Tương lai của các sản phẩm tiêu dùng gốc mã hóa: Danh tính kỹ thuật số Web3 đóng vai trò thực tiễn như thế nào?

Tác giả: Mercedes Bent, Đối tác tại Lightspeed

Biên dịch: TechFlow

Nếu bạn có một người bạn sắp đi buổi hẹn hò đầu tiên qua Bumble (nền tảng hẹn hò), cô ấy thường nói: "Tôi đã tra cứu trên mạng rồi, anh ta từng là thành viên đội bóng đá trường đại học, đang làm việc tại một công ty khởi nghiệp, nuôi một con chó Labrador rất dễ thương tên là Dusty, và 7 tháng trước đã mua nhà cách tôi vài dặm. Phòng khi bạn không bao giờ gặp lại tôi nữa, đây là thông tin liên hệ của anh ta."

Một chút điều tra nhỏ trên mạng có thể tiết lộ rất nhiều điều về một người mà bạn thậm chí chưa từng gặp mặt, nhưng làm sao bạn biết được những thông tin này có thật hay không? Chương trình truyền hình thực tế "Catfish" của MTV đã chứng minh đi chứng minh lại rằng việc tạo dựng danh tính giả trên mạng dễ dàng đến mức nào.

Vậy giải pháp ở đâu? Đúng vậy, bạn đoán đúng rồi — blockchain.

Các nền tảng danh tính phi tập trung dựa trên blockchain sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp mọi người chứng minh danh tính của họ.

Với sự trợ giúp của danh tính phi tập trung, chỉ trong vài năm hoặc vài quý tới, “người bạn” kia có thể xem hồ sơ danh tính kỹ thuật số của đối tượng hẹn hò, trong đó liệt kê các cộng đồng kỹ thuật số mà người đó mong muốn kết nối, các sự kiện mà họ tham gia, các hoạt động từ thiện và nghệ sĩ họ ủng hộ, các NFT PFP mà họ sở hữu, cũng như bất kỳ hàng hóa nào đã được mã hóa dưới dạng token.

Ngày nay, tất cả những dữ liệu này đều được ghi lại trên blockchain. Ví tiền mã hóa của một người đã tiết lộ rất nhiều thông tin về họ là ai và họ đã làm gì — miễn là bạn biết địa chỉ ví của họ. Và chính điều này là vấn đề mà các nền tảng danh tính số đang cố gắng giải quyết: làm thế nào để hiển thị tất cả các hoạt động trên chuỗi của một người theo cách thuận tiện nhất.

Một sản phẩm tiêu dùng mã hóa thực sự độc đáo

Các nền tảng danh tính số là một trong những lĩnh vực sản phẩm tiêu dùng thú vị nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa vì ba lý do sau:

1. Chúng tận dụng trực tiếp sáng kiến cốt lõi của công nghệ blockchain (bản ghi xác minh được và không thể thay đổi về việc ai đã làm gì).
2. Việc sở hữu một lớp danh tính là một trong những vị trí chiến lược nhất trên Internet — điều này được minh chứng rõ ràng qua cuộc cạnh tranh kéo dài suốt mười năm giữa Apple, Facebook và Google để trở thành nhà cung cấp đăng nhập một lần (single sign-on) thống trị Web2. (Meta/Facebook dẫn đầu từ sớm, nhưng hiện nay đang thua Apple, người xuất hiện muộn hơn nhưng vượt trội hơn).
3. Danh tính số là một ví dụ hiếm hoi trong các sản phẩm tiêu dùng mã hóa đang sử dụng blockchain để thực hiện điều gì đó thực sự đổi mới.

Trong cộng đồng tiền mã hóa, đã có rất nhiều bài viết thảo luận về tiềm năng của sản phẩm mới này. Thực tế đây không còn là câu hỏi liệu nó có xảy ra hay không, mà là ai sẽ xây dựng nên nó.

Nhiều người cho rằng các nhà cung cấp ví (như Metamask, Phantom, Coinbase Wallet) là những người dẫn đầu thực tế trong lĩnh vực này, nhưng tôi không tin rằng ví cuối cùng sẽ xây dựng danh tính số phi tập trung của chúng ta.

Tại sao? Bởi vì giống như tài khoản ngân hàng, mọi người sẽ duy trì nhiều ví khác nhau cho các mục đích khác nhau, và ngày càng có nhiều người dùng phổ thông khi bước vào thế giới tiền mã hóa không muốn tự quản lý hoặc xử lý ví một cách chủ ý.

