Vitalik: Chủ nghĩa cộng sản Degen, ý thức hệ chính trị duy nhất đúng đắn
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Vitalik: Chủ nghĩa cộng sản Degen, ý thức hệ chính trị duy nhất đúng đắn
Chủ đề cốt lõi của chủ nghĩa cộng sản Degen là đón nhận sự hỗn loạn của thị trường, đồng thời điều chỉnh các quy tắc để hỗ trợ các sản phẩm công cộng, hạn chế những tác hại và tạo lối thoát cho những người không thể gánh chịu.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Vitalik Buterin
Biên dịch: Lynn, Mars Finance
Năm 2024, toàn phương Tây đều cảm thấy rằng mọi ý thức hệ chính trị của chúng ta đã lỗi thời và ngày càng khiến chúng ta thất vọng. Những tư tưởng cũ thống trị giới tinh hoa chính trị — dù là chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa tự do, chủ nghĩa dân chủ xã hội tiến bộ hay bất kỳ thứ gì khác — đang nhanh chóng mất đi sự ủng hộ. Các nhà tư bản ủng hộ thuế quan. Những người tự do thúc đẩy việc cấm thịt nuôi cấy trong phòng thí nghiệm và tích cực công kích những thành viên ít ỏi còn nhớ rằng chủ nghĩa tự do vốn phải là về tự do. Đồng thời, những "chuyên chế mới" trên thế giới hầu như không đưa ra được một giải pháp thay thế hấp dẫn nào.
Một số người cố gắng đối phó với cuộc khủng hoảng này bằng cách nhắc nhở chúng ta về đức tính lịch sự văn minh xưa kia, hy vọng rằng chúng ta có thể quay ngược thời gian trở về quá khứ. Người bạn của tôi, Dennis Pourteaux, là một ví dụ điển hình cho tâm lý này: https://twitter.com/pourteaux/status/1774592680418541747
Vấn đề là, đây về cơ bản là một tư duy phản động, và nó sẽ thất bại vì cùng lý do mà mọi tư duy phản động khác đều thất bại. Nếu trước đây chúng ta ở trạng thái cân bằng chính trị A, còn ngày nay lại ở trạng thái B, thì điều đó bản thân đã chứng minh mạnh mẽ rằng A là không ổn định; ngay cả khi bạn bằng cách nào đó ép buộc quay lại A, kết quả có khả năng xảy ra nhất là chúng ta lại rơi trở lại B.
Dù những người bảo vệ trật tự cũ có mong muốn đến đâu, thì chuẩn mực lịch thiệp của giới tinh hoa lỗi thời trước thời Internet cũng không tương thích với thế giới những năm 2020. Do đó, thay vì tìm cách nhìn về quá khứ, hãy hướng tới tương lai. Vậy thì, ý thức hệ tiên phong nào có thể giải quyết những vấn đề này? Đó là Degen Cộng sản.
"Degen Cộng sản" là gì?
Internet của những năm 2020 — không phải là phiên bản “lịch sự” trên Substack, cũng không phải Twitter tưởng tượng nơi chỉ kẻ xấu bị kiểm duyệt, mà là Internet thực sự tồn tại ngày nay — về bản chất sâu xa nhất muốn điều gì? Câu trả lời là: nó muốn hỗn loạn. Nó không muốn những cuộc tranh luận ôn hòa giữa các chuyên gia "khác biệt về chính sách nhưng đồng thuận về đạo đức công dân". Nó muốn hành động dứt khoát và rủi ro. Nó không muốn một thế giới thanh lịch tôn trọng nguyên tắc, nơi ngay cả những kẻ thua cuộc cũng chấp nhận thất bại một cách bình thản vì họ hiểu rằng dù hôm nay thua, ngày mai vẫn có thể thắng; nó muốn một thế giới gồm những chiến binh vĩ đại sẵn sàng đặt toàn bộ tài sản và danh tiếng vào một động thái duy nhất, phản ánh niềm tin sâu sắc nhất của họ về điều cần làm. Chúng ta muốn một thế giới nơi những người dũng cảm có thể tự do gánh chịu những rủi ro như vậy.
