Nhà sáng lập blockchain Wanxiang Tiêu Phong: 11 sự thật về Web3
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Nhà sáng lập blockchain Wanxiang Tiêu Phong: 11 sự thật về Web3
DAO chắc chắn có thành công và thất bại, có những DAO thành công, ví dụ như Bitcoin là một DAO, Ethereum cũng vậy.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Bài viết: Đảo Vạn Vật Three Dao
Ngày 22 tháng 9, tập hai của chương trình “Vạn Vật Sinh” chính thức phát sóng, do Tiến sĩ Tiêu Phong – đồng sáng lập Đảo Vạn Vật và người sáng lập Phòng thí nghiệm Blockchain Wanxiang dẫn dắt, trực tiếp giải đáp những thắc mắc của các nhà khởi nghiệp Web3.
Thành viên Lucia trong cộng đồng Đảo Vạn Vật đã đặc biệt tổng hợp 11 quan điểm tinh túy của Tiến sĩ Tiêu Phong về Web3 từ buổi phỏng vấn này. Toàn bộ nội dung dưới đây là độc quyền, mời bạn thưởng thức ——
1. Hợp nhất Ethereum không nhằm nâng cao hiệu suất
Ethereum với tư cách là mạng chính và chuỗi chính chỉ đảm nhiệm hai việc: thứ nhất là đảm bảo an ninh và độ ổn định cho toàn bộ mạng lưới; thứ hai là lớp thanh toán giá trị cuối cùng. Sau khi xử lý ở L2, dữ liệu được đóng gói gửi lại chuỗi chính để ghi nhận và thanh toán. Đồng thời thông qua phân mảnh, phân tầng, chuỗi bên, chuỗi con... để cải thiện hiệu quả, tăng TPS và khả năng mở rộng. Ví dụ sau khi hợp nhất, Ethereum được chia thành 64 mảnh, nhân với mỗi mảnh xử lý 15-20 giao dịch/giây, hiệu suất được nâng lên, mặc dù có thể vẫn chưa đủ.
Hiện nay có nhiều chuỗi công khai mới cố gắng thực hiện các hoạt động trên mạng chính và chuỗi chính, dùng các công nghệ mới để tăng TPS, nhưng thường phải đánh đổi một phần tính phi tập trung. Tính phi tập trung rất quan trọng, chỉ cần đủ phi tập trung thì mạng lưới mới an toàn; nếu hy sinh tính phi tập trung, mạng lưới thực chất không an toàn.
2. Sau hợp nhất Ethereum có hai cơ hội khởi nghiệp lớn
Cơ hội khởi nghiệp đầu tiên là các giao thức L2, L3 thậm chí L4, gần đây Vitalik cũng đề cập đến L3, ông cho rằng L2 vẫn là khái niệm mạng phổ quát, còn L3 là khái niệm mạng chuyên dụng, ví dụ cung cấp thuật toán tính toán riêng tư, để người khác gọi sử dụng.
Cơ hội thứ hai là xây dựng lớp ứng dụng, bạn bè làm ở các doanh nghiệp lớn có kinh nghiệm vận hành các kịch bản thương mại tốt, đây là thế mạnh vượt trội của người Trung Quốc trên toàn cầu, bạn có thể làm lại bất kỳ mô hình kinh doanh nào quen thuộc theo cách Web3.
3. Web3 không nhằm cách mạng hóa Web2, cũng đừng lo lắng các đại gia Web2 sẽ chiếm mất cơ hội Web3
Sự khác biệt lớn nhất giữa Web2 và Web3 là: Web2 thuộc về doanh nghiệp (holder), chủ nghĩa tư bản cổ đông, theo đuổi tối đa hóa giá trị cổ đông. Web3 là holder stake sau chứng khoán hóa quyền sử dụng, là chủ nghĩa tư bản vì lợi ích các bên liên quan. Trong Web3, không có công ty, chỉ có DAO, không có cổ đông, mà chỉ có các bên liên quan – tức người tham gia. Các doanh nghiệp lớn do cổ đông quyết định, cấu trúc từ trên xuống dưới, lợi ích đã hình thành, không thể chuyển đổi từ holder doanh nghiệp sang holder stake.
Các đại gia Web2 không thể làm được những điều Web3 đang hướng tới, nhưng điều đó không có nghĩa là họ không có tương lai. Web3 là điều hoàn toàn mới, không nhằm tiêu diệt Web2, bạn đang tạo ra thứ mới, như Bitcoin hay Bored Ape, chúng không cạnh tranh với các đại gia mà tạo ra những sản phẩm hoàn toàn mới.
