Stacks Nakamoto nâng cấp, một chú bướm sẵn sàng vươn lên
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Stacks Nakamoto nâng cấp, một chú bướm sẵn sàng vươn lên
Chúng ta có thể tiếp tục theo dõi Stacks để xem liệu nó có thực sự trở thành lớp L2 cho Bitcoin và hiệu quả tận dụng lượng BTC đang "ngủ đông" thông qua nền tảng hợp đồng thông minh hay không.
Chuyên sâu báo cáo Web3Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung của báo cáo này phản ánh quan điểm của tác giả, chỉ mang tính chất tham khảo và không phải là lời khuyên mua bán token hay sử dụng giao thức. Bất kỳ nội dung nào trong báo cáo này đều không phải là lời khuyên đầu tư và cũng không nên được hiểu như vậy.
Khai phá tiềm năng mới trên mạng lưới Bitcoin
Đầu năm 2023, khái niệm "Ordinals" (các bản ghi) được giới thiệu vào mạng lưới Bitcoin, gây ra một cuộc tranh luận mới về cách thức sử dụng không gian khối. Cùng tháng 5 năm đó, nhu cầu đối với BRC-20 tăng vọt, khiến mạng lưới Bitcoin tạm thời không xử lý kịp các khối, buộc sàn giao dịch tập trung lớn nhất thế giới Binance phải tạm dừng rút Bitcoin.
Tên gọi Ordinals bắt nguồn từ từ “ordinal” có nghĩa là “số thứ tự”, là một giao thức do Casey Rodarmor tạo ra vào tháng 1 năm 2023. Giao thức này điều chỉnh lại kịch bản Bitcoin để cho phép đính kèm dữ liệu tùy ý lên đơn vị nhỏ nhất của Bitcoin – "satoshi (sats)". Việc sử dụng Ordinals để lưu trữ văn bản, hình ảnh, âm thanh, video và mã lập trình trên chuỗi khối Bitcoin đã dẫn đến sự xuất hiện của nhiều dự án PFP và NFT trên hệ sinh thái Bitcoin, tương tự như trên Ethereum (Tìm hiểu thêm).
Tính đến ngày 24 tháng 4, 10 bộ sưu tập NFT hàng đầu theo vốn hóa thị trường; Nguồn: Coingecko
Hiện nay, hơn một năm sau khi ra mắt Odinals, ba dự án NFT trên mạng lưới Bitcoin đã lọt vào top 10 NFT theo vốn hóa toàn thị trường (NodeMonkes, Runestone và Bitcoin Puppets), cho thấy tiềm năng trở thành một nền tảng hợp đồng thông minh khả thi.
Lớp 2 của Bitcoin và Stacks
Sự kiện này cũng dẫn đến sự bùng nổ của các dự án lớp 2 (L2) trên mạng lưới Bitcoin. Theo dữ liệu từ Defillama, tại thời điểm viết bài (ngày 15 tháng 4), có 11 dự án được phân loại là "chuỗi bên cạnh Bitcoin", với TVL tổng cộng gần 900 triệu USD. Mặc dù vẫn còn tranh cãi về việc liệu những dự án này có thực sự sử dụng mạng lưới Bitcoin làm lớp cơ sở (L1) hay không, nhưng TVL và số lượng dự án đang tăng trưởng nhanh chóng cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của thị trường đối với câu chuyện xung quanh Bitcoin.
Trong số các dự án này, Stacks gần đây nổi bật hẳn lên. Không chỉ là một dự án đời đầu (OG) ra mắt từ năm 2017, mà từ năm 2021, Stacks đã hướng tới mục tiêu đưa hợp đồng thông minh vào mạng lưới Bitcoin. Dưới đây, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về tình hình hiện tại của Stacks và bản nâng cấp lớn sắp tới – “Nâng cấp Nakamoto”.
Khởi nguyên của Stacks - Blockstack
Video bài nói chuyện TED của Munib Ali năm 2016; Nguồn: TEDx Talks
Năm 2017, tiến sĩ Muneeb Ali hoàn thành học vị của mình, công bố whitepaper về Stacks (lúc đó gọi là Blockstack), và huy động thành công 52 triệu USD qua đợt bán token trên CoinList. Trước đó, ông và nhóm phát triển ban đầu đã xây dựng trực tiếp trên lớp L1 của Bitcoin một giao thức và ứng dụng tên là Onename, cho phép tạo danh tính phi tập trung và trang hồ sơ trên mạng lưới Bitcoin. Những kinh nghiệm này đã góp phần định hình ý tưởng về Stacks vào năm 2017, thúc đẩy nhóm xây dựng một nền tảng mạnh mẽ hơn.
