Xét sự trỗi dậy của tiền mã hóa MEME dưới góc nhìn thuyết ba tấm chảo Ponzi
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Xét sự trỗi dậy của tiền mã hóa MEME dưới góc nhìn thuyết ba tấm chảo Ponzi
Tiền điện tử MEME thực chất là sự sai lệch về thời gian trong việc phân bổ vốn.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: CaptainZ
Lý thuyết ba loại hình là một mô hình nhận thức về mô hình Ponzi do Crypto Skanda đề xuất. Bài viết này dựa trên lý thuyết đó để khám phá nguyên nhân của ba đợt tăng giá: tiền meme là mô hình hỗ trợ lẫn nhau, DeFi là mô hình chia lợi tức, ICO là mô hình tách đôi.
Lý thuyết ba loại hình là gì?
Theo Crypto Skanda, một trong những giá trị lớn nhất của thị trường tiền mã hóa là lần đầu tiên thực hiện được việc dân chủ hóa và giao dịch hóa các mô hình Ponzi.
Ai cũng có thể phát hành, và còn có thể giao dịch các "bàn chơi". Bỏ qua các yếu tố bên ngoài, mỗi đợt tăng giá trong thị trường mã hóa đều do động lực cốt lõi từ các đổi mới Ponzi thúc đẩy. Nghiên cứu kỹ các đổi mới Ponzi, bạn có thể tìm ra xu hướng lớn (Alpha cấp độ xu hướng) trong thị trường dựa trên nguyên tắc đầu tiên cần thiết cho sự đổi mới đó.
Dù các mô hình Ponzi đa dạng và phức tạp, nhưng rốt cuộc chỉ có ba mô hình cơ bản: mô hình chia lợi tức, mô hình hỗ trợ lẫn nhau và mô hình tách đôi. Mọi mô hình Ponzi đều là sự kết hợp của ba kiểu này. Phương pháp phân tích dựa trên logic này được gọi là "Mô hình Ba Loại Hình". Ba loại hình này có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc kết hợp, mỗi loại đều có ưu điểm, nhược điểm riêng, tương ứng với logic khởi động, vận hành và sụp đổ khác nhau.
- Mô hình chia lợi tức: Đầu tư một khoản tiền duy nhất, sau đó nhận lợi nhuận theo thời gian một cách tuyến tính;
- Mô hình hỗ trợ lẫn nhau: A chuyển tiền cho B, B chuyển cho C, C chuyển cho A tạo thành sự lệch pha dòng tiền, lợi nhuận được thanh toán theo từng giao dịch;
- Mô hình tách đôi: Liên tục chia nhỏ một tài sản thành các tài sản mới. Dùng các tài sản mới có giá thấp để thu hút dòng vốn mới. Lợi nhuận đến từ việc tăng giá của tài sản.
Về mặt thiết kế logic, đặc điểm của ba loại hình như sau:
Tiền Meme là mô hình hỗ trợ lẫn nhau
Cốt lõi của mô hình hỗ trợ lẫn nhau truyền thống nằm ở sự lệch pha dòng tiền. Mô hình này thường liên quan đến nhiều người tham gia chuyển tiền cho nhau theo thứ tự, tạo thành một vòng tuần hoàn dòng tiền. Về cơ bản, một người dùng sẽ nhận được tiền từ người kế tiếp cao hơn số tiền họ trả cho người phía trước, nhờ vậy mà kiếm được nhiều hơn số vốn ban đầu. Bên phát hành dự án thường thu phí (rút nước) từ mỗi giao dịch để thu lợi nhuận.
Trong ba mô hình, đây là mô hình phi tập trung nhất, vì một khi quy tắc đã được thiết lập, sẽ không cần sự can thiệp của "bên quản lý", bởi vì việc rút nước về bản chất giống như đánh thuế.
Mô hình hỗ trợ lẫn nhau truyền thống là sự lệch pha dòng tiền trên phương diện không gian, do đó nó không cần tạo thành bể vốn, phần lớn không thể tự do rút nạp tiền, nhưng luôn hứa hẹn lợi nhuận cao. Vậy tại sao nói tiền meme cũng là mô hình hỗ trợ lẫn nhau?
Chúng ta thường cho rằng tiền meme có hai thuộc tính quan trọng nhất:
Phát hành công bằng: Ai cũng có thể tham gia (ai cũng hỗ trợ lẫn nhau);
Lưu thông toàn bộ: Không cần dành riêng lượng token cho đội ngũ dự án;
Các yếu tố như "thuộc tính văn hóa" hay "tổng cung cực lớn" không phải là điều kiện bắt buộc.
