Phỏng vấn nhà sáng lập Filecoin: Thuật toán Web2 có hại, tương lai có thể xuất hiện quốc gia bản địa đầu tiên trên Internet
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phỏng vấn nhà sáng lập Filecoin: Thuật toán Web2 có hại, tương lai có thể xuất hiện quốc gia bản địa đầu tiên trên Internet
Web3 là gì? Làm thế nào để phát huy tối đa tiềm năng của Web3?
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết này do 0xz, tình nguyện viên của TechFlow, tổng hợp và dịch từ tập podcast Delphi, trong đó có cuộc trò chuyện với Juan Benet – nhà sáng lập Protocol Labs, đồng thời là người sáng lập IPFS và Filecoin, thảo luận về Web3 là gì? Làm thế nào để phát huy tối đa tiềm năng của Web3? Ông thậm chí còn đề xuất rằng trong tương lai, chúng ta sẽ chuyển sang một thế giới mà danh tính chính là công dân toàn cầu, biên giới quốc gia sẽ dần mờ nhạt, và có thể xuất hiện quốc gia bản địa đầu tiên trên Internet.
TÓM TẮT
-
Web1 chỉ đọc; Web2 đọc/ghi; WEB3 đọc/ghi/tin cậy; nhưng về bản chất Web3 không chỉ đơn thuần là sở hữu.
-
Phần mềm trong tương lai có thể thay thế các hệ thống kinh tế và pháp luật, quyền lợi, hợp đồng, tài sản xã hội đều có thể được lập trình.
-
Có khả năng hình thành quốc gia bản địa Internet đầu tiên.
-
Web1/Web2 trở nên tách biệt do khác biệt nền tảng vận hành.
-
Web3 cung cấp nguyên lý cơ bản: tạo hợp đồng và có nền tảng pháp lý.
-
Người dùng hiện nay dành nhiều thời gian, năng lượng, sự chú ý và tạo giá trị hơn trên Internet, ít bị ràng buộc bởi vị trí địa lý.
-
Góc nhìn tích cực: Trong tương lai, chúng ta sẽ chuyển tới thế giới mà danh tính chủ yếu là công dân Trái Đất, biên giới quốc gia dần mờ nhạt.
-
Ứng dụng trên Web3 có độ thích nghi và độ tin cậy cao hơn.
-
Web3 sẽ tạo ra nền tảng thông tin dựa trên tự do và quyền công dân.
-
Sự trỗi dậy của NFT chịu ảnh hưởng từ hệ thống tài chính mở cho nghệ thuật, là kết quả của nền kinh tế dân chủ hóa hơn.
-
Mạng xã hội hiện tại là hệ thống hoàn toàn tập trung và kiểm soát, áp đặt một bộ giá trị nhất định.
-
Mạng xã hội Web3 sẽ không có nguy cơ bị kiểm duyệt hoặc giám sát hoàn toàn.
-
Hạ tầng tính toán hiện nay rất mạnh, có thể dẫn đến kiểm soát độc đoán (tệ hơn cả 1984).
-
Nền tảng Web2 tập trung thường định hướng người dùng theo cách sai lệch.
-
Khi giao diện tính toán mới phổ biến, như AR và VR, mọi thứ sẽ lại thay đổi.
-
Các nhà phát triển Web3 cần đuổi kịp tiến độ của Facebook trong AR và VR, nếu không triển vọng Web3 sẽ không tốt.
-
Việc thương mại hóa dữ liệu cá nhân qua quảng cáo là mô hình kinh doanh tốt nhất trong 10 năm qua.
-
Chúng ta nên đầu tư mạnh vào Web3 phi tập trung để tạo trải nghiệm chất lượng cao trong 3-5 năm tới.
-
Internet ngày nay khuyến khích sự phát triển của nhiều văn hóa phụ.
-
Internet tạo ra sự phân tán và chia rẽ, nhưng cũng làm tăng đáng kể chi phí tiếp cận kiến thức.
-
Nền kinh tế sáng tạo và sự bùng nổ của NFT diễn ra nhanh hơn dự kiến.
-
Dự kiến sẽ triển khai thêm nhiều hệ thống quy mô Web2 trong tương lai.
-
IPFS là phương pháp xử lý nội dung trên Internet, có thể được phục vụ bởi bất kỳ ai trong mạng.