Đồng thời, phúc lợi phổ quát của nhân loại đòi hỏi chúng ta phải quan tâm nhiều hơn đến lợi ích chung. Chúng ta đã chứng kiến quá nhiều vụ sụp đổ mang tính sử thi do những âm mưu thất bại của giới tinh hoa gây ra, nơi người dân bình thường cuối cùng phải hứng chịu hậu quả thảm khốc, trong khi giới tinh hoa lại sống sót hoặc thậm chí còn được hưởng lợi. Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 là một ví dụ điển hình. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, cùng với việc mở cửa nhanh chóng về di cư và thương mại, đã cải thiện tình cảnh của đa số, nhưng thường xuyên khiến những người không có khả năng thích nghi tốt bị mất việc. Các công ty công nghệ phát triển nhanh chóng "phá vỡ" tầng lớp tinh hoa bóc lột cũ, nhưng rồi bản thân chúng cũng nhanh chóng trở thành tầng lớp tinh hoa bóc lột mới. Tuy nhiên, phần lớn những người ủng hộ lợi ích chung lại liên kết lợi ích chung với những ý tưởng cực đoan về "ổn định xã hội", vốn thường là cái cớ để giữ chân các tầng lớp tinh hoa bóc lột cũ tiếp tục cầm quyền, vừa kém hiệu quả vừa lạc hậu so với xu hướng phát triển của thế kỷ 21. Giống như những đám cháy rừng xảy ra thỉnh thoảng và tác động tích cực đến tính phi dễ tổn thương (anti-fragility) của hệ sinh thái tự nhiên, hỗn loạn chính là mẹ đẻ của sự phục hưng và đổi mới.
Điều này dẫn tôi đến tư tưởng trung tâm của Degen Cộng sản: một ý thức hệ chính trị công khai chấp nhận hỗn loạn, nhưng điều chỉnh các quy tắc và cơ chế khuyến khích then chốt để tạo ra một áp lực nền tảng, khiến hậu quả của sự hỗn loạn phù hợp với lợi ích chung.
Bất kỳ thực thể nào có hiệu ứng mạng lưới đều có thể áp dụng tư tưởng Degen Cộng sản: dự án mã hóa, trang web mạng xã hội, môi trường trò chơi ảo và chính phủ. Nhiều tư tưởng cốt lõi là chung cho tất cả các hạng mục này.
Tiền mã hóa: Tiền tuyến của Degen, liệu nó có thể trở thành "Degen Cộng sản"?
Thế giới tiền mã hóa là một trong những lĩnh vực xã hội chịu ảnh hưởng mạnh nhất bởi "degen". Những thăng trầm của nó gần như chưa từng thấy ở bất kỳ thị trường nào khác. Đồng thời, tác động thực tế của sự suy giảm thường nhỏ hơn vẻ ngoài, đó cũng là lý do khu vực này chưa hoàn toàn sụp đổ. Giá giảm 90% có thể xóa sổ hàng tỷ đô la giá trị, nhưng khoản thua lỗ trung bình tính theo đô la chỉ là giá trị sổ sách theo giá thị trường: mọi người nắm giữ trong lúc tăng giá, và tiếp tục nắm giữ trong lúc giảm giá. Một đồng tiền bị tin tặc tấn công và mất trung bình 100 triệu đô la là đồng tiền có giá trị thấp hơn 10 lần so với hai năm trước. Đôi khi, sự hỗn loạn không lường trước cũng mang lại lợi ích: nhiều memecoin đã quyên góp một lượng lớn tiền cho từ thiện.
