, Cysic sẽ đóng vai trò không thể thiếu trong việc thúc đẩy sự áp dụng rộng rãi của ZK diễn ra sớm hơn.
Quay lại câu hỏi, tôi nghĩ việc Cysic đang làm có thể được mô tả bằng ba từ sau:
Hiệu quả: Cysic hướng tới việc tạo bằng chứng tức thì thông qua chip tự phát triển. Mặc dù hiện tại chúng tôi vẫn đang cung cấp dịch vụ gia tốc ZK bằng GPU, nhưng ngay cả ở thời điểm này, chúng tôi cũng là nhanh nhất trong toàn ngành. Trong tương lai, khi dự án phát triển và ASIC được triển khai, chúng tôi sẽ còn nhanh hơn nữa.
Tính phổ quát: Trên thực tế, ZK có rất nhiều thuật toán khác nhau, mỗi thuật toán đều có sự khác biệt. Cysic hướng tới việc cung cấp dịch vụ gia tốc ZK hỗ trợ tất cả các thuật toán, từ đó mở rộng phạm vi phục vụ và nâng cao tính sẵn dùng.
Phi tập trung: Cysic hiện đang xây dựng Cysic Network – một mạng ZK DePIN – nơi chúng tôi mong muốn cung cấp dịch vụ cho toàn hệ sinh thái thông qua bộ tạo bằng chứng và bộ xác thực phi tập trung. Người tham gia đóng góp cho ZK sẽ nhận được phần thưởng tương ứng.
TechFlow: Hiện tại, các giải pháp gia tốc phần cứng ZK chủ yếu bao gồm CPU, GPU, FPGA và ASIC. Những hình thức này khác nhau như thế nào? Cysic thiên về lựa chọn hình thức nào để thực hiện gia tốc phần cứng ZK?
Leo Fan:
Thực ra Cysic khá có tiếng nói trong vấn đề này, vì có một cuộc thi về gia tốc phần cứng ZK tên là ZPrize. Cysic đã bỏ lỡ mùa đầu tiên của ZPrize, nhưng năm nay lại là người thiết kế và giám khảo một trong các hạng mục thi.
Trong toàn bộ lĩnh vực ZK hay nói rộng ra là lĩnh vực phần cứng, có ba chỉ số quan trọng:
Thứ nhất là Performance Per Dollar (tỷ lệ hiệu suất/giá thành): tức là cần bao nhiêu chi phí để mua phần cứng tương ứng, bạn phải trả bao nhiêu để có được sức mạnh tính toán đó. Do hiệu suất của CPU không theo kịp các giải pháp khác, nên chúng ta chủ yếu tập trung vào GPU, FPGA và ASIC. Xét về tỷ lệ hiệu suất/giá thành: ASIC > GPU > FPGA, điều này đúng trong trường hợp sản lượng ASIC đủ lớn – và hiện tại ZK đã có thể đáp ứng điều kiện sản lượng này.
Chỉ số thứ hai là Performance Per Watt (tỷ lệ hiệu suất/tiêu thụ điện năng): tức là năng lượng tiêu thụ khi vận hành phần cứng. Về mặt này, ASIC vẫn dẫn đầu tuyệt đối, GPU hơi tốt hơn FPGA.
Chỉ số cuối cùng là Go to Market Time (thời gian ra mắt thị trường): Chúng ta biết rằng ASIC cần thiết kế chip, và việc "tape-out" (xuất bản thiết kế) là một bước quan trọng trong quy trình thiết kế ASIC, đòi hỏi gửi bản thiết kế mặt nạ đến nhà máy sản xuất wafer. Nếu có sai sót trong quá trình này sẽ dẫn đến chi phí rất cao, vì vậy hiện tại mọi người đều khá thận trọng khi thiết kế và sản xuất ASIC.
Ngắn hạn, Cysic cũng như vậy: từ cuối năm ngoái đến đầu năm 2025, chúng tôi sẽ tiếp tục cung cấp dịch vụ gia tốc thông qua GPU, nhưng ASIC của chúng tôi dự kiến sẽ ra mắt vào quý II, III năm sau, lúc đó chúng tôi sẽ chuyển sang chủ yếu cung cấp dịch vụ ASIC. Đây là một quá trình tất yếu. Cysic cam kết tạo bằng chứng ZK tức thì; đối với các mạch ZK phổ biến hiện nay, chúng tôi mong muốn thời gian tạo bằng chứng chỉ từ 1 đến 5 giây – và để đạt được mục tiêu này, chỉ có ASIC mới làm được.
