TechFlow Logo
Đăng nhập/ Đăng ký
ETH Gas
Gwei
Sợ hãi
gas
Anthropic lên sàn, nhà đầu tư rốt cuộc lời được bao nhiêu lần?

Anthropic lên sàn, nhà đầu tư rốt cuộc lời được bao nhiêu lần?

2026.11.20
Chia sẻ đến
Vòng A không có vốn mạo hiểm, vòng B dựa vào tay chơi liều, ông lớn công nghệ về đích thu về gần 370 tỷ.

Tác giả: Khuli, TechFlow

TechFlow Tóm Tắt:

Khi Anthropic cuối cùng chốt mức giá phát hành IPO là 83 USD, gã kỳ lân AI với định giá 1,4 nghìn tỷ USD này đã dành cho hàng ngũ nhà đầu tư phía sau một bản sao kê lãi chưa thực hiện lên tới 861,1 tỷ USD. Những nhà đầu tư thiên thần giai đoạn sớm sở hữu mức lợi nhuận gấp 322 lần và trở thành huyền thoại, trong khi Amazon và Google nhờ nắm giữ trái phiếu chuyển đổi giá rẻ đã cùng nhau tích lũy gần 370 tỷ USD tài sản trên sổ sách. Thế nhưng, cảnh tượng đáng thương tâm nhất trong chuỗi sự kiện sôi động này lại thuộc về SBF – người đang phải đối mặt với án tù: Số cổ phần trị giá 500 triệu USD mà FTX từng rót vốn năm xưa, ngay tại phiên niêm yết đầu tiên đã có giá trị lên tới 37 tỷ USD; vậy mà đội ngũ thanh lý đã sớm rời cuộc chơi bằng cách bán tháo với giá chỉ 1,34 tỷ USD vào đầu năm 2024. Điều này cho thấy Silicon Valley vừa chứng kiến một thiên đường làm giàu dày đặc nhất lịch sử, nhưng cũng để lại một màn bán bay thảm họa nặng nề nhất trong lịch sử tài chính.

Thị trường vốn đã diễn ra một màn phân chia lợi ích cực kỳ hiếm gặp.

Theo tính toán với mức giá phát hành 83 USD, định giá pha loãng hoàn toàn của Anthropic đã đứng vững ở mức cao hơn 1,4 nghìn tỷ USD. Trong suốt 5 năm qua, dòng vốn từ khắp nơi liên tục đổ vào công ty này với tổng vốn gốc 142,3 tỷ USD, và ngay khoảnh khắc niêm yết, nó phình thành tổng giá trị danh mục nắm giữ đúng 861,1 tỷ USD.

Sau 5 năm, mức nhân hệ số lợi nhuận tổng thể vượt quá 6 lần.

Trong chu kỳ tràn ngập bong bóng định giá tài sản và nỗi lo lắng về sức mạnh tính toán, Anthropic đã dùng một hồ sơ đăng ký IPO dày cộm để thanh toán cho tất cả nhà đầu tư tại Silicon Valley một tấm séc trị giá gần 1 nghìn tỷ USD.

Nhưng nếu nhìn ngược lại theo dòng thời gian, bạn sẽ nhận ra bữa tiệc phân chia lợi ích lớn nhất lịch sử này đã không đi theo lẽ thường tình.

Cá cược của thiên thần đầu tư và quân cờ của kẻ đam mê: Hai vòng đầu tiên vắng bóng mọi tổ chức VC chuyên nghiệp

Nay ai cũng muốn tranh giành một chỗ tên trong sổ danh sách cổ đông của Anthropic, nhưng trong hai năm đầu khi công ty thiếu tiền nghiêm trọng nhất, hầu hết các quỹ vốn mạo hiểm (VC) chủ lực của Silicon Valley đã vắng mặt tập thể.

Tháng 5 năm 2021, Anthropic hoàn tất vòng gọi vốn A trị giá 124 triệu USD. Nhà dẫn đầu không phải là Sequoia, cũng chẳng phải Andreessen Horowitz, mà là đồng sáng lập Skype Jaan Tallinn, cùng với đó là những người đồng hành rót vốn gồm Dustin Moskovitz – đồng sáng lập Facebook và cựu CEO Google Eric Schmidt.

Đây là vòng đầu tư thiên thần thuần túy do khối "tiền già" ngành công nghệ và những tín đồ công nghệ hỗ trợ. Khi đó, giá mỗi cổ phần của Anthropic chỉ vỏn vẹn 0,257 USD.