Blockstack nhận thấy Internet hiện tại quá phụ thuộc vào việc lưu trữ và quản lý dữ liệu tập trung, vì vậy họ muốn tận dụng công nghệ blockchain để tạo ra một mạng lưới phi tập trung, nơi người dùng làm chủ dữ liệu của chính mình, đồng thời xây dựng một lớp blockchain giúp các nhà phát triển dễ dàng xây dựng dApp, tương tự như Ethereum.
Năm 2019, token STX của hệ sinh thái Blockstack đã được Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) phê duyệt theo quy định Reg A+, huy động thành công 23 triệu USD. Đây là lần đầu tiên một đợt bán token nhận được sự chấp thuận từ SEC, thu hút sự chú ý đáng kể từ thị trường.
Từ năm 2018 đến 2020, đội ngũ Stacks tập trung xây dựng hạ tầng vững chắc cho dự án. Stacks là một blockchain đạt đồng thuận chéo, tích hợp liền mạch với mạng lưới Bitcoin, nhằm hỗ trợ chức năng lập trình trên Bitcoin. Nhóm cũng phát triển ngôn ngữ lập trình riêng biệt Clarity dành cho Stacks. Trong giai đoạn này, Stacks đã huy động vốn từ các nhà đầu tư nổi tiếng như Union Square Ventures, Harvard Endowment, Winklevoss Capital và Naval Ravikant.
Stacks 2.0
“Tôi cho rằng Bitcoin là lớp tiền tệ tốt nhất và phi tập trung nhất. Hiện tại, 1% lượng Bitcoin đang lưu hành được phát hành dưới dạng wrapped Bitcoin (wBTC) trên Ethereum, điều này cho thấy người dùng có nhu cầu sử dụng Bitcoin trong các hợp đồng thông minh. Thay vì đóng gói Bitcoin vào một nền tảng hợp đồng thông minh, tại sao không mang chức năng hợp đồng thông minh vào chính mạng lưới Bitcoin?” -- Trích từ phỏng vấn 『Bitcoin DeFi? It's a Thing, Says Stacks Founder Muneeb Ali, Decrypt』.
Tháng 1 năm 2021, Blockstack ra mắt mainnet Stacks 2.0, đánh dấu sự chuyển đổi sang mạng lưới Stacks. Như lời Muneeb Ali chia sẻ, mục tiêu của Stacks 2.0 là mang chức năng hợp đồng thông minh vào mạng lưới Bitcoin mà không cần thay đổi Bitcoin. Chuỗi này được thiết kế thừa hưởng sự phi tập trung và an toàn của mạng lưới Bitcoin, đồng thời bổ sung chức năng hợp đồng thông minh để cải thiện khả năng mở rộng.
Bằng chứng chuyển giao (Proof-of-Transfer)
Quy trình Bằng chứng chuyển giao; Nguồn: stacks.co
Cơ chế đồng thuận của Stacks – Bằng chứng chuyển giao (Proof-of-Transfer, PoX), có thể xem là sự mở rộng của Bằng chứng đốt cháy (Proof of Burn), là chìa khóa để thừa hưởng an ninh từ mạng lưới Bitcoin. Bằng chứng đốt cháy đề cập đến một cơ chế đồng thuận trong môi trường Proof-of-Work (PoW), trong đó việc đào được thực hiện bằng cách "đốt cháy" tiền điện tử trong mạng.
Khác với việc thợ đào "đốt cháy" Bitcoin trong mô hình "Bằng chứng đốt cháy", trong "Bằng chứng chuyển giao", thợ đào gửi Bitcoin cho những người nắm giữ STX tham gia vào quá trình Stacking. Các thợ đào (Miner) có thể tham gia đào bằng cách vận hành nút Stacks, sử dụng mạng lưới Bitcoin làm chuỗi neo để tạo và đào khối. Cơ chế Bằng chứng chuyển giao hoạt động như sau:
- Đăng ký (Registration): Thợ đào gửi dữ liệu đồng thuận vào mạng để đăng ký trở thành ứng viên đào.
- Cam kết (Commitment): Thợ đào gửi Bitcoin cho những người nắm giữ token STX để tham gia đào.