-
Filecoin là mạng lưu trữ phi tập trung, sao lưu dữ liệu bằng địa chỉ IPFS để lưu trữ lâu dài và phục vụ ở bất cứ nơi nào cần thiết.
-
Giá trị kinh tế trong Web3 chảy nhiều hơn đến tất cả những người tham gia xây dựng hoặc tạo dịch vụ.
-
Filecoin sắp ra mắt chức năng tính toán dữ liệu xung quanh nó bằng cách thêm Máy ảo Filecoin (FVM).
Dưới đây là toàn bộ nội dung cuộc trò chuyện, khá dài, vui lòng kiên nhẫn:
Lý lịch của Juan
Tom: Hôm nay tôi rất hào hứng khi mời được Juan Benet, người sáng lập Protocol Labs, đồng thời là một trong những người sáng lập IPFS và Filecoin. Sau đây, Juan sẽ tự giới thiệu về mình.
Juan: Tôi học khoa học máy tính, lớn lên trên Internet, bắt đầu lập trình từ nhỏ, dần đi sâu vào lĩnh vực máy tính thông qua việc làm website, làm game... Tôi sinh ra ở Mexico, lớn lên ở Mỹ Latinh. Tôi nghĩ trải nghiệm trưởng thành của tôi rất khác so với nhiều người trong ngành công nghệ truyền thống, học khoa học máy tính tại Mỹ. Tôi cũng rất yêu thích công nghệ sinh học và một số nhánh khoa học kỹ thuật khác, nhìn chung là một người cực kỳ lạc quan về công nghệ.
Tôi rất yêu thích lịch sử, và nhận thấy rằng trong quá trình phát triển, lịch sử có những đỉnh cao và thăng trầm lớn, nhưng xét về lâu dài, mức sống và chất lượng cuộc sống của phần lớn con người đã cải thiện đáng kể. Điều này phần lớn nhờ vào những bước tiến khổng lồ trong tri thức và công nghệ. Phần lớn thời gian của tôi dành để suy nghĩ về cách tạo ra giải pháp mới cho các vấn đề lớn. Vì vậy tôi tiếp xúc sớm với mã hóa, và nhận ra Web3 và mã hóa có thể là giải pháp đáng tin cậy cho tương lai.
Tôi coi mình là công dân Internet. Dù Internet có rất nhiều thông tin sai lệch và giả mạo. Nhưng mọi người quên mất rằng, ngay cả khi không có Internet, những thông tin sai lệch ấy vẫn tồn tại hàng chục, hàng trăm, hàng ngàn năm rồi, nên điều đó không quan trọng. Hơn nữa, thực tế Internet đã mang lại những tiến bộ và lợi ích khổng lồ cho nhân loại, và điều này sẽ tiếp tục.
Tom: Tôi có một câu hỏi riêng tư, điều gì thúc đẩy bạn tạo ra IPFS, và hiện tại dường như việc cạnh tranh với các gã khổng lồ Web2 rất khó khăn, bạn có sợ không? Bạn từng cảm thấy thử thách thay đổi toàn bộ cấu trúc Web2 là điều đáng sợ chưa?
Juan: Đây là câu hỏi hay. Theo tôi, với tốc độ phát triển hiện nay, dù khó nhưng dễ hơn rất nhiều so với 10, 20, 30 năm trước. Tuy nhiên điều này vẫn cực kỳ khó, có rất nhiều nhóm muốn chúng tôi thất bại, họ có lợi ích lớn, muốn duy trì cách làm truyền thống và làm chậm sự thay đổi. Với họ, mạng lưới phi tập trung và phi biên giới là thách thức lớn. Nhưng với tôi, tôi thấy đây là thử thách vô cùng thú vị và hấp dẫn.
Juan: Trong lịch sử có rất nhiều ý tưởng hay, một số thành công, một số thất bại. Một số ý tưởng quá đi trước thời đại, sau đó có người thử lại và thành công. Nhiều dự án trong lĩnh vực mã hóa Web3 đã đưa vào thực tiễn những ý tưởng đã tồn tại vài thập kỷ. Trong vài thập kỷ trước, chúng chỉ là ý tưởng, nhưng giờ đây với sự xuất hiện của Web3, chúng đã thành công.
