Liệu TON có còn hy vọng tăng trưởng dưới tầm nhìn "Cam kết của Trump"?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Liệu TON có còn hy vọng tăng trưởng dưới tầm nhìn "Cam kết của Trump"?
Việc "gỡ phong tỏa" đối với ngành công nghiệp tiền mã hóa trong nền kinh tế đô la Mỹ trong tương lai sẽ là một liều thuốc mạnh đối với Telegram và TON, hai bên vốn đã lâu nằm trong sương mù.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: wyz
Sau khi Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử, Bitcoin đã vượt ngưỡng 76.000 USD, xu hướng tăng đang chiếm ưu thế. Tuy nhiên, so với biến động giá Bitcoin, điều có lợi nhất cho sự phát triển toàn diện của ngành là "mùa altcoin", khi cả thị trường đều kỳ vọng vào sự tăng trưởng phong phú hơn. Trong ngắn hạn, chúng ta có thể thấy các token thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau đã nhanh chóng tái khởi động nhiệt độ theo đà thị trường. Trong số các lĩnh vực này, hệ sinh thái "TON" vẫn tiếp tục được các nhà đầu tư theo dõi sát sao.
Hai tháng trước, sau sự kiện Durov tại Paris, hệ sinh thái TON rơi vào khủng hoảng hoặc bước vào giai đoạn điều chỉnh mới. Dù các dự án Meme và mini-game trong hệ sinh thái vẫn liên tục thu hút người dùng mới và cập nhật hoạt động thường xuyên, những nhà đầu tư nhạy bén dường như đã cảm nhận được "niềm tin bị giới hạn" đối với hệ sinh thái TON.
Ví dụ, xét theo phản ứng thị trường, SOL đã nhanh chóng phục hồi cùng BTC và vượt ngưỡng 200 USD, nhưng mức tăng của TON lại kém xa con số này.
Vậy trong sự kiện bầu cử lớn được cả ngành chú ý lần này, điều gì là thuận lợi nhất đối với TON? Chúng ta có thể tìm thấy một phần câu trả lời trong 10 cam kết về tiền mã hóa của Trump. Trong các cam kết này, không chỉ có biện pháp hỗ trợ Bitcoin, mà còn nhiều chính sách đại diện cho việc "gỡ bỏ khóa" ngành tiền mã hóa trong nền kinh tế đô la Mỹ tương lai. Đối với Telegram và TON – vốn lâu nay chìm trong sương mù – đây sẽ là một liều thuốc mạnh.
Trong bối cảnh kỳ vọng thuận lợi như vậy, nếu thị trường tiếp tục đi lên, chúng ta còn có thể kỳ vọng cụ thể điều gì ở sự phát triển của TON?
Bối cảnh phát triển thuận lợi cho TON
Trước thông tin về Durov, tốc độ tăng trưởng của hệ sinh thái TON rất mạnh mẽ. Dưới sự dẫn dắt của đà tăng vài lần giá trị token TON, đa số các token DeFi trong hệ sinh thái cũng tăng trung bình khoảng 10 lần. Ngoài mức tăng giá, mức độ quan tâm cũng rất nổi bật: trước tiên là Notcoin, khi chưa ra mắt đã khiến các sàn CEX tranh nhau niêm yết nhằm thu hút người dùng mới cho hệ sinh thái TON; tiếp đến là DOGS lại một lần nữa khơi dậy nhiệt huyết từ toàn bộ người dùng Telegram. Những điều này minh chứng cho cơ sở thị trường khổng lồ – chỉ cần thị trường có dấu hiệu phục hồi, các token trong hệ sinh thái TON chắc chắn sẽ theo kịp đà tăng.
Tuy nhiên, trong hai tháng vừa qua, sau khi giá token TON giảm, TVL (tổng giá trị khóa) và khối lượng giao dịch DEX trong hệ sinh thái cũng suy giảm theo nhiệt độ thị trường – đây là dữ liệu đáng suy ngẫm nhất hiện nay.