Các dự án sụp đổ đột ngột, quá nhiều người bị tổn hại. Chúng ta có thể tạo ra một thế giới nơi hỗn loạn vẫn tồn tại, nhưng tổn hại đến con người do sụp đổ giảm đi 10 lần không? Ở đây, tôi sẽ tái khẳng định một ý tưởng mà tôi đã ủng hộ vào năm 2022 sau sự sụp đổ của Terra/Luna: https://twitter.com/VitalikButerin/status/1525561624974700545
Khi một dự án sụp đổ hoặc bị tin tặc tấn công và chỉ có thể hoàn lại một phần tiền, đừng hoàn tiền theo tỷ lệ. Thay vào đó, hãy hoàn lại toàn bộ số tiền cho người dùng nhỏ trước, cho đến một ngưỡng nhất định (ví dụ 50.000 USD). Hai năm trước, khi tôi đề xuất ý tưởng này, rất nhiều người coi thường và hiểu nhầm rằng tôi đang yêu cầu cứu trợ từ chính phủ. Ngày nay, dường như không ai còn quan tâm đến các nguyên tắc nữa, do đó, ngay cả một ý tưởng do chính phủ hậu thuẫn cũng có thể dễ được chấp nhận hơn. Nhưng ở đây, tôi không đề xuất bất cứ điều gì liên quan đến chính phủ; thay vào đó, tôi đề xuất các đội ngũ dự án nên quy định trong điều khoản dịch vụ của mình rằng trong trường hợp phá sản, việc hoàn lại một phần tiền sẽ được ưu tiên xử lý theo cách này. Yêu cầu duy nhất đối với chính phủ là ban hành các quy định phù hợp để tòa án phá sản công nhận tính hợp pháp của sắp xếp này.
Việc này làm giảm tác động tiêu cực của hỗn loạn lên nhóm yếu thế nhất. Vậy thì, làm thế nào để tận dụng tốt hơn những lợi ích từ hỗn loạn? Trong lĩnh vực này, tôi ủng hộ nhiều biện pháp:
-
Memecoin và các trò chơi có thể quyên góp một phần nguồn cung của chúng cho các hoạt động từ thiện.
-
Các dự án có thể sử dụng airdrop để phân bổ tối đa tài nguyên cho người dùng cá nhân và những người đóng góp cho lợi ích chung, như các lập trình viên phần mềm mã nguồn mở, những người làm việc độc lập, v.v. Airdrop của Starknet là một ví dụ điển hình, cũng như các đợt airdrop bình đẳng khác như ENS.
-
Các dự án có thể có chương trình tài trợ cho lợi ích công cộng (cả chủ động và hồi tố). Ba vòng tài trợ hồi tố đầu tiên của Optimism là một ví dụ điển hình; nhiều dự án nên noi gương mô hình này.
-
Nếu token quản trị tập trung quá mức và những người tham gia tập trung đưa ra quyết định sai lầm, cộng đồng nên sẵn sàng fork dự án, vô hiệu hóa token của những người tham gia tập trung đó. Cách làm này đã thành công nhất trong fork Hive của Steem.
Nhiều ý tưởng trong số này, đặc biệt là những ý tưởng dựa trên khái niệm nào đó về "theo đầu người", khó thực hiện đáng tin cậy vào năm 2019. Tuy nhiên, đến năm 2024, chúng ta đã có các giao thức xác minh nhân dạng ngày càng mạnh mẽ, bằng chứng tham gia cộng đồng (như POAP), và các danh sách có thể tái sử dụng (như danh sách Stakeholder đơn lẻ của Starkware dùng cho airdrop). Do đó, tương lai "Degen Cộng sản" của tiền mã hóa là hoàn toàn khả thi.
Giải pháp là kết hợp cả hai. Giữ lại bản năng cốt lõi, đặc biệt là bản năng thích nhìn mọi thứ nổ tung, nhưng nghiêng bản năng đó về phía lợi ích chung. Đổi lại, những người mang bản năng cốt lõi này sẽ có được sự hợp pháp lớn hơn.
Nhân tiện, có lẽ đây là lý do tại sao L2 được gọi là "căn cứ địa".
"Degen Cộng sản" trong chính sách chính phủ có thể trông như thế nào?