TechFlow: Cysic thực hiện "real-time proof generation" (tạo bằng chứng tức thì) như thế nào? Điều này sẽ mang lại những thay đổi hay sáng tạo gì cho ZK, Ethereum và toàn ngành mã hóa?
Leo Fan:
Tôi cho rằng điều này chắc chắn sẽ mang lại những đổi mới lớn. Hãy lấy ví dụ về sự kết hợp giữa ZK và học máy (Machine Learning). Hiện tại, nếu dùng ZK để chạy một mạch Machine Learning sẽ rất tốn thời gian: Nếu chạy mô hình GPT2, không dùng ZK mất khoảng một giây, nhưng nếu dùng ZK để chứng minh mạch GPT2, ngay cả giải pháp nhanh nhất cũng mất vài phút; còn dùng CPU thì mất vài giờ – thời gian dài như vậy là hoàn toàn không thể chấp nhận về trải nghiệm người dùng.
Chip ASIC của Cysic sẽ có thể tạo bằng chứng ZK tức thì, không chỉ thúc đẩy sự kết hợp giữa ZK và học máy, mà còn mang lại trải nghiệm tuyệt vời cho người dùng. Tất nhiên, hiện nay sự kết hợp giữa Crypto và AI cũng rất chặt chẽ, nên ví dụ này cũng rất "Crypto Native".
Ngoài ra, tôi cho rằng việc gia tốc ZK cũng mang lại sức mạnh lớn cho Ethereum và toàn ngành mã hóa: thay đổi lớn nhất là những việc trước đây mất hàng chục phút nay được rút ngắn xuống còn vài giây. Nhiều giao dịch trên L2 và giao dịch xuyên chuỗi có thể được xác nhận nhanh hơn, và sự xác nhận này dựa trên logic toán học, chứ không phải giả định "vô tội cho đến khi có bằng chứng ngược lại" như OP – đây là một bước tiến khổng lồ cho ngành mã hóa.
Tạo bằng chứng ZK tức thì theo cách thức phi tập trung, mô hình hai token thúc đẩy mạng ZK DePIN
TechFlow: Trong các giải pháp trước đây, hiệu quả và phi tập trung luôn khó cân bằng. Cysic vừa thực hiện được tạo bằng chứng tức thì, lại vừa đạt được sự phi tập trung ở bộ tạo bằng chứng/bộ xác thực. Anh có thể giới thiệu sơ lược cách Cysic làm được điều này không? Cơ chế PoC của Cysic nâng cao mức độ phi tập trung ra sao?
Leo Fan:
Vừa rồi cũng đã đề cập, trong mạng ZK DePIN (Cysic Network) do Cysic xây dựng, có hai vai trò quan trọng: bộ tạo bằng chứng và bộ xác thực.
Bộ xác thực chịu trách nhiệm xác minh bằng chứng do bộ tạo bằng chứng tạo ra. Việc phi tập trung bộ xác thực khá dễ dàng, bởi ngay cả điện thoại, laptop, máy tính bảng đều có thể tham gia xác minh một bằng chứng ZK, yêu cầu phần cứng rất thấp, và thời gian xác minh thường dưới một giây.
Việc phi tập trung bộ tạo bằng chứng trong giai đoạn đầu (tức là thời kỳ GPU) có độ khó nhất định, bởi nếu muốn mang lại trải nghiệm người dùng tốt, nghĩa là thời gian tạo bằng chứng tương đối ngắn, điều đó đồng nghĩa với việc bộ tạo bằng chứng phải đạt yêu cầu phần cứng cao – điều này tạo thành rào cản nhất định đối với nhiều người. Tuy nhiên, khi phần cứng Cysic bắt đầu xuất xưởng, tình trạng này sẽ được cải thiện đáng kể, bởi so với GPU hiện nay, phần cứng Cysic có thể tăng tốc ZK lên đến 10 lần, đồng thời giá bán lại rẻ hơn, người dùng có thể mua với chi phí thấp để đạt trình độ thợ đào chuyên nghiệp.
