Công trình cải tạo "mô-đun" trung tâm mua sắm Ethereum: Layer2 thực chất là tầng thực thi của Ethereum
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Công trình cải tạo "mô-đun" trung tâm mua sắm Ethereum: Layer2 thực chất là tầng thực thi của Ethereum
Việc chuyển đổi giữa Optimistic và ZK cũng đã rất mô-đun, có lẽ các dịch vụ do trung tâm mua sắm cung cấp, trải nghiệm người dùng, hiệu ứng quy mô và hiệu ứng mạng còn quan trọng hơn.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Mandalorian
Trung tâm mua sắm Ethereum, rất náo nhiệt và có nhiều cửa hàng. Mọi người có thể giao dịch tại các cửa hàng như Uniswap, Curve hoặc chơi game tại các cửa hàng như Axie Infinity.
Trung tâm mua sắm Ethereum tuân thủ nguyên tắc phi tập trung. Khi người dùng tiêu xài, sẽ không có tổ chức nào giống như ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán tập trung.
Thay vào đó, các quầy thu ngân (nút mạng) độc lập với nhau cùng duy trì một sổ cái phi tập trung. Sổ cái phi tập trung này chính là blockchain Ethereum.
Do không có người quản lý thống nhất, nên để đảm bảo tất cả các sổ cái ở các quầy thu ngân luôn nhất quán, đồng thời ngăn chặn một số nhân viên thu ngân cố ý sửa đổi sổ cái, trung tâm mua sắm Ethereum đã đặt ra các quy tắc chi tiết cho từng quầy thu ngân độc lập.
Đầu tiên, mỗi quầy thu ngân đều phải tải về bản sao của sổ cái này. Nghĩa là từ đầu, sổ cái của mọi người đều giống nhau.
Sau đó, người dùng bắt đầu gửi các giao dịch. Mỗi quầy thu ngân đều có một gói dữ liệu, họ thu thập các giao dịch do người dùng gửi lên, và cố gắng lấp đầy gói dữ liệu này.
Tiếp theo, mọi người sẽ chọn một gói dữ liệu của quầy thu ngân cụ thể làm chuẩn (tạo sự đồng thuận) dựa trên một quy tắc đề xuất nhất định. Lúc này, quầy thu ngân đó có thêm một gói dữ liệu mới (khối mới), đúng không?
Vì vậy, anh ta cần phát sóng thông tin gói dữ liệu mới này đến các quầy khác, để các quầy còn lại tải về gói dữ liệu mới này. Như vậy, sổ cái của mọi người lại tiếp tục nhất quán.
Vấn đề then chốt đây rồi!! Sau khi các quầy thu ngân khác tải xong gói dữ liệu mới, họ vẫn phải kiểm tra tính xác thực của các giao dịch trong gói đó. Làm thế nào để kiểm tra? Chính là mô phỏng thực hiện lại toàn bộ các giao dịch bên trong gói dữ liệu đó.
Để kiểm tra giao dịch, các quầy thu ngân cũng phải duy trì trạng thái hiện tại (số dư tài khoản người dùng, trạng thái hợp đồng thông minh...) và lưu trữ các thông tin trạng thái lịch sử.
Tóm lại, các nhân viên thu ngân ở trung tâm mua sắm Ethereum cần hoàn thành bốn nhiệm vụ: đồng thuận (đảm bảo sổ cái nhất quán), thanh toán (xác nhận giao dịch), dữ liệu (ghi lại số dư tài khoản và lịch sử giao dịch của người dùng...), và thực thi (thực hiện giao dịch của người dùng).
Thông thường, người ta chia Layer1 thành bốn tầng:
1) Tầng đồng thuận
2) Tầng thanh toán
3) Tầng dữ liệu
4) Tầng thực thi
Việc này khiến Ethereum trở nên rất phi tập trung và an toàn, nhưng hiệu suất không cao, dẫn đến tình trạng mọi người thường xuyên phải xếp hàng chờ thanh toán.
Do đó, công trình cải tạo "phân tách mô-đun" cho trung tâm mua sắm Ethereum đã bắt đầu. (Khái niệm "phân tách mô-đun" lần đầu tiên được đội ngũ Celestia đề xuất, thường ám chỉ việc mở rộng quy mô cho Ethereum)
Kế hoạch cải tạo mang tên "Rollup", nguyên lý là xây thêm vài tòa nhà xung quanh trung tâm mua sắm Ethereum ban đầu, cũng dùng làm trung tâm mua sắm.
Sau đó, các tòa nhà cao tầng mang tên "Arbitrum, Optimism, zkSync, Scroll" lần lượt được xây dựng, đương nhiên, còn có một tòa nhà do Manta Network xây dựng mang tên Manta Pacific.
Những tòa nhà cao tầng này được nối với tòa nhà chính Ethereum bằng những cây "cầu".
Ví dụ, khi người dùng mua sắm trong tòa nhà Optimism, sau một thời gian, các "nhân viên thu ngân" trong tòa nhà Optimism sẽ nén và đóng gói các giao dịch của người dùng theo thứ tự, rồi gửi lên tòa nhà chính Ethereum.
Các quầy thu ngân trong tòa nhà chính Ethereum sẽ thực hiện thanh toán cuối cùng, xác nhận hành vi mua sắm của người dùng trong tòa nhà Optimism là hợp lệ.
Bạn còn nhớ rằng tòa nhà chính Ethereum cần hoàn thành bốn nhiệm vụ: đồng thuận (đảm bảo sổ cái nhất quán), thanh toán (xác nhận giao dịch), dữ liệu (ghi lại số dư tài khoản hiện tại và lịch sử giao dịch của người dùng...), thực thi (thực hiện giao dịch người dùng)?
