Phân tích sơ lược về công nghệ mã hóa đồng dạng toàn phần FHE: Mở rộng không gian ứng dụng cho giao dịch riêng tư
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phân tích sơ lược về công nghệ mã hóa đồng dạng toàn phần FHE: Mở rộng không gian ứng dụng cho giao dịch riêng tư
"Giao dịch riêng tư sẽ là một xu hướng tinh tế tiếp theo sau vấn đề mở rộng quy mô giao dịch."
Chuyên sâu báo cáo Web3Nghe podcast Epicenter phỏng vấn CEO của ZAMA, lại cảm thấy lo lắng vì dung lượng não không đủ. Tóm lại, FHE là công nghệ mã hóa tiên tiến hơn so với bằng chứng kiến thức không (ZKP), có thể thực hiện truyền tải dữ liệu riêng tư trong phạm vi rộng lớn hơn, ví dụ như lưu trữ đám mây, dự đoán gen, nhận dạng sinh trắc học, giao dịch riêng tư trong Crypto, v.v. Tình cờ gần đây các nhà đầu tư mạo hiểm (VC) cũng đặc biệt quan tâm đến FHE, tôi xin chia sẻ sơ lược hiểu biết của bản thân:
1) FHE (Fully Homomorphic Encryption) – Mã hóa đồng hình hoàn toàn, cho phép thực hiện các phép toán trên dữ liệu đã được mã hóa dưới một dạng nhất định mà không cần giải mã, từ đó tránh tiết lộ thông tin riêng tư. Đây là khái niệm công nghệ mang tính tổng thể lớn hơn trên Internet, vốn đã xuất hiện từ lâu, nhưng gần đây mới được lĩnh vực Crypto chú ý nhờ Fhenix Network tích hợp chức năng FHE vào Ethereum, ra mắt giải pháp fhEVM. Bất kỳ nhà phát triển nào cũng có thể thêm chức năng FHE vào luồng giao dịch dưới dạng binary tiền biên dịch (pre-compile binary).
2) Điều này mở ra những không gian ứng dụng nào? Ví dụ: trong trò chơi, người chơi có thể giữ bí mật lá bài của mình, trong khi nền tảng vẫn có thể thực hiện các phép toán để tiếp tục trò chơi, từ đó nâng cao tính "công bằng" cho loại hình game này; trong bối cảnh bỏ phiếu DAO, các cá voi (whales) có thể tham gia quản trị và bỏ phiếu mà không tiết lộ số lượng phiếu của họ, nhưng vẫn đảm bảo kết quả biểu quyết được đưa ra chính xác;
Trong trường hợp giao dịch riêng tư, người dùng có thể gửi giao dịch hoàn toàn được mã hóa vào mempool mà không tiết lộ các thông tin nhạy cảm như số lượng giao dịch; trong bối cảnh tuân thủ quy định, chính phủ có thể giám sát các giao dịch liên quan đến việc chuyển tiền ra nước ngoài, đồng thời trừ các tài sản liên quan đến địa chỉ trong danh sách đen mà không cần xem xét các giao dịch hợp pháp khác, v.v. Không gian tưởng tượng của FHE vượt xa ZKP một bậc;
3) Sự khác biệt giữa FHE và ZKP là gì? Hiểu đơn giản:
-
ZKP giải quyết vấn đề truyền tải nhất quán dữ liệu trong trạng thái được mã hóa – bên gửi dữ liệu có thể chứng minh tính xác thực của dữ liệu cho bên nhận mà không tiết lộ nội dung cụ thể, đây là một giải pháp mã hóa điểm-điểm, đặc biệt là zk-SNARKs dạng nhẹ đã được áp dụng rộng rãi trong Layer2 Rollup;
-
Trong khi đó, FHE hướng tới giải quyết vấn đề thực hiện các phép toán bổ sung trên dữ liệu đang được truyền tải dưới dạng mã hóa – đây là một giải pháp mã hóa đa chiều, quy mô rộng hơn. Lý do nó chưa phổ biến là vì quá trình xử lý tiêu tốn rất nhiều năng lực tính toán và hiệu suất còn thấp.
4) Công ty ZAMA đã xây dựng giải pháp fhEVM, giúp ứng dụng FHE trong lĩnh vực blockchain. Phenix Network thì theo cách tích hợp tương tự như SDK, biến FHE thành một module xử lý tiền biên dịch để đưa vào nhiều chuỗi khối khác nhau. Hiện tại, giải pháp này phù hợp hơn với OP-rollup, thậm chí có thể thiết lập đường ống (pipeline) để chỉ kích hoạt chức năng FHE đối với những giao dịch đặc biệt.
Điều này có nghĩa là người dùng trên Layer2 có thể lựa chọn thực hiện giao dịch qua FHE để bảo vệ quyền riêng tư của mình. Dù chi phí sẽ cao hơn chút ít so với giao dịch thông thường, nhưng đổi lại là mức độ an toàn và riêng tư cao hơn. Điều này chắc chắn sẽ thu hút các nhà tạo lập thị trường (MM) và các tổ chức coi trọng giao dịch riêng tư.
Nhu cầu và các kịch bản sử dụng đã rõ ràng, vấn đề then chốt hiện nay nằm ở sự cân bằng (tradeoff) giữa hiệu suất, hiệu quả và chi phí.
Theo cá nhân tôi, giao dịch riêng tư sẽ là một xu hướng tinh gọn tiếp theo sau vấn đề mở rộng quy mô giao dịch. Hiện nay, cốt lõi của vấn đề mở rộng quy mô không còn nằm ở hạ tầng kỹ thuật (infra) nữa, mà lại thiếu các điều kiện cần thiết như quy định, thị trường, v.v. để đạt được sự chấp nhận đại trà (mass adoption). Trong khi đó, giao dịch riêng tư thông qua tối ưu hóa hạ tầng kỹ thuật, phân chia nhỏ hơn các nhóm người dùng, giao dịch và bối cảnh sử dụng, về mặt nào đó có thể đạt được mức độ ứng dụng rộng rãi tương tự như công nghệ ZKP.
Chúng ta có thể hình dung rằng, dưới sự hỗ trợ của công nghệ FHE, khoảng cách trải nghiệm giữa DEX và CEX sẽ được thu hẹp; các chuỗi ứng dụng riêng tư Layer3 sẽ có trải nghiệm giao dịch khép kín và an toàn hơn; các trò chơi có thể giải quyết được vấn đề ngẫu nhiên trên chuỗi; thậm chí cả cơ quan quản lý cũng có thể can thiệp một cách hợp quy mà không gây xâm phạm quá mức. Không gian tiềm năng là rất lớn, tuy nhiên hiện tại TPS vẫn còn rất thấp – khoảng 2-5 giao dịch mỗi giây, vừa đủ để tiệm cận mức độ của mạng chính EVM. Muốn đạt tới khả năng xử lý hàng chục nghìn giao dịch mỗi giây như rollup, vẫn còn một chặng đường dài phía trước.
Ghi chú: Tôi chủ yếu bàn từ góc nhìn Crypto. Thực tế FHE còn có rất nhiều ứng dụng lớn trong lĩnh vực Internet và AI, bạn đọc quan tâm có thể tìm hiểu sâu hơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Haotian | CryptoInsight