- Bầu chọn (Election): Sử dụng hàm ngẫu nhiên xác minh được (VRF) để chọn ra thợ đào, người chiến thắng sẽ tạo khối mới trên chuỗi Stacks.
- Tập hợp (Assembly): Thợ đào được chọn tạo khối và nhận thưởng bằng token STX.
Thợ đào được chọn qua quy trình bầu cử phải ghi lại giá trị băm của tất cả giao dịch mới trên chuỗi Stacks vào một khối Bitcoin, và thông qua việc tuân thủ Bằng chứng chuyển giao, hoàn thiện hệ thống khuyến khích cho cả thợ đào Bitcoin lẫn những người Stacker duy trì chuỗi Stacks. Hành động "Stacking" tương tự như "Staking" trên các mạng Proof-of-Stake (PoS), điểm khác biệt là Stacking khóa token STX để nhận phần thưởng bằng BTC – token của chuỗi neo. Vai trò cụ thể của thợ đào và Stacker được mô tả như hình dưới đây:
Vai trò của thợ đào và Stacker; Nguồn: stacks docs
[Thợ đào]
- Thợ đào gửi BTC cho Stacker để nhận phí giao dịch và phần thưởng khối trên Stacks.
- Xác suất được chọn qua VRF phụ thuộc vào tỷ lệ số BTC mà thợ đào gửi.
- Thợ đào trúng cử giành quyền tạo khối mới vàphát sóng các khối vi mô trên chuỗi Stacks.
- Thợ đào trúng cử nhận thưởng bằng STX và phí giao dịch.
[Stacker]
- Stacker khóa STX mà họ nắm giữ trong một khoảng thời gian nhất định.
- Có thể chọn Stacking độc lập hoặc cùng với các Stacker khác (gộp nhóm).
- Stacker cung cấp địa chỉ BTC cá nhân để nhận phần thưởng, xác suất nhận thưởng tỷ lệ thuận với số lượng STX đã khóa.
- STX đã Stacking sẽ được mở khóa sau khi kết thúc chu kỳ khóa đã thiết lập ban đầu.
Lớp 2 của Bitcoin?
Ý nghĩa của Stacks 2.0 nằm ở chỗ, nhờ việc ra mắt mainnet và giới thiệu cơ chế Bằng chứng chuyển giao, Stacks có thể hoạt động như một nền tảng hợp đồng thông minh trên mạng lưới Bitcoin. Tuy nhiên, việc gọi Stacks là L2 trên Bitcoin vẫn còn gây tranh cãi.
- Stacks 2.0 có token riêng và ngân sách bảo mật độc lập, rất khác biệt so với mạng lưới Bitcoin.
- Ngân sách bảo mật: Chỉ tài nguyên được phân bổ để duy trì tính toàn vẹn của mạng, bao gồm phần thưởng đào, chi phí vận hành, phí mạng, v.v.
- Không giống như các L2 trong hệ sinh thái Ethereum và những nơi khác, tài sản không được gửi vào hoặc rút ra khỏi lớp L1 bởi các trình xác thực.
Do những lý do trên, rất khó xếp Stacks 2.0 vào cùng nhóm với các L2 truyền thống. Tuy nhiên, cũng khó gọi Stacks là một chuỗi bên cạnh (sidechain), vì mọi giao dịch trên chuỗi Stacks cuối cùng đều phải được thanh toán trên mạng lưới Bitcoin. Cấu trúc độc đáo này khiến đồng sáng lập Stacks, Muneeb Ali, trong một cuộc phỏng vấn với Decrypt vào năm 2021, gọi nó là "Layer 1.5".
Vì mạng lưới Bitcoin ban đầu không phải là một nền tảng hợp đồng thông minh, nên các nỗ lực đưa vào hợp đồng thông minh hoặc cải thiện khả năng mở rộng không diễn ra suôn sẻ như trên Ethereum và các chuỗi EVM. Để hiểu rõ hơn về cách phân biệt L2 của Bitcoin, bạn có thể tham khảo bài viết của Spartan Group phát hành tháng 12 năm 2023 có tựa đề 『BITCOIN LAYERS - Tapestry of a Trustless Financial Era』.
Dilemma ba chiều của L2 Bitcoin; Nguồn: BITCOIN LAYERS — Tapestry of a Trustless Financial Era
Như hình trên, Dilemma ba chiều của L2 Bitcoin bao gồm:
- Mạng mở (Open Network): Áp dụng mạng mở thay vì mô hình liên minh.