Trong thế giới rộng lớn hơn, hai hình thức hỗn loạn chính là mạng xã hội và thị trường. Chúng ta không nên cố gắng loại bỏ cả hai hình thức này, mà nên ôm lấy chúng (đặc biệt là thị trường), và nỗ lực để chúng phục vụ lợi ích công cộng nhiều hơn. Chính trị vốn là lĩnh vực phát triển chậm hơn, do đó những đề xuất này sẽ trông nhẹ nhàng hơn mười lần. Tuy nhiên, phạm vi ảnh hưởng mở rộng đủ để bù đắp điều đó.
Thuế tăng giá đất và YIMBY
Ngày nay, thị trường bất động sản ở nhiều khu vực phát triển cao đang gặp khủng hoảng. Ở những khu vực đắt đỏ nhất, các chủ sở hữu đất giàu có chỉ cần nắm giữ bất động sản mua được với giá rẻ từ hơn nửa thế kỷ trước để kiếm hàng triệu đô la. Các quy định như Đề xuất số 13 tại California có nghĩa là họ chỉ phải nộp thuế tài sản như thể mảnh đất của họ vẫn được tính theo giá thấp hơn nhiều. Đồng thời, nhiều người trong số họ còn vận động duy trì các quy định hạn chế, ngăn cản việc xây dựng nhà ở mật độ cao hơn. Đây là một xã hội có lợi cho người giàu. Biện pháp đối phó yêu thích của phe cánh tả truyền thống — quy định kiểm soát giá thuê nhà — chỉ làm lợi cho những người sống lâu năm tại một chỗ, trong khi những người mới muốn chuyển đến phải chờ đợi mỏi mòn. Đồng thời, khả năng của chính phủ trong việc huy động ngân sách cho các dịch vụ công cộng cũng bị hạn chế, vì nếu thuế thu nhập và thuế bán hàng tăng quá cao, mọi người sẽ chuyển đi nơi khác.
Tình trạng hiện tại này hoàn toàn trái ngược với Degen, cũng như hoàn toàn trái ngược với chủ nghĩa cộng sản. Vì vậy, những người Degen Cộng sản sẽ cố gắng lật đổ mọi phần của nó. Thu nhập và thương mại có thể trốn thoát khỏi các bang hoặc quốc gia đánh thuế quá nặng, chúng ta sẽ không tập trung vào việc đánh thuế thu nhập và thương mại, mà sẽ dồn gánh nặng thuế chính lên đất đai, vì đất đai là thứ không thể trốn chạy. Thuế tăng giá đất là một loại thuế tài sản hàng năm được tính theo tỷ lệ giá trị đất (nhưng không bao gồm các công trình trên đất), đã được nhiều nhà kinh tế ủng hộ rộng rãi trong hơn một thế kỷ qua. Chúng ta có thể thêm mức miễn trừ theo đầu người để hạn chế tác động của thuế lên nhóm yếu thế nhất: nếu chúng ta dùng một nửa toàn bộ doanh thu thuế đất đai để chi trả trực tiếp dưới dạng cổ tức theo đầu người, thì bất kỳ ai sở hữu ít hơn một nửa lượng đất trung bình — tức là gần như tất cả người nghèo — sẽ được lợi ròng!
Điều này có thể được xem như một dạng thuế-cộng-trả lại dựa trên thị trường, hoặc như một kế hoạch cấp phát, nơi nếu bạn sở hữu ít đất hơn hạn ngạch, bạn có thể cho thuê phần dư thừa của mình cho người sở hữu nhiều đất hơn và nhận phần thưởng.
Những người Degen Cộng sản cũng sẽ bãi bỏ các quy định hạn chế nghiêm trọng việc xây dựng trên đất, cho phép xây dựng nhiều hơn. Trên thế giới đã có một số nơi áp dụng phương pháp gần giống thế này: phần lớn khu vực Đông Á, và đáng ngạc nhiên là Austin, Texas.
