Giữa lúc ồn ào lan rộng, hãy nhìn lại định vị và lộ trình của Ethereum
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Giữa lúc ồn ào lan rộng, hãy nhìn lại định vị và lộ trình của Ethereum
Việc thu thập giá trị rất quan trọng, nhưng hiện tại thảo luận về vấn đề này vẫn còn quá sớm.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Mike Neuder, Nhà nghiên cứu tại Quỹ Ethereum
Biên dịch: Azuma, Odaily Star Daily
Chú thích biên tập: Bài viết sau đây là bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của Mike Neuder, nhà nghiên cứu tại Quỹ Ethereum, được đăng tải hôm nay. Bài viết chủ yếu hệ thống lại định vị, lộ trình phát triển và việc thu hút giá trị của Ethereum.
Theo lời tác giả Neuder, mặc dù bài viết này chỉ đại diện cho quan điểm cá nhân, nhưng quá trình hoàn thiện đã nhận được sự góp ý từ nhiều "bộ óc" then chốt trong hệ sinh thái Ethereum, bao gồm cả Vitalik. Trong bối cảnh các tranh cãi xung quanh Ethereum ngày càng gia tăng, bài viết này có thể giúp thị trường hiểu rõ hơn về tư duy vận hành và mạch phát triển của Ethereum.
1. Bản chất của Ethereum: Quyền sở hữu tài sản
Ethereum về bản chất là một giao thức liên quan đến quyền sở hữu tài sản. Giao thức Ethereum tạo ra một loại tài sản kỹ thuật số, tự lưu ký, không cần sự cho phép, có thể chuyển giá trị toàn cầu và không thể bị tịch thu hay kiểm duyệt. Mục tiêu theo đuổi mạnh mẽ tính phi tập trung của Ethereum chính là để đạt được điều này; bất kỳ sự thỏa hiệp nào với tính phi tập trung đều có thể mở ra cơ hội cho việc tịch thu hoặc kiểm duyệt, từ đó làm suy yếu hiệu quả của hệ thống quyền sở hữu này ngay từ gốc rễ.
Ba trụ cột cơ bản của luận điểm này là:
-
Sự khác biệt lớn nhất giữa blockchain và tài chính truyền thống nằm ở quyền sở hữu – người dùng có quyền bất khả xâm phạm trong việc lưu trữ và chuyển giá trị;
-
Trên một blockchain tập trung, một số thực thể mạnh có thể ảnh hưởng đến kết quả của chuỗi.
-
Giá trị được lưu trữ trong hệ thống quyền sở hữu tỷ lệ thuận trực tiếp với độ tin cậy của hệ thống quyền sở hữu đó.
Nhìn tổng thể, một hệ thống tập trung có khả năng (và sẽ) chịu áp lực kiểm soát từ các bên tập quyền thì không thể cung cấp hiệu quả quyền sở hữu tương đương với hệ thống phi tập trung, do đó giá trị của nó cũng thấp hơn. Có một hiểu lầm phổ biến rằng tính phi tập trung của Ethereum chỉ có giá trị trong các tình huống cực đoan như "chiến tranh thế giới lần thứ ba" hay "thời hậu đồng đô la", nhưng điều này là sai lầm — tính phi tập trung quan trọng ngay trong hiện tại.
Mô hình tấn công đối với blockchain không chỉ cần xem xét những đối thủ muốn đảo ngược tính tất toán cuối cùng của giao dịch, mà còn phải tính đến những tác nhân tinh vi hơn, những người cố gắng kiểm soát kết quả kinh tế mà không phá hủy hoàn toàn hệ thống. Hành vi tấn công này thể hiện ở nhiều khía cạnh, bao gồm gây sức ép lên các nút xác thực (xem báo cáo mới nhất của nhân viên Cục Dự trữ Liên bang New York), và áp đặt yêu cầu KYC/AML nghiêm ngặt đối với hoạt động trên chuỗi (xem chi tiết quỹ BUIDL của Blackrock).
