Delphi Digital: Từ入门到精通 trong hệ sinh thái Bitcoin
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Delphi Digital: Từ入门到精通 trong hệ sinh thái Bitcoin
Một bài viết để hiểu rõ các dự án quan trọng và cơ hội tham gia trong hệ sinh thái Bitcoin
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Delphi Digital
Chương 1: Ordinals và BRC-20 là gì
Lời mở đầu
Năm 2023 là một trong những năm mang tính cách mạng nhất trong lịch sử Bitcoin. Trước đó, Bitcoin nổi tiếng với mạng lưới dậm chân tại chỗ, nhưng cùng với sự xuất hiện của các bản ghi (inscriptions), Bitcoin đã bước vào một cuộc cách mạng công nghệ đầy hứng khởi.
Trước hết cần nói đến Ordinals – sự phát triển của công nghệ mới này đã dẫn dắt đến việc hình thành một thị trường hoàn toàn mới, nơi mọi người nhanh chóng đón nhận và hoan nghênh Ordinals. Thông qua các tiêu chuẩn token mới nổi trên Bitcoin như tác phẩm sưu tầm kỹ thuật số, giao thức lớp nền và BRC-20, một hệ sinh thái sôi động đang nhanh chóng phát triển, với vốn hóa thị trường đã vượt quá 1,8 tỷ USD.
Mạng lưới Bitcoin từng bị xem là trì trệ giờ đây đã trở thành dĩ vãng, thay vào đó là một môi trường tràn đầy những yếu tố mới thú vị. Nhưng rốt cuộc thì bản ghi là gì, và giá trị cốt lõi của chúng ra sao? Ordinals và BRC-20 hoạt động như thế nào? Quan trọng hơn cả, bạn phải làm gì để tự mình tham gia và thu hoạch tất cả những gì bạn muốn trong hệ sinh thái này?
Chương 2: Tìm hiểu sâu
Tổng quan kỹ thuật
Satoshi
Trước khi đi sâu vào Ordinals, chúng ta cần hiểu về nền tảng của nó: Satoshi.
Satoshi, thường được viết tắt là “Sats”, là đơn vị nhỏ nhất của BTC. Một BTC tương đương với 100 triệu Sats, ngược lại, 100 triệu Sats tạo thành một BTC. Tên gọi này bắt nguồn từ nhà sáng lập ẩn danh của Bitcoin, Satoshi Nakamoto. Tổng lượng cung tối đa của BTC bị giới hạn ở mức 21 triệu, do đó tổng lượng cung tối đa của Sats là 2,1 nghìn tỷ Sats.
Sats tồn tại để làm gì?
Sats là tiền tệ gốc của mạng lưới Bitcoin. Do đó chúng được dùng để thanh toán phí giao dịch, và nhờ kích thước nhỏ nên có thể thực hiện các khoản thanh toán vi mô.
Không phải Sats nào cũng giống nhau!
Trong quá trình vận hành Bitcoin, có một vài sự kiện lặp lại xảy ra do các cơ chế then chốt được mã hóa cứng trong công nghệ Bitcoin. Những sự kiện lặp lại này cung cấp cho chúng ta một phương pháp đơn giản để phân loại Satoshis, cụ thể là thông qua độ khan hiếm của chúng.
Giải nghĩa thuật ngữ
Một trong những phần gây nhầm lẫn nhất trong crypto là thuật ngữ – đúng là một mê cung gồm các biệt ngữ lạ lẫm. Để tránh nhầm lẫn, tất cả các thuật ngữ gốc crypto trong bài viết này sẽ được in nghiêng và giải thích ngay lập tức, hoặc định nghĩa trong bảng chú giải ở cuối bài.
Lý thuyết Ordinal: Giá trị cốt lõi
Chúng ta theo dõi các Sats khan hiếm như thế nào?
Đây là lúc Lý thuyết Ordinal (Ordinal Theory) – do Casey Rodarmor, cựu đóng góp viên lõi của Bitcoin, giới thiệu – phát huy tác dụng. Tóm lại, Lý thuyết Ordinal tập trung vào việc gán một định danh duy nhất cho mỗi Satoshi.
