Bitcoin có thể trở thành một tài sản sinh lời không?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bitcoin có thể trở thành một tài sản sinh lời không?
Việc kỳ vọng các sản phẩm sinh lời từ Bitcoin biến mất hoàn toàn là không thực tế.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Pascal Hügli, Brick Towers
Biên dịch: Luccy, BlockBeats
Lời người biên tập: Khi thị trường Bitcoin ngày càng trưởng thành và sự xuất hiện của nhiều sản phẩm sinh lời khác nhau, người ta bắt đầu suy nghĩ về việc thúc đẩy quá trình tài chính hóa Bitcoin trong khi vẫn giữ được đặc tính bản địa của nó. Từ đồng thuận bản địa, tài sản đến lợi nhuận của Bitcoin, bài viết này thảo luận về các loại sản phẩm sinh lời từ Bitcoin khác nhau, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của thiết kế bản địa trong việc giảm thiểu sự phụ thuộc vào niềm tin và rủi ro đối tác.
Khi phân tích các giải pháp hiện có, lấy dự án Brick Towers làm ví dụ, Pascal Hügli đã chỉ ra cách đạt được mức độ phù hợp gần như hoàn hảo với Bitcoin bằng cách kết hợp đồng thuận bản địa, tài sản và lợi nhuận từ Bitcoin. Bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân bằng giữa đổi mới và quản lý rủi ro trong tiến trình tài chính hóa tiền mã hóa. Dù phải đối mặt với nhiều thách thức và yếu tố chưa rõ ràng, Bitcoin với tư cách là một giao thức mở và phi tập trung sẽ tiếp tục dẫn dắt xu hướng phát triển công nghệ tài chính thông qua thiết kế bản địa và các đặc tính nền tảng của nó.
Bitcoin đang trải qua một quá trình tiến hóa đáng chú ý, và có nhiều quan điểm khác nhau về bản chất của nó. Một số người cho rằng nó là một loại tiền tệ dùng để giao dịch hàng ngày, một số khác coi nó là vàng kỹ thuật số để lưu trữ giá trị, còn có người xem nó như một nền tảng toàn cầu phi tập trung nhằm bảo vệ và xác thực các giao dịch bên ngoài chuỗi. Mặc dù những quan điểm này đều có cơ sở, ngày càng nhiều người xem Bitcoin như một loại tiền tệ kỹ thuật số nền tảng.
Chức năng của Bitcoin tương tự như vàng vật chất, vừa là tài sản nắm giữ, công cụ phòng ngừa lạm phát, đồng thời cung cấp mệnh giá tiền tệ giống như đô la Mỹ, từ đó định hình lại khái niệm tài sản cơ bản trong hệ thống tiền tệ. Thuật toán minh bạch và nguồn cung cố định 21 triệu đơn vị đảm bảo một chính sách tiền tệ phi tùy nghi. Trái lại, các loại tiền pháp định truyền thống như đô la Mỹ phụ thuộc vào các cơ quan trung ương để điều chỉnh cung tiền, điều này đặt ra câu hỏi về tính dự đoán và hiệu quả của chúng trong thời đại biến động, bất ổn, phức tạp và mơ hồ (VUCA).
Sự so sánh này nổi bật hơn trong phê phán của nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Friedrich August von Hayek trong tác phẩm "The Pretense of Knowledge" (Ảo tưởng về tri thức), nơi ông chỉ trích việc ra quyết định tiền tệ tập trung. Chính sách tiền tệ minh bạch và có thể dự đoán được của Bitcoin trái ngược rõ rệt với tính chất thiếu minh bạch và tiềm năng khó dự đoán trong quản lý tiền pháp định truyền thống.
Có nên tận dụng Bitcoin?
Đối với những người ủng hộ Bitcoin kiên định, giới hạn cung 21 triệu là thiêng liêng và không thể vi phạm. Việc thay đổi giới hạn này sẽ làm thay đổi căn bản bản chất của Bitcoin, khiến nó trở thành một thứ hoàn toàn khác biệt. Do đó, cộng đồng Bitcoin nói chung tỏ ra hoài nghi trước việc đòn bẩy hóa Bitcoin. Nhiều người cho rằng mọi hình thức sử dụng đòn bẩy đều giống như cách làm của hệ thống tiền pháp định, làm tổn hại đến các nguyên tắc cốt lõi của Bitcoin.