Solana tuyên bố mục tiêu là xây dựng "thị trường tài chính tốt nhất, mở cửa nhất và dễ tiếp cận nhất trên toàn cầu" và "trạng thái chia sẻ toàn cầu mà bất kỳ ai cũng có thể truy cập mà không cần cho phép", nhưng nếu không có chiến lược rõ ràng để duy trì tính trung lập đáng tin cậy trong việc sản xuất khối, mục tiêu này sẽ không thể đạt được. Nếu không làm được điều này, chuỗi có thể cuối cùng chỉ trở thành một lớp truyền dẫn tài chính minh bạch nhưng bị quản lý — có thể chịu các hạn chế kiểm duyệt từ chính phủ. Triển vọng này dường như kém hấp dẫn, ít ảnh hưởng và có giá trị thấp hơn so với hệ thống quyền sở hữu lấy nền tảng là "kháng kiểm duyệt" và "tự lưu ký".
Bên cạnh tập hợp các nút xác thực, Ethereum còn hiệu quả trong việc phi tập trung hóa nhiều phần khác của hệ sinh thái, bao gồm (i) phân bổ ban đầu ETH thông qua gây quỹ cộng đồng và đào PoW; (ii) phân bổ đặt cược phi tập trung; (iii) hoạt động và khối lượng giao dịch ý nghĩa trên L2; (iv) sự đa dạng hóa liên tục của các client... Các nỗ lực phi tập trung hóa về mặt "con người" của Ethereum cũng ấn tượng không kém — mạng lưới được xây dựng công khai bởi các cá nhân và nhóm khắp nơi trên thế giới, cho phép nhiều người đóng góp và đầu tư vào tương lai của giao thức. Sự phi tập trung thực sự về giá trị, quyền lực và trí tuệ này cực kỳ khó sao chép. Hơn nữa, vì phần lớn công nghệ được nghiên cứu và phát triển trong môi trường mã nguồn mở và công cộng, Ethereum cũng có thể kế thừa một số lợi thế từ các hệ sinh thái tập trung vào mở rộng thực thi. Công nghệ có thể trở nên hàng hóa hóa, nhưng tính phi tập trung của Ethereum thì không.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng quyết định kết quả của các hệ sinh thái này là thị trường chứ không phải giá trị. Nếu chi phí biên của tính phi tập trung quá cao trong các lĩnh vực như thực thi L1, trải nghiệm người dùng và tích lũy giá trị, thì ngay cả blockchain phi tập trung nhất cũng có thể mất giá. Logic lạc quan đối với Solana, Monad, BSC, Tron là những blockchain này có thể cung cấp mức độ tiện ích quyền sở hữu đủ tốt cho phần lớn người dùng và ứng dụng với mức độ phi tập trung thấp hơn.
Tôi thiên về quan điểm rằng trong trung hạn, các hành vi như kiểm duyệt, tịch thu tài sản, KYC/AML, gây áp lực lên các nút sẽ khiến người ta bắt đầu nghi ngờ tính vững chắc của các hệ thống tập trung, và có thể khiến thị trường của chúng bị giới hạn trong một khu vực pháp lý đơn lẻ. Trong một thế giới đa cực, khi các quốc gia thiếu niềm tin lẫn nhau và cố gắng kiểm soát, giám sát công dân thông qua kiểm soát vốn và giám sát tài chính, thì dường như hoạt động kinh tế toàn cầu sẽ khó có thể tự nhiên diễn ra qua một hệ thống duy nhất. Tuy nhiên, Ethereum có tuyên bố độc đáo về tính trung lập đáng tin cậy, ETH là tài sản thu hút giá trị từ tính trung lập này, và cũng là lựa chọn hàng đầu cho kho lưu trữ giá trị thực sự không cần cho phép trong hệ thống.
Ngược lại, các stablecoin đô la do các tổ chức tập trung phát hành không cung cấp bất kỳ đảm bảo quyền sở hữu nào cho người nắm giữ, như Sreeram, người sáng lập Eigenlayer từng nói: bất kỳ người nắm giữ USDxxx nào cũng có thể đối mặt với nguy cơ bị Circle hoặc Tether "thu hoạch" tùy ý — bạn không thể thực sự sở hữu một loại tiền lập trình được nếu vẫn mang rủi ro đối tác. Tôi hy vọng ETH và các stablecoin, phái sinh được thế chấp bằng ETH sẽ trở thành lựa chọn mặc định để bảo vệ chủ quyền tài sản kỹ thuật số.