- Không có token mới (No New Token): Không giới thiệu token mới.
- Máy ảo đầy đủ / Trạng thái toàn cục (Full VM/Global State): Sử dụng "Trạng thái toàn cục", thay vì các hợp đồng ngoài chuỗi hạn chế.
Stacks có thể được coi là giải pháp L2 của Bitcoin đáp ứng điều kiện 1 và 3, nhưng không đáp ứng điều kiện 2. Đổi lại, Lightning Network đáp ứng điều kiện 1 và 2, nhưng do sử dụng phương pháp "đồng thuận cục bộ", ghi lại giao dịch trên mạng điểm-điểm khác với chuỗi chính, nên không đáp ứng được điều kiện 3.
Tiến tới Stacks 3.0, Nâng cấp Nakamoto
Những vấn đề hiện tại của Stacks
Cấu trúc độc đáo của chuỗi Stacks nêu trên chính là yếu tố giúp Stacks hoạt động như một nền tảng hợp đồng thông minh trên mạng lưới Bitcoin, nhưng đồng thời cũng gây ra một số vấn đề cho hệ thống, bao gồm:
- Mô hình bảo mật
- Chuỗi Stacks có ngân sách bảo mật độc lập, khác với ngân sách bảo mật của mạng lưới Bitcoin, ngân sách này được định nghĩa bởi lượng BTC mà các thợ đào Stacks trả.
- Điều này khiến mức độ an toàn của chuỗi phụ thuộc cao vào ngân sách của các thợ đào Stacks, đồng nghĩa với việc rủi ro an ninh có thể gia tăng.
- Hiệu suất và khả năng mở rộng
- Cấu trúc kết nối giữa chuỗi Stacks và mạng lưới Bitcoin (ví dụ: cơ chế Bằng chứng chuyển giao) giúp tăng cường tính phi tập trung và an toàn, nhưng lại giới hạn hiệu suất và khả năng mở rộng trên chuỗi.
- Đặc biệt, quy trình tạo khối mới thông qua bầu chọn thợ đào khiến chuỗi Stacks bị ràng buộc với chu kỳ tạo khối Bitcoin, dẫn đến độ trễ xác nhận giao dịch cực kỳ cao.
- Đây không chỉ là điểm yếu về trải nghiệm người dùng, mà còn là gốc rễ gây khó khăn cho việc phát triển dApp trên Stacks.
- Vấn đề MEV
- Các thợ đào Bitcoin sở hữu tỷ lệ băm lớn có thể kiểm duyệt giao dịch cam kết (Commitment) – giao dịch gửi BTC để tham gia đào STX – từ các thợ đào Stacks khác trong khối Bitcoin mà họ đào, nhằm đảm bảo chính họ nhận được phần thưởng và phí giao dịch từ Stacks.
Mục tiêu chính và thay đổi thiết kế
Mục tiêu chính
Phiên bản Nakamoto là bản nâng cấp lớn được lên kế hoạch cho chuỗi Stacks trong năm nay, nhằm giải quyết những vấn đề nêu trên, nâng cao hiệu suất và độ an toàn của chuỗi.
- Khối nhanh (Fast blocks)
- Thời gian để giao dịch do người dùng gửi được khai thác và xác nhận trong một khối giảm từ vài chục phút xuống còn vài giây.
- Sau nâng cấp Nakamoto, bằng cách tách rời quá trình bầu chọn thợ đào khỏi cơ chế tạo khối, cho phép thợ đào tạo ra nhiều khối trước kỳ bầu chọn tiếp theo.
- Bảo đảm an toàn giao dịch thông qua tính bất khả đảo của Bitcoin
- Giao dịch trên chuỗi Stacks được bảo vệ bởi sức mạnh băm của mạng lưới Bitcoin.
- Điều này có nghĩa là giao dịch được thanh toán trên mạng lưới Bitcoin, đảm bảo tính bất biến trên mạng an toàn nhất.
- Cải thiện khả năng chống MEV
- Cơ chế đấu giá BTC để nhận thưởng STX được cải tiến nhằm giải quyết vấn đề MEV trong quá trình bầu chọn thợ đào.
- Thuật toán bầu chọn thợ đào được thay đổi để các thợ đào Bitcoin không còn lợi thế so với thợ đào Stacks.