Web3 là gì?
Tom: Như chúng ta đều biết, Web2 hiện nay cung cấp quá nhiều thứ, không thể tóm gọn trong một hai câu. Không cần thiết phải tái hiện tất cả trong Web3. Theo anh, điểm nổi bật cốt lõi của Web3 là gì? Các nhà phát triển có thể dễ dàng xây dựng ứng dụng không? Việc di chuyển quyền sở hữu dữ liệu có dễ dàng không?
Juan: Quan điểm của tôi có thể khác với số đông. Tôi cho rằng toàn bộ sự tiến hóa của Web3 quan trọng hơn sự thay đổi về sở hữu, như mô tả "Web1 chỉ đọc, Web2 đọc/ghi, Web3 đọc/ghi/tin cậy". Tôi cho rằng "sở hữu" chưa nắm bắt được thay đổi căn bản thực sự đang diễn ra. Tôi thiên về việc xem thay đổi sở hữu như một khả năng kỹ thuật được bổ sung vào Internet, chứ không phải điểm nổi bật cốt lõi của Web3.
Juan: Sở hữu có thể phát triển trên nền Web3, nhưng người ta cũng có thể tạo ra những thứ mới không liên quan đến sở hữu. Ví dụ xây dựng cấu trúc kinh tế mới để chia sẻ giá trị, hoặc mô hình hóa quy trình tạo giá trị, tạo giá trị qua chuỗi minh chứng công việc. Trong quá trình này, không thật sự sở hữu cái gì, mà là tham gia vào mô hình tương tác giữa các bên trong mô hình kinh tế. Có thể nói, dưới sức mạnh của Web3, hạ tầng Internet đã trải qua thay đổi căn bản thực sự.
Juan: Điều quan trọng nhất của Web3 là đảm bảo quyền cá nhân không thể xâm phạm theo cách có thể xác minh. Về mặt nhân quyền, tôi cho rằng điều này rất tuyệt vời, vì không ai hay nền tảng nào có thể phủ nhận quyền cá nhân. Đây là đặc tính quan trọng nhất của Web3. Đặc tính này có thể được xây dựng trong mã nguồn và tạo ra mô hình kinh tế mới.
Tom: Câu trả lời của anh rất thú vị. Thật vậy, như anh nói, tương tác theo cách có thể xác minh trong Web3 có ý nghĩa lớn. Nhưng tôi nghĩ kiểu tương tác này chắc chắn phải khác Facebook hay những thứ khác. Ví dụ, tương tác Web3 cần gắn chặt hơn với giá trị cá nhân?
Juan: Tôi nghĩ nền tảng bản địa Web3 cần trước tiên làm rõ cơ chế nền tảng. Ví dụ nền tảng có những khả năng và quyền hạn gì? Những người tham gia cộng đồng nền tảng nên có gì? Những cơ chế này được xác định và vận hành trên mạng qua giao thức. Đây là lý do nhiều người cho rằng đặc tính Web3 là sở hữu. Đó là phát minh về năng suất tạo ra quyền sở hữu tài sản. Có lẽ một ngày nào đó, phần mềm xây dựng trên Web3 sẽ thay thế luật pháp và kinh tế. Nếu con người có thể tạo thiết bị lập trình được, thì cũng có thể tạo giao thức và hợp đồng lập trình được, từ đó xây dựng lại các hiệp ước xã hội, quyền lợi, v.v.
Juan: Tất cả các đột phá bản địa Web3, ví dụ như sở hữu, đều bắt nguồn từ đây. Sức mạnh đổi mới còn lớn hơn thế. Nếu những đột phá bản địa Web3 này tạo ra quốc gia bản địa Internet đầu tiên, tôi cũng sẽ không ngạc nhiên. Web3 có tiềm năng ở cấp độ này. Nhưng chắc chắn sẽ mất rất nhiều thời gian.
Tom: Trên thế giới truyền thống, chúng ta hầu như không thể thấy nhiều quốc gia hòa nhập. Vậy trong Web3, liệu có thể tập hợp mọi người khắp thế giới, vượt qua biên giới, tạo ra một quốc gia Web3 không có xung đột?