2. Ethereum và Rollups
Tính trung lập và kháng kiểm duyệt của Ethereum khiến nó trở thành nơi lý tưởng để thanh toán, lưu trữ và biểu đạt giá trị. Tuy nhiên, chỉ riêng việc thanh toán trên L1 chưa đủ để mô tả đầy đủ mục tiêu của lộ trình lấy Rollup làm trung tâm của Ethereum. Ethereum còn đóng vai trò là lớp thanh toán và khả năng sẵn sàng dữ liệu (data availability - DA) cho các Rollup.
Tôi xem các Rollup (cùng với các nền tảng Rollup tương ứng như Optimism Superchain và Arbitrum Orbit) như những vùng lãnh địa độc lập. Mỗi vùng lãnh địa sẽ cạnh tranh để cung cấp cho người dùng những gì họ mong muốn — giao dịch nhanh chóng, phí thấp, quy trình lên chuỗi đơn giản, v.v., nhưng đổi lại là đánh đổi một phần tính phi tập trung.
Tôi gọi chúng là "lãnh địa" vì hiện tại, các đội ngũ xây dựng và mở rộng hệ sinh thái Rollup sẽ tiếp tục duy trì ảnh hưởng lớn trong phạm vi của mình, nhưng điều này dường như có thể chấp nhận được. Chính điểm mấu chốt của Rollup là chúng đưa ra những cân nhắc mà Ethereum L1 không sẵn lòng thực hiện; nếu các Rollup cũng phải phi tập trung như Ethereum, thì tại sao lại cần thiết lập mối quan hệ cộng sinh này ngay từ đầu? Rollup dựa vào tính an toàn và phi tập trung mà Ethereum cung cấp, còn Ethereum lại phụ thuộc vào Rollup để mở rộng hoạt động kinh tế trong hệ sinh thái.
Có một tiền đề quan trọng là các Rollup phải đạt được trạng thái Stage 2, tức là quy tắc nâng cấp hợp đồng cầu nối phải cực kỳ vững chắc và cung cấp đường thoát rõ ràng cho tài sản. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Stage 2 không nhấn mạnh (i) mức độ phi tập trung của bộ sắp xếp (sequencer) Rollup; (ii) nơi phí và MEV (giá trị khai thác được bởi thợ đào/miner extractable value) từ hoạt động Rollup chảy về; (iii) khả năng tương tác giữa các hệ sinh thái Rollup.
Stage 2 đặt ra tiêu chuẩn về việc Rollup sử dụng tính an toàn và phi tập trung của Ethereum, nhưng không quy định nhiều về các khía cạnh khác trong thiết kế Rollup. Tôi sẽ không can thiệp vào cuộc tranh luận về cách hay thời điểm các Rollup triển khai phi tập trung sequencer (mặc dù tôi thường đồng ý với quan điểm của Max — tôi không thấy động lực để họ làm vậy). Dù vậy, tôi vẫn đồng tình với Vitalik rằng đây không nên là ưu tiên hàng đầu. Theo tôi, nhiệm vụ quan trọng nhất hiện nay của các Rollup là (i) kế thừa tính an toàn của Ethereum bằng cách đạt được Stage 2; (ii) kế thừa đặc tính kháng kiểm duyệt của Ethereum bằng cách sở hữu cơ chế bao gồm bắt buộc minh bạch và hiệu quả (không bị trì hoãn như hiện nay). Theo tôi, đây mới là những yếu tố then chốt, và tất cả đều quay lại chủ đề Ethereum có thể cung cấp hệ thống quyền sở hữu vững chắc nhất cho tài sản L1 và L2.
(2.1) Khả năng sẵn sàng dữ liệu (DA) của Ethereum
Một yếu tố then chốt trong thiết kế Rollup là nơi công bố dữ liệu giao dịch (tức là sử dụng dịch vụ DA nào). Trên thực tế, chúng ta đã thấy một số dự án mới ngay từ đầu đã sử dụng các lớp khả năng sẵn sàng dữ liệu thay thế (alt-DA).