Cung nhà ở ở Austin đang tăng nhanh, và giá thuê đang giảm. Texas không có thuế tăng giá đất, nhưng thuế tài sản rất cao: 1,77% mỗi năm, trong khi phần lớn California chỉ khoảng 0,7% mỗi năm. Texas đánh thuế người giàu, nhưng là thuế đất chứ không phải thuế thu nhập. Họ đánh thuế tĩnh chứ không đánh thuế động, nhờ đó người nghèo dễ chịu hơn.
Ngày nay, rất nhiều người đang khổ sở vì giá cả cao — vậy hãy giảm những giá cả mà chúng ta có thể giảm thông qua một vài điều chỉnh chính sách đơn giản (rõ ràng nhất là tiền thuê nhà).
Thuế tri thức sở hữu kiểu Harberger
Loại "tài sản" được giới tinh hoa kiểm soát chặt chẽ nhất, và cũng là hình thức quản lý nhà nước gây hại nhất cho năng động lực, chính là "quyền sở hữu trí tuệ" (bản quyền và bằng sáng chế). Mặt khác, nhiều người lo ngại rằng việc hủy bỏ hoàn toàn quyền sở hữu trí tuệ sẽ làm tổn hại quá mức đến động lực đổi mới và sáng tạo nghệ thuật. Để đạt được sự cân bằng, tôi đề xuất một giải pháp trung dung lý tưởng: chúng ta giữ lại bản quyền và bằng sáng chế, nhưng áp thuế Harberger lên chúng.
Cách thực hiện như sau. Để một bản quyền hoặc bằng sáng chế có hiệu lực, người sở hữu phải đăng ký công khai một giá trị, gọi là "giá độc quyền" của bản quyền hoặc bằng sáng chế đó. Sau đó, họ phải nộp thuế hàng năm bằng 2% giá độc quyền (họ có thể thay đổi giá độc quyền bất cứ lúc nào). Bất kỳ ai cũng có thể trả cho chủ sở hữu đúng số tiền giá độc quyền để nhận được quyền sử dụng (và nếu muốn, có thể cấp lại quyền này cho toàn thế giới). Trong mọi trường hợp, chủ sở hữu ban đầu vẫn giữ quyền sử dụng; những người khác có thể nhận quyền sử dụng bằng cách xin phép chủ sở hữu hoặc trả giá độc quyền cho chủ sở hữu.
Việc này nhằm hai mục đích. Thứ nhất, nó thiết lập thiết lập mặc định: nếu ai đó vô tình muốn kiếm tiền bằng cách giữ phát minh hoặc tác phẩm ở trạng thái độc quyền, thì nó sẽ thiết lập mặc định để bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận phát minh hoặc tác phẩm đó. Thứ hai, nó định giá cho sự độc quyền, dẫn đến nhiều trường hợp không cần cấp phép hơn và giảm thiểu sự độc quyền ở biên độ. Số thuế thu được có thể dùng để chi trả cổ tức công dân, hoặc dùng làm quỹ tài trợ thứ cấp cho khoa học và nghệ thuật phi lợi nhuận.
Di cư
Ảnh trên: Hệ thống di cư tiêu chuẩn của Mỹ, ùn tắc và bất công. Ảnh dưới: Hệ thống di cư thay thế của Mỹ, trung thực và công bằng
Một trong những tư tưởng đẹp đẽ và sâu sắc nhất của chủ nghĩa cộng sản sơ kỳ là chủ nghĩa quốc tế: quan tâm đến "công nhân toàn thế giới đoàn kết lại" và những bài hát như "Quốc tế ca". Thật không may, năm 2024 chúng ta đang sống trong thời đại chủ nghĩa dân tộc trỗi dậy, khi mỗi quốc gia chỉ quan tâm đến công dân của mình, còn việc coi thường những người không may sinh ra ở nước ngoài lại được coi là bình thường. Trước những giới hạn này, một số người bắt đầu tự hành động, theo cách cổ điển để đến các quốc gia giàu có — cách mà gần như tất cả mọi người đều làm trước khi các kế hoạch kiểm soát xã hội toàn cầu như hộ chiếu ra đời khoảng một thế kỷ trước.