Web3 trả lại quyền lực từ công ty, nền tảng về cá nhân, mỗi cá nhân có nhiều năng lực hơn, không gian lớn hơn để sáng tạo thêm nhiều thứ.
4. Khởi nghiệp Web3 khác Web2 ở hai điểm lớn
Nếu bạn khởi nghiệp trong Web3, hãy nhớ kỹ: bạn không phải là người sáng lập (founder), mà chỉ là người khởi xướng (initiator). Founder là chủ sở hữu, bạn quyết định mọi việc, dù cổ phần bị pha loãng còn 10%, nhưng vẫn giữ 60% quyền biểu quyết – đó là cách chơi của Web2.
Nhưng Web3 không có founder, chỉ có initiator – dự án do bạn khởi xướng nhưng không thuộc về bạn. Bạn có thể có ảnh hưởng lớn, giống như Ethereum, nó không phải là của Vitalik, nhưng anh ấy có ảnh hưởng lớn đến cộng đồng và tiến trình phát triển Ethereum, khiến nhiều người tưởng rằng hệ thống này tập trung, tuy nhiên cả anh và Quỹ Ethereum đều không thể đơn phương quyết định hôm nay hay ngày mai làm gì – tất cả do cộng đồng quyết định.
Về mặt pháp lý, Ethereum chưa từng đăng ký ở đâu, không có nhân viên, không có hội đồng quản trị, không có tài sản.
Web3 còn mang đến thay đổi lớn trong cách làm việc. Những người làm việc tại các công ty Internet lớn hiện nay đều có chuyên môn riêng, nhận lương, nhận quyền chọn cổ phiếu, nhưng chỉ phục vụ duy nhất một nơi. Nhưng thu nhập từ phục vụ một nơi chắc chắn không bằng phục vụ 1.000 nơi.
Web3 không thuộc về ai, nghĩa là bất kỳ ai cũng có thể vào làm việc, không cần xin phép, bạn sẽ nhận được phần thưởng token khi làm việc. Không ai có thể độc quyền kinh nghiệm hay năng lực của bạn. Bạn có thể tích lũy thành tích qua DID hoặc token SBT (token gắn linh hồn), khi tích lũy đủ, các DAO trên toàn thế giới, các người khởi xướng ở lớp ứng dụng khi cần chuyên gia như bạn sẽ nghĩ ngay đến bạn, gửi token cho bạn. Bạn có thể phục vụ 1.000, 10.000 dự án, tin chắc rằng khoản thù lao bạn nhận được sẽ cao hơn nhiều so với mức lương từ các công ty lớn.
5. Mỗi thị trường gấu tiền mã hóa đều khai sinh một điều mới, rồi kích hoạt đợt bò tiếp theo
Trong mười năm qua, thị trường tiền mã hóa cứ bốn năm lại trải qua một chu kỳ bò-gấu, thường là ba năm bò, một năm gấu.
Mỗi chu kỳ bốn năm đều có một chủ đề kể chuyện rõ ràng: Chủ đề 2013-2014 là Bitcoin, mọi người bỗng nhận ra Bitcoin tuyệt vời, đổ xô tôn sùng, tạo nên bong bóng. Khi bong bóng vỡ, một thứ vĩ đại ra đời – đó là Ethereum, whitepaper của Ethereum được viết năm 2014 và gây quỹ để phát triển.
ICO của Ethereum đã thúc đẩy đợt bò năm 2017, giao thức ERC20 cho phép ai cũng phát hành tài sản, làm trong 10 phút xong, công nghệ ICO là tốt, nhưng kẻ lừa đảo dùng quá nhiều.
Thị trường gấu 2018 khai sinh ứng dụng thứ hai của Ethereum – DeFi, và đợt bò từ 2019 trở đi được thúc đẩy bởi điều này. DeFi được tôn sùng, lại tạo ra bong bóng, sau đó NFT làm tăng tốc bong bóng. Năm nay DeFi sụp đổ, nhiều công ty phá sản hoặc tổn thất nặng nề.
Thị trường gấu 2022 sẽ khai sinh điều gì mới, rồi được tôn sùng và tạo thành bong bóng? Tôi cá nhân cho rằng đó là DAO, có thể sẽ kích hoạt một đợt bò mới, nhưng cũng có thể gây ra bong bóng.
Hiệu suất gần đây của Bitcoin và Ethereum bị thị trường đánh giá sai. Chúng vốn có chức năng chống lạm phát tự nhiên, với tư cách là tài sản siêu chủ quyền, cũng có chức năng phòng ngừa rủi ro bất ổn địa chính trị. Nhưng hiện tại hai chức năng này chưa được thể hiện, hôm qua Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tăng lãi suất, chúng cũng giảm mạnh. Nhưng tôi tin thị trường là thông minh, sớm muộn gì cũng nhận ra điều này, tôi tin rằng sau 6 tháng nữa điều này sẽ phản ánh rõ ràng.