Thay đổi cơ chế tạo khối và vai trò của Stacker
Trước nâng cấp Nakamoto, tỷ lệ khối được tạo trên chuỗi Stacks và khối Bitcoin là cố định 1:1, dẫn đến tốc độ tạo khối và xác nhận giao dịch chậm chạp.
Sau nâng cấp Nakamoto, cơ chế "sản xuất khối theo nhiệm kỳ (Tenure-based block production)" sẽ được giới thiệu để tăng tốc độ tạo khối. Tỷ lệ một khối Stacks tương ứng một khối Bitcoin sẽ không còn, thay vào đó, trong nhiệm kỳ của thợ đào được chọn (tức là trong chu kỳ tạo khối Bitcoin), thợ đào có thể tạo ra nhiều khối Stacks. Cơ chế này rút ngắn thời gian tạo và xác nhận khối xuống khoảng 5 giây, cải thiện đáng kể khả năng mở rộng của Stacks.
Các khối Stacks được tạo ra lúc này sẽ do Stacker xác minh. Trước nâng cấp Nakamoto, Stacker chỉ đơn thuần là khóa (Stacking) token STX để đóng góp vào an toàn kinh tế của mạng Stacks. Nhưng sau nâng cấp Nakamoto, Stacker sẽ đảm nhận vai trò là người ký (signer), chịu trách nhiệm xác minh, lưu trữ, ký và phát tán từng khối Stacks được tạo ra trong nhiệm kỳ của thợ đào. Mối quan hệ tương tác giữa thợ đào và Stacker như hình dưới đây:
Sau nâng cấp Nakamoto, cách thợ đào và Stacker (hoặc người ký) tương tác; Nguồn: stacks docs
- Thợ đào gửi BTC cho các Staker để tham gia vào quy trình bầu chọn thợ đào Stacks.
- Khi một thợ đào mới được bầu chọn, sẽ xảy ra giao dịch "thay đổi nhiệm kỳ (tenure change)", trao cho thợ đào mới một nhiệm kỳ mới.
- Trong quá trình tạo và xác minh khối mỗi giây, thợ đào phải thu thập chữ ký từ các Stakers.
- Việc xác minh khối yêu cầu ít nhất 70% Stacker ký xác nhận lên khối đó.
Như hình minh họa, thợ đào cần chữ ký từ Stacker để tạo khối tiếp theo, trong khi Stacker cần thực hiện thao tác ký để nhận phần thưởng trong cơ chế Bằng chứng chuyển giao và mở khóa token STX mà họ đã Stacking.
Thay đổi cấu trúc chuỗi, đạt được tính bất khả đảo của Bitcoin
Các người ký (Stacker) trong giai đoạn thay đổi nhiệm kỳ (hoặc bầu chọn thợ đào), chỉ ký vào khối mới nhất được tạo ra để ngăn thợ đào tự ý fork chuỗi Stacks. Điều này có nghĩa là Stacker chịu trách nhiệm giám sát thợ đào, xác minh các khối đã tạo trước đó và đảm bảo khối mới được tạo dựa trên khối mới nhất.
Hơn nữa, khi thợ đào gửi giao dịch (giao dịch thay đổi nhiệm kỳ), họ phải bao gồm giá trị băm khối được lập chỉ mục (indexed block hash), chứa giá trị băm của khối Stacks đầu tiên được ghi lại trong nhiệm kỳ trước đó và giá trị băm của khối hiện tại. Điều này đảm bảo trạng thái của chuỗi khối Stacks được ghi lại trong khối Bitcoin, mỗi nhiệm kỳ thợ đào thực hiện công việc tương tự, đảm bảo lịch sử chuỗi khối Stacks được ghi liên tục trên mạng lưới Bitcoin.
Sơ đồ mối quan hệ giữa khối Bitcoin, khối Stacks và bản đồ lưu trữ; Nguồn: stacks docs
Do đó, mối quan hệ giữa khối Stacks và khối Bitcoin như hình trên, giao dịch được gửi trên chuỗi Stacks trong giai đoạn N sẽ chỉ được ghi vào khối Bitcoin ở giai đoạn N+2, có nghĩa là phải trải qua ba lần thay đổi nhiệm kỳ, việc đảo ngược giao dịch Stacks mới khó ngang với việc đảo ngược khối Bitcoin. Từ góc nhìn người dùng, cấu trúc chuỗi này giống với các L2 quen thuộc, giao dịch được xác nhận trong vài giây, trong khi việc thanh toán trên Bitcoin mất lâu hơn, khoảng 30 phút.
