Triển khai sớm cho câu chuyện tiếp theo: Sự trỗi dậy của EVM song song, những dự án nào đáng chú ý?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Triển khai sớm cho câu chuyện tiếp theo: Sự trỗi dậy của EVM song song, những dự án nào đáng chú ý?
Năm 2024 sẽ là "năm của EVM song song".
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: David, TechFlow
Thị trường tiền mã hóa luôn tuân theo chu kỳ nhân quả.
Trong vài tháng gần đây, cùng với sự bùng nổ liên tục của các inscription trong hệ sinh thái Bitcoin, dòng vốn lan rộng và tâm lý FOMO cũng khiến các inscription lần lượt nở rộ trên các chuỗi khác, nhưng kết quả là gây ra những tác động tiêu cực:
Do số lượng và chủng loại inscription quá nhiều, nhiều mạng lưới blockchain như Arbitrum, Avalanche, Cronos, zkSync và The Open Network đều lần lượt gặp tình trạng quá tải hiệu suất.
Vì vậy, do cơn sốt inscription, thị trường lại bắt đầu xem xét lại vấn đề hiệu suất của EVM.
Đồng thời, một câu chuyện mới liên quan đến việc tối ưu hóa hiệu suất EVM cũng bắt đầu xuất hiện —— EVM song song (Parallel EVM).
JD, cựu đồng sáng lập Polygon, gần đây đã từng nói trên mạng xã hội rằng ông dự cảm rằng năm 2024, mỗi L2 sẽ tự đóng gói lại thương hiệu của mình, dán nhãn “EVM song song”;
Trong khi đó, Georgios, CTO của Paradigm, cũng cho rằng năm 2024 sẽ là “năm của EVM song song”, đồng thời cho biết bên trong Paradigm cũng đang nghiên cứu và thiết kế công nghệ liên quan.
Tại sao mọi người lại lạc quan về EVM song song đến vậy?
Ngoài yếu tố kích hoạt trực tiếp là inscription làm gia tăng gánh nặng hiệu suất của chuỗi EVM, việc tối ưu hóa EVM là một chủ đề liên tục trong thế giới tiền mã hóa —— các chuỗi công khai mới, L2 thuộc hệ OP, L2 thuộc hệ ZK,... đều là những câu chuyện và dự án phát triển từ việc tối ưu hóa EVM, và thị trường cũng định giá cao hơn cho chúng.
Tuy nhiên, các câu chuyện kể trên đã tương đối trưởng thành, và các dự án liên quan không còn nhiều dư địa để thổi phồng. Do đó, EVM song song – một phương pháp mới để tối ưu hiệu suất EVM – dễ dàng thu hút sự chú ý của thị trường trong xu hướng tăng giá.
Quay lại bản chất khái niệm, EVM song song thực chất là gì? Cách thức triển khai cụ thể ra sao? Và có những dự án nào đáng chú ý trước thời điểm này?
Trong bài viết này, chúng tôi cố gắng trả lời những câu hỏi trên.
Song song – Hiệu quả hơn
Vậy thì, EVM song song là gì?
EVM song song (Ethereum Virtual Machine) là một khái niệm mục đích cải thiện hiệu suất và hiệu quả của EVM hiện tại.
Như đã biết, EVM là cốt lõi của Ethereum, chịu trách nhiệm chạy hợp đồng thông minh và xử lý giao dịch.
Hiện tại, để duy trì tính nhất quán và an toàn của mạng lưới, thiết kế EVM có một đặc điểm rất quan trọng:
Giao dịch được thực thi tuần tự.
Việc thực thi tuần tự đảm bảo rằng giao dịch và hợp đồng thông minh được thực hiện theo thứ tự xác định, giúp quản lý và dự đoán trạng thái blockchain dễ dàng hơn. Thiết kế này ưu tiên hàng đầu là tính bảo mật, giảm thiểu độ phức tạp tiềm tàng và các lỗ hổng liên quan đến việc thực thi song song.
Tuy nhiên, dưới áp lực tải cao, điều này có thể dẫn đến tắc nghẽn mạng và độ trễ.