Sự hoài nghi đối với việc đòn bẩy hóa Bitcoin bắt nguồn từ sự phân biệt giữa tín dụng hàng hóa (commodity credit) và tín dụng lưu thông (circulating credit) do Ludwig von Mises nêu ra. Tín dụng hàng hóa dựa trên tiết kiệm thực tế, trong khi tín dụng lưu thông thì không có nền tảng hỗ trợ như vậy, giống như các khoản vay không được bảo đảm. Những người ủng hộ Bitcoin cho rằng việc sử dụng đòn bẩy tạo ra "Bitcoin giấy" là rủi ro và không ổn định về mặt kinh tế.
Ngay cả những quan điểm tinh tế hơn trong cộng đồng cũng thận trọng với việc đòn bẩy hóa Bitcoin, nhất trí với lập trường của Caitlin Long. Bà Long luôn cảnh báo về nguy cơ của việc đòn bẩy hóa Bitcoin. Năm 2022, sự sụp đổ của một số công ty cho vay Bitcoin dựa trên đòn bẩy như Celsius và BlockFi càng củng cố thêm lo ngại của Long và nhiều người khác về rủi ro liên quan đến đòn bẩy hóa Bitcoin.
Celsius và các công ty khác đã chứng minh điều này
Thị trường tiền mã hóa đã trải qua một cú sốc lớn vào năm 2022, tương tự như vụ sụp đổ Lehman Brothers, gây ra một cuộc thắt chặt tín dụng rộng khắp, ảnh hưởng đến nhiều bên tham gia trong lĩnh vực cho vay tiền mã hóa. Trái với giả định, phần lớn hoạt động cho vay tiền mã hóa không phải là ngang hàng (peer-to-peer), mà tồn tại rủi ro đối tác đáng kể vì khách hàng trực tiếp gửi tiền cho nền tảng, sau đó các nền tảng này đầu tư số tiền này vào các chiến lược đầu cơ mà không quản lý rủi ro đầy đủ.
Trong mùa DeFi năm 2020, sự trỗi dậy của các giao thức DeFi chính đã mở ra những con đường hứa hẹn để tạo ra lợi nhuận. Tuy nhiên, nhiều giao thức này thiếu mô hình kinh doanh bền vững và nền tảng tokenomics. Chúng phụ thuộc nặng nề vào việc phát hành lạm phát token giao thức để duy trì mức lợi nhuận hấp dẫn, dẫn đến một hệ sinh thái không bền vững, tách rời khỏi các nguyên tắc kinh tế cơ bản.
Cuộc khủng hoảng tín dụng tiền mã hóa năm 2022 đã phơi bày nhiều vấn đề của các công cụ sinh lời tập trung, làm nổi bật mối lo ngại về minh bạch, niềm tin, cũng như rủi ro thanh khoản, thị trường và đối tác. Ngoài ra, nó còn cho thấy điểm yếu trong quy trình quản lý rủi ro tập trung và ngoài chuỗi, khi áp dụng cho các "dịch vụ ngân hàng" dựa trên blockchain, mô phỏng lại các điểm yếu của ngân hàng truyền thống.
Mặc dù thị trường tăng giá năm 2020-2021 mang lại tâm lý lạc quan, nhưng do thiếu các quy trình cần thiết, nhiều tổ chức như Voyager, Three Arrows Capital, Celsius, BlockFi và FTX đã sụp đổ. Không thể triển khai độc lập và minh bạch các cơ chế kiểm soát và cân bằng cần thiết thường dẫn đến tình trạng quản lý quá mức, thất bại và gian lận xảy ra liên tục, phản ánh những thách thức lịch sử của hệ thống ngân hàng truyền thống. Tuy nhiên, thiếu quản lý cũng không phải là giải pháp.
Lợi nhuận từ Bitcoin không phải là lựa chọn
Vậy chúng ta nên ứng xử thế nào? Trước bối cảnh sự kiện năm 2022, ngày càng nhiều người ủng hộ Bitcoin đặt câu hỏi: liệu chúng ta có nên chấp nhận các sản phẩm sinh lời từ Bitcoin hay chúng tiềm ẩn rủi ro quá lớn, giống như hệ thống tiền pháp định? Dù những lo ngại này là hợp lý, nhưng hy vọng rằng các sản phẩm sinh lời từ Bitcoin sẽ biến mất hoàn toàn là điều không thực tế.