Juan: Đây là câu hỏi rất hay. Thực sự, nếu không có Web3, tôi nghĩ điều anh nói là không thể. Trong thế giới Web1/2, tôi nghĩ điều xảy ra cuối cùng là Internet trở nên rạn nứt theo vị trí vận hành của từng nền tảng. Trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng, chúng ta có khái niệm không gian ảo, sau đó là metaverse, v.v. Nhưng chúng ta chưa từng nói trong Web1/2 rằng "nền tảng này chạy trong không gian mạng, hoặc thuộc về không gian mạng", hay không có khả năng mô tả những khái niệm đó như một vị trí trên thế giới, như Liên Hợp Quốc hay khu vực tài phán tương tự.
Juan: Nhưng qua Web3 và mã hóa, chúng ta có được một nguyên lý cơ bản: khả năng tạo hợp đồng và có nền tảng pháp lý. Khi đã có hợp đồng và nền tảng pháp lý, bạn có thể xây dựng nền kinh tế trên đó. Đó là lý do bạn có tiền mã hóa và các loại tài sản số khác. Đây là những nguyên lý cơ bản, hữu ích, và trên nền tảng này có thể tạo ra điều lớn hơn. Chúng ta có thấy làn sóng đầu tiên của các quốc gia Internet không? Ai biết được. Có lý thuyết về quốc gia dân tộc, bạn cần sự công nhận của Liên Hợp Quốc, v.v. Một phần là phải có đất đai. Khi con người thực sự không quan tâm đến đất đai và bạn không có khái niệm đất đai, chuyện gì xảy ra trên Internet? Hoặc quốc gia này có quân đội để bảo vệ nó hay tương tự không?
Lợi ích của người tiêu dùng khi dùng Web3
Juan: Người ta ngày càng dành nhiều thời gian cho Internet, thay vì gắn với thời điểm và vị trí cụ thể. Tôi không biết điều này có nghĩa là một thực thể mới nào đó sẽ xuất hiện trong tương lai không. Tôi cũng không biết liệu trong tương lai có thể đặt hàng một quốc gia dân tộc nhỏ qua mạng mã hóa hay lấy được quốc tịch không. Chúng ta có thể thấy những điều này xảy ra trong 10-20 năm tới.
Tom: Trả lời rất hay. Đây là cách suy nghĩ rất thú vị. Tôi đang cố tránh rơi vào góc nhìn như “Facebook trong Web3 sẽ ra sao?”, nhưng đối với người tiêu dùng bình thường khắp nơi, phần lớn họ không quan tâm giao thức hoạt động thế nào. Họ không muốn xem mã nguồn. Họ không thực sự quan tâm chi tiết hay điều phức tạp. Anh nghĩ người tiêu dùng có thể nhận được gì từ Web3? Ví dụ, 10 năm nữa, Joe Schmoe đăng nhập máy tính trong thế giới Web3, anh nghĩ anh ta có thể nhận được điều gì mà Web2 không thể?
Juan: Có lẽ có hai loại điều. Thứ nhất là khả năng thích nghi và độ tin cậy mạnh hơn. Ngày nay, phần lớn ứng dụng bạn dùng trên mạng phụ thuộc vào việc nền tảng bạn dùng có muốn tiếp tục cung cấp dịch vụ hay không. Đó là lý do bạn thấy nhiều ứng dụng bị đóng cửa, hoặc một số cộng đồng người dùng hay quốc gia không thể truy cập ứng dụng nhất định. Việc xây dựng một nền tảng thông tin và môi trường số dựa trên các giá trị Khai sáng, tự do, quyền công dân, v.v. là rất quan trọng. Hiện nay, điều này phụ thuộc vào một công ty. Tôi cho rằng việc thật sự xây dựng quyền lợi trong các thể chế này là rất quan trọng.
Juan: Thứ hai, tôi cho rằng toàn bộ sự trỗi dậy của NFT là ví dụ hấp dẫn và thú vị mà nhiều người sẽ suy nghĩ, cho thấy điều gì xảy ra khi nền kinh tế trở nên phi tập trung hơn. Việc mở quyền truy cập vào các nguyên lý tài chính cho nghệ thuật đã tạo nên sự trỗi dậy của toàn bộ môi trường NFT 2D và 3D. Điều này giúp lượng lớn người trên thế giới có thể kiếm sống bằng việc làm nghệ thuật họ muốn. Giờ đây họ có thể sống bằng lương từ NFT, và theo đuổi đam mê theo cách hoàn toàn khác với cấu trúc truyền thống.