Về mặt phần mềm, hiện tại Cysic đang xây dựng một mạng ZK DePIN, chúng tôi thiết kế cơ chế PoC (Proof of Compute) để phù hợp hơn với bối cảnh ZK DePIN. PoC thực chất giống như sự kết hợp giữa Proof of Stake và Proof of Work: Với mỗi epoch (khoảng 100 khối), các nút sẽ được chọn dựa trên quy mô sức mạnh tính toán của bộ tạo bằng chứng, sau đó ai sẽ đề xuất khối trong epoch đó sẽ được quyết định bởi trọng số đặt cược của nhóm nút này. Cách làm này không chỉ đảm bảo mạng ổn định mà còn nâng cao mức độ phi tập trung.
TechFlow: Chúng tôi nhận thấy Cysic áp dụng mô hình hai token kết hợp giữa token tiện ích và token quản trị. Anh có thể giới thiệu về ưu điểm của thiết kế hai token và cách Cysic sử dụng mô hình này để quản trị và khuyến khích sinh thái hiệu quả?
Leo Fan:
Trong mô hình hai token: một là Native Token, hai là veToken.
Native Token chủ yếu dùng để trả phí Gas, thưởng cho người đóng góp sinh thái... Nhưng nếu muốn tham gia quản trị, quyết định phân bổ sức mạnh tính toán trong mạng, người tham gia cần đặt cược token Cysic để nhận quyền biểu quyết.
Chúng ta biết rằng ZK có rất nhiều dự án, và mỗi dự án thường dùng thuật toán khác nhau. Vì vậy, việc điều phối sức mạnh tính toán trong mạng Cysic trở nên cực kỳ quan trọng. Nếu điều phối tốt, mạng Cysic sẽ thu được lợi nhuận cao, từ đó cũng hỗ trợ tốt hơn cho người tham gia mạng. Có quyền biểu quyết đồng nghĩa với việc có quyền tham gia điều phối sức mạnh tính toán, ví dụ như một dự án gần đây hoạt động rất tốt, liệu chúng ta có nên cấp thêm sức mạnh tính toán hay không. Cơ chế này không chỉ thuận lợi hơn trong việc nắm bắt giá trị toàn hệ sinh thái ZK, mà token Cysic cũng có thể lưu thông tốt hơn trong toàn hệ sinh thái ZK.
TechFlow: Dịch vụ gia tốc phần cứng ZK có yêu cầu cao về phần cứng, dễ khiến người ta liên tưởng đến mảng DePIN. Cysic có những mở rộng nào trong xây dựng hệ sinh thái theo hướng DePIN?
Leo Fan:
Chúng tôi mong muốn càng nhiều phần cứng tham gia mạng Cysic càng tốt. Cần lưu ý rằng, các phần cứng trong mạng Cysic không phải đơn thuần chạy không, mà thông qua việc tạo và xác minh bằng chứng, thật sự đang vận hành dịch vụ và tạo ra giá trị – đây là điểm khác biệt lớn nhất của chúng tôi so với nhiều dự án AI, DePIN khác. Hiện tại mạng Cysic đang trong giai đoạn kiểm thử nội bộ, hàng trăm máy chủ luôn chạy đầy tải.
Ngoài ra, mạng Cysic cũng tiếp cận được người dùng truyền thống, bởi nhờ lợi thế riêng tư tính toán của ZK, chúng tôi cũng sẽ cung cấp dịch vụ tốt hơn cho người dùng truyền thống thông qua mạng DePIN.
TechFlow: Dù là tại hội nghị EDCON ở Montenegro năm ngoái hay Lễ hội Web3 Hồng Kông năm nay, đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đều khẳng định rõ ràng rằng "ZK là tương lai của Ethereum". Vì sao Vitalik lại đánh giá cao ZK đến vậy? Theo anh, so với các giải pháp mở rộng khác, lợi thế của công nghệ ZK và ảnh hưởng của nó đến Ethereum là gì?
Leo Fan:
Tôi nghĩ lý do nằm ở hai khía cạnh:
Thứ nhất, ZK không cần tin tưởng vào một cá nhân cụ thể nào. Khác với cơ chế tin tưởng kiểu "vô tội cho đến khi có bằng chứng ngược lại" của OP, niềm tin của ZK được xây dựng dựa trên nền tảng toán học nghiêm ngặt. Công nghệ ZK đã phát triển được三四十年, và các hệ thống mật mã dựa trên giả định toán học này đang ngày càng hoàn thiện. Vì vậy, so với các giải pháp khác, đặt niềm tin vào toán học là an toàn hơn.