Khi hệ sinh thái Bitcoin mới nổi phát triển, vấn đề này ngày càng trở nên nổi bật. Ngày càng có nhiều dự án xây dựng hoặc tuyên bố đang phát triển cơ sở hạ tầng tài chính và ứng dụng trực tiếp trên Bitcoin. Liệu điều này có khiến chúng ta lặp lại những vấn đề mà chúng ta đã từng chứng kiến trong lĩnh vực tiền mã hóa rộng lớn hơn?
Rất có thể là vậy. Bởi vì đó là bản chất của trò chơi. Vì Bitcoin là một giao thức không cần cho phép, bất kỳ ai cũng có thể xây dựng trên nó, bao gồm cả những người muốn xây dựng hệ thống tài chính vận hành bởi Bitcoin. Và hệ thống tài chính chắc chắn cần tín dụng và đòn bẩy.
Đây là một sự thật lịch sử: trong bất kỳ xã hội thịnh vượng nào, nhu cầu về tín dụng và lợi nhuận sẽ tự nhiên xuất hiện, trở thành chất xúc tác cho tăng trưởng kinh tế. Thiếu tín dụng, các nền kinh tế kém phát triển khó thoát khỏi trạng thái sinh tồn. Chỉ khi tiếp cận được tín dụng, các cấu trúc kinh tế phức tạp và hiệu quả hơn mới hình thành.
Để hiện thực hóa tầm nhìn kinh tế dựa trên Bitcoin, những người ủng hộ nhận ra cần phải phát triển các cơ chế tín dụng và sinh lời trên giao thức Bitcoin. Dù vai trò của Bitcoin như một loại tiền tệ thường được ca ngợi, nhưng thực tế là để vận hành hiệu quả như một loại tiền, nó cần một nền kinh tế bản địa để hỗ trợ.
Điều này làm nổi bật tầm quan trọng của các sản phẩm sinh lời từ Bitcoin trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xoay quanh Bitcoin. Hệ sinh thái như vậy sẽ sử dụng Bitcoin như tiền tệ kỹ thuật số nền tảng, đồng thời tận dụng các sản phẩm sinh lời để thúc đẩy việc áp dụng và sử dụng nó.
Tất cả đều nằm trong phạm vi niềm tin, vô danh
Hệ thống tài chính vận hành bởi Bitcoin chắc chắn sẽ được xây dựng theo từng lớp. Về mặt hệ thống, điều này không khác nhiều so với hệ thống tài chính hiện tại, nơi tồn tại các cấp bậc nội tại trong các tài sản mang tính tiền tệ. Để hiểu đúng các cân nhắc tất yếu này, chúng ta cần một khuôn khổ tổng quát để phân biệt các hiện thực khác nhau của Bitcoin.
Khi cung cấp lợi nhuận từ Bitcoin, cần hiểu rằng các lựa chọn này có thể được xây dựng theo ba phạm vi niềm tin. Cần tập trung vào ba yếu tố chính:
-
Đồng thuận
-
Tài sản
-
Lợi nhuận
Việc đánh giá các tài sản và sản phẩm sinh lời từ Bitcoin theo mức độ bản địa của chúng với Bitcoin cung cấp một khuôn khổ giá trị để đánh giá sự phù hợp với tinh thần Bitcoin. Các tài sản và sản phẩm đạt điểm cao hơn trên thang đo này thường tối thiểu hóa niềm tin, giảm sự phụ thuộc vào các trung gian, thay vào đó dựa vào mã nguồn minh bạch và linh hoạt.
Sự chuyển đổi này làm giảm rủi ro đối tác, vì sự phụ thuộc chuyển từ các trung gian ngoài chuỗi sang mã code. Tính minh bạch của mã code tăng cường độ bền vững so với các trung gian yêu cầu niềm tin.
Đây là một hướng phát triển đáng khám phá, việc tạo ra các lựa chọn sinh lời bản địa cho Bitcoin nên là tiêu chuẩn vàng và mục tiêu cuối cùng của cộng đồng Bitcoin.
Góc nhìn về đồng thuận
Dựa trên mức độ nhất quán với đồng thuận của chuỗi khối Bitcoin, các sản phẩm sinh lời từ Bitcoin có thể được chia thành bốn loại.