Từ đó, các trung tâm mua sắm khác đảm nhận chức năng thực thi, tức là tách riêng tầng thực thi khỏi tòa nhà chính Ethereum, giảm tải áp lực cho tòa nhà chính. Nói cách khác, các Layer2 thực chất là tầng thực thi của Ethereum, Manta Pacific cũng vậy.
Tòa nhà chính Ethereum thực tế trở thành một "trung tâm thanh toán", xác nhận tính cuối cùng (finality) của các giao dịch diễn ra trong các tòa nhà khác.
Việc chuyển các giao dịch người dùng sang xử lý bên trong các tòa nhà, biến tòa nhà chính Ethereum thành trung tâm thanh toán, cách làm này thực sự rất khéo léo. Việc nén các giao dịch mà người dùng gửi lên ở các tòa nhà khác và gửi về trung tâm thanh toán của tòa nhà chính Ethereum dưới dạng gói (Batch) có thể nâng cao đáng kể hiệu suất xử lý giao dịch của tòa nhà chính.
Vấn đề là, làm sao tòa nhà chính Ethereum xác định được các giao dịch do các trung tâm mua sắm khác gửi lên là đúng đắn? Nếu nhân viên thu ngân ở các trung tâm mua sắm khác gian lận thì sao? Làm gì nếu họ cố ý sửa đổi giao dịch của người dùng?
Do đó, tòa nhà chính Ethereum xác minh tính đúng đắn của các giao dịch theo hai phương pháp: Chứng minh gian lận (Fraud Proof / Optimistic Rollup) và Chứng minh tính hợp lệ (Validity Proof / ZK Rollup).
Chứng minh gian lận dựa trên giả định kinh tế học: Các nhân viên thu ngân khác có thể thách thức một nhân viên thu ngân đang hành xử sai trái, chứng minh anh ta đã cố ý sửa đổi thông tin giao dịch; nếu thách thức thành công, người thách thức sẽ nhận được tiền phạt bị tịch thu từ nhân viên thu ngân xấu.
Các trung tâm mua sắm dự kiến sử dụng chứng minh gian lận bao gồm Optimism, Arbitrum, v.v.
Chứng minh tính hợp lệ dựa trên giả định mật mã học. Khi người dùng giao dịch tại các trung tâm mua sắm như zkSync, Starknet, Scroll, Linea, các nhân viên thu ngân ở đây sẽ tập hợp thông tin giao dịch của mọi người và tạo ra một bằng chứng mật mã học gọi là bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proof, viết tắt là ZK proof), nhằm chứng minh rằng các thông tin trạng thái như số dư tài khoản người dùng đã thay đổi.
Các nhân viên thu ngân sẽ truyền bằng chứng ZK này tới trung tâm thanh toán của tòa nhà chính Ethereum, trung tâm thanh toán dùng phương pháp mật mã để xác minh bằng chứng ZK, qua đó xác minh tính đúng đắn của các thông tin giao dịch mà bằng chứng đại diện.
Vì vậy, Optimistic / ZK đại diện cho cách mà tòa nhà chính Ethereum xác minh tính đúng đắn của các giao dịch ở các trung tâm mua sắm khác nhau, còn Rollup đại diện cho việc các trung tâm mua sắm khác nhau đóng gói và nén các giao dịch xảy ra bên trong họ, rồi truyền về trung tâm thanh toán của tòa nhà chính Ethereum.
Thêm nữa, vì việc tạo bằng chứng ZK liên quan đến các nguyên lý mật mã và toán học, phương thức mã hóa có sự khác biệt lớn so với hệ thống thanh toán gốc của tòa nhà chính Ethereum, do đó hệ thống thanh toán hiện tại của tòa nhà chính thực tế không hỗ trợ tốt cho việc tạo bằng chứng ZK.
Điều này khiến các trung tâm mua sắm như zkSync, Starknet, Scroll, Linea buộc phải cải tạo lại hệ thống thanh toán của riêng mình.
Việc cải tạo này khiến các cửa hàng gốc trên tòa nhà chính Ethereum cũng phải học hỏi và thích nghi với hệ thống thanh toán mới của các trung tâm mua sắm như zkSync, Starknet, Scroll, Linea, điều này không thân thiện lắm đối với các cửa hàng gốc trên tòa nhà chính Ethereum.
Ngược lại, các trung tâm mua sắm theo kiểu Optimistic Rollup như Optimism, Arbitrum gần như không gặp vấn đề tương thích hệ thống thanh toán.
Thứ hai, mặc dù về mặt lý thuyết các trung tâm mua sắm ZK Rollup an toàn hơn các trung tâm mua sắm Optimistic Rollup, nhưng tính an toàn của bản thân hệ thống thanh toán ZK, tính an toàn của ngôn ngữ lập trình hệ thống thanh toán ZK, cũng như tính an toàn của trình biên dịch chuyển ngôn ngữ lập trình ZK sang ngôn ngữ gốc Ethereum vẫn còn cần thời gian để kiểm chứng.
Ngoài ra, hiện nay việc chuyển đổi giữa Optimistic và ZK cũng đã trở nên rất mô-đun hóa, do đó, thực tế mà nói, dịch vụ do trung tâm mua sắm cung cấp, trải nghiệm người dùng, hiệu ứng quy mô và hiệu ứng mạng lưới có lẽ còn quan trọng hơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@MantaNetwork
