Xếp hàng ngồi, 7 chuỗi công khai lớn được bao nhiêu điểm về mức độ phi tập trung?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Xếp hàng ngồi, 7 chuỗi công khai lớn được bao nhiêu điểm về mức độ phi tập trung?
Theo mô hình trong bài viết, ETH là blockchain phi tập trung nhất, trong khi SOL lại phi tập trung hóa hơn BTC.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Justin Bons
Biên dịch: Frank, Foresight News
Phi tập trung là gì? Và làm thế nào chúng ta thực sự có thể đo lường nó? Quá nhiều dự án lấy danh nghĩa phi tập trung để biện minh cho sự tầm thường của bản thân. Trong bài viết này, chúng ta sẽ đánh giá mức độ phi tập trung thực sự của BTC, ETH, SOL, XRP, ADA, AVAX và TRX.
Sáu chỉ số nguyên tắc để đo lường tính phi tập trung
Trước tiên, chúng ta sẽ xác định sáu chỉ số nguyên tắc toàn diện để đo lường tính phi tập trung: phi tập trung nút xác thực, phi tập trung khách hàng, thiết kế không cần cho phép (permissionless), cân nhắc kỹ thuật, thiết kế quản trị và phân quyền chính trị.
1. Phi tập trung nút xác thực
Việc tính toán số lượng nút là vô nghĩa vì không có biện pháp chống tấn công Sybil đối với việc spam nút. Điều quan trọng là sự phân bố các nút xác thực duy nhất (các nút tham gia sản xuất khối), bởi vì dù là PoW hay PoS, chúng đều tham gia vào quá trình này.
2. Phi tập trung khách hàng
Mượn phép ẩn dụ từ chế độ dân chủ:
Một mạng blockchain chỉ có một loại khách hàng tương đương với chế độ một đảng, có nghĩa là một triển khai khách hàng đơn lẻ có thể trở thành cổng kiểm soát mọi thay đổi hoặc nâng cấp giao thức—đây cũng là một cách mà Bitcoin bị kiểm soát hiệu quả.
3. Thiết kế giao thức không cần cho phép
Bất kể một mạng blockchain có bao nhiêu nút, nếu thiết kế giao thức chứa yếu tố cần được cấp phép (permissioned), thì tính phi tập trung chỉ là hình thức bề ngoài. Điều này bao gồm bất kỳ blockchain nào phụ thuộc vào dạng quyền hạn (phép) nào đó để vận hành—các ví dụ nổi bật là Ripple và Algorand (Algorand có kế hoạch thay đổi điều này).
4. Cân nhắc kỹ thuật
Danh mục này xem xét các quyết định thiết kế ảnh hưởng đến tính tập trung về mặt kỹ thuật, có thể bao gồm ngưỡng tham gia cao, yêu cầu nút cao, MEV, ủy quyền/khoản thanh khoản, PBS,... Trong những trường hợp này, chi tiết rất quan trọng.
5. Thiết kế quản trị
Thiết kế quản trị trên chuỗi cực kỳ quan trọng để đạt được bất kỳ hình thức phi tập trung nào, nhưng điều này thường bị bỏ qua. Thiếu quản trị luôn dẫn đến khoảng trống quyền lực, cuối cùng thu hút những người tồi tệ nhất, từ đó dẫn đến các quyết định sai lầm và kiểm soát giao thức.
6. Phân quyền chính trị
Ảnh hưởng do phân quyền chính trị gây ra là một phần tất yếu trong bản chất con người, vì vậy chúng ta cần phân tích các cá nhân và phe phái có ảnh hưởng. Về mặt kỹ thuật, nếu hiện tượng sùng bái cá nhân của người sáng lập chiếm ưu thế, thì một blockchain dù phi tập trung ở các tầng khác vẫn về bản chất vẫn là tập trung.
Bảy blockchain lớn được bao nhiêu điểm?