Hãy hình dung thiết kế gốc của EVM giống như các xe di chuyển trên đường một làn, nối đuôi nhau tiến lên, mỗi chiếc xe phải đi theo tốc độ xe phía trước; nếu một xe (giao dịch) bị ùn ứ, các xe phía sau sẽ bị kẹt hoàn toàn;
Còn EVM song song giống như mở rộng con đường đơn thành xa lộ nhiều làn, cho phép nhiều xe chạy đồng thời.
Về mặt kỹ thuật, EVM song song cho phép các giao dịch hoặc hợp đồng thông minh độc lập thực hiện đồng thời, nâng cao đáng kể tốc độ xử lý và thông lượng hệ thống của EVM.
Vậy thì, có những cách thức nào để thực hiện EVM song song?
Chúng tôi không có ý định phân tích sâu về mặt kỹ thuật, ở đây có thể đưa ra phương pháp xử lý EVM song song mang tính tổng quát:
-
Phân vùng hoặc phân mảnh: Phân chia giao dịch thành các khu vực hoặc nhóm riêng biệt để chúng có thể thực thi song song. Điều này có nghĩa là các giao dịch khác nhau có thể được thực hiện đồng thời trên các đơn vị xử lý khác nhau, thay vì tuần tự. Ngoài ra, SVM của Solana cũng sử dụng logic xử lý tương tự.
-
Tối ưu hóa thuật toán: Phát triển các thuật toán lập lịch và kỹ thuật tối ưu hóa mới để quản lý và thực thi hiệu quả các tác vụ song song, đồng thời giữ đúng tính chính xác và thứ tự của giao dịch.
-
Đảm bảo an toàn và tính nhất quán: Triển khai các cơ chế đồng bộ hóa phức tạp và mô hình nhất quán để đảm bảo rằng ngay cả khi xử lý song song, hệ thống vẫn giữ được tính an toàn và nhất quán dữ liệu.
Tóm lại, bằng cách xử lý giao dịch song song, EVM có thể xử lý nhiều giao dịch hơn trong cùng một thời điểm, tăng đáng kể TPS, giảm tình trạng tắc nghẽn mạng, đồng thời nâng cao khả năng mở rộng.
Hiện tại, thị trường đã có một số dự án bắt đầu khám phá thiết kế EVM song song, mặc dù cách thức triển khai mỗi nơi mỗi khác. Tiếp theo, chúng tôi sẽ giới thiệu chi tiết và đánh giá các dự án liên quan.
Phái độc lập: Xây dựng L1 riêng, thiết kế thành EVM song song
Vì giao dịch trên EVM của Ethereum hiện tại được thực thi tuần tự, nên hướng tiếp cận đầu tiên cho EVM song song rất trực tiếp:
Bỏ qua Ethereum, tự xây dựng một Layer1 độc lập để chạy EVM song song.
Các dự án tiêu biểu: Monad và Sei.
Monad: L1 tích hợp sẵn EVM song song
Monad là một dự án blockchain nhằm giải quyết vấn đề mở rộng của EVM truyền thống. Dự án áp dụng chiến lược thực thi song song, tương thích với Ethereum, hướng tới mục tiêu nâng cao tốc độ xử lý giao dịch và hiệu quả hệ thống để tối ưu hiệu suất blockchain.
Bằng cách triển khai thực thi song song, Monad đặt mục tiêu tăng mạnh thông lượng giao dịch, giải quyết vấn đề tắc nghẽn của các chuỗi EVM hiện tại dưới tải cao, và cuối cùng đạt đến mức 400.000 TPS – giới hạn băng thông vật lý.
Đáng chú ý, nếu bạn tìm kiếm từ khóa “Parallel EVM” trên Twitter, dự án đầu tiên hiện ra trong phần phổ biến chính là Monad, điều này phản ánh rõ ràng chiến lược marketing của dự án trong việc gắn kết với câu chuyện EVM song song.
Vậy Monad thực hiện xử lý song song như thế nào?