Lý thuyết này đề xuất một phương án đánh số Satoshi, gán cho mỗi Sat một số hiệu duy nhất dựa trên thứ tự khai thác. Nhờ vậy, việc theo dõi, chuyển nhượng và sưu tập Sat trở thành khả thi, mở ra một thị trường hoàn toàn mới dựa trên độ khan hiếm.
Bản ghi: Sự ra đời của Ordinals
Vào năm 2021, Bitcoin hoàn tất một nâng cấp then chốt mang tên “Taproot”, nhằm hỗ trợ mở rộng mạng lưới. Casey Rodarmor đã tiên phong tìm ra cách sử dụng một số tính năng của Taproot để nhúng dữ liệu lên blockchain Bitcoin, đặc biệt là lên các Satoshi – từ đó bản ghi (inscription) ra đời. Một Sat được khắc bản ghi hiện nay thường được gọi là Ordinal.
Cách đơn giản nhất để hiểu Ordinal là tưởng tượng ai đó chạm khắc một tác phẩm nghệ thuật lên một đồng xu. Nếu người sở hữu đồng xu sẵn sàng, họ vẫn có thể tiêu đồng xu đó (mua một bát phở trộn), nhưng tác phẩm nghệ thuật sẽ mãi khắc trên đồng xu. Bản ghi cũng vậy, một khi ai đó gắn dữ liệu vào một Sat riêng lẻ, họ có thể tiêu Sat đó để truyền tải dữ liệu liên quan.
Khi có khả năng mới để theo dõi và nhận diện Sats bằng lý thuyết Sats, phong trào khắc dữ liệu tùy ý lên Sats bùng nổ, và một hệ sinh thái hoàn toàn mới được hình thành.
Vào đầu tháng 2 năm 2023, tổng số bản ghi đã vượt quá 60 triệu, chứng tỏ sức mạnh tăng trưởng mạnh mẽ của hệ sinh thái này.
Dữ liệu tùy ý được khắc lên Sats có thể bao gồm hình ảnh, GIF, video, thậm chí cả mã HTML. Duy nhất điều giới hạn là kích thước khối Bitcoin (4MB). Cần lưu ý rằng mỗi bản ghi đều yêu cầu trả phí, giống như bất kỳ giao dịch nào khác trên mạng lưới Bitcoin. Phí giao dịch để khắc Sats thường thay đổi tùy theo kích thước tệp, tệp càng lớn thì phí càng cao.
NFTs so với Ordinals
Ordinals với hình ảnh được ghi khắc tương tự như NFT trên Ethereum. Do đó, mọi người bắt đầu gọi chúng là Bitcoin NFT. Mặc dù có điểm tương đồng, nhưng Ordinals khác với NFT ở 4 điểm rõ rệt:
- Thứ tự: Ordinals được khắc lên Sat, và Sat được đánh số theo thứ tự khai thác. Vì vậy, khác với NFT, mỗi Sat đều có thứ tự thật sự.
- Giới hạn: Như đã nói, khi khắc bản ghi lên Sats, tồn tại điểm nghẽn: khối Bitcoin bị giới hạn ở 4MB, do đó giới hạn dung lượng dữ liệu có thể khắc trên tất cả Sats mỗi khối. Tuy nhiên, về lý thuyết, NFT dựa trên hợp đồng thông minh không có giới hạn dung lượng dữ liệu rõ ràng.
- Lưu trữ trên chuỗi: Ordinals được lưu trữ hoàn toàn trên chuỗi, nghĩa là bản ghi trên Sats sẽ tồn tại mãi mãi trên sổ cái phi tập trung và không thể thay đổi. Trong khi đó, siêu dữ liệu NFT thường được lưu trên máy chủ tập trung, nghĩa là nếu máy chủ ngừng hoạt động, đường dẫn NFT sẽ mất và không thể trỏ tới nguồn dữ liệu chính xác.
- Đồng thời: Một Sat có thể cho phép khắc nhiều tệp tin khác nhau. Vì bản ghi có thể là dữ liệu tùy ý, nên có thể tạo ra các sản phẩm kỹ thuật số độc đáo. Ví dụ, một Sat có thể được khắc bằng mã HTML trỏ tới các tệp tin khác nhau trên cùng Sat đó, cho phép các chức năng như siêu liên kết nội bộ, khiến Sat được nhúng có đặc điểm tương tự như trang web truyền thống.
