Kairos Báo cáo nghiên cứu: EigenDA, cách mạng hóa kinh tế Rollup
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Kairos Báo cáo nghiên cứu: EigenDA, cách mạng hóa kinh tế Rollup
Bài viết này sẽ đi sâu vào nghiên cứu EigenDA, khám phá các cơ chế độc đáo trong thiết kế của nó, đồng thời phân tích bối cảnh cạnh tranh.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Kairos Research
Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu
Hiện tại, EigenDA là AVS lớn nhất về vốn tái đặt cược và số lượng nhà vận hành độc đáo, với hơn 3,64 triệu ETH và 70 triệu EIGEN được tái đặt cược, tổng cộng khoảng 9,1 tỷ USD vốn tái đặt cược đến từ 245 nhà vận hành và 127.000 ví đặt cược riêng biệt. Khi ngày càng có nhiều nền tảng khả dụng dữ liệu thay thế xuất hiện, việc phân biệt sự khác biệt giữa chúng, giá trị độc đáo của từng nền tảng cũng như cách thức tích lũy giá trị giao thức trở nên ngày càng khó khăn. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ đi sâu vào tìm hiểu EigenDA, khám phá những cơ chế thiết kế độc đáo bên trong nó, đồng thời phân tích bối cảnh cạnh tranh để xem xét hướng phát triển tiềm năng của lĩnh vực thị trường này.
Khả dụng Dữ liệu là gì?
Trước khi đi sâu vào tìm hiểu EigenDA, trước tiên chúng ta cần hiểu khái niệm về Khả dụng Dữ liệu (Data Availability - DA) và tầm quan trọng của nó. Khả dụng dữ liệu đề cập đến việc đảm bảo rằng tất cả các bên tham gia trong mạng lưới (các nút) đều có thể truy cập được mọi dữ liệu cần thiết để xác minh giao dịch và duy trì blockchain. DA là một phần của kiến trúc đơn khối cổ điển — nói đơn giản, thực thi, đồng thuận và thanh toán đều phụ thuộc vào DA. Thiếu DA, tính toàn vẹn của blockchain sẽ bị ảnh hưởng.
Vì tất cả các thành phần hệ thống khác đều phụ thuộc vào DA, điều này dẫn đến nút thắt mở rộng, cũng chính là lý do khiến chúng ta thấy sự xuất hiện của các giải pháp Layer 2. Kể từ khi Optimistic Rollups được giới thiệu vào năm 2019, tương lai của L2 đã bắt đầu định hình. L2 cho phép thực thi diễn ra ngoài chuỗi nhưng vẫn dựa vào khả dụng dữ liệu của Ethereum để duy trì tính bảo mật. Với sự chuyển đổi mô hình này, nhiều người nhận ra rằng lợi ích mà L2 mang lại có thể được tăng cường thêm nữa bằng cách xây dựng các blockchain hoặc dịch vụ chuyên biệt tập trung vào việc nâng cao giới hạn của lớp DA trong kiến trúc đơn khối.
Mặc dù sự xuất hiện của một số lớp Khả dụng Dữ liệu (DA) chuyên biệt mang lại cơ hội giảm phí thông qua cạnh tranh và thúc đẩy thêm thử nghiệm, Ethereum chính chủ đang giải quyết vấn đề DA thông qua một quá trình gọi là "Dank Sharding". Giai đoạn đầu tiên của Dank Sharding được triển khai thông qua EIP-4844, đề xuất này giới thiệu các giao dịch có thể mang theo các mảnh dữ liệu bổ sung, mỗi mảnh có kích thước tối đa lên đến 125 KB. Những mảnh dữ liệu này được cam kết thông qua KZG (một dạng cam kết mã hóa), đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu và tương thích với lấy mẫu khả dụng dữ liệu trong tương lai. Trước khi triển khai EIP-4844, Rollup sử dụng calldata để đăng dữ liệu giao dịch lên Ethereum.