Tính theo mức phát hành 83 USD, nhóm nhà đầu tư vào sân sớm nhất này đã đạt mức lợi nhuận kinh ngạc gấp 322,5 lần. Số tiền 120 triệu USD ban đầu ném xuống pool giờ đây đã có giá trị trên sổ sách hơn 40,3 tỷ USD.

Vòng gọi vốn B vào tháng 4 năm 2022 còn mang tính phi thực tế hơn cả vòng A.

Lúc đó, mô hình ngôn ngữ lớn chưa trải qua cột mốc bùng nổ nhờ ChatGPT, và nghiên cứu bảo mật của Anthropic bị đa số các quỹ VC chủ lưu xem là dự án phòng thí nghiệm chỉ biết tiêu hao tiền mà lộ trình thương mại hóa thì vô hạn. Trong cuộc gọi vốn trị giá 982 triệu USD này, người đứng ra lãnh đầu tư đảm bảo rủi ro chính là ông trùm tiền ảo lúc bấy giờ SBF cùng FTX của ông ta.

Riêng SBF đã ký giấy chi trả 500 triệu USD. Nếu quy đổi theo giá 83 USD, mức lợi nhuận của nhà đầu tư vòng B lên tới 73,9 lần, và danh mục nắm giữ của FTX trong tay vào ngày niêm yết có giá trị đúng 37 tỷ USD.

Đó lẽ phải là một kiệt tác siêu đẳng trong lịch sử VC đủ để được đưa vào sách giáo khoa.

Thế nhưng số phận đã mở một trò đùa tàn khốc với sàn giao dịch sập tiệm này. Đầu năm 2024, để huy động tiền trả nợ cho các chủ nợ, đội ngũ thanh lý phá sản của FTX đã bán tháo số cổ phần Anthropic đang nắm giữ được chia nhỏ đóng gói với giá 1,34 tỷ USD cho một nhóm người mua bao gồm Quỹ chủ quyền Abu Dhabi MGX và nhà đầu tư cũ của SBF, Jane Street Capital.

Năm đó, bên thanh lý thông báo công khai việc giao dịch này như một chiến quả vĩ đại trong nỗ lực giảm nợ. Cho đến tiếng chuông ngân vang ngày hôm nay, bản sao kê mới thật sự được lật mở: đội ngũ thanh lý đã bán bay mất gần 35,7 tỷ USD.

Nếu quân cờ này được giữ lại, chỉ riêng hồ sơ Anthropic là FTX có thể sau khi chi trả đầy đủ gốc và lãi cho mọi chủ nợ vẫn sẽ dư ra 20-30 tỷ USD tiền tươi thóc thật. SBF đã trúng đích với loại tài sản công nghệ có suất sinh lời cao nhất kỷ nguyên này, nhưng chính vì thất bại do chiếm dụng tiền khách hàng của mình, ông đã tự quỵ ngã tại nơi gần bình minh nhất.

Mưu công khai của các gã khổng lồ

Khi SBF buồn bã rút lui và các thiên thần đầu tư giai đoạn sớm chờ đợi cổ tức, những người thực sự đẩy bữa tiệc thịnh soạn này lên đỉnh điểm lại là hai ông hoàng công nghệ mang theo cơ sở hạ tầng và năng lực tính toán để tham chiến.

Trong toàn bộ danh sách nhà đầu tư, tổ chức đơn lẻ có biên lợi nhuận chưa thực hiện lớn nhất là Amazon.

Amazon tổng cộng rót khoảng 18 tỷ USD, trong đó phần lớn đi dưới dạng giấy tờ nợ chuyển đổi, với chi phí chuyển đổi cổ phần được khóa chặt quanh mức 2 USD/cổ phiếu. So với giá phát hành 83 USD, nước cờ này mang lại lợi nhuận trên sổ sách hơn 16 lần. Amazom nắm giữ khoảng 21% cổ phần của Anthropic, với giá trị trên sổ sách đạt gần 290 tỷ USD vào ngày niêm yết.

Google cũng quyết không chịu lép vế. Nhờ vào trái phiếu chuyển đổi sớm cùng các đợt tiêm vốn sau này, danh mục cổ phiếu mà Google nắm giữ đã tăng vọt lên khoảng 78 tỷ USD.

Cộng gộp lại, hai gã khổng lồ cloud này đã cắt gần 370 tỷ USD từ chiếc bánh vốn hóa thị trường của Anthropic, chiếm gần một nửa tổng doanh thu từ đợt IPO này.