Juan: Một phần khác là kiểm soát cá nhân hóa hơn đối với các thuật toán quản lý phần lớn mạng xã hội. Ngày nay, mạng xã hội thường là các hệ thống được lập kế hoạch và kiểm soát hoàn toàn, rồi áp đặt một bộ giá trị lên toàn bộ hệ thống. Và khu vực tài phán nơi mạng xã hội này hoạt động sẽ thực thi mạnh mẽ điều này. Tôi nghĩ trong tương lai chúng ta có thể đạt tới trạng thái mà mạng xã hội và hệ thống hoạt động giống email hơn, trong trường hợp này, bất kỳ ai cũng có thể nói điều gì với ai, mà không lo bị kiểm duyệt hay giám sát.
Juan: Trong Web3, bất kỳ ai cũng có thể xây dựng metaverse hoặc không gian mạng, vì ở đó có môi trường phù hợp. Dù là người ta chỉ buôn chuyện, chơi cờ, cùng xem nghệ thuật hay xem phim, đều có thể kết nối với bất kỳ ai khác trên Trái Đất qua Web3. Trước đây có nhiều nỗ lực làm điều này, nhưng đều thất bại. Tôi nghĩ một lý do quan trọng là nó thực sự đòi hỏi rất nhiều công việc về trải nghiệm người dùng và nỗ lực của nghệ sĩ.
Tác hại của thuật toán Web2
Juan: Nếu chúng ta tạo nền tảng mới, nơi những người tạo nền tảng được hưởng lợi lớn, cả về mặt quyền quản trị lâu dài đối với nền tảng, lẫn lợi ích tài chính từ luồng giá trị nền tảng tạo ra, chúng ta sẽ thấy nhiều người tham gia tạo ra những thứ này hơn. Tôi nghĩ NFT sẽ tạo ra metaverse theo cách sáng tạo. Thực ra, tôi sẵn sàng đặt cược vào metaverse được thúc đẩy bởi NFT hơn bất kỳ metaverse nào do một công ty xây dựng. Một phần lớn lý do là metaverse cần môi trường rất lớn và đa dạng để thu hút nhiều người trên Trái Đất hơn. Nghĩa là cần hàng chục ngàn giờ làm việc của nghệ sĩ và người sáng tạo để tạo ra môi trường metaverse này.
Juan: Để đạt được môi trường như vậy, tôi nghĩ chỉ có thể thực hiện theo hai cách. Một là cung cấp kênh tài trợ cho nhiều nghệ sĩ và người sáng tạo hơn khắp thế giới, hai là phương pháp trí tuệ nhân tạo và học máy.
Tom: Ví dụ của anh rất thú vị. Anh đề cập người tiêu dùng có thể kiểm soát thuật toán. Web2 có rất nhiều vấn đề về thuật toán với người tiêu dùng. Mặc dù người ta chưa nhận ra mức độ nghiêm trọng của những vấn đề này, nhưng tôi nghĩ khi chuyển sang Web3, họ sẽ bắt đầu nhận ra việc kiểm soát do các dự án hoặc giao thức Web2 áp đặt gây hại đến mức nào. Chúng ta thực sự không biết底层 của Facebook là gì, vì nó không mở.
Juan: Thực ra tôi nghĩ hiện nay đã có rất nhiều người cảm nhận điều này, và nhiều hơn 2, 3, 5, 10 năm trước. Một mặt, người ta ngày càng nhận thức rõ các mạng xã hội và thuật toán của chúng khiến luồng thông tin của bạn bị rò rỉ riêng tư theo cách này cách khác; mặt khác, tôi nghĩ ít nhất với một bộ phận nhỏ trên Internet, Web3 và tiền mã hóa v.v. cũng bắt đầu giúp người ta nhận thức rõ các quan điểm này. Tôi nghĩ rằng cuối cùng, phần lớn mọi người sẽ đổ xô về phía những thứ dễ dàng, tốt hơn, phù hợp hơn với trải nghiệm hàng ngày của họ. Trong Web2, điều đó đồng nghĩa với trải nghiệm người dùng cực kỳ đắt đỏ.