Hệ thống này cũng mang lại sự thay đổi tích cực cho ngân sách bảo mật của chuỗi Stacks. Cơ chế xác minh khối Stacks diễn ra thông qua việc có ít nhất 70% chữ ký từ Stacker, khiến ngân sách bảo mật của Stacks tăng lên đến 70% tài sản đã Stacking, và một khi giao dịch đạt được tính bất khả đảo trên Bitcoin, ngân sách bảo mật này có thể đạt đến mức 51% sức mạnh đào của Bitcoin.
Tóm tắt lại cơ chế Stacks sau nâng cấp Nakamoto:
- Khi gửi giao dịch thay đổi nhiệm kỳ, thợ đào phải bao gồm một giá trị băm khối được lập chỉ mục và giá trị băm của khối đầu tiên được ghi trong nhiệm kỳ trước.
- Người ký sẽ buộc thợ đào phải tạo khối tiếp theo dựa trên khối cuối cùng đã được ký trong nhiệm kỳ trước.
- Giao dịch được gửi trong nhiệm kỳ N sẽ được ghi vào khối Bitcoin ở nhiệm kỳ N+2, đạt được tính bất khả đảo của Bitcoin.
Sau nâng cấp Nakamoto, tốc độ giao dịch của chuỗi Stacks sẽ được cải thiện đáng kể, đồng thời đạt được tính bất khả đảo của Bitcoin, đảm bảo tính bất biến dữ liệu. Đối với người dùng, điều này có nghĩa là tốc độ xác nhận giao dịch nhanh hơn; còn đối với hệ thống, đó là bước tiến gần hơn đến một L2 Bitcoin thực thụ, thừa hưởng sự an toàn từ Bitcoin.
Giải quyết vấn đề MEV trên Bitcoin
Trước nâng cấp Nakamoto, vấn đề MEV trên chuỗi Stacks chủ yếu xảy ra như sau. Các thợ đào Bitcoin sở hữu tỷ lệ băm đáng kể, như F2Pool, có thể kiểm duyệt các giao dịch cam kết mà các thợ đào Staking gửi vào khối Bitcoin, điều chỉnh số lượng BTC họ đặt giá thầu, nhằm đảm bảo họ nhận được phần thưởng khối và phí giao dịch từ khối Staking. Hành vi này làm giảm phần thưởng BTC của các Staker và làm suy yếu niềm tin vào quá trình đào.
Nâng cấp Nakamoto giới thiệu một số tiêu chí lựa chọn thợ đào mới nhằm nâng cao tính công bằng trong quá trình đào khối.
- Thợ đào tham gia vào các khối gần đây
- Thợ đào phải có ghi nhận tham gia trong 10 khối gần nhất mới đủ điều kiện được chọn trong thay đổi nhiệm kỳ.
- Tiêu chí này thúc đẩy sự ổn định trong cộng đồng thợ đào và ngăn chặn các nỗ lực chiếm đoạt phần thưởng chuỗi.
- Xem xét trung vị giá thầu trước đó (Phương pháp trung vị giá thầu)
- Xác suất được chọn dựa trên giá trị trung vị của tất cả các giá thầu BTC được ghi lại trong 10 khối trước.
- Tiêu chí này ngăn thợ đào nhận phần thưởng khối bằng cách đặt giá thầu bất thường.
- Xem xét tổng tuyệt đối giá thầu (Absolute Bid Total)
- Quá trình chọn thợ đào dựa trên tiêu chuẩn kinh tế ổn định, xem xét tổng tuyệt đối giá thầu, thay vì các biến số giá thầu dựa trên môi trường đào tức thì.
Bằng cách giới thiệu các tiêu chí chống MEV này, nâng cấp Nakamoto sẽ nâng cao tính minh bạch và niềm tin trong quá trình đào trên chuỗi khối Stacks.
Kế hoạch nâng cấp Nakamoto
Lộ trình nâng cấp Nakamoto; Nguồn: nakamoto.run
Kể từ việc công bố whitepaper sBTC và Nakamoto vào cuối năm 2022, Quỹ Stacks và các nhà phát triển liên quan đã làm việc trong thời gian dài cho nâng cấp Nakamoto. Như hình trên, kể từ khi chức năng Nakamoto được xác định và tích hợp vào mạng thử nghiệm vào tháng 2 năm 2024 (gọi là Milestone Nakamoto 0.3, bí danh Argon), các cập nhật về nâng cấp Nakamoto đã diễn ra liên tục. Giai đoạn đầu tiên của nâng cấp Nakamoto hiện đã ra mắt trên mainnet, và nâng cấp sẽ được triển khai dần dần.
