"Đánh gậy" VC, lĩnh vực tiền mã hóa trở thành "bảo điển làm giàu" của KOL
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
"Đánh gậy" VC, lĩnh vực tiền mã hóa trở thành "bảo điển làm giàu" của KOL
VC không hài lòng, KOL cũng hoang mang.
Chuyên sâu báo cáo Web3Nguồn: bloomberg
Biên dịch: Ning
Đối với lĩnh vực tiền mã hóa, KOL rõ ràng là một hiện tượng đặc biệt.
Do sở hữu lượng người theo dõi lớn, dưới tác động của sức ảnh hưởng, họ thường vừa có thể trở thành công cụ dẫn lưu hiệu quả, nhưng đồng thời cũng là đối tượng lý tưởng để "xén rau". Dùng cách ví von không mấy chính xác, các KOL vừa có thể làm trọng tài, lại vừa có thể làm vận động viên.
Tuy nhiên, đối với ngành công nghiệp mà cảm xúc và tính thanh khoản đóng vai trò quan trọng như tiền mã hóa, so với các tổ chức, các KOL gần gũi hơn với nhà đầu tư cá nhân ở tuyến đầu, về tổng thể lợi ích mang lại lớn hơn thiệt hại. Rõ ràng, chi phí phát hành token gần như bằng 0, trong khi tính thanh khoản là vô giá. Dự án đương nhiên đã nhận ra luồng gió thuận này.
Trong những tháng gần đây, tranh luận về mối quan hệ giữa KOL và VC liên tục xuất hiện. Do KOL thường được hưởng thời gian mở khóa ngắn hơn và mức chiết khấu định giá thấp hơn, trong khi các VC phải bỏ ra số vốn lớn thật sự và còn chia sẻ nguồn lực trong bán hàng, vận hành, định hướng công nghệ, nên nhiều lúc KOL dường như chỉ cần đăng vài bài tweet là đã hoàn thành nghĩa vụ.
Vì thế, một số VC phàn nàn không ngớt, thậm chí cả các nhà đầu tư nhỏ lẻ cũng cho rằng KOL là nhóm dễ thu lợi hơn trong thị trường tăng giá. Nhưng thực tế có đúng như vậy?
Giữa muôn vàn tranh cãi, Bloomberg mới đây đã đăng một bài điều tra chuyên sâu về vòng gọi vốn dành cho KOL, phân tích ưu điểm và thách thức của mô hình này. Dưới đây là bản dịch toàn văn từ TuoLuo CaiJing:
Quay ngược dòng thời gian về tháng 3, khi thị trường tiền mã hóa đang bùng nổ mạnh mẽ, Bitcoin liên tục lập đỉnh cao mới, hàng chục tỷ USD đổ dồn vào các quỹ ETF giao ngay. Trong bối cảnh đó, có một nhóm nhà đầu tư đặc biệt hào hứng hơn phần lớn các nhà đầu tư khác.
Vào thời điểm đó, startup Monad Labs đã hoàn tất một vòng gọi vốn mới, với định giá lên tới 3 tỷ USD do các nhà đầu tư mạo hiểm như Paradigm đưa ra. Theo tiêu chuẩn tiền mã hóa, Mona đã là dự án có quy mô gọi vốn rất lớn, nhưng nó còn có một điểm nổi bật khác — theo thông tin từ người trong cuộc, một số cá nhân được giới gọi là "KOL" đã được phép đầu tư với định giá chỉ bằng một phần năm so với mức mà Paradigm chấp nhận.
Những "vòng KOL" này tương tự như các chiến dịch quảng cáo của người nổi tiếng mà cơ quan quản lý Mỹ đã truy quét trong những năm gần đây. Khi tài sản kỹ thuật số phục hồi từ thị trường gấu, các "vòng KOL" cũng mọc lên như nấm sau mưa, trở thành một hiện tượng kỳ lạ trong thế giới tiền mã hóa. So với các giao dịch với người nổi tiếng, những nhà đầu tư được hưởng điều kiện ưu đãi thường là các cây viết hoặc KOL trong ngành mã hóa, chứ không phải các vận động viên hay ngôi sao giải trí thông thường.