Juan: Tôi nghĩ những thứ như Facebook và Twitter là kết quả tất yếu của Web2. Khi con người ngày càng sống bằng Internet, có thể thành thạo sử dụng các loại nền tảng và trải nghiệm khác nhau, và được hỗ trợ sáng tạo bằng các mô hình kinh tế mới, thì việc tạo trải nghiệm cực kỳ chất lượng trong Web3 sẽ dễ dàng hơn.
Juan: Người tiêu dùng cá nhân có thể đối mặt lựa chọn: "Tôi có nên đến Facebook, trải nghiệm A trong khu vườn có tường bao quanh, hay đến thứ phi tập trung này có thể UX tệ hơn, nhưng cho phép tôi làm điều tôi muốn?" Vì vậy Web3 phải có trải nghiệm người dùng tốt hơn. Làm sao để giúp các nhà phát triển tạo trải nghiệm xuất sắc trong Web3 rẻ hơn, dễ dàng hơn, từ đó thay đổi cách xây dựng các hệ thống và hệ thống kinh tế, là chìa khóa để Web3 được phổ biến rộng rãi trong tương lai.
Juan: Trong môi trường ảo Web3 này, các nhà phát triển có thể tạo trải nghiệm mượt mà và chất lượng cao hơn, thay vì ép mọi người chọn một phía. Mong rằng ý tưởng này sẽ được chứng minh là đúng. Nếu không, chúng ta có thể thấy một metaverse tập trung hơn, khó sản xuất và tốn kém hơn. Tôi nghĩ chúng ta không nên mong đợi người dùng chọn ứng dụng hàng ngày dựa trên mức độ tập trung hay phi tập trung, người ta thiên về chọn tiện lợi thay vì an toàn hay riêng tư. Tôi nghĩ có nhiều cộng đồng chắc chắn đã rút ra bài học, sẵn sàng chọn một số loại ứng dụng vì an toàn và riêng tư, nhưng số lượng cộng đồng này vẫn còn ít, vẫn còn không gian tăng trưởng lớn.
Juan: Tôi nghĩ hạ tầng tính toán chúng ta xây dựng đến nay ngày nay rất mạnh, chúng ta nên đúng đắn giới hạn các giao thức do đảng trung ương kiểm soát, và xác lập nhân quyền là một phần của mã nguồn và giao thức vận hành mọi thứ. Điều tốt nhất chúng ta có thể làm là khuyến khích nhiều nhà phát triển, người xây dựng và người sáng tạo xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn.
Phát huy tối đa tiềm năng Web3
Tom: Khi tôi thấy Microsoft mua Activision, tôi vừa thấy điều đó xác nhận metaverse, vừa sợ họ sẽ thực hiện theo cách tập trung quanh nó. Một điều thú vị anh đề cập trong câu trả lời là trải nghiệm mà nhà phát triển có thể cung cấp. Là người tiêu dùng, tôi không phải nhà phát triển, rất khó hình dung thực tế ra sao. Chương trình của nhà phát triển trong Web3 có thể không còn là các hòn đảo như trong Web2 không? Nếu tôi có một vòng bạn bè trong một ứng dụng Web3, tôi có thể tái sử dụng nó cho một ứng dụng khác không? Nếu chúng ta là bạn, tôi có thể dễ dàng "di cư" anh sang chương trình khác không? Anh nghĩ chúng ta đã đến thời điểm các nhà phát triển có thể tận dụng những lợi thế này chưa? Tôi không nghĩ chúng ta đã đạt được, và dường như chúng ta có thể đang ở mép vực.
Juan: Tôi nghĩ chúng ta đã bắt đầu thử nghiệm. Tôi rất tin tưởng vào tiềm năng này. Tôi nghĩ việc tạo hạ tầng tính toán, nơi tất cả các mối quan hệ và mảnh thông tin này có thể dễ dàng được truy cập bởi nhiều loại ứng dụng khác nhau, và cuối cùng do người dùng kiểm soát việc truy cập, có tiềm năng to lớn, và chúng ta đang tiến gần đến mục tiêu đó. Web3 hoàn toàn hướng tới mục tiêu này. Web3 hỗ trợ điều này tốt hơn Web2 hay Web1.