Mempool (bộ nhớ tạm)
Trước khi tương tác với các ứng dụng hỗ trợ Ordinals, việc hiểu về mempool của Bitcoin là rất quan trọng.
Giao dịch Bitcoin không được thêm trực tiếp vào blockchain Bitcoin. Thay vào đó, giao dịch trước tiên sẽ đi vào một hàng đợi, được gọi là mempool. Tất cả giao dịch hợp lệ sẽ nằm trong khu vực chờ này, sau đó được xác thực và đóng gói vào một khối, quá trình này mất khoảng 10 phút. Khi mạng tắc nghẽn, lượng lớn giao dịch đổ vào mempool, thợ đào khó xử lý nhanh, dẫn đến ùn tắc và thời gian giao dịch kéo dài. Kết quả trực tiếp là: phí giao dịch tăng.
Thợ đào Bitcoin nhận phí giao dịch như phần thưởng để xác thực và thêm giao dịch vào blockchain. Người dùng có thể chọn mức phí cho mỗi giao dịch, nghĩa là để khuyến khích thợ đào ưu tiên giao dịch của mình, người dùng có thể tăng phí giao dịch. Phí trả cho thợ đào càng cao thì động lực càng lớn, do đó giao dịch đó sẽ có ưu tiên cao hơn trong mempool.
Dưới đây là ảnh chụp màn hình trình duyệt mempool.
Tại đây bạn có thể xem một vài chỉ số như phí gas hiện tại, chiều cao khối và thời gian trung bình mỗi khối. Trình duyệt mempool còn hiển thị hình ảnh trực quan về blockchain Bitcoin, trong đó các khối đang chờ xử lý màu cam, các khối đã xác nhận màu xanh tím chuyển sắc. Ở góc trên bên phải, bạn có thể nhập bất kỳ ID giao dịch hoặc địa chỉ ví nào để xem chi tiết hơn, ví dụ như vị trí giao dịch trong hàng đợi hoặc các token mà địa chỉ cụ thể đang nắm giữ. Nhìn chung, mempool là công cụ quan trọng để theo dõi giao dịch khi tương tác với các ứng dụng.
BRC-20: Tiêu chuẩn token mới
Ngay sau khi Ordinals xuất hiện, một người dùng Twitter tên redphone lần đầu tiên đưa ra ý tưởng về một tiêu chuẩn token mới. Domo đã hiện thực hóa ý tưởng này và thiết kế ra tiêu chuẩn token mới: BRC-20. Các bản ghi BRC-20 nhanh chóng trở nên phổ biến và bắt đầu chiếm vị trí áp đảo tuyệt đối trong các giao dịch liên quan đến Ordinals.
BRC-20 là các Ordinals được khắc dữ liệu JSON, có thể tạo và chuyển token. Nó bao gồm ba hàm token: triển khai (deploy), đúc (mint) và chuyển (transfer). Quyền sở hữu token được chứng minh bằng biên lai chuyển nhượng mới nhất; trong thực tế, ví và các ứng dụng khác đọc các biên lai này và phân bổ số dư BRC-20 cho địa chỉ sở hữu biên lai.
Token BRC-20 ban đầu do Domo tạo ra là $ORDI. Ban đầu, phí đúc mỗi lô 1.000 ORDI là 5 USD. Gần đây, vốn hóa thị trường của $ORDI đã vượt quá 1,4 tỷ USD, và hiện tại token đang giao dịch ở mức 67,72 USD! Nghĩa là nếu ai đó đã đúc một lô 1.000 ORDI ban đầu với giá 5 USD, thì bây giờ giá trị đã vượt quá 67.000 USD.
Bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về sự phức tạp của token BRC-20? Xem các phân tích chuyên sâu từ Delphi Digital:
- “BRC-20: Quá khứ, Hiện tại và Tương lai”
- “Tình trạng hiện tại của Bitcoin”
Chương 3: Cách bắt đầu
Chương này sẽ giới thiệu cách tạo và sử dụng ví Bitcoin, cũng như ưu-nhược điểm của từng ví khi tương tác với bản ghi. Nếu bạn đã là chuyên gia trong lĩnh vực này, hãy bỏ qua chương này.