Chiến lược thực thi song song của Monad nằm ở khả năng nhận diện và thực thi song song các giao dịch không có phụ thuộc chung. Mặc dù khối của Monad và Ethereum đều là tập hợp giao dịch tuần tự tuyến tính, nhưng Monad cho phép thực thi song song các giao dịch miễn là không ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng thông qua tối ưu hóa chiến lược thực thi. Chiến lược này bao gồm một số công nghệ then chốt:
-
Thực thi lạc quan (Optimistic Execution): Bắt đầu thực thi giao dịch tiếp theo trước khi giao dịch trước hoàn tất. Phương pháp này có thể dẫn đến lỗi phụ thuộc, nhưng bằng cách theo dõi so sánh đầu vào – đầu ra, nếu phát hiện dữ liệu không nhất quán, hệ thống sẽ thực thi lại giao dịch để đảm bảo kết quả đúng.
-
Lập lịch và phụ thuộc (Scheduling and Dependencies): Để giảm thiểu việc thực thi lại không cần thiết, Monad sử dụng trình phân tích mã tĩnh để dự đoán mối quan hệ phụ thuộc giữa các giao dịch, từ đó lập lịch thực thi thông minh nhằm tối ưu hiệu quả thực thi song song.
-
Hợp nhất trạng thái (State Merging): Dù giao dịch được thực thi song song, trạng thái cập nhật bởi mỗi giao dịch cuối cùng cần được hợp nhất theo thứ tự để đảm bảo tính nhất quán trạng thái của cả khối.
Về tài trợ, Monad cũng có thành tích nổi bật. Tháng 2 năm nay, tài khoản Twitter chính thức của dự án đã công bố vòng hạt giống 19 triệu USD do Dragonfly dẫn đầu, đồng thời nhà đầu tư cá nhân cũng bao gồm các nhân vật nổi tiếng trong ngành như Cobie và Hasu.
Đồng thời, người sáng lập dự án là Keone Hon, cựu trưởng nhóm nghiên cứu của Jump Trading. Do dự án hiện chưa phát hành token, và xét đến kinh nghiệm của Jump Trading trong lĩnh vực giao dịch và tạo lập thị trường, hiệu suất token trong tương lai có thể đáng mong đợi.
(Bài đọc liên quan: Đối thoại cùng CEO Monad Labs: Từ truyền thống đến tương lai, đội ngũ cựu Jump Trading khám phá vai trò của blockchain công cộng trong tài chính on-chain)
Tháng 9 năm nay, Monad Labs từng công bố tài liệu kỹ thuật của dự án, trong đó tiết lộ tên token gốc là MON. Tuy nhiên, phần giới thiệu về MON sau đó đã bị xóa khỏi tài liệu, suy đoán rằng token có thể được đặt tên khác.
Tài trợ lớn, nền tảng market maker, chuỗi công khai mới và EVM song song... Sự kết hợp của những yếu tố này chắc chắn khiến Monad trở thành tâm điểm chú ý và kỳ vọng.
Tuy nhiên, hiệu suất thực tế của EVM song song ra sao vẫn cần chờ dữ liệu từ testnet và vận hành mainnet để kiểm chứng.
SEI: Phiên bản V2 đưa EVM song song vào lộ trình
Sei là một blockchain Layer 1 mã nguồn mở, được thiết kế chuyên biệt để tối ưu giao dịch, cam kết cung cấp hạ tầng tiên tiến cho các ứng dụng giao dịch như DeFi, thị trường NFT và DEX game.
Như đã biết, Sei không phải là dự án mới. Mainnet của nó đã sẵn sàng từ tháng 8 năm nay, và trong phiên bản V1 trước đó, dự án đã triển khai các chức năng tối ưu giao dịch như chống frontrunning và hỗ trợ xử lý giao dịch theo lô, nhằm nâng cao tính an toàn và hiệu quả giao dịch.
(Bài đọc liên quan: Sei Network: Blockchain Layer 1 đột phá khả năng mở rộng cho DEX)
Và trong thiết kế phiên bản V2 mới nhất (dự kiến ra mắt nửa đầu năm 2024), Sei đã đưa EVM song song vào lộ trình.
-
Song song hóa lạc quan: Sei cũng áp dụng chiến lược song song hóa lạc quan, cho phép chuỗi thực thi song song tất cả giao dịch. Khi giao dịch chạm vào cùng trạng thái, hệ thống sẽ theo dõi phần lưu trữ mà mỗi giao dịch tiếp xúc, các giao dịch xung đột sẽ được thực thi lại theo thứ tự cho đến khi giải quyết hết xung đột.