Thực tế, tiền meme là một dạng lệch pha dòng tiền trên phương diện thời gian. Giả sử trong bối cảnh thị trường tăng giá, một đồng tiền meme liên tục tăng mạnh, thì thực chất là người mua hôm nay trả tiền cho người mua hôm qua, người mua hôm qua trả cho người mua hôm kia (người mua với giá thấp nhất). Và do tính duy nhất của thời gian, điều này tạo nên trạng thái "khóa ví bị động" (con người không thể mãi bước vào cùng một dòng sông). Vì vậy, chúng ta có biểu đồ so sánh dưới đây:
DeFi là mô hình chia lợi tức
DeFi là câu chuyện chủ đạo trong đợt tăng giá trước (năm 2020), về mặt công nghệ là việc đưa các quy tắc tài chính vào hợp đồng thông minh (một cách kết hợp giữa công nghệ blockchain và một lĩnh vực cụ thể). Xét về kinh tế học token, đây là cách phân phối token giao thức thông qua khai thác thanh khoản: gửi tiền vào giao thức để nhận token.
Ví dụ, hai lĩnh vực quan trọng nhất trong tài chính là giao dịch và cho vay, dẫn đến sự ra đời của Uniswap và Compound. Trong Uniswap, người dùng ghép cặp token A và token B thành LP rồi gửi vào bể thanh khoản để nhận lợi nhuận. Trong Compound, người dùng gửi các token có thể cho vay vào bể thanh khoản để nhận lợi nhuận. Phần lớn lợi nhuận là token giao thức, một phần nhỏ là tiền thật (stablecoin).
DeFi là mô hình chia lợi tức điển hình, vì logic cơ bản của mô hình này là "đầu tư một khoản duy nhất, sau đó nhận lợi nhuận theo thời gian một cách tuyến tính", điều này chẳng phải giống hệt với cách làm ở trên sao? Chúng ta cũng có biểu đồ so sánh như sau:
ICO là mô hình tách đôi
ICO là câu chuyện chủ đạo trong đợt tăng giá trước nữa (năm 2017), cách chơi cơ bản là viết một ý tưởng bất kỳ thành whitepaper, sau đó gây quỹ và phát hành token, khiến phần lớn mọi người hiểu lầm rằng ứng dụng duy nhất của blockchain là "phát hành tiền" (một cách khác để kết hợp blockchain với một lĩnh vực). Vì thế, trong chu kỳ đó, xuất hiện rất nhiều token kỳ lạ, như "làm môi trường phát một đồng", "làm máy tính phát một đồng", "làm từ thiện phát một đồng", v.v.
Chúng ta biết rằng mô hình tách đôi là việc liên tục chia một tài sản thành các tài sản mới, dùng các tài sản mới giá thấp để thu hút vốn mới, lợi nhuận đến từ việc tăng giá tài sản – điều này chẳng phải đúng như những gì ICO thể hiện sao? Nếu coi cả lĩnh vực tiền mã hóa lúc đó như một "bàn chơi" tài chính, thì sự xuất hiện của vô số ICO chính là việc liên tục chia nhỏ tài sản "tiền mã hóa" thành các mục tiêu đầu tư mới thông qua "những câu chuyện mới" (các token ICO mới), nhằm thu hút dòng vốn mới. Vì vậy, chúng ta vẫn có biểu đồ so sánh:
Thế giới tiền mã hóa chính là thế giới các mô hình tài chính
Nếu bỏ qua sự tiến hóa cụ thể về công nghệ và chỉ xét từ góc độ kinh tế học token, dường như trong mười năm qua, thực sự đại diện cho sự tiến hóa của các mô hình Ponzi, thậm chí ngay cả việc khai thác Bitcoin cũng có thể xem như một mô hình chia lợi tức (cắm máy đào để tạo ra lợi nhuận BTC).
Vậy có phải trình tự tiến hóa là: mô hình chia lợi tức (khai thác BTC) → mô hình tách đôi (ICO) → mô hình chia lợi tức (DeFi) → mô hình hỗ trợ lẫn nhau (MEME)? Đồng thời, các dự án ngày càng trở nên phi tập trung hơn.
Mặt khác, nếu coi tiền meme như một lĩnh vực đầu tư, thì việc ngày càng nhiều đồng meme xuất hiện thực chất cũng là biểu hiện của mô hình tách đôi, do đó có thể cho rằng tiền meme là sự kết hợp của (mô hình hỗ trợ lẫn nhau + mô hình tách đôi).
Mô hình hỗ trợ lẫn nhau có lẽ là câu trả lời thực sự cho hiện tượng "không ai chịu đỡ ai" trong đợt tăng giá này (Restaking là chia lợi tức, DePin là chia lợi tức, Layer2 là tách đôi, rõ ràng nhà đầu tư cá nhân trong đợt tăng giá này chỉ muốn chơi mô hình hỗ trợ lẫn nhau).
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@hiCaptainZ