Cách tạo ví Bitcoin hỗ trợ Ordinals
Nhiệm vụ đầu tiên là tạo ví Bitcoin và nạp tiền vào đó. Ví Bitcoin sẽ lưu trữ Sats và Ordinals của bạn, cũng như tương tác với các ứng dụng khác nhau.
Điều quan trọng nhất ở đây là ví của bạn phải tích hợp một địa chỉ riêng biệt cho Ordinals, hoặc có khả năng khóa các Sats đã được khắc. Như đã nói, Sats là tiền tệ gốc của mạng lưới Bitcoin, dùng để thanh toán phí giao dịch. Ordinals chỉ là các *Sats* được khắc dữ liệu, điều này tạo ra rủi ro rằng bạn có thể vô tình dùng các Sats Ordinal quý giá để trả phí giao dịch.
Do đó, rất khuyến khích sử dụng ví hỗ trợ hai địa chỉ hoặc có khả năng khóa Sats để tránh mất các Stas đã được khắc bản ghi.
Có hai ví khá tốt hỗ trợ chức năng này: Unisat và Xverse. Unisat cung cấp khả năng tương tác ứng dụng tốt hơn, trong khi Xverse tập trung nhiều hơn vào trải nghiệm người dùng. Quyết định thuộc về bạn! Trong hướng dẫn dưới đây, chúng tôi sử dụng ví Xverse.
Cài đặt ví Bitcoin của bạn
Truy cập trang web Xverse. Ví Xverse có thể dùng như ứng dụng di động hoặc tiện ích mở rộng trình duyệt. Để tương tác thuận tiện hơn với các ứng dụng sau này, nên dùng tiện ích mở rộng trình duyệt. Để cài tiện ích mở rộng, nhấn tải xuống và thêm tiện ích vào Chrome.
Tạo ví Bitcoin của bạn
Sau khi cài đặt xong, nhấn biểu tượng dưới tiện ích mở rộng trình duyệt, rồi nhấn “Tạo ví”. Mỗi ví mới sẽ tạo ra một cụm từ khôi phục (mnemonic) duy nhất, thường gồm 12 từ.
Đây là khóa riêng tư của ví bạn, nếu mất ví, đây là cách duy nhất để khôi phục ví, vì vậy hãy bảo quản cẩn thận! Bất kỳ ai có cụm từ khôi phục này đều có thể kiểm soát hoàn toàn ví và tài sản của bạn. Thường khuyên nên ghi cụm từ khôi phục ra giấy (ví dụ như ghi vào sổ tay), thay vì lưu trữ điện tử (ví dụ như trong tài liệu máy tính hay album ảnh điện thoại), để tránh truy cập trái phép do thiết bị hư hỏng.
Sau khi sao lưu cụm từ khôi phục, hãy chọn đúng các từ để xác nhận đã lưu trữ.
Cuối cùng, tạo một mật khẩu. Bạn sẽ dùng mật khẩu này mỗi khi muốn truy cập ví từ tiện ích mở rộng trình duyệt.
Làm quen với ví Bitcoin của bạn
Ví của bạn hiển thị số dư token, và bạn có thể dùng nó để gửi, nhận, trao đổi và mua token. Trong mục “Cài đặt”, bạn có thể truy cập cụm từ khôi phục, cũng như thay đổi đơn vị tiền tệ hiển thị. Hiện tại, số dư token của tôi là bằng không.
Khi nhấn “Gửi” hoặc “Nhận”, ví của bạn sẽ hiển thị ba địa chỉ Bitcoin khác nhau, tương tự như số tài khoản ngân hàng, bạn phải cung cấp các địa chỉ này khi gửi hoặc nhận tiền. Tại đây, tính thân thiện với người dùng của Xverse phát huy tác dụng.