Nhưng nếu nhìn nhận TON dưới góc độ tăng trưởng dài hạn của một blockchain công cộng, ta có thể thấy rằng tình hình dữ liệu hiện tại là điều tất yếu xảy ra theo chu kỳ tăng trưởng. Điều này giúp chúng ta không cần quá lo lắng về việc TON mất vị trí trong cuộc cạnh tranh giữa các blockchain, mà thay vào đó nên duy trì cái nhìn dài hạn.
Cũng giống như xu hướng phát triển DEX, giáo dục người dùng toàn ngành đang tạo tiền đề cho các blockchain tốc độ cao như TON.
Ngày 28 tháng 10, theo SolanaFloor, khối lượng giao dịch DEX trên Solana trong tuần đạt 157,8 tỷ USD, vượt xa Ethereum với 88,7 tỷ USD – cao hơn 77,91%, thiết lập kỷ lục cách biệt lớn nhất so với Ethereum. Nhờ đó, tỷ trọng khối lượng giao dịch DEX trên toàn bộ các chuỗi của Solana đạt 35%, mức cao nhất mọi thời đại.
Đồng thời, theo dữ liệu từ The Block và DefiLlama, tỷ lệ khối lượng giao dịch giao ngay DEX so với CEX trong tháng 10 đạt 14,12%, mức cao nhất kể từ tháng 5 năm 2023.
Xu hướng này liên tục khẳng định một thực tế: khi các chuỗi tốc độ cao trở nên phổ biến, ranh giới giữa hành vi giao dịch trên DEX và CEX ngày càng mờ nhạt.
Trong bối cảnh ngày càng trưởng thành về cung cấp thanh khoản trên chuỗi, quản lý vốn hóa thị trường token trên chuỗi, cùng sự bùng nổ của các dự án quy mô nhỏ và vừa, khi người dùng ngày càng không phân biệt rõ ràng giữa các bối cảnh giao dịch – tổng hợp các yếu tố này sẽ dẫn đến việc hành vi người dùng dần chuyển sang: nhiều hành động giao dịch và tương tác hơn sẽ quay trở về môi trường giao dịch gốc trên chuỗi, hoặc lấy DEX và cách thức tương tác kiểu Web3 làm định hướng chính.
So sánh với các điểm nóng cơ sở hạ tầng hiện nay trên các chuỗi, bản thân TON vốn là một hệ sinh thái làm mờ ranh giới giữa DEX và CEX. Cách thức tương tác kiểu Web2 trước hết đã xóa nhòa loại hình giao dịch, trong khi ví TON trên Telegram còn giảm mạnh rào cản bước vào Web3 nguyên bản từ Web2, đồng nghĩa với việc giao dịch gốc trên chuỗi trở nên đơn giản và tiện lợi hơn – thậm chí có thể vượt qua mức độ thuận tiện hiện tại trên Solana.
Chúng ta có thể hình dung, trong môi trường Solana, một DEX xuất sắc có thể tăng vọt khối lượng giao dịch trong thời gian ngắn. Ví dụ, dữ liệu từ Dune cho thấy tổng khối lượng giao dịch của Jupiter – bộ tổng hợp DEX trong hệ sinh thái Solana – gần chạm ngưỡng 334 tỷ USD, trong khi Uniswap phải mất gấp nhiều lần thời gian của Jupiter để đạt mức trăm tỷ.
Hơn nữa, gần đây token của Raydium – DEX hoạt động mạnh nhất trên Solana – có biểu hiện phi thường, vẫn duy trì xu hướng tăng giá dù BTC, ETH và đa số altcoin đang điều chỉnh – điều này chứng minh rõ ràng rằng DEX và DeFi nói chung có thể duy trì lợi thế ổn định bất chấp biến động giá.
Với con đường phát triển như vậy, TON đã sẵn sàng về cơ sở hạ tầng lẫn định hướng – chỉ còn thiếu một ngọn lửa nóng để bùng nổ.