Theo phỏng vấn với các KOL, doanh nhân và chuyên gia pháp lý, để đổi lấy việc quảng bá dự án tiền mã hóa, KOL thường nhận được nhiều ưu đãi như chiết khấu định giá và thời gian khóa ngắn hơn. Trong những tháng gần đây, các giao dịch kiểu này đã trở thành tâm điểm gây tranh cãi, với các ý kiến phản đối tập trung vào việc minh bạch thông tin chưa đầy đủ và rủi ro tiềm tàng đối với các nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Một số người trong ngành hiểu rõ các giao dịch này cho biết, ít nhất có một bộ phận các startup khi gọi vốn đã không yêu cầu KOL tiết lộ mối quan hệ với dự án, điều này rõ ràng vi phạm quy định của Mỹ.
Tuy nhiên, hiện tại chưa có dấu hiệu nào cho thấy vòng gọi vốn của Monad Labs vi phạm bất kỳ quy định chứng khoán nào của Mỹ. Một nhà đầu tư cho biết công ty không đặt ra bất kỳ yêu cầu rõ ràng nào với KOL, trong khi CEO Keone Hon từ chối bình luận về các điều khoản khóa và quy tắc công bố thông tin dành cho các nhà đầu tư này.
Công ty Paradigm có trụ sở tại San Francisco cũng từ chối đưa ra bình luận. Đây là một trong những quỹ đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa lớn nhất thế giới.
01 KOL và tiền mã hóa
Michael Selig, đối tác tại Willkie Farr & Gallagher LLP chuyên về luật chứng khoán, trả lời qua email: «Việc đưa KOL và những người có ảnh hưởng trong ngành vào một vòng gọi vốn, với kỳ vọng họ sẽ quảng bá token của dự án, có thể bị Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) điều tra.»
Sự tồn tại của các vòng gọi vốn KOL một phần bắt nguồn từ đặc thù của thị trường tiền mã hóa. Trong các vòng gọi vốn tiền mã hóa, các startup thường cung cấp cổ phần để huy động vốn từ các nhà đầu tư mạo hiểm, trong khi các công ty khác thì gây quỹ bằng cách bán token hoặc token phụ. Định giá dự án phụ thuộc vào số lượng và giá bán token, tương tự như bán cổ phiếu, cũng có các vòng gọi vốn kết hợp cả token và cổ phần, như trường hợp đã đề cập trước đó là Monad Labs.
Việc mua token thường không mang lại cho nhà đầu tư những bảo vệ giống như đầu tư cổ phần, nhưng lại có một lợi thế rõ rệt: Nhà đầu tư có thể bán token chỉ trong vài tháng, trong khi nhà đầu tư cổ phần thường bị gắn bó suốt nhiều năm trước khi xảy ra sự kiện thanh khoản như IPO.
Hơn nữa, vai trò của KOL trong thị trường tiền mã hóa cũng rất đặc biệt. Trong nhiều năm, cùng với sự quảng bá của các ngôi sao, vận động viên đến các chuyên gia tự xưng trên mạng, tiền mã hóa đã nuôi dưỡng một ngành công nghiệp altcoin. Trong làn sóng phát hành token lần đầu tiên (ICO) năm 2017, việc sở hữu lượng lớn người theo dõi trên Twitter có thể là tấm vé làm giàu cho các cây viết, bằng cách mua trước token hot với giá chiết khấu, sau đó bán ra khi giá tăng mạnh để thu lợi khổng lồ.
02 Sự cám dỗ của «kiếm tiền lớn»
Đáng chú ý, để trở thành nhà đầu tư KOL, bạn không nhất thiết phải có quá nhiều người theo dõi.
Simon Chadwick, đồng sáng lập nền tảng tiền mã hóa Eclipse Fi, nói: «Gần như bất kỳ ai, chỉ cần có chút ảnh hưởng hoặc cộng đồng nhất định, đều có thể trở thành KOL.» Ông nói thêm, «Ví dụ, đó có thể là một người viết báo cáo nghiên cứu trên Twitter với 5.000 người theo dõi.» Ông đang ám chỉ nền tảng mạng xã hội hiện nay gọi là X.