Tiếp theo, chúng ta sẽ sử dụng sáu chỉ số nguyên tắc trên, mỗi tiêu chí tối đa 10 điểm, tổng cộng 60 điểm, để chấm điểm BTC, ETH, SOL, XRP, ADA, AVAX và TRX:
Đánh giá mức độ phi tập trung của BTC
-
8/10; Số lượng bộ xác thực cao thứ hai;
-
1/10; Khách hàng Core thống trị;
-
10/10; Không có yếu tố cần cấp phép;
-
5/10; PoW, không ủy quyền nội tại;
-
0/10; Không có quản trị trên chuỗi;
-
5/10; Phe phù thủy đang phát triển (ghi chú của Foresight News: những người ủng hộ khắc NFT trên blockchain Bitcoin);
Tổng điểm BTC: 29/60
Đánh giá mức độ phi tập trung của ETH:
-
10/10; Số lượng nút xác thực nhiều nhất;
-
10/10; Hệ sinh thái khách hàng đa dạng nhất;
-
10/10; Không có yếu tố cần cấp phép;
-
7/10; Không có ủy quyền nội tại;
-
0/10; Không có quản trị trên chuỗi;
-
6/10; Hệ sinh thái lớn mạnh, nhiều phe phái khác nhau;
Tổng điểm ETH: 43/60
Đánh giá mức độ phi tập trung của SOL:
-
7/10; Số lượng nút xác thực đông đảo;
-
7/10; Hệ sinh thái khách hàng đa dạng;
-
10/10; Không có yếu tố cần cấp phép;
-
2/10; PoH, yêu cầu nút cao;
-
3/10; Có kế hoạch triển khai quản trị trên chuỗi;
-
3/10; Hệ sinh thái lớn, nhưng chỉ có vài phe phái;
Tổng điểm SOL: 32/60
Đánh giá mức độ phi tập trung của XRP:
-
1/10; Số lượng nút xác thực duy nhất ít;
-
0/10; Một khách hàng duy nhất;
-
0/10; Có yếu tố cần cấp phép;
-
3/10; Sử dụng danh sách nút xác thực;
-
0/10; Không có kế hoạch quản trị trên chuỗi;
-
4/10; Hệ sinh thái nhỏ, nhưng có phe phái mạnh;
Tổng điểm XRP: 17/60
Đánh giá mức độ phi tập trung của ADA:
-
7/10; Số lượng nút xác thực nhiều;
-
1/10; Một khách hàng duy nhất;
-
10/10; Không có yếu tố cần cấp phép;
-
8/10; Ủy quyền nội tại;
-
6/10; Quản trị trên chuỗi sắp được triển khai;
-
3/10; Ít phản kháng lại IOHK (ghi chú của Foresight News: IOHK là công ty phát triển Cardano);
Tổng điểm ADA: 35/60
Đánh giá mức độ phi tập trung của AVAX:
-
5/10; Số lượng nút xác thực duy nhất ở mức trung bình;
-
1/10; Một khách hàng duy nhất;
-
10/10; Không có yếu tố cần cấp phép;
-
8/10; Ủy quyền nội tại;
-
8/10; Quản trị trên chuỗi giới hạn;
-
3/10; Hệ sinh thái lớn, nhưng ít phe phái;
Tổng điểm AVAX: 35/60
Đánh giá mức độ phi tập trung của TRX:
-
1/10; Số lượng nút xác thực duy nhất thấp;
-
1/10; Một khách hàng duy nhất;
-
10/10; Không có yếu tố cần cấp phép;
-
2/10; Ủy quyền bắt buộc;
-
9/10; Triển khai đầy đủ quản trị trên chuỗi;
-
3/10; Hệ sinh thái trung bình, người sáng lập chi phối;
Tổng điểm TRX: 26/60
Mô hình đánh giá mức độ phi tập trung của blockchain này rất đơn giản. Trong nghiên cứu trước đây, Cyber Capital từng sử dụng hơn 50 tham số để đưa ra điểm số phi tập trung, đồng thời áp dụng trọng số riêng cho từng yếu tố. Tuy nhiên, mô hình đơn giản và có lỗi này lại giúp loại bỏ được rất nhiều lời lẽ rỗng tuếch.
Mặc dù mô hình này sơ lược ở nhiều khía cạnh, tôi vẫn khẳng định lập luận rằng ETH hiện tại là blockchain phi tập trung nhất, và SOL phi tập trung hơn BTC.
Các thông số khách quan vượt trội hơn cảm xúc và tư duy cuồng tín, dù điều này khiến nhiều người cảm thấy bất an vì họ đắm chìm trong ảo tưởng về sự phi tập trung hoàn hảo. Thực tế, phi tập trung là một lĩnh vực đa chiều, không có blockchain nào có thể chiếm ưu thế trên mọi phương diện.
Tóm lại, nếu bạn thực sự nghiêm túc với tính phi tập trung, bạn cần đo lường nó trên nhiều khía cạnh tổng hợp.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