Tôi không ủng hộ việc một số thành viên cộng đồng cố gắng sử dụng áp lực xã hội hoặc biện pháp cưỡng chế để buộc các dự án sử dụng lớp DA của Ethereum — cách làm này dù sao cũng không bền vững. Thay vào đó, chúng ta nên xem xét những lợi thế độc đáo mà dịch vụ DA của Ethereum có thể cung cấp, và cân nhắc các hiệu ứng mạng tiềm năng. Lợi thế chính khi sử dụng DA của Ethereum là kế thừa tiện ích quyền sở hữu và khả năng kháng kiểm duyệt của Ethereum (nghe có vẻ tôi đang lặp lại hoài không nhỉ…). Tôi thích gọi đặc tính này là khả năng "tự do di chuyển" của tài sản Rollup. Là một người dùng trên chuỗi, nếu tôi biết tài sản của mình sẽ không bị tịch thu và tôi được hưởng cùng mức độ bảo vệ tự lưu ký, thì tôi rất sẵn lòng thực hiện phần lớn hoạt động tài chính hàng ngày trên một Rollup có mức độ phi tập trung thấp hơn Ethereum. Dựa trên điều này, hãy xem xét kịch bản sau:
Kịch bản: Đối với một người dùng chuyển ETH từ L1 sang L2 thông qua cầu nối hợp đồng thông minh tiêu chuẩn, trong trường hợp nào họ có thể rút tiền về một địa chỉ khác trên L1 thông qua cầu này?
Khả năng "thoát hiểm" của L2 phụ thuộc vào nơi L2 công bố dữ liệu.
Nếu L2 là một Rollup dựa trên DA của Ethereum và công bố dữ liệu giao dịch lên Blob của Ethereum, thì người dùng có thể sử dụng cơ chế "thoát hiểm" một cách vô điều kiện. Vì mọi bản cập nhật trạng thái trên hợp đồng cầu nối đều có dữ liệu được gửi lên Blob của Ethereum, điều này đảm bảo người dùng Rollup có thể chứng minh tính hợp lệ của việc rút tiền và tận dụng L1 để đóng gói giao dịch (họ luôn giữ chủ quyền đối với tài sản L2).
Nếu L2 chọn công bố dữ liệu giao dịch lên giải pháp DA khác, thì cơ chế "thoát hiểm" chỉ khả dụng khi Rollup còn hoạt động. Khi công bố dữ liệu giao dịch L2 lên chuỗi khác, việc cập nhật trạng thái trên hợp đồng cầu nối tại Ethereum cần được liên kết với tính sẵn có của dữ liệu giao dịch trên chuỗi alt-DA. Nói cách khác, nếu ai đó đăng một gốc trạng thái không hợp lệ lên hợp đồng cầu nối mà không công bố dữ liệu giao dịch lên chuỗi alt-DA (thường gọi là "tấn công giữ lại dữ liệu"), thì người dùng L2 sẽ không thể chứng minh việc rút tiền là hợp lệ, do đó không thể rút ETH về L1 (họ sẽ mất chủ quyền đối với tài sản L2).
Cần lưu ý rằng kết quả thứ hai yêu cầu L2 ngừng sản xuất khối vĩnh viễn để chiếm giữ tất cả tài sản trên hợp đồng cầu nối tiêu chuẩn, mức độ can thiệp này khá cực đoan. Dựa trên kịch bản này, chúng ta có thể rút ra kết luận đơn giản: Chỉ những Rollup Ethereum đạt Stage 2 và công bố dữ liệu giao dịch lên Blob mới có thể cung cấp mức độ bảo vệ quyền sở hữu tương đương cho tài sản được chuyển sang L2.
Kịch bản trên làm nổi bật hiệu ứng mạng đầu tiên (và theo tôi là tốt nhất) của dịch vụ DA Ethereum: Một Rollup công bố dữ liệu lên DA của Ethereum có thể hưởng lợi từ các Rollup khác cũng làm như vậy, vì tài sản trên mọi chuỗi sẽ chia sẻ cùng giả định tin cậy. Sreeram gọi đây là "hiệu ứng mạng khả năng kết hợp không cần tin cậy" — tôi thích cái tên này, mặc dù giá trị của nó đối với người dùng vẫn chưa rõ ràng. Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn rất sơ khai của việc áp dụng L2, nên việc suy đoán quá nhiều về điều này có vẻ không cần thiết. Điều quan trọng hơn hiện nay có lẽ là đảm bảo các Rollup không có động lực sử dụng ngay lập tức các dịch vụ DA bên ngoài. Mục tiêu mở rộng hiệu suất DA của Ethereum thông qua PeerDAS và Danksharding phù hợp cao với tầm nhìn cung cấp lượng lớn Blob cho Rollup — đây là một quyết định rất đơn giản.