Không có đồng thuận: Loại này đề cập đến cơ sở hạ tầng vẫn là nền tảng tập trung ngoài chuỗi. Ví dụ như các nền tảng tập trung như Celsius hoặc BlockFi, nơi kiểm soát hoàn toàn tài sản của người dùng, khiến người dùng đối mặt với rủi ro đối tác và phụ thuộc vào trung gian. Dù các nền tảng này sử dụng Bitcoin, chiến lược sinh lời chủ yếu được thực hiện ngoài chuỗi thông qua các cơ chế tài chính truyền thống. Dù là bước tiến hướng tới việc áp dụng Bitcoin, chúng vẫn rất tập trung, giống như các tổ chức tài chính truyền thống nhưng thường thiếu giám sát.
Đồng thuận độc lập: Trong loại này, cơ sở hạ tầng là phi tập trung, được đại diện bởi các chuỗi khối công cộng như Ethereum, BNB Chain, Solana và các chuỗi khác. Những chuỗi này có cơ chế đồng thuận riêng, độc lập với Bitcoin, và không gắn kết rõ ràng với đồng thuận của Bitcoin.
Đồng thuận kế thừa: Trong loại này, cơ sở hạ tầng là phi tập trung, được đại diện bởi đồng thuận phân tán của sidechain Bitcoin hoặc giải pháp Layer-2. Dù các sidechain này có cơ chế đồng thuận riêng, chúng được thiết kế để gắn kết chặt chẽ hơn với chuỗi khối Bitcoin. Ví dụ bao gồm các sidechain liên bang như Rootstock, Liquid Network hoặc Stacks.
Đồng thuận bản địa: Loại này dựa vào chính cơ chế đồng thuận của Bitcoin làm mô hình bảo mật nền tảng. Nó không sử dụng chuỗi khối độc lập hay sidechain, mà tận dụng các kênh trạng thái ngoài chuỗi được liên kết mật mã với chuỗi khối Bitcoin. Mạng lưới Lightning là một ví dụ điển hình, cung cấp mức độ tối thiểu hóa niềm tin rất cao bằng cách hoàn toàn phụ thuộc vào đồng thuận của Bitcoin.
Sản phẩm sinh lời từ Bitcoin càng gần với đồng thuận bản địa của Bitcoin thì mức độ phù hợp càng cao, thường được coi là mức độ tối thiểu hóa niềm tin càng lớn. Tuy nhiên, giữa hai loại đồng thuận độc lập và đồng thuận kế thừa, vẫn tồn tại sự khác biệt tinh tế về mức độ phi tập trung và an toàn của cơ sở hạ tầng.
Nhìn chung, loại không có đồng thuận có mức độ phi tập trung và tối thiểu hóa niềm tin thấp nhất, trong khi đồng thuận bản địa được coi là cung cấp mức độ tối thiểu hóa niềm tin cao nhất, mặc dù vẫn cần phân tích sâu hơn về an toàn đồng thuận và phi tập trung.
Nguồn: Brick Towers
Góc nhìn về tài sản
Khi xem xét tài sản được sử dụng trong các sản phẩm sinh lời từ Bitcoin, có thể phân loại mức độ phù hợp với Bitcoin thành ba nhóm.
Phi BTC: Nhóm này bao gồm các giải pháp sử dụng tài sản ngoài BTC, dẫn đến mức độ phù hợp thấp với Bitcoin. Một ví dụ là tùy chọn xếp chồng (stacking) của Stacks, trong đó token gốc STX của Stacks được dùng để tạo lợi nhuận từ BTC.
BTC được token hóa: Ở đây, tài sản được sử dụng là phiên bản token hóa của BTC, nâng cao mức độ phù hợp so với tài sản phi BTC. BTC được token hóa có thể tìm thấy trên các chuỗi khối công cộng như Ethereum (WBTC, renBTC, tBTC), BNB Chain (wBTC), Solana (tBTC)... Ngoài ra, BTC được token hóa được lưu ký trên các sidechain Bitcoin có cơ chế đồng thuận kế thừa, như sBTC, XBTC, aBTC, L-BTC và RBTC.
BTC bản địa: Tài sản ở nhóm này là Bitcoin (BTC) trên chuỗi, không liên quan đến bất kỳ phiên bản token hóa nào, cung cấp mức độ phù hợp cao nhất với Bitcoin. Các giải pháp CEX khác nhau và giao thức staking Bitcoin của Babylon trực tiếp sử dụng BTC. Babylon nhằm mục đích mở rộng tính bảo mật của Bitcoin bằng cách thích ứng cơ chế proof-of-stake cho việc staking Bitcoin. Ngoài ra, các dự án như Stroom Network tận dụng mạng Lightning để thực hiện staking thanh khoản, cho phép người dùng gửi BTC và đúc các token đóng gói như stBTC và bstBTC trên chuỗi EVM để kiếm thu nhập từ mạng Lightning, phục vụ cho hệ sinh thái DeFi rộng lớn hơn.