Thứ hai, so với các giải pháp mở rộng khác, kiến trúc của Ethereum thân thiện hơn với sự phát triển của ZK. Sau khi tạo ra một bằng chứng ZK, nó có thể được xác minh rất nhanh trên Ethereum, và bằng chứng ZK này có thể đại diện cho một khối L2, khối này có thể tương ứng với 1.000 giao dịch. Nghĩa là, khi xác minh một bằng chứng ZK trên Ethereum, đồng nghĩa với việc xác minh 1.000 giao dịch – đây là giải pháp mở rộng tối ưu hơn, mà không cần thay đổi nhiều ở tầng底层 của Ethereum.
Cuối cùng, nói về ảnh hưởng của ZK đến Ethereum: Tôi cho rằng sự phát triển nhanh chóng của ZK trước tiên đã nâng cao đáng kể thời gian xử lý của Ethereum thông qua L2; thứ hai, thông qua ZK Bridge, Ethereum vừa nâng cao hiệu suất vừa tránh được nhiều lỗ hổng bảo mật; ngoài ra, ZK cũng có ảnh hưởng lớn đến việc Ethereum tạo block như thế nào. ZK có một module gọi là Verifiable Delay Function (Hàm trì hoãn có thể xác minh), dùng hàm toán học nghiêm ngặt để tạo số ngẫu nhiên, đồng thời tạo bằng chứng ZK tương ứng để xác minh rằng hàm trì hoãn đã được tính toán đúng – điều này đảm bảo tốt cho tính an toàn và công bằng của Ethereum.
TechFlow: Trước vấn đề hiệu suất thấp hiện tại của ZK, Vitalik cũng đặc biệt quan tâm đến ba hướng giải quyết: 1. Song song hóa và cây tổng hợp; 2. Sử dụng SNARK algos và băm để nâng cao hiệu suất; 3. Sử dụng ASIC để gia tốc phần cứng ZK. Là một dự án tập trung vào gia tốc phần cứng ZK, theo anh, lợi thế của phần cứng ZK so với hai hướng giải quyết còn lại là gì?
Leo Fan:
Thực ra, giải pháp thứ nhất (song song hóa và cây tổng hợp) và giải pháp thứ ba (gia tốc phần cứng ZK) có mối quan hệ hợp tác. Giải pháp song song hóa và cây tổng hợp thực chất là làm Parallel EVM (EVM song song), hoặc tổng hợp bằng chứng và xác minh theo lô; gia tốc phần cứng cũng có thể tăng tốc quá trình này.
Giải pháp thứ hai là dùng SNARK algos và băm để nâng cao hiệu suất. Thực ra SNARK (Succinct Non-Interactive Arguments of Knowledge) chính là ZK – chúng tôi đang gia tốc chính SNARK. Trong SNARK của nhiều dự án có rất nhiều tham số; nếu đặt tham số quá liều lĩnh sẽ ảnh hưởng đến bảo mật. Lợi thế của gia tốc phần cứng ZK là có thể tăng tốc mà không làm ảnh hưởng đến nền tảng bảo mật.
Sự hỗ trợ từ ZKVM và việc xuất xưởng phần cứng tự phát triển của Cysic, ZK có thể sẽ đạt được sự áp dụng trên diện rộng vào năm 2025
TechFlow: Gần đây, làn gió ZK đã thổi đến Solana. Giao thức riêng tư Light Protocol đã đề xuất một nguyên tố mới (primitive) dành cho Solana: ZK Compression, nhằm kích hoạt tính toán ZK gốc trên Solana, giảm chi phí quản lý token và tài khoản trên Solana xuống nhiều bậc. Anh đánh giá thế nào về ZK Compression? Anh nghĩ điều này sẽ mang lại cơ hội và thách thức gì cho mảng gia tốc phần cứng ZK – nơi Cysic đang hoạt động?
Leo Fan:
ZK compression là một công nghệ ZK mới nổi trên Solana. Nó chủ yếu tận dụng tính súc tích của ZK để thu nhỏ state, từ đó đạt mục đích giảm chi phí. Công nghệ tương tự cũng đã được sử dụng trong ZK-L2 và ZK bridge. Với Cysic, lõi công nghệ này không khác biệt so với công nghệ đang phát triển, chỉ là ứng dụng ZK trong một bối cảnh mới (Solana), và công nghệ hiện tại của Cysic hoàn toàn có thể hỗ trợ tốt.