6. Web3 giống như thời đại điện khí hóa của Cách mạng Công nghiệp, còn Web2 là thời đại cơ khí hóa
DAO người Hoa lớn nhất thế giới – pandaDAO gần đây tuyên bố giải tán, người sáng lập phàn nàn dành quá nhiều thời gian cho phối hợp và cơ chế quản lý dự án, hiệu suất thấp, cộng đồng có nhiều ý kiến can thiệp vào nhiều việc, điều này làm dấy lên suy ngẫm về DAO: liệu cách vận hành phi tập trung này có đánh đổi hiệu suất so với tổ chức tinh gọn kiểu Web2?
DAO chắc chắn có thành công và thất bại, có những DAO thành công như Bitcoin là một DAO, Ethereum cũng vậy.
Nhưng DAO thất bại cũng rất nhiều, giống như công ty, không phải công ty nào cũng thành công.
DAO không phải thần dược, không chữa được mọi bệnh, nó có năm đặc điểm: trên chuỗi, dùng hợp đồng thông minh, cơ chế quản trị phi tập trung, mã nguồn mở, không cần giấy phép. Cùng mô hình kinh tế: token, NFT, nếu thiết kế không tốt cũng có thể thất bại. Nếu động lực kinh tế không đúng, hệ thống không thể vận hành, không thể cân bằng khuyến khích tất cả người tham gia.
Web3 và Web2 không giống nhau, bạn không thể dùng phương pháp Web2 để đánh giá Web3. Có thể nó kém hiệu quả, nhưng phải chăng mọi việc đều cần hiệu quả, cần làm 996 mới tốt? Thực tế Ethereum đã chứng minh không cần 996, Bitcoin không có nhân viên nào, cũng tạo ra thứ trị giá một nghìn tỷ USD.
Web2 không xấu, nó giống như giai đoạn cơ khí hóa của Cách mạng Công nghiệp, còn Web3 giống như giai đoạn điện khí hóa.
Người Anh phát minh máy hơi nước, máy dệt, tạo nên cuộc Cách mạng Công nghiệp; sau đó người Mỹ phát minh đèn điện, điện thoại, radio, giữa điện khí hóa và cơ khí hóa có sự đổi mới mô hình.
Có vài doanh nghiệp Web2 đạt nghìn tỷ đô vốn hóa, Ethereum cũng có hàng trăm tỷ, trên đó có hàng trăm nghìn nhà phát triển, làm việc 24/7 suy nghĩ cách làm điều gì đó riêng trên Ethereum, không cần lương, không thưởng, không đánh giá, tự mang cơm theo. Vậy bạn nói sức sống của cái nào mạnh hơn, Web3 hay các công ty Internet lớn?
Web3 là mạng lưới hợp tác quy mô lớn giữa những người xa lạ, có thể là một người Trung Quốc và một người Argentina cùng làm một việc. Đây là mạng lưới không cần tin tưởng, quy tắc được viết vào hợp đồng thông minh, không ai thay đổi được, tôi cũng không quan tâm bạn là ai, không cần thẩm định, kiểm toán bạn, chi phí giao dịch trở nên không ma sát.
Chúng tôi tin rằng ngày càng nhiều hoạt động thương mại không nhất thiết phải theo đuổi hiệu quả, mà theo đuổi công bằng. Không phải mọi việc đều cần làm hiệu quả, một số việc có thể phù hợp hơn với phương pháp công bằng, phương pháp đạt đồng thuận.
Khi nhìn Web3, nhất định phải quên quá khứ, đừng đứng ở quá khứ nhìn hiện tại, hãy đứng ở tương lai nhìn hiện tại.
7. Web3 nên là bản địa số
Ở Trung Quốc, phần lớn tài sản số hóa sao chép vật thể trong thế giới thực, rồi đưa lên chuỗi làm chứng nhận quyền, tôi cho rằng đây là hướng đi sai. Đó chỉ là bản sao, vô nghĩa. IP là IP của thế giới thực, không phải IP của NFT. Việc bạn cần làm là tạo ra IP bản địa số, dùng NFT chứng minh quyền sở hữu, rồi đưa ra ngoài đời thực vận hành, như Li-Ning mua hình đại diện Bored Ape để in áo thun. Bored Ape đã chứng minh rõ điều này, xin mọi người đừng đi ngược hướng, tất cả Web3 nên là bản địa số.