Địa chỉ đầu tiên là địa chỉ BTC của bạn, luôn nên dùng để nạp tiền vào ví. BTC của bạn được lưu trữ tại đây, dùng để trả phí giao dịch. Đừng bao giờ dùng địa chỉ này để nhận thủ công Ordinals hoặc token BRC-20, để tránh dùng Sats Ordinal trả phí giao dịch.
Địa chỉ thứ hai chỉ dành cho Ordinals và token BRC-20. Khi triển khai và đúc bản ghi, Xverse sẽ tự động đảm bảo gửi Ordinals và token BRC-20 đến địa chỉ này. Tuy nhiên, nếu bạn thực hiện giao dịch ngang hàng (nhận trực tiếp), hãy chắc chắn cung cấp địa chỉ này để nhận Ordinals và BRC-20.
Địa chỉ thứ ba dành cho NFT Stacks và token SIP-10, nằm ngoài phạm vi hướng dẫn này, không bàn luận thêm.
Nạp tiền vào ví của bạn
Bạn có thể nạp tiền vào ví theo nhiều cách khác nhau:
- Mua BTC trực tiếp từ ví: Nhấn nút “Mua”, bạn có thể mua BTC trực tiếp thông qua các nhà cung cấp bên thứ ba như Moonpay hoặc Transak. Các cổng này cho phép bạn mua Bitcoin bằng thẻ ghi nợ hoặc thẻ tín dụng. Lưu ý rằng dùng bên thứ ba có thể tiềm ẩn rủi ro bổ sung.
- Gửi BTC từ sàn giao dịch tập trung: Nếu bạn dùng các sàn giao dịch tập trung như Coinbase và Robinhood, bạn có thể nạp tiền trực tiếp từ tài khoản sàn vào ví. Ngay cả khi bạn chưa có tài khoản sàn, việc tạo một tài khoản có thể giúp tránh những rủi ro bổ sung từ các lựa chọn nạp tiền khác. Khi gửi BTC, hãy cung cấp địa chỉ ví Bitcoin của bạn (địa chỉ đầu tiên). Giao dịch thường mất khoảng 10 phút để xác nhận.
- Cầu nối (bridge): Nếu bạn là cư dân crypto lâu năm và đã có ví trên các mạng như Ethereum, bạn có thể chuyển BTC từ ví hiện tại sang ví Bitcoin của mình. Lưu ý rằng cách này có thể tiềm ẩn một số rủi ro an ninh, rủi ro đối tác và rủi ro hợp đồng thông minh. Hãy nghiên cứu kỹ trước khi dùng các ứng dụng này!
Nếu bạn muốn tương tác với bất kỳ ứng dụng nào liệt kê bên dưới, chúng tôi khuyên bạn nên thử với một lượng tiền nhỏ trước, cho đến khi bạn thành thạo hoàn toàn quy trình.
Chương 4: Hướng dẫn hệ sinh thái Ordinals và BRC-20
Mặc dù hệ sinh thái Ordinals vẫn còn khá non trẻ, nhưng đã có một vài ứng dụng hỗ trợ giao dịch Ordinals và token BRC-20. Dưới đây là danh sách một số ứng dụng đáng để thử:
OKX, Unisat và Magic Eden: Thị trường Ordinals
Thị trường Ordinals thúc đẩy việc mua, bán và trao đổi Ordinals và BRC-20. Thông qua các nền tảng này, bạn có thể dễ dàng bán Ordinals và token BRC-20 của mình, đồng thời săn lùng các bộ sưu tập khác nhau. Ngoài ra, các thị trường này thường cho phép người dùng triển khai, đúc và chuyển bản ghi.
Nếu xét theo quy mô và khối lượng giao dịch, ba thị trường hàng đầu là OKX, Unisat và Magic Eden. Mặc dù OKX hiện đang dẫn đầu trong cuộc đua này, nhưng họ giới hạn một số tính năng chỉ dành cho người dùng ví OKX gốc. Mặt khác, Unisat và Magic Eden cung cấp trải nghiệm người dùng thân thiện hơn.
Gợi ý nhanh
Mặc dù bạn có thể giao dịch Bitcoin NFT trên các thị trường này, nhưng Ordinals Market và Ord.io bao quát các bộ sưu tập NFT rộng hơn, là công cụ tuyệt vời để theo dõi các bộ sưu tập xu hướng trong 24 giờ qua, 30 ngày, 90 ngày, v.v.