Trong tương lai, chúng ta có thể hình dung DA của Ethereum tạo ra các hiệu ứng mạng khác. Ví dụ, trong các trường hợp có thể chứng minh hiệu lực giao dịch và preconfs (xác nhận trước đồng thuận) theo thời gian thực, các Rollup sử dụng DA của Ethereum có thể có trải nghiệm chéo chuỗi tốt hơn, thanh khoản nhiều hơn và người dùng đông hơn. Những lập luận này có thể quá viễn tưởng đến mức nhiều người khó tin tưởng vững chắc.
Hiệu ứng mạng của DA chỉ thực sự trở nên quan trọng khi chúng ta thật sự coi phí DA là thành phần cốt lõi tạo nên giá trị tài sản ETH. Hãy đi sâu hơn vào vấn đề này.
(2.2) Thu hút giá trị của ETH
Cho đến nay, chúng ta chưa thảo luận về phí và cách chúng mang lại giá trị cho Ethereum (ETH), mặc dù đây là chủ đề chính trong vài tuần qua. Trong cấu trúc bài viết này, tôi cho rằng tầm quan trọng của nó đứng sau (1) tiện ích quyền sở hữu và đặc tính kháng kiểm duyệt của Ethereum như một lớp thanh toán, và (2) khả năng mở rộng tính an toàn và phi tập trung cho Rollup khi Ethereum đóng vai trò là lớp DA. Dù vậy, chúng ta vẫn cần suy nghĩ về các hình thức gia tăng giá trị "trực tiếp" hơn cho ETH.
Cá nhân tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm của Dankrad Feist (một nhà nghiên cứu khác tại Quỹ Ethereum) trong buổi AMA gần đây về chủ đề phí DA:
«Tôi không tin rằng phí từ Blob sẽ là cơ chế thu hút giá trị tốt nhất cho Ethereum. Thị trường khả năng sẵn sàng dữ liệu quá bất ổn — mặc dù Ethereum cung cấp mức an toàn tốt nhất, nhưng việc có được thứ 'gần đủ' lại quá dễ dàng, do đó đây sẽ không bao giờ là cách tốt để thu hút giá trị.»
Về bản chất, tôi không cho rằng DA của Ethereum sẽ có mức độ gắn bó người dùng cao. Hiệu ứng mạng được đề cập ở trên chưa đủ mạnh để liên tục đòi hỏi các L2 phải trả phí Blob cao, nhưng tôi cho rằng điều này không phải là vấn đề. Bằng cách cung cấp dịch vụ DA giá rẻ cho các Rollup, Ethereum khuyến khích họ xây dựng và phát triển khối lượng hoạt động kinh tế trong hệ sinh thái Ethereum. Do đó, các đề xuất tìm cách thúc đẩy tỷ lệ đốt cháy ngắn hạn bằng cách tăng giá Blob dường như hoàn toàn đi sai hướng (một lần nữa đồng tình với Dankrad). Francesco (nhà nghiên cứu tại Quỹ Ethereum) gần đây cũng có phát biểu rất hay trong buổi AMA, phác họa số lượng giao dịch L2 có thể thực hiện được dưới sự mở rộng DA được đề xuất.
Một nguồn tích lũy giá trị khác cho ETH là việc đốt phí thực thi ở cấp độ L1. Max Resnick (nhà nghiên cứu tại Quỹ Ethereum) và các đồng nghiệp đã khởi xướng một chiến dịch vận động nhằm đưa toàn bộ thực thi DeFi trở lại L1; trong khi đó Justin Drake (nhà nghiên cứu tại Quỹ Ethereum) cho rằng thực thi ở cấp độ L1 "không có tương lai"; quan điểm của tôi nằm ở giữa hai thái cực này. Ở đây tôi muốn trích dẫn lại phát biểu của Dankrad.
«Ethereum L1 sẽ trở thành điểm giao thoa của tất cả các miền con này, và nhiều hoạt động có giá trị sẽ tiếp tục diễn ra trên nó, tạo ra các khoản phí có giá trị. (Để đạt được điều này, sẽ cần một mức độ mở rộng L1 nhất định.)»