-
Tương thích Geth: Là một phần của tệp nhị phân cốt lõi Sei, các nút Sei sẽ tự động nhập Geth – phiên bản Go của Ethereum Virtual Machine – để xử lý giao dịch Ethereum, và cập nhật bất kỳ kết quả nào thông qua giao diện đặc biệt mà Sei tạo ra cho EVM.
-
Tối ưu hóa lưu trữ SeiDB: Sei thiết kế lại giao diện lưu trữ, sử dụng cấu trúc dữ liệu và cơ sở dữ liệu hiệu quả hơn, tối ưu hiệu suất đọc/ghi, đồng thời giảm phình trạng thái.
Những công nghệ này cùng tạo nên cốt lõi của Sei v2, biến nó không chỉ thành một EVM hoàn toàn song song mà còn có hiệu suất và tính tương thích cao; đồng thời, Sei cho phép tương tác liền mạch giữa hợp đồng thông minh Cosmwasm và hợp đồng thông minh EVM, cung cấp môi trường thực thi đa dạng, mở rộng phạm vi ứng dụng và sức hấp dẫn.
Theo dữ liệu thử nghiệm từ tài liệu, khi xử lý giao dịch song song, TPS đỉnh điểm của Sei đạt khoảng 28.300. Xét riêng về mặt số liệu thử nghiệm lý thuyết, hiệu suất EVM song song vượt trội rõ rệt so với các L1 hiện tại, chúng ta hy vọng khi triển khai thực tế sẽ không bị giảm quá nhiều.
(Bài đọc liên quan: Chi tiết thiết kế kỹ thuật Sei v2)
Về token, SEI đã tăng 80% trong tháng vừa qua, một mức tăng khá ấn tượng xét về vốn hóa cao của dự án. Khi câu chuyện EVM song song tiếp tục, token có thể tiếp tục tăng giá, nhưng phần lớn là lợi nhuận beta.
Phái trung dung: Trở thành L2, kết hợp năng lực của chuỗi khác với EVM
Khác với hướng đi L1 độc lập nói trên, một số dự án L2 lại có cách tiếp cận khác với EVM song song:
Tận dụng hiệu suất của chuỗi hoặc máy ảo khác để hỗ trợ thực thi giao dịch trên Ethereum.
Các dự án tiêu biểu: Neon, Eclipse, Lumio.
Neon: L2 đưa EVM vào hệ sinh thái Solana
Neon EVM là máy ảo Ethereum song song đầu tiên được xây dựng trên blockchain Solana, nhằm nâng cao hiệu quả và khả năng mở rộng blockchain thông qua xử lý giao dịch song song.
Đặc điểm lớn nhất của dự án là hoạt động xuyên hệ sinh thái: Cho phép các nhà phát triển tận dụng kiến trúc thực thi song song của Solana để mở rộng các dApp Ethereum, tối ưu hiệu suất mạng, tăng tốc độ giao dịch, giảm chi phí, đồng thời duy trì tính tương thích với môi trường EVM.
Về triển khai cụ thể, Neon chuyển đổi giao dịch Ethereum sang giao dịch Solana, sau đó gửi đến các validator Solana, những người này sẽ thực thi và cập nhật trạng thái chương trình Neon trên Solana. Quá trình này có thể được hiểu đơn giản như sau:
-
Người dùng ký giao dịch, gửi đến Proxy. Proxy là một tài khoản trên Solana, chạy bộ mô phỏng EVM và chịu trách nhiệm thực thi Neon-txn.
-
Proxy yêu cầu trạng thái blockchain từ Solana và thử nghiệm thực thi Neon-Txn trên trạng thái Solana.
-
Proxy tạo giao dịch mới (txn) theo quy tắc Solana, kèm dữ liệu đóng gói, gửi đến Solana để xử lý dữ liệu.
-
Cuối cùng, theo quy tắc eth, giao dịch được gửi lại Neon để kiểm tra chữ ký, sau khi xác minh thành công sẽ được thực thi song song trên Solana.