Kể từ khi bản cập nhật Dencun vào giữa tháng Ba giới thiệu Dank Sharding nguyên bản, đã có 2,4 triệu mảnh dữ liệu được tạo ra, tổng dung lượng dữ liệu đạt 294 GB, với chi phí thanh toán cho L1 vượt quá 1.700 ETH. Cần lưu ý rằng những mảnh dữ liệu này không nhìn thấy được đối với Máy ảo Ethereum (EVM) và sẽ tự động bị xóa sau khoảng 2 tháng. Hiện tại, mỗi khối bị giới hạn ở mức 6 mảnh dữ liệu, tổng dung lượng là 750 KB. Đối với người đọc không chuyên kỹ thuật, nếu không gian mảnh dữ liệu của ba khối liên tiếp đều bị đầy, lượng dữ liệu đó tương đương dung lượng một thẻ nhớ Gamecube.
Giới hạn này đã bị chạm tới nhiều lần mỗi ngày, cho thấy nhu cầu rất lớn về không gian mảnh dữ liệu trên Ethereum. Mặc dù hiện tại chi phí cơ bản cho mảnh dữ liệu trên Ethereum chỉ khoảng 5 đô la Mỹ, chúng ta cần lưu ý rằng chi phí này gắn chặt với giá ETH, giống như phần lớn hoạt động DeFi. Do đó, khi giá ETH tăng mạnh, hoạt động sẽ gia tăng, từ đó làm tăng nhu cầu về không gian mảnh dữ liệu. Vì vậy, để đối phó với khả năng gia tăng hoạt động đầu cơ trong DeFi hoặc mở rộng mạng để hỗ trợ các trường hợp sử dụng mới, chi phí khả dụng dữ liệu phải được giảm thêm nữa. Việc giảm chi phí này vẫn còn rất nhiều động lực, nhằm thúc đẩy mức độ hoạt động liên tục của người dùng.
EigenDA hoạt động như thế nào?
EigenDA dựa trên một nguyên tắc đơn giản: khả dụng dữ liệu không cần một cơ chế đồng thuận độc lập để giải quyết. Do đó, cấu trúc thiết kế của EigenDA có thể mở rộng tuyến tính, vì trách nhiệm chính của các nhà vận hành là xử lý lưu trữ dữ liệu. Cụ thể, kiến trúc EigenDA bao gồm ba thành phần chính:
-
Nhà vận hành (Operators)
-
Bộ phân phối dữ liệu (Data Dispensers)
-
Bộ truy xuất dữ liệu (Data Retrievers)
Các nhà vận hành của EigenDA là các bên hoặc thực thể chịu trách nhiệm vận hành phần mềm nút EigenDA, đăng ký trên EigenLayer và được ủy quyền cổ phần. Có thể so sánh họ với các nhà vận hành nút trong các mạng proof-of-stake truyền thống. Tuy nhiên, nhiệm vụ của các nhà vận hành này không phải là đạt đồng thuận, mà là lưu trữ các mảnh dữ liệu liên quan đến các yêu cầu lưu trữ hợp lệ. Trong trường hợp này, yêu cầu lưu trữ hợp lệ là yêu cầu đã thanh toán phí và các mảnh dữ liệu được cam kết và xác minh bằng chứng KZG.
Đơn giản hơn, cam kết KZG cho phép bạn liên kết một đoạn dữ liệu với một mã duy nhất (cam kết), sau đó kiểm tra xem đoạn dữ liệu đó có phải là dữ liệu gốc hay không bằng một khóa đặc biệt (bằng chứng). Điều này đảm bảo dữ liệu không bị thay đổi hay sửa đổi, từ đó giữ nguyên tính toàn vẹn của các mảnh dữ liệu.
Bộ phân phối dữ liệu là dịch vụ "không cần tin tưởng" được đề cập trong tài liệu EigenDA, do EigenLabs quản lý. Trách nhiệm chính của họ là đóng vai trò giao diện giữa khách hàng EigenDA, các nhà vận hành và hợp đồng. Khách hàng EigenDA gửi yêu cầu phân phối dữ liệu đến bộ phân phối, bộ này sẽ mã hóa dữ liệu bằng Reed-Solomon – giúp phục hồi dữ liệu – sau đó tính toán cam kết KZG cho các mảnh dữ liệu đã mã hóa và tạo bằng chứng KZG cho từng khối dữ liệu. Tiếp theo, bộ phân phối gửi khối dữ liệu, cam kết KZG và bằng chứng KZG đến các nhà vận hành EigenDA, nhận lại chữ ký. Bước cuối cùng của bộ phân phối là tập hợp các chữ ký này và tải chúng lên hợp đồng EigenDA trên Ethereum dưới dạng calldata. Cần lưu ý rằng bước này là điều kiện cần thiết để trừng phạt các nhà vận hành có hành vi sai phạm.