Nâng cấp Nakamoto gồm hai giai đoạn, mỗi giai đoạn đều thực hiện hard fork. Quá trình này được chia thành hai bước ""kích hoạt (Instantiation)" và "hoạt động (Activation)"", nhằm mục đích cho phép một khoảng thời gian điều chỉnh cuối cùng trước khi kích hoạt đầy đủ các tính năng sau nâng cấp Nakamoto, chẳng hạn như sửa lỗi, để loại bỏ các tác động có thể gây ra do thay đổi môi trường trên chuỗi.
Kế hoạch ban đầu
- Giai đoạn 1: Kích hoạt (bắt đầu từ ngày 22 tháng 4)
- Hợp đồng POX-4 (phiên bản nâng cấp của cơ chế Bằng chứng chuyển giao) và phần lớn mã nguồn trong phiên bản Nakamoto sẽ được áp dụng, nhưng các tính năng chưa được kích hoạt.
- Dành ít nhất hai chu kỳ Stacking cho các người ký và đối tác để đăng ký hợp đồng POX-4. Trong thời gian này, xác minh xem các người ký đã đăng ký POX-4 có xác minh khối đúng cách hay không và xác định xem có thể tiến vào giai đoạn kích hoạt hay không.
- Giai đoạn 2: Kích hoạt (dự kiến diễn ra từ ngày 15 đến 29 tháng 5)
- Giai đoạn này sẽ áp dụng các cập nhật Nakamoto, bao gồm hệ thống dựa trên người ký, khối nhanh và tính bất khả đảo của Bitcoin, đồng thời kích hoạt các quy tắc Nakamoto.
- Quy tắc Nakamoto là thuật ngữ chỉ logic tổng thể phân biệt trước và sau nâng cấp Nakamoto.
Kế hoạch phát hành Nakamoto; Nguồn: Nakamoto Launch: Testnet and Mainnet Rollout Overview
Sự thay đổi trong kế hoạch
Giai đoạn đầu tiên của nâng cấp (kích hoạt) đã bắt đầu vào ngày 22 tháng 4. Nếu không phát hiện lỗi nghiêm trọng và hoàn thành giai đoạn kích hoạt, giai đoạn thứ hai dự kiến bắt đầu vào giữa tháng 5. Tuy nhiên, sau khi giai đoạn đầu tiên bắt đầu, một số lỗi đã được phát hiện trong hệ thống phục hồi người ký (Signer Resiliency/Recovery), do đó Quỹ Stacks đã thông báo điều chỉnh kế hoạch vào ngày 1 tháng 5. Các điểm chính như sau:
- Giai đoạn kích hoạt ban đầu của nâng cấp Nakamoto chỉ bao gồm hệ thống phục hồi người ký cơ bản.
- Kế hoạch nâng cấp lên hệ thống phục hồi người ký nâng cao dự kiến triển khai vào cuối năm 2024, sau khi nâng cấp Nakamoto được kích hoạt. Tuy nhiên, sau khi người ký bắt đầu tham gia và có tiến triển trong giai đoạn kích hoạt, nhóm quyết định cần hệ thống phục hồi nâng cao ngay từ đầu.
- Do đó, trước khi kích hoạt nâng cấp Nakamoto, sẽ thêm 8 tuần phát triển, hoàn thành mã hệ thống phục hồi người ký vào ngày 15 tháng 7, và kích hoạt phiên bản nâng cấp Nakamoto vào ngày 28 tháng 8.
- Nội dung công việc
- Tăng cường khả năng phục hồi của thợ đào khi người ký hết thời gian chờ hoặc mắc lỗi
- Củng cố quy trình xử lý khi người ký phản hồi chậm hoặc mất khóa
- Cải tiến cách tạo và gia hạn nhiệm kỳ của thợ đào
- Cải thiện phòng ngừa tính bất ổn mạng và xử lý khối chớp nhoáng (flash block)
Lộ trình phát hành Nakamoto đã điều chỉnh; Nguồn: stacks.org
Theo kế hoạch đã điều chỉnh, việc phát triển mã sẽ hoàn thành sau 8 tuần vào ngày 15 tháng 7, còn giai đoạn kích hoạt nâng cấp Nakamoto dự kiến ban đầu vào giữa tháng 5 sẽ bắt đầu vào ngày 28 tháng 8, khoảng 3 tháng sau. Tin tốt là nâng cấp sBTC dự kiến ban đầu vào quý III sẽ không bị trì hoãn, và dự kiến diễn ra vào tuần thứ tư sau khi giai đoạn kích hoạt bắt đầu.