Lịch sử tăng trưởng của các blockchain công cộng
Ở giai đoạn khởi đầu chu kỳ này, TON đã tỏa sáng rất rõ rệt. Nhưng trong bối cảnh luân phiên chu kỳ chưa rõ ràng ngày nay, TON khó có được lợi thế thời gian và năng lượng bên ngoài như Ethereum hay Solana. Vì vậy, chiến lược giữ vững, hoàn thiện cơ sở hạ tầng và luôn sẵn sàng chờ đợi cơ hội bùng nổ vẫn là chủ đề chính của TON – giống như việc TON âm thầm chuẩn bị suốt một năm cho chu kỳ phát triển năm 2024. Việc truy tìm nguồn gốc tăng trưởng của Ethereum và Solana có thể giúp ta xác định rõ hướng đi của TON.
Đầu tiên, để mô hình kinh tế của một blockchain công cộng đi vào vòng luẩn chuyển tích cực, then chốt nằm ở việc liên tục diễn ra giao dịch – tức là thúc đẩy mọi dạng hành vi tương tác trên chuỗi.
Trên Ethereum và Solana, hành vi DEX và DeFi chiếm vị trí chủ đạo, đều do người dùng tạo ra thông qua việc sử dụng DApp. Do đó, định hướng phát triển đa dạng hóa các ứng dụng phù hợp với TON.
Tổng kết lại, cả Ethereum và Solana đều trải qua ba bước sau:
1. Số lượng token TGE của các dự án trong hệ sinh thái tăng nhanh
Đơn giản là, trong chu kỳ thuận lợi, hàng loạt dự án phát hành token, niêm yết trên DEX, hoặc bắt đầu triển khai nghiệp vụ DeFi.
Ethereum bắt đầu giai đoạn này từ năm 2018, trước khi đến "Mùa DeFi" thì đã hình thành thành trào lưu, bao gồm sự xuất hiện của Uniswap, các ví ứng dụng, các dự án EVM lớn, DEX, DeFi lần lượt phát hành token để kích thích tăng trưởng kinh doanh.
Solana xuất hiện như một kẻ thách thức Ethereum trong Mùa DeFi, ban đầu Quỹ phát triển đã thúc đẩy hàng loạt dự án TGE. Dù lúc đó chuỗi chưa hoàn thiện và tương tác trên chuỗi còn ít, nhưng sự kích thích của Solana đối với hệ sinh thái vẫn tiếp tục duy trì, ngay cả ảnh hưởng từ sự kiện SBF cũng không làm ngừng hẳn.
TON ở giai đoạn đầu chu kỳ này cũng chứng kiến sự gia tăng đột biến về số lượng token, độ nóng và mức tăng giá cũng rất nổi bật – rất giống với giai đoạn tương ứng của Ethereum và Solana.
2. TVL của DeFi tăng trưởng
Sau khi hàng loạt dự án trong hệ sinh thái tiến hành TGE, ảnh hưởng trực tiếp nhất là TVL. Ứng dụng gốc của blockchain đều liên quan đến giao dịch token, trong đó DeFi chiếm tới 90%. Việc niêm yết token trên DEX và triển khai nghiệp vụ DeFi đều kéo theo việc khóa tài sản, do đó dữ liệu TVL là chỉ số tăng trưởng thứ hai tất yếu của một blockchain công cộng.
Mỗi token niêm yết trên DEX đều cần thêm nhóm giao dịch – thường là khoản vốn khóa đầu tiên. Nếu có tương tác nghiệp vụ DeFi như vay mượn, gửi tiền, chắc chắn sẽ phát sinh việc thế chấp token – đây là hành động cơ bản thứ hai thúc đẩy tăng TVL. Các động lực cho hành động này bao gồm airdrop token, mining và kiếm lãi từ gửi tiền/vay mượn.