Eclipse Fi chủ yếu hỗ trợ các dự án phát hành token trên blockchain Cosmos. Chadwick cho biết, để giúp việc phát hành token thuận tiện hơn, công ty đã xây dựng một mạng lưới gồm hơn 400 nhà đầu tư KOL, mà các startup có thể tận dụng. «Khả năng sinh lời nhanh là cực lớn, đến mức một số KOL cố tình sử dụng tài khoản mạng xã hội giả để tạo nhiều tài khoản, nhờ đó họ có thể đầu tư nhiều lần trong cùng một vòng gọi vốn.»
Chadwick nhấn mạnh rằng các KOL tham gia các giao dịch này có thể nhận được mức chiết khấu từ 20% đến 50%, cùng thời gian mở khóa ngắn hơn, nói cách khác, họ có thể bán token sớm hơn các nhà đầu tư khác.
Vòng KOL thực sự là nơi làm giàu cho giới mật mã. «Một số KOL đã đầu tư vào hàng trăm vòng, kiếm được rất nhiều tiền», ông nói.
Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), với tư cách cơ quan quản lý, luôn trừng trị các chiến dịch marketing KOL của các dự án tiền mã hóa. Tháng 10 năm 2022, Kim Kardashian đồng ý nộp phạt 1,3 triệu USD để chấm dứt cáo buộc từ cơ quan quản lý rằng bà đã quảng bá token kỹ thuật số mà không tiết lộ mình được trả tiền, vi phạm quy định của Mỹ, dù bà không đưa ra bình luận về các cáo buộc này. Bốn năm trước, SEC cũng phạt Floyd Mayweather vì lý do tương tự: không tiết lộ kế hoạch quảng bá tiền mã hóa tương tự.
Emily Meyers, Tổng cố vấn pháp lý kiêm Giám đốc tuân thủ của quỹ đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa Electric Capital, cho biết, xét đến vụ kiện SEC chống lại Kardashian và các vụ việc tương tự năm ngoái, bà sẽ cảnh báo các dự án không nên tiến hành vòng gọi vốn KOL. Trong một vụ việc năm ngoái, SEC cáo buộc tám người nổi tiếng, bao gồm Lindsay Lohan, đã quảng bá token mà không tiết lộ việc nhận thù lao.
Sáu trong số tám người nổi tiếng bị cáo buộc, bao gồm Lohan, đã dàn xếp mà không thừa nhận hay phủ nhận cáo buộc của SEC.
Hiện tại, SEC chưa phản hồi yêu cầu của Bloomberg về việc bình luận liên quan đến vòng KOL.
03 Thổi giá và bán tháo?
Bất kể tác động từ phía quản lý, vòng KOL trong lĩnh vực tiền mã hóa rõ ràng đang gây tranh cãi.
Một KOL tiền mã hóa dùng biệt danh CL đăng bài trên X, là thành viên của nhóm đầu tư sớm eGirl Capital, thừa nhận gần đây cô liên tục nhận được các đề nghị từ các dự án tiền mã hóa muốn cô đầu tư với tư cách KOL. CL có trụ sở không tại Mỹ, do tính nhạy cảm của chủ đề này, cô yêu cầu giấu tên, và do rủi ro danh tiếng tiềm tàng, họ đã tránh xa các giao dịch như vậy.
CL, người có gần 200.000 người theo dõi trên X, nói rằng sự gia tăng các giao dịch KOL là «sự mở rộng của mô hình tích lũy – thổi giá – bán tháo đối với các token vốn hóa thấp, nhưng ở quy mô lớn hơn».
Chadwick từ Eclipse Fi nói rằng trong các giao dịch lớn có sự hậu thuẫn của các quỹ VC lớn, KOL thường sẵn sàng chấp nhận thời gian khóa dài hơn. Nhưng bù lại, họ sẽ yêu cầu mức chiết khấu cao hơn trong giao dịch.
Orla Browne, Giám đốc Chiến lược tại Dealroom, cho rằng do chi tiết đầu tư KOL thường khó minh bạch, nên thống kê dữ liệu đầu tư mạo hiểm không tách riêng báo cáo về các vòng gọi vốn KOL.