Robot Ordinals: Triển khai, đúc và chuyển Ordinals
Một trong những cách đơn giản nhất để tạo bản ghi và triển khai bất kỳ loại Ordinal nào là ứng dụng OrdinalsBot. Thông qua API tích hợp, người dùng có thể tạo đơn hàng bản ghi theo lô, điều này đặc biệt tiện lợi khi tạo toàn bộ bộ sưu tập. Dịch vụ API có thể thanh toán bằng mạng Lightning hoặc trực tiếp trên Bitcoin.
Nó hỗ trợ tất cả các loại bản ghi, với các tính năng bổ sung như khắc vào các loại Satoshi cụ thể, ví dụ như chỉ khắc trên các sat hiếm (uncommon sats).
Magisat: Thị trường Rare Sats
Magisat là một thị trường chuyên về giao dịch Rare Sats. Bạn có thể giao dịch, mua và bán Satoshis, bao gồm mọi loại Sat khan hiếm và kỳ lạ, ví dụ như Pizza Satoshis. Pizza Satoshis là một ví dụ điển hình trong cộng đồng Bitcoin, liên quan đến sự kiện mua pizza năm 2010 (một lập trình viên dùng 10.000 BTC mua 2 chiếc pizza, được coi là lần đầu tiên BTC được dùng như tiền thật để mua hàng hóa).
Hơn nữa, Magisat cho phép bạn quét bất kỳ Sats nào trong ví để xem độ khan hiếm của chúng.
Ordinalhub: Bộ tổng hợp và công cụ phân tích Ordinals
Ordinalhub là một bộ tổng hợp, một công cụ tập hợp các Ordinals từ nhiều thị trường khác nhau vào một nền tảng, đồng thời cung cấp các chức năng như xu hướng, giao dịch gần đây và giá sàn. Nó đơn giản hóa việc giao dịch bằng cách giúp người dùng tìm được mức giá tốt nhất, vì thường token BRC20 và các bộ sưu tập có giá khác nhau trên các nền tảng khác nhau.
Liquidium: Nền tảng cho vay Ordinals
Liquidium là một trong những ứng dụng đầu tiên hỗ trợ tài chính phi tập trung (DeFi) cho Ordinals. Giao thức này cho phép dùng Ordinals làm tài sản thế chấp để cho vay Bitcoin theo kiểu ngang hàng.
Hiện tại, thị trường cho vay hàng đầu bao gồm NodeMonkes, Bitcoin Frogs và RSIC.
Alex Go: DeFi hàng đầu
AlexGo có khối lượng giao dịch tích lũy vượt 800 triệu USD, TVL đạt 122 triệu USD, là một trong những giao thức hàng đầu của DeFi on Stacks trên L2 của Bitcoin. Nó hỗ trợ Ordinals thông qua bốn ứng dụng:
- AMM DEX: Sở giao dịch phi tập trung gốc sử dụng AMM (thị trường tự động), thúc đẩy giao dịch giữa các tài sản khác nhau trong hệ sinh thái Bitcoin.
- B20: Ứng dụng giao dịch gốc hỗ trợ giao dịch token BRC-20 bằng sổ lệnh (order book).
- Kickstart: Sân chơi khởi chạy cho các dự án khác nhau, bao gồm Ordinals và BRC-20.
- Connect: Cầu nối tài sản hỗ trợ Bitcoin, BRC-20 và các mạng tương thích EVM.
Chương 5: Điểm nổi bật phát triển hệ sinh thái
Bản ghi đệ quy
Một trong những bước phát triển đột phá đầu tiên trong lĩnh vực bản ghi là sự ra đời của đệ quy (recursion). Bản ghi đệ quy lần đầu thu hút sự chú ý vào tháng 6 năm 2023, và gần đây tổng số bản ghi đệ quy đã vượt quá 350.000.
Tóm lại, bản ghi đệ quy cho phép bản ghi mới gọi và tham chiếu dữ liệu từ bản ghi hiện có. Điều này nghe có vẻ nhàm chán, nhưng tác động lại sâu rộng!