8. Người sáng tạo trong Web3 dễ kiếm tiền hơn
Đối với người sáng tạo, Web2 là mô hình lưu lượng: trước tiên có lượng người dùng khổng lồ, sau đó dần chuyển đổi. Còn Web3 như Kevin Kelly nói, bạn chỉ cần 1.000 fan trung thành sẵn sàng trả tiền là đủ.
Hiện nay Internet dùng mô hình tặng thưởng, hệ thống thanh toán là phụ trợ, bị nền tảng kiểm soát. Còn Web3 có hệ thống thanh toán tích hợp sẵn trên chuỗi, người đọc có thể trực tiếp dùng token để thanh toán.
Token đến từ đâu? Trước khi có Internet, token đã tồn tại – nó là vé, là thẻ truy cập hệ thống máy tính. Hiện nay tại sao tài sản số cũng gọi là token? Khi bạn truy cập một hệ thống Internet, bạn cần một giấy phép – đó là token. Có nó, bạn có quyền sử dụng hệ thống Internet. Khi quyền sử dụng được tài chính hóa, nó trở thành tài sản số. Token đại diện cho tài sản của quyền sử dụng, chứ không phải quyền sở hữu. Bạn có ETH, không có nghĩa bạn sở hữu Ethereum, nhưng bạn có ETH thì có thể sử dụng Ethereum.
Trong Web3, quyền lợi của bạn chính là token, token cuối cùng cũng có thị trường giao dịch tập trung, gồm các sàn giao dịch tập trung và phi tập trung, cung cấp cơ chế biến quyền sử dụng thành tiền.
9. Cơ chế khuyến khích trong Web3 phải được thiết kế tốt
Web3 là tự tổ chức, khác với cơ chế khuyến khích từ trên xuống của doanh nghiệp, cơ chế khuyến khích của nó có hai điểm, và cần hai công cụ:
- thứ nhất là NFT, ghi lại mức đóng góp, mức độ hoạt động, năng lực hành vi của tất cả người tham gia.
- thứ hai là mô hình token, hệ thống thưởng token dựa trên năng lực và đóng góp đã ghi lại qua NFT, những token này chính là phần thưởng bạn nhận được.
Trong Web3, không có HR, không có tài chính, không có quản lý, không đánh giá hiệu suất – chỉ cần xuất trình NFT.
Mô hình token phải được thiết kế tốt, chúng tôi đã thấy nhiều trường hợp thất bại. Một chuỗi công khai niêm yết xong một giờ thì ngừng hoạt động, vì có lỗ hổng nghiêm trọng, phát nhầm cho ai đó, khuyến khích sai, khiến chuỗi không thể vận hành.
10. GameFi là đứa trẻ sơ sinh non nớt của blockchain
GameFi là đứa trẻ sơ sinh non nớt của blockchain, khi nó xuất hiện, hiệu suất chuỗi chưa đủ, nhưng chơi game mọi thao tác đều cần tính toán, chuỗi không hỗ trợ nổi do hiệu suất chưa đủ, không thể hiện được yếu tố vui chơi của game, cuối cùng biến thành trò chơi tài chính, bản thân game không vui.
Sau này khi hiệu suất chuỗi được nâng cao, yếu tố vui chơi của game sẽ được thể hiện, game sẽ có hai cánh:
- thứ nhất là mô hình số học,
- thứ hai là mô hình token.
Trước đây chỉ có mô hình số học, và quy tắc do công ty tập trung kiểm soát. Nay có hợp đồng thông minh, đạo cụ tạo ra là NFT, chuỗi đảm bảo không ai lấy đi được, không thể hủy bỏ hay phát hành tràn lan.
Thêm mô hình token, vừa vui vừa kiếm tiền. Khi hiệu suất blockchain đạt hàng trăm ngàn hoặc một triệu giao dịch mỗi giây, vấn đề của GameFi sẽ được giải quyết.
11. Liên minh chuỗi tối đa chỉ là Web2.5, chuỗi chính là chuỗi công khai
Năm 2015, nhiều người trên toàn cầu nói muốn làm liên minh chuỗi, khoảng bốn, năm mươi ngân hàng toàn cầu thành lập một liên minh chuỗi, IBM cũng lập một liên minh chuỗi, Ethereum làm một liên minh chuỗi doanh nghiệp, cuối cùng đều thất bại. Điều này chứng tỏ liên minh chuỗi không phải con đường có thể đi tiếp, liên minh chuỗi thiên về Internet, tối đa chỉ là Web2.5, còn chuỗi chính là chuỗi công khai.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