Juan: Giao dịch thực sự quan trọng là những giao dịch có chi phí cao; do đó, những thứ như NFT là ví dụ tốt. Người ta đang tạo tài sản liên quan đến những thứ khác, như tranh vẽ, phòng 3D, trò chơi, phim, bài hát hay tương tự, rồi bạn tương tác xung quanh nội dung đó, có thể độc lập với ứng dụng hiện tại mô hình hóa cách bạn xem nó. Bạn có thể có nhiều trình duyệt NFT khác nhau, hoặc xây dựng nhiều ứng dụng khác nhau trên các NFT này. Chúng đang làm cho tài sản có thể lập trình và dùng được cho nhiều loại ứng dụng khác nhau. Khả năng nhiều hệ thống sử dụng nó phụ thuộc vào chi phí giao dịch.
Juan: Hiện nay chúng ta chưa thể viết thứ như Twitter hay Facebook trong Web3. Có lẽ khi chi phí giảm đủ thấp, chúng ta sẽ thấy điều này xảy ra, bạn sẽ có vòng bạn bè có thể di chuyển và độc lập với ứng dụng. Đây là vấn đề khó, vì hành vi mạng xã hội và đồ thị sở thích v.v. phần lớn phụ thuộc vào hồ sơ người dùng. Fan Twitter khác fan Facebook, và fan Facebook có thể khác fan TikTok. Chúng ta cần thấy phiên bản rất mở hoặc khả năng di chuyển cao hơn, tức là có thể sao chép một số nội dung hoặc có thuật toán dùng được cho tất cả, kiểu như "vì bạn quan tâm nội dung của người này trên nền tảng này, bạn có thể quan tâm nội dung của họ trên nền tảng kia".
Juan: Có lẽ một ví dụ không phù hợp trải nghiệm là ảnh chụp. Ảnh cá nhân, gia đình hay phong cảnh du lịch. Đây là khu vực bạn nên có thể cắm nhiều loại ứng dụng khác nhau vào. Một lĩnh vực di chuyển quan trọng khác là chúng ta sẽ bắt đầu thấy nhiều trò chơi dùng chung nhân vật và tài sản. Đây là giấc mơ lâu đời trong lĩnh vực Web3/mã hóa.
Juan: Tôi nghĩ điều này sẽ được ưa chuộng lâu dài. Cần thời gian để tìm ra cách hoạt động, nhưng điều này sẽ tạo ra nền kinh tế trò chơi mạnh mẽ hơn. Ngày nay, tham gia một thế giới trò chơi thực sự không thể tham gia các thế giới trò chơi khác. Chi phí siêu đắt. Tôi nghĩ khả năng di chuyển sẽ là cách tốt để trộn lẫn các thế giới này.
Công nghệ Web3 dẫn dắt tương lai
Tom: Về trò chơi, tôi hoàn toàn đồng ý với anh. Anh đã nói nhiều về các ứng dụng Web2 như Facebook. Điều khiến tôi lo là tôi không biết cách thích nghi với môi trường mới. Ví dụ, chúng ta nói về Microsoft, chúng ta thấy Facebook áp dụng phiên bản Web3 của họ. Tôi lo là, với tư cách hệ sinh thái, tiền mã hóa rất nhỏ. Chúng ta chưa được công nhận hay sử dụng trên toàn thế giới. Anh hình dung thế nào về việc người dùng tiếp cận Web3 mà không qua các công ty Web2 hiện tại?
Juan: Tôi nghĩ điều này phụ thuộc vào cổng vào người dùng, hiện nay là trình duyệt và cửa hàng ứng dụng điện thoại. Ngày nay, các bên tập trung hơn có xu hướng định hướng người dùng theo hướng này hay hướng kia, vì họ kiểm soát nền tảng tính toán. Dù năm 2005 hay 2010, người ta có thể cảm thấy rất độc lập, tôi nghĩ hiện nay người ta đã quen dùng Internet hơn. Hiện nay khoảng 2-3 tỷ người đang dùng Internet hoặc dùng điện thoại theo cách nào đó, nên họ đã quen tương tác với người khác trên mạng.