Thứ nhất, đệ quy cung cấp một phương pháp thực tiễn để vượt qua giới hạn 4MB của khối Bitcoin. Bằng cách chia dữ liệu thành nhiều bản ghi trên các khối khác nhau và tham chiếu lẫn nhau, chúng ta có thể dễ dàng tải tệp lớn lên mạng Bitcoin. Hai lợi ích đáng kể khác của đệ quy là nâng cao hiệu quả lưu trữ và giảm chi phí giao dịch.
Quan trọng nhất, đệ quy là nguồn gốc của hàng loạt công cụ dành cho nhà phát triển. Nhờ đệ quy, các thư viện mã có thể được xây dựng bằng bản ghi. Do đó, Ordinals thực sự đạt đến một cấp độ tối ưu hóa mới. Ví dụ, hiện nay chúng ta có thể dùng đệ quy để tạo bộ NFT chất lượng cao trên Bitcoin, vì đệ quy cho phép người sáng tạo tận dụng các thư viện bản ghi hiện có, tập hợp các đặc điểm (traits) của bộ sưu tập, từ đó đơn giản hóa việc tạo hàng ngàn NFT độc đáo, thay vì phải tạo riêng lẻ từng bộ NFT như trước đây.
Các tiêu chuẩn token thay thế
Token BRC-20 chỉ có ba hàm (triển khai, đúc và chuyển), không chỉ bị giới hạn về chức năng mà còn tĩnh trong quá trình phát triển. Do đó, các tiêu chuẩn token thực nghiệm mới lần lượt xuất hiện, với tham vọng trở thành phiên bản cải tiến của BRC-20. Dưới đây là cái nhìn nhanh về hai giải pháp thay thế hiện tại:
Tiêu chuẩn token CRBC-20 có tên Cybord tận dụng đặc điểm bản ghi có thể lưu trữ dữ liệu tùy ý một cách trực tiếp. Do đó, phí bản ghi giảm mạnh, quá trình lập chỉ mục được đơn giản hóa đáng kể, khiến CRBC-20 trở thành một lựa chọn rẻ hơn và nhanh hơn cho BRC-20.
Tương tự CRBC-20, ORC-20 giải quyết các hạn chế của BRC-20 và tập trung vào tăng cường tính bảo mật và linh hoạt. Khác với BRC-20, ORC-20 hỗ trợ nhiều định dạng dữ liệu hơn, cho phép hoàn tác giao dịch, và tương thích ngược với BRC-20. Ngoài ra, ORC-20 tiết kiệm phí giao dịch bằng cách chạy các bản ghi có thể tái sử dụng, giúp giảm chi phí.
Chương 6: Con đường phía trước
Điểm chính
Vào đầu năm 2023, Bitcoin trải qua sự phát triển lớn xoay quanh bản ghi, tạo ra các tài sản kỹ thuật số bất biến: Ordinals và token BRC-20. Mặc dù Ordinal mới nổi còn chưa trưởng thành, nhưng hiện tại vốn hóa thị trường đã vượt quá 1,7 tỷ USD, và không thể phủ nhận rằng nó đã thúc đẩy sự đổi mới của Bitcoin bằng cách cho phép người dùng lưu trữ nhiều loại dữ liệu trên Sat.
Hệ sinh thái hiện tại bao gồm các sàn giao dịch tập trung và phi tập trung, thị trường, tiêu chuẩn token phổ biến và các giao thức dựa trên công nghệ này. Vì đang ở giai đoạn đầu, cùng với sự xuất hiện của các tiêu chuẩn token mới, sự đầu cơ và nhiệt huyết của người ủng hộ Ordinals ngày càng tăng, thậm chí các ứng dụng DeFi cũng bắt đầu thử nghiệm tài chính hóa Ordinals.
Hơn nữa, quỹ ETF Bitcoin giao ngay vừa được phê duyệt gần đây, đánh dấu một cột mốc về việc áp dụng từ các tổ chức. Mặc dù hiệu ứng dài hạn còn gây tranh cãi, nhưng hệ sinh thái Ordinals và BRC-20 được kỳ vọng sẽ hưởng lợi từ việc Bitcoin được áp dụng rộng rãi và nhu cầu ngày càng tăng.