Về hiệu suất token, NEON đã tăng gấp 3 lần trong tháng qua, nhưng vốn hóa tổng thể thấp hơn đáng kể so với SEI. Xét đến sự phục hồi của hệ sinh thái Solana và làn sóng token liên quan, NEON – với tư cách là EVM song song duy nhất trong hệ sinh thái Solana – vẫn đáng để theo dõi.
Eclipse: L2 đưa SVM vào hệ sinh thái Ethereum
Trước vấn đề hiệu suất kém do EVM thực thi tuần tự, Neon chọn cách đưa EVM vào Solana; ngược lại, đưa SVM vào Ethereum cũng là một lựa chọn tương tự.
Eclipse Mainnet chính là một giải pháp L2 tổng quát như vậy, đưa SVM vào Ethereum, kết hợp thanh toán của Ethereum, thực thi của Solana Virtual Machine (SVM), khả năng sẵn sàng dữ liệu của Celestia và bằng chứng không kiến thức RISC Zero.
Mục tiêu của dự án là cung cấp môi trường thực thi song song quy mô lớn, cho phép nhiều thao tác diễn ra đồng thời, từ đó nâng cao thông lượng và hiệu quả mạng, đồng thời giảm tắc nghẽn và phí giao dịch. Thông qua cấu trúc này, Eclipse nhằm cải thiện khả năng mở rộng và trải nghiệm người dùng cho dApp.
Về thực thi cụ thể, Eclipse sử dụng Solana Virtual Machine (SVM) và runtime Sealevel để đạt được EVM song song.
SVM cho phép các giao dịch khác nhau thực thi song song, đặc biệt khi chúng không ảnh hưởng đến trạng thái trùng lặp. Theo cách này, SVM có thể mở rộng hiệu suất trực tiếp theo số lượng lõi phần cứng, từ đó đạt được thực thi song song tối ưu. Thiết kế này giúp Eclipse tăng đáng kể tốc độ xử lý và thông lượng mạng, đồng thời giảm tắc nghẽn và chi phí giao dịch.
(Bài đọc liên quan: Ghi chú podcast | Đối thoại cùng đồng sáng lập Eclipse: SVM của Solana làm sao trở thành L2 của Ethereum?)
Tóm lại, logic thiết kế của Eclipse là: Thực thi giao dịch trên SVM của Solana, còn thanh toán vẫn diễn ra trên Ethereum.
Về bối cảnh dự án, Eclipse đã huy động 15 triệu USD vào năm 2022, với các nhà đầu tư bao gồm Polychain, Polygon Ventures, Tribe Capital, Infinity Ventures Crypto, CoinList...
Neel Somani, đồng sáng lập và CEO Eclipse, từng làm việc tại Airbnb, Two Sigma, Oasis Labs... Vijay, giám đốc thương mại, từng là trưởng phòng phát triển kinh doanh tại Uniswap và dYdX.
Ngày 13 tháng 12, testnet của Eclipse đã ra mắt, 1000 nhà phát triển đầu tiên triển khai hợp đồng trên testnet sẽ nhận được phần thưởng NFT kỷ niệm. Đồng thời, do dự án chưa phát hành token, xét đến mức tài trợ cao, việc tương tác tích cực và theo dõi sát sao các cập nhật mạng xã hội của dự án để săn airdrop là một lựa chọn tốt.
Lumio: L2 sử dụng Move và Aptos để xử lý giao dịch
Lumio vừa ra mắt gần đây cũng là một L2, có sự kết hợp nhất định với thiết kế EVM song song.
Lumio hướng tới việc sử dụng Aptos như một L2 cho Ethereum, là một L2 dựa trên OP Rollup. Về đặc điểm sản phẩm, sử dụng Aptos để xử lý giao dịch, Ethereum để thanh toán.
So với các L2 khác, tài liệu chính thức của Lumio đưa ra so sánh hiệu suất:
-
Chi phí gas thấp hơn 3-4 bậc so với L2 hiện tại ($0.1 vs $0.0006);
-
TPS cao hơn 1-2 bậc so với L2 hiện tại (1K vs 30K);
-
Lớp thực thi hiệu suất cao và an toàn phù hợp cho ứng dụng doanh nghiệp, lựa chọn tốt để chuyển đổi ứng dụng Web2 truyền thống sang Web3;
-
Gọi chéo giữa máy ảo Move và EVM.