TechFlow: Theo anh, công nghệ ZK thực sự đạt được sự áp dụng trên diện rộng trong các kịch bản cụ thể còn cần bao lâu? Cơ hội then chốt thúc đẩy viễn cảnh này là gì?
Leo Fan:
Tôi cho rằng sự áp dụng rộng rãi của ZK có thể sẽ xảy ra vào năm sau, và không chỉ giới hạn trong ngành mã hóa, mà thực sự ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực thực tế. Điều này đến từ hai cơ hội chính:
Thứ nhất là về phần mềm: Cysic rất quan tâm đến sự phát triển của ZKVM. ZKVM nhằm hỗ trợ nhà phát triển, giúp họ không cần viết nhiều mạch ZK, mà có thể trực tiếp viết dự án bằng RUST hoặc Go, sau đó thông qua ZKVM chuyển đổi thành mạch ZK – điều này tăng tốc đáng kể quá trình phát triển ZK và hạ thấp rào cản phát triển phần mềm ZK. Cysic cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu và đưa ra các giải pháp tốt hơn trong lĩnh vực phần mềm.
Thứ hai, phần cứng tự phát triển của Cysic sẽ xuất xưởng vào năm sau, điều này cũng sẽ nâng cao đáng kể hiệu suất tạo bằng chứng ZK, từ đó trở thành lực lượng then chốt thúc đẩy sự áp dụng rộng rãi của công nghệ ZK.
TechFlow: Anh có thể chia sẻ với chúng tôi những tiến triển lớn gần đây của Cysic, và trọng tâm công việc của Cysic trong nửa cuối năm 2024 sẽ là gì?
Leo Fan:
Trong năm qua, Cysic đã đạt được nhiều tiến triển đột phá: Vào cuối năm 2023, đội ngũ đã xác định rõ hướng phát triển thiết kế chip ZK. Trước đây, công việc của chúng tôi có thể chỉ tập trung tăng tốc một module chiếm tỷ trọng lớn; nhưng vào cuối năm ngoái, chúng tôi đã xác định hướng thiết kế chip ZK dựa trên ZKVM, điều này khiến sản phẩm phần cứng của chúng tôi có hình thái linh hoạt hơn rất nhiều. Chúng tôi sẽ có hai sản phẩm:
ZK Air sẽ là sản phẩm dành cho người dùng phổ thông – một thiết bị ZK DePIN nhẹ, di động, kích thước tương đương bộ sạc Macbook, có thể kết nối với điện thoại hoặc máy tính qua cổng Type-C để tạo bằng chứng ZK hiệu quả. ZK Air cung cấp sức mạnh tính toán vượt xa card đồ họa tiêu dùng hàng đầu, có thể so sánh với 10 card RTX 4090.
ZK Pro có thể tăng tốc tối đa việc tạo bằng chứng ZK, giúp người dùng tính toán bằng chứng ZK tức thì, thiết kế tương tự máy đào truyền thống. ZK Pro phù hợp hơn cho các dự án ZK quy mô lớn như zkRollup, zkML... Về hiệu suất, ZK Pro có bước tiến lớn so với Air – theo tiết lộ chính thức của Cysic, sức mạnh tính toán của nó tương đương 50 card đồ họa RTX 4090 của NVIDIA.
Ngoài ra, về mặt GPU, chúng tôi đã tự phát triển mã nguồn chung tương ứng, hiệu suất vượt xa CPU, và nhanh gấp khoảng hai lần so với các giải pháp mã nguồn mở trên thị trường. Trước khi ASIC ra mắt, chúng tôi hướng tới việc cung cấp dịch vụ gia tốc phần cứng ZK tốt hơn cho ngành thông qua GPU và các giải pháp khác.
Trong năm 2024 sắp tới, mạng thử nghiệm Cysic sẽ ra mắt vào giữa tháng 7, mạng chính có thể ra mắt vào quý III, hiện phần lớn công việc phát triển đã hoàn tất, chúng tôi đang tiếp tục các công việc như kiểm thử tải trọng.
Ngoài ra, một trọng tâm lớn khác của chúng tôi là thiết kế phần cứng dựa trên ZKVM, nhằm cung cấp cho cộng đồng một hiệu suất cụ thể.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