Dự báo tương lai
Mặc dù hệ sinh thái phát triển mạnh mẽ, nhưng những lời chỉ trích chưa bao giờ ngừng. Một bộ phận cộng đồng người yêu Bitcoin cho rằng các nhà phát triển nên loại bỏ công nghệ Ordinal và các yếu tố liên quan. Mặc dù những lời chỉ trích này có nhiều mặt, nhưng chúng bắt nguồn từ những điểm yếu của công nghệ và ảnh hưởng đến mạng lưới Bitcoin, do đó họ thậm chí coi bản ghi là lỗ hổng hệ thống.
Việc đi sâu vào luận điểm này vượt quá phạm vi của hướng dẫn này. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải thừa nhận rằng các giao dịch Ordinals và BRC-20 đã dẫn đến sự bùng nổ nhu cầu về không gian khối Bitcoin, điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe mạng lưới Bitcoin. Mempool tắc nghẽn dẫn đến phí giao dịch cao bất hợp lý và thời gian xác nhận kéo dài chỉ là một trong những hậu quả tiêu cực. Mặt khác, bản ghi là nguồn thu nhập quan trọng giúp thợ đào bảo vệ mạng lưới. Sự kiện giảm một nửa Bitcoin sắp tới, diễn ra vào khoảng cuối tháng 4 năm 2024, khi phần thưởng khối của thợ đào bị cắt đôi, sẽ làm gia tăng thêm cuộc tranh luận này.
Mặc dù tương lai của Ordinals và BRC-20 vẫn còn là một ẩn số, nhưng sự phát triển xung quanh hệ sinh thái này vẫn rất sôi động. Hy vọng hướng dẫn này không chỉ khơi dậy sự tò mò của bạn, mà còn khuyến khích bạn khám phá sâu hơn thế giới Ordinals trên Bitcoin. Để duy trì sự tò mò và định hướng nghiên cứu tiềm năng, dưới đây là hai xu hướng sắp tới đáng chú ý:
Mạng Trac: Tiên phong trong lập chỉ mục phi tập trung
Để Ordinals hoạt động bình thường, cần có việc lập chỉ mục Ordinals. Không đi sâu vào độ phức tạp kỹ thuật, điều quan trọng là phải hiểu rằng giao dịch Ordinal và BRC-20 được thực hiện thông qua việc lập chỉ mục ngoài chuỗi dữ liệu trên chuỗi, điều này cho phép toàn bộ mạng lưới nhận diện, theo dõi và sắp xếp Ordinals, nghĩa là việc lập chỉ mục là hạ tầng then chốt.
Để trao đổi bản ghi giữa hai bên, cả hai thực thể phải chạy cùng một bộ lập chỉ mục. Hiện tại, phần lớn các dự án đều dùng bộ lập chỉ mục ord để giải quyết vấn đề tương thích, điều này khiến hạ tầng quan trọng này trở nên rất tập trung. Việc phụ thuộc vào một bộ lập chỉ mục đơn lẻ tiềm ẩn rủi ro kỹ thuật nghiêm trọng, do đó một số giao thức đang nỗ lực xây dựng đối thủ khả thi. Một trong số đó là Mạng Trac.
Sản phẩm cốt lõi của Trac Network là Trac Core, với giá trị cốt lõi là: bộ lập chỉ mục mã nguồn mở, phi tập trung. Nó đạt được mục tiêu phi tập trung bằng cách giới thiệu token quản trị $TRAC. Nghĩa là, người nắm giữ $TRAC có thể ảnh hưởng định hướng và quản lý sự phát triển của Trac Core bằng cách bỏ phiếu cho các dự án phát triển then chốt.
$TRAC hiện đang giao dịch ở mức 4,65 USD, vốn hóa thị trường 97 triệu USD, tuy nhiên đến nay bộ lập chỉ mục phi tập trung này vẫn chưa được phát hành hoàn chỉnh.
Để biết thêm thông tin, hãy xem "Many Words On Trac Network".
Rune: Giao thức token đồng
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Delphi Digital