Nguồn: Brick Towers
Góc nhìn về lợi nhuận
Khi xem xét khía cạnh lợi nhuận của các sản phẩm sinh lời từ Bitcoin, liên quan đến mức độ phù hợp với Bitcoin, dẫn đến phân loại tương tự như phía tài sản: phi BTC, BTC được token hóa và BTC bản địa.
Lợi nhuận phi BTC: Babylon cung cấp lợi nhuận thông qua tài sản gốc của chuỗi PoS, tăng cường bảo mật cho chuỗi thông qua cơ chế staking của Babylon.
Lợi nhuận từ BTC được token hóa: Stroom Network cung cấp lợi nhuận dưới dạng token lnBTC. Sovryn chạy trên Rootstock thúc đẩy hoạt động cho vay Bitcoin bằng cách sử dụng BTC được token hóa (RBTC) làm tài sản sinh lời. Trên Liquid Network, Blockstream Mining Note (BMN) cung cấp lợi nhuận bằng BTC hoặc L-BTC khi đáo hạn, cung cấp cho các nhà đầu tư đủ điều kiện con đường tiếp cận sức mạnh khai thác Bitcoin thông qua token bảo mật USDT tuân thủ tiêu chuẩn EU.
Lợi nhuận từ BTC bản địa: Stacks cung cấp nhiều lựa chọn, bao gồm cả việc trả lợi nhuận bằng BTC được token hóa trong một số ứng dụng, sử dụng sBTC. Tuy nhiên, đối với tùy chọn stacking của Stacks, lợi nhuận được tích lũy bằng BTC bản địa. Tương tự, một số sản phẩm sinh lời tập trung từ CEX phân phối lợi nhuận bằng BTC bản địa cho người dùng.
Nguồn: Brick Towers
Tiêu chuẩn vàng của Bitcoin: Toàn bộ bản địa
Khi xem xét sản phẩm sinh lời lý tưởng dựa trên Bitcoin, sản phẩm tiêu chuẩn vàng sẽ kết hợp ba đặc điểm sau: đồng thuận bản địa Bitcoin, tài sản bản địa Bitcoin và lợi nhuận bản địa Bitcoin. Sản phẩm như vậy sẽ mô phỏng mức độ phù hợp gần như hoàn hảo với Bitcoin.
Hiện tại, các giải pháp như vậy mới chỉ bắt đầu được xây dựng. Một dự án đang phát triển tích cực là Brick Towers. Tầm nhìn của họ về sản phẩm sinh lời lý tưởng dựa trên Bitcoin bao gồm việc đạt được mức độ phù hợp gần như hoàn hảo bằng cách tích hợp đồng thuận, tài sản và lợi nhuận bản địa của Bitcoin. Brick Towers tập trung vào việc sử dụng Bitcoin như một giải pháp tiết kiệm dài hạn, nhằm cung cấp cho khách hàng phương pháp bản địa và tối thiểu hóa sự phụ thuộc vào niềm tin để tận dụng Bitcoin.
Giải pháp họ lên kế hoạch xoay quanh việc tạo ra lợi nhuận bản địa trong Bitcoin, tận dụng dịch vụ tự động của Brick Towers để làm nút cho mạng Lightning. Thông qua các thuật toán tối ưu hóa hiệu quả kinh tế, vốn được phân bổ chiến lược để đáp ứng nhu cầu thanh khoản của các bên tham gia mạng khác, từ đó tối ưu hóa hiệu quả vốn đồng thời giảm thiểu rủi ro đối tác.
Phương pháp này không chỉ thúc đẩy sự phát triển của mạng Lightning mà còn nâng cao tính hữu ích của Bitcoin như một tài sản, đồng thời cung cấp cho khách hàng một cách thức liền mạch và an toàn để kiếm lợi nhuận từ việc nắm giữ Bitcoin. Quan trọng là, giải pháp của Brick Towers tránh sử dụng các loại tiền được đóng gói, giảm thêm rủi ro đối tác và củng cố cam kết của họ với hệ sinh thái bản địa của Bitcoin.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@BitcoinMagazine