Juan: Bạn có thể thấy điều này qua sự phát triển của Brave. Sự phát triển của Brave rất nhanh, khiến nhiều người ngạc nhiên. Tôi nghĩ phần lớn là do người ta đánh giá cao sự mượt mà và khả năng chuyển đổi của nền tảng tính toán. Tôi nghĩ một khi chúng ta có giao diện tính toán mới, tất cả sẽ lại thay đổi. AR và VR và những thứ khác sẽ thay đổi hoàn toàn điều này, sẽ là một thế giới hoàn toàn mới. Đó là lý do tất cả chúng ta nên rất lo ngại về Facebook, vì họ dẫn đầu trong lĩnh vực AR và VR so với phần lớn nhóm khác. Chúng ta nên cảnh giác cao độ với việc họ cố gắng tạo ra một thế giới tồi tệ và bị kiểm soát. Tôi nghĩ giải pháp duy nhất là ngay bây giờ, trong 2-3 năm tới, đầu tư lớn vào việc tạo trải nghiệm tiếp theo theo hướng Web3 phi tập trung. Đây cũng là lĩnh vực áp lực quản lý, có lẽ Oculus thực sự có thể hữu ích, vì Oculus là trải nghiệm tuyệt vời như vậy.
Tom: Tôi hoàn toàn đồng ý. Nhưng anh có hình dung một thế giới Facebook và Microsoft thắng Web3 không? Anh có dự kiến một thế giới chúng ta thất bại, nửa tập trung, họ kiểm soát mọi thứ?
Juan: Có khả năng. Vì cá nhân/nhóm/người thực hiện hành động nhất định và dẫn đến điều nhất định xảy ra, chắc chắn sẽ có tình huống tồi tệ như vậy. Chắc chắn có nhiều nhóm lớn, có nhiều tiền trên mạng, sẽ định hướng điều này xảy ra, nên tôi nghĩ điều này hoàn toàn có thể.
Juan: Nhưng ngược lại, ngay cả khi họ muốn, họ cũng khó có khả năng tạo ra điều này. Cuối cùng, Facebook là công ty do hàng ngàn người điều hành, thực hiện hành vi nhất định, v.v. Họ làm vậy vì đằng sau có lợi nhuận kinh tế khổng lồ. Nó là một trong những doanh nghiệp tốt nhất hành tinh. Thực tế, nó là doanh nghiệp tốt nhất trong 10 năm qua. Nếu bạn kiểm soát và hiểu tất cả dữ liệu và thương mại hóa nó qua quảng cáo v.v., bạn sẽ làm ăn rất tốt với tư cách doanh nghiệp, bạn chắc chắn phải làm vậy. Ngay cả khi Facebook không tồn tại, chúng ta cũng sẽ có thứ tương tự, có thể tốt hơn hay tệ hơn, nhưng cuối cùng, mô hình kinh doanh này tồn tại ở thời điểm đúng trong giai đoạn đó. Nhưng điều này không nhất thiết phù hợp với Web3.
Juan: Điều lớn hơn, quan trọng hơn là cân nhắc lại cấu trúc kinh tế và thay đổi dòng chảy kinh tế. Ví dụ, nếu Facebook thực sự tự tái tạo thành trải nghiệm hoàn toàn khác, và dòng tiền của họ không phải là quảng cáo hay kiểm soát dữ liệu người dùng, mà là bán đất hay đất ảo, và chứng minh đây là mô hình kinh doanh tốt hơn quảng cáo (có thể), điều này có thể dẫn đến thay đổi hành vi lớn của họ. Tôi không biết điều này có xảy ra không, vì công ty quy mô này tạo ra một nền văn hóa, và nền văn hóa đó có quán tính, rất khó thay đổi. Vì vậy doanh nghiệp Web3 phải lớn hơn nhiều, giá trị họ cần để có doanh nghiệp phải hoàn toàn khác, nếu không động lực mới sẽ yếu đi, nhưng tôi nghĩ tình huống này hoàn toàn có thể.
Juan: Trong 3-5 năm tới, sẽ có nhiều nhóm xây dựng trải nghiệm cực kỳ chất lượng ngoài các môi trường này theo cách hoàn toàn phi tập trung. Zuckerberg đổi tên Facebook thành Meta. Điều này thật bực mình, đúng không? Bởi vì không thể nói metaverse mà không có "meta". Rất khó chịu. Vì vậy chúng ta có thể phải tìm từ mới thay thế. Bản thân "metaverse" là từ tương đối mới. Trước đây nó từng gọi là không gian mạng.
Cộng đồng Web3
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