Trong Mùa DeFi, Ethereum nhận được cú hích kép từ TGE và đà tăng giá token DeFi, khiến TVL tăng khoảng 100 lần, sau đó tiếp tục tăng mạnh khi giá leo cao. Phần tăng trưởng này của Solana đến từ sức nóng hệ sinh thái năm 2023 và các đợt airdrop, TGE của dự án năm 2024.
TON trong nửa năm gần đây, TVL từng tăng lên 700 triệu USD nhưng chưa vượt ngưỡng 800 triệu đã bắt đầu điều chỉnh – đây là kết quả của việc suy giảm nhiệt độ hệ sinh thái. Đồng thời, giống như Ethereum và Solana, sau đợt tăng trưởng đầu tiên, TON cần quay lại tập trung vào việc làm phong phú các dự án ứng dụng. Ethereum và Solana đều mất thêm 2 năm cho giai đoạn này – TON sẽ mất bao lâu?
3. Tích lũy sự phong phú của DEX và DeFi
Việc tích lũy sự phong phú của Ethereum và Solana diễn ra trong hai giai đoạn: một là mùa đông thị trường gấu năm 2018, hai là giai đoạn nhiệt độ giảm sau Mùa DeFi.
Trong giai đoạn này, Uniswap V1 trên Ethereum trưởng thành, MakerDAO, AAVE xuất hiện, Curve và Compound ra đời, Sushiswap nhanh chóng bám đuổi, các dự án farming mining lần lượt xuất hiện. Những dự án này đóng góp lớn cho sự trưởng thành của DEX và DeFi. Đến khi ứng dụng phát triển đợt hai, Uniswap và các DEX khác đã nâng cấp ít nhất hai phiên bản, DeFi như AAVE cũng mở rộng từ đơn chuỗi sang hầu hết các chuỗi hệ EVM.
Trong quá trình tích lũy của Solana, cũng xuất hiện các DEX như Raydium, Jupiter, cùng hàng loạt dự án DeFi thế chấp token SOL. Như vậy, sự trưởng thành của các ứng dụng này là điều cần thiết, vì chúng đại diện cho việc người dùng sử dụng dịch vụ thuận tiện và nhanh chóng hơn, từ đó khóa tiền thật sự vào blockchain.
Sự trưởng thành của TON còn sớm, hiện tại chức năng DEX khá đơn giản, số lượng DeFi còn ít. Trước khi bùng nổ, bước đầu tiên cần làm là tăng tính đa dạng và mức độ trưởng thành của DeFi.
Bước đầu tiên trong tăng trưởng của TON
Trong năm qua, TON đã trải qua đợt tăng trưởng đầu tiên về số lượng token của các dự án trong hệ sinh thái – hàng loạt token và dự án nhỏ vừa bắt đầu niêm yết, airdrop, IEO, sau đó TVL tăng nhanh. Tuy nhiên, sau khi TVL và giá giảm, nhiệt độ giảm, các dự án trong hệ sinh thái cũng chịu ảnh hưởng, tương lai cần xây dựng lại niềm tin. Chính lúc này, cần có sự hỗ trợ thiết thực cho sự đa dạng hóa hệ sinh thái – tức là yêu cầu sự trưởng thành của DEX và DeFi.
Trên thực tế, TON hiện đang ở đúng giai đoạn này – cũng là bước đầu tiên trong tăng trưởng của TON.
Chúng ta có thể thấy, DEX của Ethereum và Solana đã được tôi luyện rất trưởng thành trong chu kỳ, vậy hiện trạng TON như thế nào? Khoảng cách là bao nhiêu, và thua kém ở đâu?
Hiệu năng và khả năng chịu tải của TON là duy nhất trong số các blockchain hiện nay có thể sánh ngang với Solana, nhưng DEX trong hệ sinh thái TON lại không tận dụng được lợi thế này.