Thành phần cốt lõi cuối cùng của EigenDA, bộ truy xuất dữ liệu, là một dịch vụ chịu trách nhiệm truy vấn các nhà vận hành EigenDA để lấy các mảnh dữ liệu, xác minh tính chính xác của chúng, sau đó tái tạo dữ liệu gốc cho người dùng. Mặc dù EigenDA cung cấp dịch vụ bộ truy xuất dữ liệu, các Rollup khách hàng cũng có thể tự tổ chức bộ truy xuất của riêng mình như một dịch vụ phụ trợ cho bộ sắp xếp (sequencer).
Dưới đây là quy trình sự kiện thực tế của EigenDA:
-
Nút sắp xếp của Rollup gửi một loạt giao dịch dưới dạng một khối dữ liệu đến mô-đun phụ trợ bộ phân phối của EigenDA.
-
Mô-đun bộ phân phối của EigenDA mã hóa dữ liệu bằng phương pháp xóa (erasure coding), chia nhỏ nó thành nhiều mảnh nhỏ hơn, tạo cam kết KZG và bằng chứng tiết lộ đa chiều cho từng mảnh, sau đó phân phát các mảnh này đến các nhà vận hành EigenDA và nhận lại chữ ký xác nhận lưu trữ.
-
Sau khi tập hợp các chữ ký nhận được, bộ phân phối đăng ký khối dữ liệu lên chuỗi bằng cách gửi một giao dịch chứa chữ ký tập hợp và siêu dữ liệu khối đến hợp đồng quản lý EigenDA.
-
Hợp đồng quản lý EigenDA xác minh chữ ký tập hợp với sự hỗ trợ từ hợp đồng đăng ký EigenDA và lưu kết quả lên chuỗi.
-
Một khi khối dữ liệu đã được lưu trữ ngoài chuỗi và đăng ký trên chuỗi, nút sắp xếp sẽ công bố ID khối dữ liệu EigenDA dưới dạng giao dịch lên hợp đồng hộp thư đến của nó. Độ dài ID khối dữ liệu không vượt quá 100 byte.
-
Trước khi nhận ID khối dữ liệu vào hộp thư của Rollup, hợp đồng hộp thư sẽ tham khảo hợp đồng quản lý EigenDA để xác nhận khối dữ liệu đã được xác thực là khả dụng hay chưa. Nếu có, ID khối dữ liệu được phép nhập vào hợp đồng hộp thư. Nếu không, ID khối dữ liệu sẽ bị loại bỏ.
Đơn giản hơn, bộ sắp xếp gửi dữ liệu đến EigenDA, EigenDA cắt nhỏ, lưu trữ và kiểm tra tính an toàn. Nếu mọi thứ ổn, dữ liệu được bật đèn xanh và tiếp tục. Nếu không an toàn, dữ liệu sẽ bị loại bỏ.
Bối cảnh cạnh tranh
Trong bối cảnh cạnh tranh của các dịch vụ Khả dụng Dữ liệu (Data Availability), EigenDA có lợi thế rõ rệt về thông lượng. Khi ngày càng nhiều nhà vận hành tham gia mạng lưới, tiềm năng mở rộng thông lượng cũng tăng theo. Ngoài ra, khi xem xét dịch vụ khả dụng dữ liệu thay thế nào tương thích tốt hơn với Ethereum, rõ ràng EigenDA là lựa chọn hàng đầu.
Mặc dù Celestia đã mang lại đột phá đổi mới trong lấy mẫu khả dụng dữ liệu (DAS), nhưng rất khó coi nó là hoàn toàn tương thích với Ethereum. Mặc dù điều này không bắt buộc, nhưng nó thực sự ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn dịch vụ của khách hàng (ví dụ như Rollup). Celestia áp dụng chiến lược thú vị trên kiến trúc nút nhẹ của mình, có thể cho phép các khối lớn hơn, từ đó chứa nhiều gói dữ liệu tiềm năng hơn trong mỗi gói, mặc dù bị giới hạn bởi một số yếu tố.