Có vẻ như những hoạt động có giá trị sẽ luôn diễn ra trên Ethereum, và việc tạo ra một nền tảng thúc đẩy lượng lớn hoạt động kinh tế L2 cũng sẽ thúc đẩy việc sử dụng chuỗi底层. Do đó, cần mở rộng lớp thực thi L1 để hỗ trợ sự tăng trưởng của các hoạt động này, nhưng tôi cho rằng mức độ cấp bách của việc này thấp hơn so với «duy trì và cải thiện các thuộc tính của Ethereum như một lớp thanh toán và lớp DA». Một lần nữa, điều này làm nổi bật quan điểm cốt lõi của tôi: Ethereum nên tối đa hóa hoạt động kinh tế trong nền tảng của mình (bao gồm cả Rollup), và ETH nên được định vị như một phương tiện lưu trữ giá trị thực sự không cần cho phép, chứ không chỉ đơn thuần là một tài sản sinh lời.
Việc tập trung vào thuộc tính lưu trữ giá trị của ETH một cách tự nhiên dẫn đến câu hỏi: «Tại sao tôi không chọn BTC?»
Tôi sẽ kết thúc câu hỏi này bằng một câu trả lời ngắn gọn.
3. Về Bitcoin
Có rất nhiều điều đáng nói về Bitcoin (BTC), đặc biệt khi nó vừa tái kích hoạt hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển ở các lĩnh vực như ordinals, runes, Rrollups, BitVM, v.v., nhưng bài viết này sẽ không đi sâu vào các chi tiết này, và tôi cũng không phải là người phù hợp để thảo luận. Dù vậy, tôi sẽ chỉ ra vài điểm then chốt liên quan mật thiết đến tầm nhìn về Ethereum đã nêu trên.
Đầu tiên là về giới hạn cung cố định 21 triệu BTC. Ý tưởng cách mạng về việc chủ động tạo ra sự khan hiếm kỹ thuật số này cực kỳ mạnh mẽ, khiến Bitcoin trở thành một trong những tài sản có giá trị nhất thế giới (tính đến tháng 9 năm 2024, vốn hóa thị trường đạt một nghìn tỷ đô la Mỹ, xếp thứ mười). Tuy nhiên, tôi cho rằng cam kết giới hạn 21 triệu là một điểm yếu chết người của hệ thống Bitcoin, vì tôi cho rằng quy tắc lựa chọn phân nhánh của Bitcoin về cơ bản là "không ổn định" trong bối cảnh phần thưởng khối ngày càng giảm. Phản hồi phổ biến từ thị trường đối với quan điểm này là thu nhập từ phí sẽ đủ cao để khuyến khích khai thác trung thực, nhưng tôi không đồng tình.
Biểu đồ dưới đây cho thấy sự dao động phí mạng Bitcoin trong sáu năm qua. Tôi không tin rằng các thợ đào có thể duy trì lợi nhuận dưới dòng thu nhập bất ổn như vậy. Lấy ví dụ hai năm từ giữa năm 2021 đến giữa năm 2023, phí mạng Bitcoin luôn thấp hơn 1 BTC mỗi khối. Một giả định lạc quan hơn là phần lớn BTC sẽ được nắm giữ bởi các bên phát hành ETF, họ có thể chọn trợ cấp cho hoạt động khai thác và tiếp tục thu phí thông qua mô hình kinh doanh quản lý tài sản, nhưng rõ ràng đây không phải là kết quả mà tinh thần mật mã học (cypherpunk) mong đợi. Ngoài ra, quan điểm cho rằng thu nhập từ phí sẽ khuyến khích khai thác dường như mâu thuẫn với quan niệm phổ biến "mua và giữ (buy & hodl)". Nếu ai cũng chỉ giữ, thì phí sẽ đến từ đâu?
Thứ hai là về khả năng Bitcoin tự lật đổ chính mình để trở thành một lớp thanh toán và khả năng sẵn sàng dữ liệu (DA). Câu trả lời khả thi nhất mà tôi từng nghe về việc giải quyết vấn đề nguồn phí của Bitcoin là Bitcoin có thể trở thành lớp thanh toán và lớp DA cho L2 (bên trả phí). Về lý thuyết điều này khả thi, tương tự con đường Ethereum đang đi, nhưng tồn tại hai khác biệt rõ rệt.