Telegram tích hợp nhóm giao dịch tập trung để hoàn thành nạp stablecoin và TON, sau đó đổi TON sang các token khác, trải nghiệm thao tác giống hệt flash swap trên CEX. Đây là chức năng đầu tiên của Wallet Telegram, chức năng thứ hai là tương tác với chuỗi thông qua ví công cộng TONSpace, trải nghiệm cơ bản giống như dùng MetaMask trên PC hoặc di động. Nếu muốn đổi token, các nền tảng trong hệ sinh thái như STON, Dedust được dùng phổ biến, nhưng chức năng cơ bản chỉ tương đương Uniswap V1.
Điều này cho thấy điểm yếu của TON trong lĩnh vực DEX. Nếu coi Wallet Telegram đảm nhiệm trải nghiệm kiểu CEX, TONSpace và DEX có thể tương tác trên PC và di động, các MiniApp và Bot trên Telegram cũng có thể làm giao diện trước cho chức năng giao dịch DEX hoặc CEX. Những thiết kế này tối ưu hóa trải nghiệm giao dịch, nhưng phần tương tác gốc trên chuỗi phía sau lại rõ ràng chậm phát triển.
Nếu DEX trên Ethereum và Solana cũng chỉ cung cấp khả năng đổi đơn giản như AMM pool hay Uniswap V1, thì mức độ phong phú nghiệp vụ DeFi trên cả hai chuỗi này sẽ giảm ít nhất 50%.
Trên Ethereum, phần lớn DeFi là mở rộng nghiệp vụ tài chính từ chức năng DEX. Sau khi thiết kế LP trong AMM của Uniswap được nâng cấp lần đầu, DeFi trên Ethereum mới có thêm nhiều mô hình kinh doanh mới hoặc sao chép trực tiếp (cơ sở là mining thanh khoản, gửi tiền kiếm lãi, nâng cấp thành đụng độ nhiều nhóm thanh khoản...). Trên Solana cũng tương tự, việc làm LP trong DEX hoặc trở thành nhà cung cấp thanh khoản cao cấp trên các nền tảng thanh khoản chuyên biệt hiện là lựa chọn tốt nhất cho người nắm giữ tài sản.
Vì vậy, xét về phát triển dự án, đối với DEX trên blockchain tốc độ cao, điều quan trọng là cung cấp thanh khoản giao dịch, hoặc mô-đun hóa chức năng giao dịch, để lợi thế thanh khoản trở thành lý do người dùng lựa chọn.
Trên TON, cổng vào trước giao dịch chắc chắn sẽ tồn tại rất nhiều trong Telegram, DEX vẫn cần tăng mức độ tinh tế nghiệp vụ như Jupiter, Balancer, để cân bằng mọi người dùng – dù là người dùng, người cung cấp token, người cung cấp thanh khoản hay nhà phát triển nền tảng, mỗi vai trò đều cần các chức năng tinh tế để hỗ trợ.
So với các DEX như Uniswap, Balancer, Jupiter, việc DEX trên TON bổ sung chức năng DEX hoặc phát triển theo hướng hoàn thiện chức năng DeFi đã trở thành xu hướng tất yếu tiềm tàng.
Dự án middleware giao dịch trên chuỗi LayerPixel hiện đã ra mắt PixelSwap – bước đầu tiên sửa chữa chức năng DEX dựa trên chức năng của Balancer. Với DEX, airdrop là hành động thu hút người dùng nhanh nhất. Trong đợt hành động mới này, LayerPixel cho biết PixelSwap đã bắt đầu kế hoạch airdrop, thời gian TGE của token PIX xác định vào quý IV. Trước những thay đổi hiện tại của hệ sinh thái TON, có lẽ PixelSwap trong ngắn hạn vẫn có thể tiến triển ổn định như Raydium.