Xét về mặt hiện tại, Celestia rất thành công trong việc giảm chi phí cho Rollup, điều này cũng mang lại lợi ích cho người dùng cuối. Tuy nhiên, bất chấp sự đổi mới quan trọng và sâu rộng này, họ gần như chưa đạt được tiến triển thực tế nào về doanh thu phí, mặc dù vốn hóa pha loãng hoàn toàn đạt hàng tỷ đô la, vào thời điểm viết bài này khoảng 5,5 tỷ USD. Celestia ra mắt vào Halloween năm ngoái, kể từ đó đã có 20 Rollup độc lập tích hợp dịch vụ khả dụng dữ liệu của họ. 20 Rollup này đã cùng nhau phát hành 54,94 GB không gian dữ liệu, giúp giao thức thu về 4.091 TIA, tương đương khoảng 21.000 USD theo giá hiện tại. Tuy nhiên, cần công bằng khi nói rằng phí tích lũy được trả cho những người đặt cược và xác thực viên, và giá TIA dao động theo thời gian, từng đạt mức cao kỷ lục 19,87, do đó số tiền đô la thực tế có thể khác biệt. Theo dữ liệu thứ cấp, chúng tôi ước tính tổng phí tính theo đô la có thể nằm ở mức khoảng 35.000 USD.
Bối cảnh Rollup hiện tại và vị trí của EigenDA
Gần đây, EigenDA đã công bố chiến lược định giá của mình, bao gồm một tùy chọn “theo nhu cầu” và ba cấp độ khác nhau. Tùy chọn “theo nhu cầu” cung cấp thông lượng biến đổi với giá 0,015 ETH/GB, trong khi “Cấp độ 1” cho phép tốc độ 256 KiB/s với giá 70 ETH. Bằng cách quan sát bối cảnh khả dụng dữ liệu hiện tại trên mạng chính Ethereum, chúng ta có thể đưa ra một số giả định về nhu cầu tiềm năng đối với EigenDA và ước tính doanh thu mà điều này có thể mang lại cho những người tham gia tái đặt cược.
Hiện tại, có khoảng 27 Rollup tải các gói dữ liệu lên L1 Ethereum, sử dụng dữ liệu trong truy vấn. Mỗi gói dữ liệu được tải lên Ethereum sau EIP-4844 chứa 128kb dữ liệu. Trong số 27 Rollup này, đã có khoảng 2,4 triệu gói được tải lên, tổng lượng dữ liệu đạt 295 GB. Do đó, nếu tất cả các Rollup này đều áp dụng mức định giá 0,015 ETH/GB, tổng chi phí sẽ đạt 4,425 ETH.
Trông có vẻ như một vấn đề. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các Rollup khác nhau có sự khác biệt lớn về dịch vụ và kiến trúc riêng biệt. Do thiết kế và cơ sở người dùng khác nhau, đặc điểm cá nhân hóa của chúng dẫn đến sự khác biệt lớn về số lượng gói dữ liệu được tải lên và chi phí trả cho L1.
Ví dụ, trong nghiên cứu này về các Rollup, dưới đây là bảng biểu thị lượng gói dữ liệu (số lượng + GB) và chi phí mà mỗi Rollup sử dụng.
Chỉ từ phân tích này, đã có 6 Rollup vượt mức chi phí tiêu chuẩn của định giá Cấp độ 1 EigenDA, nhưng xét về góc độ thông lượng dữ liệu, điều này dường như không hiệu quả về mặt chi phí đối với họ. Thực tế, việc sử dụng định giá theo nhu cầu của EigenDA trung bình có thể trực tiếp giảm chi phí khoảng 98,91%.