Về tài trợ, tổ chức Pontem đứng sau dự án này đã huy động 4,5 triệu USD vào năm 2021 từ Mechanism Capital và Kenetic Capital dẫn đầu, đồng thời thu hút sự tham gia của Animoca và Bixin. Lumio L2 mới được cho là sẽ công bố thêm tình hình tài trợ trong thời gian gần đây.
Ngoài ra, Pontem tập trung phát triển các sản phẩm tương thích Move và EVM, từng sử dụng Move để phát triển ứng dụng từ thời Libra trong Facebook, cũng là dự án tiên phong trong hệ sinh thái Aptos.
Khi các chuỗi công khai khác phục hồi, nếu Aptos nhận được dòng vốn lan tỏa, Lumio – gắn với câu chuyện EVM song song – có thể thu hút sự chú ý. Đồng thời, Pontem và Lumio hiện chưa có token; với việc testnet Lumio sắp ra mắt, tương tác tích cực có thể mang lại cơ hội airdrop.
Polygon Miden: L2 cũ, máy ảo mới
Polygon Miden là một zk Rollup đang trong quá trình phát triển, chạy trên Miden VM. Máy ảo này được thiết kế chú trọng tính thân thiện với bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge), ưu tiên các khía cạnh này hơn là tương thích trực tiếp với EVM. Với tư cách là một zk Rollup, nó nhằm tăng cường quyền riêng tư và khả năng mở rộng cho mạng lưới Polygon.
Theo trang Github của Polygon Miden, dự án đề cập đến việc thực thi giao dịch song song, tức là xử lý song song các giao dịch không phụ thuộc nhân quả lẫn nhau.
Làm sao để thực hiện?
Cụ thể, Miden thay đổi yêu cầu minh bạch truyền thống của blockchain để đạt được khả năng xác minh, sử dụng bằng chứng không kiến thức cho phép người dùng thực thi hợp đồng thông minh cục bộ và tạo ra bằng chứng, sau đó mạng có thể xác minh nhanh các bằng chứng này.
Phương pháp này giảm gánh nặng tính toán và khiến giao dịch có thể song song hóa một cách tự nhiên, nâng cao hiệu quả và tốc độ xử lý tổng thể.
Đồng thời, tài khoản Twitter của dự án cho thấy Miden vẫn đang trong giai đoạn phát triển, thông tin tiết lộ còn ít. Tuy nhiên, xét về thiết kế tổng thể của L2 Polygon, với nhiều giải pháp kỹ thuật như sidechain, zk-STARK và SDK, EVM song song không phải là trọng tâm chính.
Xét đến việc Polygon đã được thị trường định giá như một L2 thành công, theo đánh giá của tác giả, thiết kế Miden chỉ ở mức liên quan gián tiếp đến câu chuyện EVM song song, nhưng bản thân Polygon hiện không chủ động theo đuổi câu chuyện này, cộng thêm token Matic đã không còn cơ hội thu lợi alpha, do đó về hiệu suất token, Matic có lẽ không hoàn toàn liên quan đến câu chuyện EVM song song.
Cuối cùng, chúng ta có thể dùng một bảng để so sánh tất cả các dự án liên quan đến câu chuyện EVM song song, nhằm cung cấp tham khảo cho độc giả.
Như đã nói ở đầu bài viết, các câu chuyện luôn luân chuyển.
Câu chuyện EVM song song đang có dấu hiệu trỗi dậy, nhưng liệu có thể duy trì nóng hay không, một mặt phụ thuộc vào đột phá thực tế về mặt kỹ thuật của các L1 và L2; mặt khác cần theo dõi sát sao động thái của các dự án, cùng với đợt nâng cấp Cancun tối ưu Ethereum dự kiến ra mắt quý I năm sau, câu chuyện EVM song song – một hướng tối ưu hiệu suất – có thể sẽ lại lên đỉnh một lần nữa.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