LayerPixel là một giải pháp DeFi được thiết kế cho Mini App Telegram, cho phép tích hợp liền mạch giữa DeFi và Mini App Telegram. Đội ngũ gọi đây là Layer 1.5 của TON. Nó cung cấp tổ hợp chức năng mô-đun đa dạng như ví, DEX (nhiều thuật toán giao dịch), oracles,... PixelWallet tập trung vào abstract account, Pixacle cung cấp dữ liệu giá nhanh và chính xác cho các DApp và hợp đồng thông minh trong hệ sinh thái.
Pixelswap là một DEX dựa trên nhóm cân nặng, chức năng giống Balancer, hỗ trợ phương thức phát hành tài sản LBP. Kiểu phát hành đấu giá Hà Lan này phù hợp với các dự án nhỏ vừa có FDV thấp. Trong hệ sinh thái Telegram, các dự án game/GameFi là phổ biến nhất, đó cũng là lý do tại sao nói rằng nó có thể đáp ứng nhu cầu DeFi của hệ sinh thái TON. Phương thức phát hành LBP giúp các dự án nhỏ vừa dễ dàng hoàn thành việc phát hành token ở giai đoạn đầu và duy trì mức giá giao dịch hợp lý.
Trong giai đoạn tăng trưởng nhanh, DEX thông thường là chủ đạo, nhưng khi vào xu hướng giảm, giá token trên DEX khó làm thị trường hơn so với CEX. Lúc này, thiết kế càng tinh tế càng có khả năng đạt đôi bên cùng có lợi: với đối tượng B, kiểm soát tốt hơn; với đối tượng C, LP phi chính thức trên DEX sẽ giống LP trưởng thành trên CEX – chủ động đảm bảo lợi suất vốn, cách ly rủi ro và ổn định giá.
Vào thời điểm này, khi tăng trưởng đang điều chỉnh, sự xuất hiện của các DEX kiểu này là rất đúng lúc.
Ngoài PixelSwap, việc chia sẻ thanh khoản giữa các DEX trên TON và cấu trúc phòng ngừa rủi ro thanh khoản giữa các DeFi cũng cần được ổn định. Hiện nay, sau khi dự án phát hành token, không thể xây dựng mining thế chấp hoặc các hình thức gửi tiền đa dạng trong hầu hết các DeFi.
Một trong những lý do khiến khối lượng khóa token trên Solana tăng nhanh là các dự án cho vay, stake và restake liên tục mở rộng theo các dự án hot. Ví dụ như Marginfi, Meteora trên Solana gần như chủ động tăng nhóm token cho mọi token mới xuất hiện trên Solana. Dù phần lớn token không có lợi nhuận tài chính, nhưng các nền tảng đưa ra điểm thưởng hoặc kỳ vọng airdrop, khiến nhà đầu tư đổ lượng lớn tài sản vào để săn airdrop. Chỉ cần TON làm theo cách này, cũng sẽ đạt được hiệu quả tương tự.
Kết luận
Trước sự kiện Durov, kỳ vọng của chúng ta với TON rất cao. Nhưng sự suy giảm nhiệt độ hệ sinh thái khiến các dự án và nhà đầu tư đều đau khổ. Tuy nhiên, đây đã là nhịp điệu quen thuộc của ngành. Luôn có những nhà đầu tư kiên trì một cách kỳ lạ với các dự án, và dù cơ hội tiếp theo đến vào ngày nào trong tương lai – một tuần hay vài tháng nữa – thì thời gian này đều dành cho những người xây dựng để làm phong phú hệ sinh thái.
Giai đoạn hiện tại của TON, người dùng và dự án sẽ dần nhận ra sự khác biệt của DEX và chức năng mới, hoặc có thể một ngày nào đó phát hiện DEX mới như PixelSwap đã thu hút lượng lớn TVL, thiết lập hàng chục nhóm thế chấp – điều đó có nghĩa là hệ sinh thái đã sẵn sàng cho một lần tăng trưởng tiếp theo, sẵn sàng ứng phó với khối lượng giao dịch ngày càng tăng, các dự án mới liên tục ra mắt, và từng nhóm thanh khoản, mining thanh khoản tăng nhanh chóng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