sBTC - Mảnh ghép cuối cùng để hoàn thiện L2
Nâng cấp Nakamoto dự kiến sẽ được kích hoạt hoàn toàn vào tháng 5, nhằm mục đích cải thiện đáng kể hiệu suất chuỗi Stacks và đạt được tính bất khả đảo của khối Stacks trên Bitcoin. Tuy nhiên, để thực sự trở thành một L2 của mạng lưới Bitcoin, nâng cấp Nakamoto mới chỉ là một nửa thành công.
Tiêu chuẩn phân biệt L2 Bitcoin; Nguồn: light tweet
Sau khi nâng cấp Nakamoto ra mắt, Stacks sẽ có môi trường tương tự Sovereign Rollup. Tuy nhiên, chỉ khi nào mang được tài sản gốc BTC của mạng lưới Bitcoin vào chuỗi và tận dụng nó, Stacks mới có thể hoạt động như một nền tảng hợp đồng thông minh và L2 thực thụ của Bitcoin. Đồng sáng lập Stacks, Muneeb Ali, trong một dòng tweet cho biết, việc di chuyển BTC vào và ra khỏi Layer Bitcoin là phần khó nhất, và giải thích rằng sBTC là giải pháp gần nhất với cây cầu không tin cậy (trustless bridge), là một nhóm người ký công khai và phi tập trung, có thể thực hiện cơ chế neo BTC mà không cần thay đổi lớp L1 Bitcoin.
sBTC dựa trên hai đặc tính chính để tạo cầu nối tài sản BTC giữa mạng lưới Bitcoin và chuỗi Stacks
- Khả năng hoàn trả 1:1: Trừ khi chuỗi Stacks ngừng hoạt động, sBTC và BTC luôn có thể được hoàn trả theo tỷ lệ 1:1.
- Thành viên mở: Bất kỳ ai cũng có thể tham gia giao thức sBTC, không thực thể tập trung nào có thể kiểm soát BTC.
Trước đây, trên chuỗi Stacker đã có các tài sản liên quan đến BTC như xBTC và aBTC, tương tự wBTC (wrapped BTC) trên Ethereum, nhưng chúng dựa trên mô hình cầu nối đa chữ ký thông qua các tổ chức lưu ký tập trung. Trong khi đó, sBTC sử dụng các Stacker làm nhóm người ký trên cơ chế Bằng chứng chuyển giao, để thực hiện cầu nối BTC theo cách không cần tin cậy.
sBTC hoạt động như thế nào (1); Nguồn: stacks docs
sBTC hoạt động như thế nào (2); Nguồn: sbtc.tech
Việc cập nhật và triển khai sBTC dự kiến diễn ra vào quý III năm 2024. Nâng cấp Nakamoto và cập nhật sBTC là những mốc quan trọng then chốt trong tham vọng của Stacks nhằm trở thành nền tảng hợp đồng thông minh hàng đầu trên mạng lưới Bitcoin. Chúng ta có thể tiếp tục theo dõi Stacks để xem liệu nó có thực sự trở thành một L2 của Bitcoin và hiệu quả tận dụng lượng BTC khổng lồ đang "ngủ quên" hay không.
Nguồn: BITCOIN LAYERS — Tapestry of a Trustless Financial Era
<Tài liệu tham khảo>
- Stacks docs
- Stacks: A Bitcoin Layer for Smart Contracts
- sBTC: Design of a Trustless Two-way Peg for Bitcoin
- Jeff Benson và Daniel Roberts, Bitcoin DeFi? It’s a Thing, Says Stacks Founder Muneeb Ali, Decrypt
- Katelyn Peters, Blockstack (Stacks): What it is, How it Works, FAQ, Investopedia
- muneeb.btc tweet
- light tweet
- Stacks, A Showcase For Stacks Nakamoto Release Transactions
- Stacks, What’s Next for Stacks After Nakamoto Upgrade
- The Spartan Group,
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Thêm vào mục ưa thíchChia sẻ lên mạng xã hội
@DeSpreadTeam