Điều thú vị hơn nữa là các gã khổng lồ này chưa bao giờ chỉ kiếm tiền từ phần vốn chủ sở hữu này một mình.

Trong quá trình phần vốn chủ sở hữu phình to, Anthropic đã ký kết thỏa thuận lâu dài mua năng lực tính toán trị giá hơn 110 tỷ USD với AWS của Amazon và hơn 111 tỷ USD với Google Cloud. Các ông lớn không chỉ thu về lợi nhuận đầu tư gấp chục lần, mà còn tiện tay đặt trước toàn bộ năng lực máy chủ tương lai bằng các bản hợp đồng cam kết cứng không thể hủy.

Trước sự tính toán kép giữa tư bản và thương mại, các gã khổng lồ này đã thực sự đạt được chiến thắng kép.

Quỹ VC xếp hàng khiêng kiệu, quân cờ đầu tư càng về sau càng đắt

Còn đối với những quỹ VC hàng đầu vào cuộc muộn màng, họ đành chấp nhận vai trò người khiêng kiệu cứ thế leo thang định giá trong cuộc tiếp sức này.

Tháng 5 năm 2023, Spark Capital dẫn dắt vòng C, đạt lợi nhuận khoảng 74 lần; sau đó kiên trì theo đuổi mọi vòng tiếp theo, tổng cộng rót 777 triệu USD, và giờ đây cuối cùng đã đổi lại kết quả béo bở hơn 10 tỷ USD. Đầu năm 2024, Menlo Ventures dẫn đầu vòng D, ăn khớp mức lợi nhuận khoảng 28 lần; đến năm 2025, Lightspeed Venture Partners dẫn đầu vòng E, biên độ lợi nhuận co hẹp xuống còn 15 lần.

Càng về giai đoạn sau, mức giá premium của quân cờ càng đáng kinh ngạc.

Khi GIC và Coatue dẫn đầu vòng G vào tháng 2 năm nay, hệ số đầu tư đã co lại còn 3,2 lần; sang tháng 5 năm nay, khi Sequoia và hàng loạt gã khổng lồ lão luyện khác nhấc bổng vòng H, chi phí vào cuộc lên tới 58,9 USD/cổ phiếu, và đến ngày niêm yết, lợi nhuận chưa thực hiện trên sổ sách chỉ còn xấp xỉ 1,4 lần.

Các quỹ VC đã phá vỡ đường ranh giới định giá khắt khe mà họ từng tuân thủ, liên tục xếp hàng chuyển tiền ở mức định giá nghìn tỷ USD, về bản chất là dùng vé vào cửa đắt đỏ để thay thế các hacker, kẻ đam mê và gã khổng lồ giai đoạn sớm hoàn tất vòng xác nhận thanh khoản cuối cùng.

Bên cạnh vốn đầu tư, sự phân hóa của cải này cũng trực tiếp ảnh hưởng đến nhân sự công ty.

Bảy đồng sáng lập của Anthropic mỗi người nắm giữ khoảng 240 triệu cổ phiếu, tương đương khối tài sản cá nhân 20 tỷ USD; toàn bộ nhân sự và đội ngũ kỹ thuật đã san sẻ gói thưởng cổ phiếu và quyền chọn cổ phần (options) trị giá 335 tỷ USD, tạo nên một màn làm giàu cho người lao động hoành tráng nhất ngành công nghệ kể từ thời kỳ đầu của Google.

Từ bản thỏa trị giá 25 xu khởi thủy đến đế chế nghìn tỷ USD với mức giá 83 USD, bảng phân chia lợi ích của Anthropic đã viết trọn vẹn triết lý sinh tồn chân thực nhất của Silicon Valley.

Nó chứng minh rằng khi làn sóng công nghệ ập đến, nhận thức đi trước thời đại có thể đổi lấy lợi nhuận chênh lệch hàng trăm lần, đồng thời cũng chứng minh rằng các gã khổng lồ nhờ cơ sở hạ tầng sẵn có có thể dễ dàng nuốt chửng đa số thành quả.

Nhưng có lẽ chú thích sâu sắc nhất mà nó để lại cho thị trường vẫn là hình ảnh chàng trai trẻ SBF – kẻ bị lưới pháp luật bắt giữ tại Bahamas.

Trên bàn cờ tư bản, việc cầm bài tốt không đồng nghĩa với việc có thể thắng đến cùng; chỉ những ai sống sót ngồi yên trên ghế và hoàn tất việc quy đổi quân cờ mới xứng đáng hưởng thụ bữa tiệc thịnh soạn này.