Người chiến thắng phải mang lại niềm vui, hoặc hữu ích, hoặc cả hai.

Khi nhìn vào cách các nhà cung cấp danh tính Web2 thống trị đã nổi lên, điều này trở nên rõ ràng:

• Google: Tầm ảnh hưởng rộng rãi và sự tiện lợi của tìm kiếm và email khiến nó trở thành trung tâm kết nối.
• Facebook/Instagram: Khả năng dễ dàng kết nối với bạn bè trực tuyến và chia sẻ ảnh.
• AppleID: Khả năng đăng nhập bằng Apple ID trên nhiều thiết bị.
• LinkedIn: Vai trò độc đáo khi thay thế sơ yếu lý lịch ngoại tuyến bằng liên kết kỹ thuật số.

Tóm lại, ai có thể tạo ra một lý do giá trị để tích hợp và cập nhật hồ sơ người dùng — bằng cách cung cấp một công cụ hữu ích hoặc tạo ra giá trị giải trí — người đó sẽ thống trị lĩnh vực danh tính blockchain.

Một lĩnh vực đông đúc: Trò chơi quyền lực danh tính

Có rất nhiều startup đang cạnh tranh để xây dựng nền tảng danh tính số Web3.

Để hồ sơ danh tính số phát triển mạnh mẽ, người dùng phải có động lực để cập nhật và bổ sung nội dung.

Các nền tảng thành công sẽ đưa ra một lý do tốt để mọi người sử dụng chúng, dù là nhờ hiệu ứng mạng lưới (mọi người đều có, tôi cũng cần), các trường hợp sử dụng thực tế (hồ sơ của tôi có thể giúp tôi tìm việc hoặc tìm bạn đời), hay các động lực kinh tế (nếu ai đó thấy hồ sơ của tôi hấp dẫn, họ sẽ trả tiền để liên hệ tôi).

Sau đó, các yếu tố thực tế hơn bắt đầu phát huy tác dụng — ví dụ như nền tảng nào có phạm vi phân phối rộng nhất, ai có cái nhìn toàn diện nhất về các hoạt động trên chuỗi, ai có khả năng liên kết chi phí quảng cáo và tiếp thị với hồ sơ, ai có các trường hợp sử dụng thực tế hấp dẫn nhất, ai có lợi thế dẫn đầu lớn nhất, và ai sẽ chịu tổn thất lớn nhất nếu không chiếm lĩnh thị trường danh tính Web3...

Những lựa chọn hàng đầu của tôi là các công ty công nghệ tài chính CeFi như Coinbase hoặc LemonCash, hoặc các công cụ tổng hợp danh mục đầu tư như Zerion hay Zapper (trong thế giới đa chuỗi).

Dưới đây là đánh giá của tôi về ai có thể thành công hơn trong lĩnh vực này (xét theo nhu cầu cảm xúc con người):

1. Các công ty công nghệ tài chính CeFi (Coinbase, LemonCash): Những doanh nghiệp này đã cung cấp trải nghiệm chính cho người dùng mới khi mua tiền mã hóa, có thể coi là sản phẩm tiêu dùng bản địa mã hóa đầu tiên. Coinbase đã bắt đầu làm việc về danh tính số từ năm 2018 hoặc sớm hơn, và nhiều công ty công nghệ tài chính CeFi hiện nay vừa hỗ trợ chuyển đổi tiền pháp định vừa cung cấp ví tự lưu ký.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu sở hữu và tích lũy của cải.

2. Công cụ tổng hợp danh mục đầu tư (Zapper, Zerion): Họ có thể cung cấp cái nhìn toàn diện về số dư của bạn trên nhiều ví khác nhau và đã có mức độ tương tác rất cao.

Gắn kết cảm xúc: Khi các token nắm giữ tăng hoặc giảm giá, dopamine được giải phóng; nhu cầu an toàn tài chính và bảo đảm; có thể theo dõi tất cả tài sản đang tăng giá tại một nơi.

3. Dịch vụ tên miền (ENS, Unstoppable Domains): Đây đã là những công cụ mà mọi người dùng để chia sẻ mối liên hệ mã hóa của họ dưới dạng hồ sơ công khai.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu hoàn thiện và xây dựng bản sắc.

