Bộ sắp xếp phi tập trung chỉ là khởi đầu cho tiềm năng thực sự của Rollup Layer 2?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bộ sắp xếp phi tập trung chỉ là khởi đầu cho tiềm năng thực sự của Rollup Layer 2?
Khiến cho layer2 thực sự trở thành một lớp "mở rộng" mang lại người dùng, hệ sinh thái và các nguồn lực mới cho mạng chính, chứ không chỉ đơn thuần là lựa chọn phụ thuộc của những người săn airdrop.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Haotian
Nhiều người cho rằng trình sắp xếp phi tập trung của @MetisDAO chỉ là một "kể chuyện công nghệ" phát sinh từ sự cạnh tranh khốc liệt giữa các Rollup, nhưng sau khi đọc bài viết tâm huyết của đồng sáng lập @kevinliub, tôi mới nhận ra vấn đề không đơn giản như vậy.
Hóa ra, trình sắp xếp phi tập trung (Sequencer) chỉ mới là khởi đầu để giải phóng tiềm năng của Rollup Layer2. Những kỳ vọng như DeFi bản địa trên layer2, bùng nổ hệ sinh thái... đều phải lấy đây làm tiền đề. Vì sao? Dưới đây là góc nhìn của tôi.
1) Ban đầu, việc phi tập trung hóa Sequencer gần như là câu chuyện cốt lõi của mọi Rollup layer2, tuy nhiên một số Rollup tổng hợp lớn như Optimism, zkSync vì nhiều lý do đã tạm ngừng tiến trình này.
Lấy OP làm ví dụ, hiện đang chiếm phần lớn thị phần, chiến lược OP Stack cũng triển khai rất thành công. Việc vội vàng áp dụng sequencer phi tập trung lúc này ngược lại có thể mang đến những rủi ro và thách thức tiềm tàng cho toàn bộ hệ sinh thái layer2: MEV, gian lận nút,... Do đó, tạm thời đình hoãn câu chuyện phi tập trung dưới cái tên "tối ưu" cũng là điều dễ hiểu. Ngược lại, Metis với tư cách là đối thủ mới nổi trong lĩnh vực layer2, không bị gánh nặng hệ sinh thái như Optimism, có thể xây dựng từ con số 0, thúc đẩy tính phi tập trung ngay từ gốc rễ và biến nó thành nền tảng phát triển hệ sinh thái về sau.
2) Phi tập trung hóa Sequencer chỉ là món khai vị, phần chính là việc xây dựng mô hình kinh tế (Tokenomics) phi tập trung. Nói đơn giản, bằng cách trao cho token layer2 các trường hợp sử dụng thiết yếu như phí Gas, token layer2 sẽ đóng vai trò then chốt trong quá trình khuyến khích phi tập trung hóa Sequencer, trong việc trao quyền cho hệ sinh thái và trong việc xây dựng tòa nhà DeFi bản địa trên layer2.
Mặc dù ban đầu dùng ETH làm token gas cho layer2 có vẻ phù hợp hơn với tính "chính thống" chính trị của layer2, nhưng nếu làm vậy thì token layer2 sẽ chỉ còn thuần túy là token quản trị, không thể tạo ra giá trị thực tế trong kiến trúc kinh tế và liên tục nuôi dưỡng chính bản thân token. Rõ ràng, chỉ với chức năng bỏ phiếu và quản trị là không đủ để đáp ứng kỳ vọng về giá trị của token layer2.
Việc Metis hai năm trước chọn $Metis làm token gas, lúc đó tưởng như là một đổi mới "phản truyền thống", thực chất lại thể hiện tầm nhìn dài hạn về mô hình kinh tế layer2. Ví dụ: mọi người thường phàn nàn rằng layer2 thiếu DeFi bản địa. Nếu một chuỗi mới lưu hành toàn phiên bản Wrapped của các token từ chuỗi chính, thì nó chỉ được hưởng hiệu ứng dư thừa thanh khoản từ chuỗi chính, mà thiếu đi sức bật của DeFi bản địa.
3) Đừng nghĩ việc xây dựng sequencer phi tập trung và dùng token gas trên layer2 là đơn giản. Một mặt, điều này sẽ mang đến vấn đề MEV cho layer2. Khi sequencer tập trung, không gian MEV rất nhỏ, nhưng sau khi cơ sở hạ tầng phi tập trung được xây dựng xong, MEV chắc chắn sẽ trở thành một thách thức lớn. Làm sao để xử lý tích cực và hiệu quả là một bài toán khó, cần tìm ra các cơ chế khuyến khích tương tự như MEV-Boost và định tuyến MEV trên Ethereum, đồng thời phải loại bỏ tác động tiêu cực của MEV đối với hệ sinh thái layer2.
Mặt khác, khi token layer2 trở thành token tiện ích (utility), một thách thức trực tiếp đặt ra là khả năng tiếp nối của hệ sinh thái sau đó. Giống như DeFi trên mạng chính Ethereum đã tiến hóa từ Staking sang giai đoạn Restaking, tiền đề để xây dựng nên tòa nhà DeFi khổng lồ chính là Staking. Làm thế nào để các nút Sequencer nhận được phần thưởng và các dự án nhận được tài trợ (grant) coi token thưởng không phải để khai thác rồi bán ngay (dump), mà dùng chúng làm điểm khởi đầu để xây dựng DeFi bản địa hoàn toàn mới, cùng nhau tham gia xây dựng hệ sinh thái và mở rộng miếng "bánh" – điều này cực kỳ quan trọng.
Nếu quan sát kỹ hệ sinh thái Metis, bạn sẽ thấy những cái tên như @TheHerculesDEX làm DEX phái sinh đổi mới, @ENKIProtocol làm LSD,... Nhìn có vẻ là gương mặt mới, nhưng với một nền tảng layer2 có token nền tảng vững chắc, các hạ tầng DeFi này có thể sẽ giải phóng chìa khóa phát triển DeFi bản địa trên layer2. Và như vậy vẫn chưa đủ, chắc chắn sẽ còn nhiều dự án tiềm năng khác xuất hiện.
Tóm lại, việc xây dựng sequencer phi tập trung và trao quyền lực xuống chỉ là khởi đầu. Thử thách thực sự nằm ở chỗ làm sao phối hợp lợi ích hài hòa giữa các bên trong hệ sinh thái, làm sao dùng cơ chế khuyến khích để hướng người tham gia tích cực xây dựng chứ không chỉ đầu cơ thụ động, làm sao dựa trên token bản địa để xây dựng một hệ sinh thái DeFi layer2 vững chắc và lâu dài.
Hãy để layer2 thực sự trở thành một lớp "mở rộng" mang lại người dùng, hệ sinh thái và sức sống mới cho mạng chính, chứ không chỉ đơn thuần là lựa chọn phụ thuộc của những người săn airdrop.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Haotian | CryptoInsight