Những người Degen Cộng sản sẽ ôm lấy năng động lực và thay đổi, đặc biệt khi năng động lực và thay đổi đó có khả năng mang lại lợi ích lớn hơn cho người nghèo toàn cầu so với bất kỳ ai khác. Những người Degen Cộng sản sẽ mở rộng mạnh mẽ các con đường an toàn, hợp pháp để mọi người du lịch và sinh sống ở nơi họ muốn đến và muốn sống, tin tưởng rằng việc tự do hóa xây dựng nhà ở, cùng với chính phủ thu được nhiều thuế từ việc xây dựng đó, sẽ đủ để xây dựng hạ tầng cần thiết. Trọng tâm của các biện pháp hạn chế là ngăn chặn những người có rủi ro đặc biệt cao hoặc kẻ xấu, chứ không phải ngăn chặn gần như tất cả mọi người. Có thể áp dụng các chương trình "chứng minh đặt cược", nơi một người có thể đặt tiền (hoặc quyền mời trong tương lai) làm cọc, cam kết rằng người đó sẽ không vi phạm bất kỳ quy tắc nào, từ đó tự động nhận được quyền nhập cảnh. Như vậy, vừa tăng cường an ninh, vừa gia tăng tự do di chuyển tuyệt đối.
Quyết sách trong "Degen Cộng sản"
Quyết sách trong các tổ chức Degen Cộng sản sẽ mang tính dân chủ và tuân theo ba nguyên tắc quan trọng như nhau: năng động lực, giao tiếp vượt bộ tộc và chất lượng. Quyết sách có thể được đưa ra nhanh chóng bằng các thuật toán nhận diện những điểm chung giữa các nhóm thường không đồng thuận, nâng cao chất lượng quyết sách mà không củng cố tầng lớp tinh hoa cố định.
Điều này liên quan đến hai tầng:
-
Nền tảng thảo luận công khai và tìm kiếm đồng thuận, cho phép số đông tham gia nhanh chóng, nhưng cũng bao gồm cơ chế xác định các điểm đồng thuận. Bao gồm các công cụ như pol.is và Community Notes, tập trung vào giao tiếp vượt bộ tộc. Cũng bao gồm các thị trường dự đoán (như Polymarket), giúp cộng đồng phát hiện các dự báo tốt, đồng thời cung cấp kênh cho các trí thức thể hiện niềm tin kiên định và cuồng nhiệt nhất của họ — và để người khác đặt cược ngược lại.
-
Cơ chế quản trị cuối cùng (như bỏ phiếu). Có thể sử dụng bỏ phiếu bậc hai, nhưng chức năng "kết nối vượt bộ tộc" có thể được tăng cường bằng thuật toán phân tích ma trận trong Community Notes hoặc bỏ phiếu bậc hai có giới hạn từng cặp.
Hai bộ công cụ này kết hợp lại có thể đưa ra quyết định nhanh chóng, quy mô lớn, theo cách thức năng động có lợi cho chất lượng, cho phép các chuyên gia nhanh chóng nổi lên tùy theo từng chủ đề hoặc quyết định.
Trong tất cả các phương án triển khai khả dĩ này, chủ đề trung tâm của Degen Cộng sản đều giống nhau. Đừng cố gắng ép buộc sự đình trệ. Thay vào đó, hãy ôm lấy sự hỗn loạn của thị trường và các hoạt động con người diễn ra nhanh chóng khác. Nhưng đồng thời, hãy điều chỉnh các quy tắc để lợi ích của chúng được dùng để hỗ trợ các sản phẩm công cộng (bao gồm cả chất lượng của bản thân quản trị), còn tác hại thì bị giới hạn, thậm chí bị loại bỏ hoàn toàn với những người không thể gánh chịu. Đây có thể là lối thoát cho mọi người trong thế kỷ 21.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@VitalikButerin