4. Các giao thức danh tính, xã hội và dữ liệu (Lit, Ceramic, Lens, Arweave, CyberConnect): Những giao thức mã nguồn mở này chủ yếu là phần mềm trung gian được tích hợp vào hồ sơ danh tính người tiêu dùng, nhưng nếu bất kỳ nền tảng nào trong số này quyết định tiến vào tầng ứng dụng (Lens hiện đang thử nghiệm hồ sơ), họ có thể trở thành đối thủ đáng gờm.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu về sự an toàn.

5. Ví (Metamask, Phantom): Lớp danh tính số hiện tại mà nhiều dApp yêu cầu để đăng nhập. Nhiều ví còn cung cấp các tính năng riêng tư (khóa công khai và khóa riêng) để bảo vệ nội dung.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu sở hữu bản thân.

6. Danh tính xã hội Web2 (Google, Facebook/Instagram, LinkedIn): Nếu một chuẩn danh tính số mới liên quan đến tiền mã hóa trỗi dậy, họ sẽ là những người chịu thiệt hại lớn nhất.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu hoàn thiện, ảnh hưởng và kết nối.

7. Nền tảng thị trường (Magic Eden, OpenSea): Họ đã nắm giữ dữ liệu chính về mọi giao dịch thương mại liên quan đến việc sở hữu NFT. Có thể nói, NFT thể hiện thông tin danh tính cá nhân sâu sắc hơn nhiều so với các token có thể thay thế.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu thể hiện bản thân và sáng tạo, nhu cầu kích thích và kết nối.

8. Giao thức chứng nhận (POAP, ProjectGalaxy): Một nguồn thông tin độc lập về các hoạt động mã hóa phi tài chính — như tham dự sự kiện hoặc thành viên cộng đồng — tạo ra một lớp danh tính mới, điều mà Web2 chưa từng có.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu thuộc về, kết nối và ảnh hưởng; nhu cầu thành tựu và xây dựng.

9. Mạng xã hội Web3 (DeSo, Bitclout, Entre): Hồ sơ xã hội hiện tại, nhưng vẫn chưa tạo ra giá trị giải trí lớn hoặc thu hút lượng người dùng khổng lồ.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu thể hiện bản thân và sáng tạo, ảnh hưởng và kết nối.

10. Nền tảng ngưỡng token (CollabLand, Mintgate): Chúng hiện đã được sử dụng như công cụ xác thực cho các cộng đồng dựa trên token hoặc NFT.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu thuộc về, kết nối và ảnh hưởng.

11. Nền tảng vé (Afterparty, Tokenproof): Tokenproof thực chất là một nền tảng chứng minh quyền sở hữu, nhưng đã đạt được thành công trong trường hợp sử dụng vé. Những nền tảng này nắm giữ một dạng dữ liệu mã hóa phi tài chính khác mà các nền tảng khác chưa thu thập được.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu thuộc về, kết nối và ảnh hưởng.

12. Nền tảng hỗ trợ quảng cáo (Layer3, Brave): Họ có mức độ gắn kết người dùng mạnh mẽ và đã sẵn sàng chia sẻ dữ liệu với các bên bên ngoài.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu kiểm soát dữ liệu cá nhân và đảm bảo an toàn.

13. Truyền tin (Dialect, XMTP): Cách chúng ta liên hệ với người khác.

Gắn kết cảm xúc: Nhu cầu kết nối và thuộc về.

Làm chủ danh tính của chúng ta

Một câu hỏi hợp lý đặt ra là: Nếu mọi hoạt động trên chuỗi đều có bản ghi không thể thay đổi, thì tại sao người dùng cần cập nhật hoặc quản lý hồ sơ danh tính của họ? Chẳng phải điều đó sẽ tự động xảy ra sao?

Câu trả lời là: quyền riêng tư.

Con người không bị buộc phải chia sẻ mọi thứ họ làm trên mạng; danh tính số chỉ có nghĩa là mọi thứ bạn làm trên mạng (và những gì bạn muốn chia sẻ) đều có thể xác minh được.

Do đó, người bạn sử dụng phần mềm hẹn hò Bumble sẽ không bị lừa đảo. Cô ấy có thể tin tưởng rằng đối tượng hẹn hò đúng là người như mô tả trên phần mềm, đồng thời vẫn giữ đủ bí ẩn để duy trì sự thú vị.

Xem bài gốc