Mô hình bảo mật cốt lõi của mạng Ethereum không phụ thuộc vào phí phát sinh từ thanh toán và DA, nhờ vào cơ chế phát hành của Ethereum. Tôi thậm chí còn nói ở trên rằng tôi không cho rằng phí DA là thành phần then chốt tạo nên giá trị ETH. Với Bitcoin, việc liên tục tạo ra phí sẽ là điều kiện sống còn, điều này dường như tạo thành một vòng lặp kỳ lạ: «độ an toàn L1 phụ thuộc vào phí mà L2 trả, còn L2 lại phụ thuộc vào độ an toàn L1.»
Bitcoin vừa không có lộ trình mở rộng, vừa không có cách thức tiêu chuẩn để nâng cấp mạng. Đây vừa là ưu điểm vừa là điểm yếu. Mặc dù tính ổn định và dự đoán được là đặc tính cốt lõi của hệ thống Bitcoin, nhưng chúng cũng có thể cản trở khả năng chuyển đổi của Bitcoin thành lớp thanh toán và lớp DA. Dường như đây là một điển hình của nghịch lý người tiên phong, khi hệ thống có thể trở nên quá lớn và thành công đến mức khó thực hiện các cải tiến quy mô lớn, ví dụ như thêm OP_CAT hay tăng kích thước khối, những cải tiến cần thiết để cung cấp tài nguyên cần thiết cho L2 nhằm đạt được việc mở rộng ý nghĩa.
Tôi rất sẵn lòng bị chứng minh là sai về những quan điểm này, vì kiến thức của tôi về hệ sinh thái Bitcoin còn hạn chế, và những quan điểm trên chỉ dựa trên hiểu biết hiện tại của tôi.
Còn nhiều điều để nói về Bitcoin, nhưng tôi sẽ dừng ở đây. BTC hoàn toàn có lý do để được xem là vàng kỹ thuật số — một tài sản có giá trị cao nhưng tương đối tĩnh. Tôi tin rằng ETH sẽ có một tương lai năng động hơn, trở thành một kho lưu trữ giá trị kháng kiểm duyệt, lập trình được, hỗ trợ một hệ thống kinh tế số lớn hơn thông qua việc cung cấp thanh toán, DA và thực thi không cần cho phép.
Kết luận
Ethereum kiên định theo đuổi tính phi tập trung, với mục tiêu tạo ra một nền tảng cơ sở an toàn nhất và kháng kiểm duyệt nhất cho nền kinh tế trên chuỗi. Lộ trình phát triển lấy Rollup làm trung tâm nhằm mở rộng hoạt động kinh tế trên nền tảng mà không đánh đổi các đặc tính then chốt của lớp thanh toán. Với vai trò là lớp DA, Ethereum có thể cung cấp cho các Rollup giải pháp chi phí thấp và độ tin cậy cao, cho phép chúng thu hút nhiều người dùng hơn bằng cách giảm nhẹ tính phi tập trung, mà không làm tổn hại đến chủ quyền tài sản của người dùng.
Tôi đồng tình với quan điểm của Myles Oneil rằng, bất kể cơ chế thu hút giá trị cụ thể nào thay đổi, giá trị ETH sẽ tăng lên khi hoạt động kinh tế trong hệ sinh thái gia tăng — do đó, hiện tại còn quá sớm để thảo luận sâu về tối ưu hóa việc thu hút giá trị. Cuối cùng, mặc dù tôi cho rằng duy trì thuộc tính thanh toán và mở rộng khả năng sẵn sàng dữ liệu là những đặc điểm quan trọng nhất trong lộ trình, nhưng tôi cũng đồng ý rằng việc mở rộng lớp thực thi L1 nên được thúc đẩy song song, điều này cần được xây dựng dựa trên công nghệ và đổi mới của toàn bộ lĩnh vực.
Về cơ bản, tôi cho rằng giá trị của ETH chủ yếu bắt nguồn từ khả năng trở thành phương tiện lưu trữ giá trị toàn cầu, không cần cho phép; và câu chuyện tích lũy giá trị mà chúng ta thảo luận, dù liên quan mật thiết đến sự mở rộng hệ sinh thái, nhưng sự tăng trưởng lâu dài của người dùng và nhà phát triển nên được ưu tiên hơn so với sự chú ý ngắn hạn đến cơ chế token. Lộ trình phát triển lấy Rollup làm trung tâm là rất hợp lý: đầu tiên là thanh toán, sau đó là DA, và cuối cùng là thực thi ở cấp độ L1 — cứ tiến hành theo đúng thứ tự này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@ethereum