Do đó, điều này đặt những người tham gia tái đặt cược và các bên liên quan hệ sinh thái khác vào tình thế khó xử. Việc giảm chi phí do EigenDA mang lại có lợi cho cả L2 và người dùng, vì điều này sẽ nâng cao lợi nhuận và doanh thu của L2, nhưng lại không tăng cường niềm tin cho những người tham gia tái đặt cược, những người mong đợi EigenDA trở thành người dẫn đầu trong việc thưởng tái đặt cược trong các AVS.
Tuy nhiên, một cách nhìn nhận khác là việc giảm chi phí của EigenDA đã khơi dậy sự đổi mới. Trong lịch sử, chúng ta đã chứng kiến nhiều ví dụ về việc giảm chi phí trở thành chất xúc tác then chốt cho tăng trưởng. Ví dụ, “Quy trình Bessemer” là một công nghệ sản xuất thép đổi mới, đã giảm đáng kể chi phí và thời gian sản xuất thép, cho phép sản xuất hàng loạt thép mạnh hơn và chất lượng cao hơn, với chi phí giảm tới 82%. Nguyên tắc tương tự cũng áp dụng cho các dịch vụ khả dụng dữ liệu (DA). Sự xuất hiện của nhiều nhà cung cấp dịch vụ DA không chỉ giảm mạnh chi phí mà còn về bản chất đã khơi dậy sự đổi mới trong các giải pháp Rollup thông lượng cao, mở rộng ranh giới thiết kế trước đây chưa từng được khám phá.
Ví dụ, Eclipse là một giải pháp SVM Rollup gần đây, mới chỉ bắt đầu phát hành gói dữ liệu cách đây 28 ngày, đã chiếm tới 86% tổng thị phần gói dữ liệu trên Celestia. Mạng chính của họ thậm chí còn chưa mở cho công chúng. Mặc dù phần lớn việc sử dụng này có thể chỉ là các thử nghiệm nhằm đảm bảo tính vững chắc kỹ thuật, nhưng điều này cho thấy tiềm năng của các Rollup thông lượng cao và cho thấy chúng sẽ tiêu thụ nhiều tài nguyên khả dụng dữ liệu hơn so với hầu hết các Rollup hiện nay.
Tổng kết và Kết luận
Vậy hiện tại chúng ta đang ở đâu? Để đạt được mục tiêu doanh thu 160.000 đô la mỗi tháng cho EigenDA mà nhóm đã đặt ra trong blog, với mức định giá tầng đầu tiên là 70 ETH mỗi năm và giả sử giá ETH trung bình khoảng 2.500 đô la, bạn cần có 11 Rollup làm khách hàng trả phí. Theo phân tích của chúng tôi, kể từ khi EIP-4844 ra mắt vào đầu tháng Ba, đã có khoảng sáu Rollup chi tiêu trên L1 vượt quá 70 ETH. Như đã thảo luận, định giá theo nhu cầu sẽ giúp các Rollup này tiết kiệm khoảng 99% chi phí, nhưng yếu tố quyết định cuối cùng liệu họ có chọn sử dụng EigenDA hay không sẽ là thông lượng mà họ cần.
Hơn nữa, việc giảm chi phí có thể thúc đẩy tăng trưởng nhu cầu bằng cách tạo ra nhiều giải pháp Rollup thông lượng cao (như MegaETH). Trong tương lai, các giải pháp Rollup hiệu suất cao này có thể được triển khai thông qua các nhà cung cấp Rollup-as-a-Service (RaaS) như AltLayer và Conduit. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, để đạt được mục tiêu doanh thu 160.000 đô la mỗi tháng (giả sử chỉ có 400 nhà vận hành hỗ trợ EigenDA), vẫn cần thực hiện một số công việc chứng minh, đây sẽ là điểm hòa vốn. Nhìn chung, EigenDA đã mở ra những khả năng thiết kế mới, có tiềm năng gia tăng giá trị lớn, nhưng hiện tại vẫn chưa rõ bao nhiêu giá trị trong số đó sẽ được EigenDA thu thập và hoàn trả lại cho những người tái đặt cược. Dù vậy, chúng tôi tin rằng EigenDA với tư cách là nhà cung cấp có khả năng chiếm phần lớn thị phần trong thị trường khả dụng dữ liệu (DA), và chúng tôi mong chờ tiếp tục theo dõi một trong những AVS đáng chú ý nhất này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Kairos_Res