Trong thực tế, chúng thường diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, ví dụ một phần giao dịch được nêu rõ trong hợp đồng viết rằng KOL phải thực hiện các công việc quảng bá, trong khi một số khác được thực hiện qua Telegram. Trong đó, có những giao dịch là một phần của vòng gọi vốn có sự tham gia của VC, nhưng cũng có những dự án ở giai đoạn rất sớm, chưa đủ trưởng thành để thu hút các VC lớn.
Mặc dù phần lớn các giao dịch KOL hoàn toàn bằng token, nhưng cũng có một số giao dịch kết hợp cổ phần và quyền chọn mua token kỹ thuật số chưa ra mắt.
Bloomberg đã xem một bản hợp đồng viết tay về gọi vốn KOL, trong đó quy định rằng các KOL đầu tư với giá chiết khấu phải quảng bá dự án thông qua podcast và video TikTok. Hợp đồng cũng nêu rõ rằng KOL phải tiết lộ mối quan hệ với dự án khi quảng bá.
Tuy nhiên, nhiều dự án lại không lựa chọn làm như vậy.
0xJeff nói: «Đây không phải là yêu cầu bắt buộc.» Anh là người điều hành công ty tư vấn tiền mã hóa Steak Capital, trong đó quản lý KOL là một trong các dịch vụ. «Thật sự tùy thuộc vào việc KOL có muốn cộng đồng biết về mối quan hệ đầu tư của họ hay không, và liệu họ có liên kết với dự án đó hay không.» Giống CL, 0xJeff yêu cầu đăng tweet ẩn danh, không sử dụng tên thật.
04 Tâm lý lo lắng lan rộng
Jed Breed, người sáng lập Breed VC, nói rằng các dự án tiền mã hóa lớn thường không đặt ra yêu cầu rõ ràng đối với nhà đầu tư KOL. Thay vào đó, mục tiêu của người phát hành là xây dựng một «mạng lưới bí mật» trong cộng đồng KOL tiền mã hóa. Breed nói: «Tôi chưa từng thấy một giao dịch đầu tư mạo hiểm nào diễn ra theo cách này, rằng nếu bạn muốn nhận được suất phân bổ này, bạn phải làm X, Y, Z.»
Tất nhiên, cũng có những startup quá nóng, không cần phải đưa ra điều kiện ưu đãi cho KOL.
Humanity Protocol đang xây dựng một mạng lưới blockchain sử dụng vân tay lòng bàn tay để xác minh danh tính, công ty này đã huy động được vốn từ các nhà đầu tư như Animoca Brands với định giá 1 tỷ USD trong tháng này. Các KOL đã đầu tư khoảng 1,5 triệu USD vào tháng 3, nhưng điều kiện đầu tư của họ «giống như một số công ty đầu tư mạo hiểm», và giới hạn đầu tư mỗi người chỉ 25.000 USD, Terence Kwok, người sáng lập Humanity, tiết lộ.
Joshua Cheong, kỹ sư sản phẩm tại Parity Technologies, đã tham gia vòng gọi vốn của Monad Labs với tư cách KOL, cho biết công ty không yêu cầu anh quảng bá dự án khi đầu tư. Anh từ chối bình luận về định giá và thời gian khóa.
Theo 0xJeff, các KOL tại Mỹ thận trọng hơn với việc kiểm tra của SEC, do đó họ thường chọn công bố mối quan hệ với dự án khi quảng bá dự án hoặc token.
0xJeff cho rằng, bất kể KOL đến từ đâu, tâm lý bất an trong toàn bộ cộng đồng đã bắt đầu lan rộng. Nguyên nhân lớn nhất là do «thám tử chuỗi» ZachXBT — một người dùng Twitter có gần 600.000 người theo dõi trên X — đã bắt đầu công khai chỉ trích và vạch trần các giao dịch KOL.
«Nếu tôi nói KOL không cần lo lắng, chắc chắn là đang nói dối. Hiện tại tất cả các KOL đều đang hoảng loạn,» 0xJeff nói. «Đặc biệt là hiện nay, vòng KOL xuất hiện quá nhiều, và thực tế là nhiều cái đang không diễn ra suôn sẻ.»
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Bloomberg
