Hút máu, di cư và bàn cờ vốn: Đằng sau cơn sốt chuỗi công khai Move
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Hút máu, di cư và bàn cờ vốn: Đằng sau cơn sốt chuỗi công khai Move
Tương lai của Web3 hay là một trò chơi vốn khác?
Chuyên sâu báo cáo Web3
Xuất bản: TechFlow & Aptos World
Tác giả: Julian
Chỉnh sửa: Mall
"Cộng đồng Aptos Builder này cho tới khi có 200 người hầu như không ai nói gì. Vì đều là những người quen trong hệ sinh thái Solana, mọi người ngầm hiểu và giữ im lặng, chỉ đến khi có nhiều thành viên mới thì nhóm mới bắt đầu sôi nổi." Tom – người đứng đầu một dự án nằm trong top 5 TVL của hệ sinh thái Solana – chia sẻ với TechFlow.
Cộng đồng Aptos Builder mà Tom đang nhắc tới được Ian Macalinao – đồng sáng lập Saber Labs (giao thức giao dịch tài sản ổn định trên Solana) và là nhà phát triển sớm của Solana – khởi xướng vào tháng 6 năm nay. Tháng 7 vừa qua, Ian cùng một nhà phát triển khác của Solana là Dylan công bố thành lập quỹ Protagonist trị giá 100 triệu USD, chuyên đầu tư vào hệ sinh thái Aptos.
Ian Macalinao đã từng mời riêng hơn một trăm dự án và nhà phát triển trưởng thành từ hệ sinh thái Solana tham gia cộng đồng Aptos Builder, hiện nay con số đã vượt quá 800 người. Tuy nhiên, cộng đồng Aptos chủ yếu gồm các dự án và nhà phát triển từ Solana này ban đầu chưa tạo được tiếng vang lớn.
Cho đến tháng 7 năm nay, khi Aptos thông báo hoàn tất huy động vốn tích lũy 350 triệu USD; và Sui – "người anh em song sinh" cùng sử dụng ngôn ngữ Move – cũng công bố vòng gọi vốn Series B lên tới 300 triệu USD. Lúc này mọi người mới nhận ra rằng Aptos và Sui không chỉ có danh sách nhà đầu tư gần như trùng khớp với các nhà đầu tư của Solana, mà thậm chí cả đội ngũ dự án, nhà phát triển và một phần nhân sự cũng trùng lặp rất cao.
So với việc di dời "theo đội hình" từ Solana – nền tảng hỗ trợ ngôn ngữ Rust, thì Polkadot – một blockchain hàng đầu khác cũng hỗ trợ Rust – lại đang âm thầm tiến hành triển khai di dời. Giống như Solana, nhiều dự án gốc Polkadot cũng đang đồng thời phát triển và triển khai các dự án trên cả hệ sinh thái Aptos và Sui.
Về cặp blockchain Move đình đám Sui và Aptos, TechFlow và AptosWorld đã phỏng vấn hơn 20 tổ chức VC, dự án và nhà phát triển tại Trung Quốc và Mỹ để khám phá câu chuyện đằng sau.
Rời bỏ Solana đồng nghĩa điều gì?
"Tầng thực thi khó hơn nhiều so với tầng đồng thuận, còn đồng thuận thì 'tương đối đơn giản'. Chúng tôi không coi Avalanche hay BNB Chain là đối thủ cạnh tranh chính của Solana, mà là Aptos & Mysten."
Tháng 7, trong một buổi họp trực tuyến do đối tác Dragonfly Haseeb chủ trì, Ayre Akovenko – đồng sáng lập Solana – đã phát biểu như vậy.
Dường như đúng là như vậy, bước đầu tiên Aptos thách thức Solana chính là giành lấy nhân lực và dự án.
Ngoài Ian Macalinao mang theo quỹ sinh thái 100 triệu USD để di dời quy mô lớn các dự án Solana sang Aptos, một nhà phát triển Aptos từng phát động thăm dò ý kiến hỏi: “Trước khi phát triển trên Aptos, bạn từng có nền tảng/kinh nghiệm gì?”, kết quả cho thấy 50% người tham gia từng là nhà phát triển trong hệ sinh thái Solana.
Sau khi tiếp xúc với nhiều dự án từ hệ sinh thái Solana, chúng tôi nhận thấy rằng việc chọn di dời hoặc triển khai đa chuỗi sang các blockchain Move gần như đã trở thành sự đồng thuận chung giữa các dự án Solana.
Theo góc nhìn của các dự án, dù các blockchain Move có thực sự trở thành "kẻ giết chết" các nền tảng Rust hay EVM/Solidity hay không, việc lựa chọn di dời hoặc triển khai đa chuỗi sang hệ sinh thái Move là một cách “đặt cược tăng giá” cho chính họ.
Là một trong số ít điểm nóng hiếm hoi trong thị trường gấu, nếu các blockchain Move bùng nổ, các dự án đã di dời sẽ có thể tiếp tục xây dựng câu chuyện và gọi vốn ở cả thị trường sơ cấp lẫn thứ cấp. Ngay cả khi hệ sinh thái Move không đạt được kết quả như kỳ vọng hoặc tiến triển chậm, chi phí tối đa mà họ mất đi chỉ là vài tháng học tập và phát triển – một khoản chi phí rất đáng bỏ ra trong thị trường gấu. Nhưng nếu thành công, họ sẽ nắm bắt được cơ hội làm giàu mới.
Ian Macalinao cũng bày tỏ rằng từ “rời bỏ” là một cụm từ quá mạnh, phần lớn các nhà phát triển giỏi sẽ không bị thiệt hại gì khi dành thời gian tìm hiểu hệ sinh thái Move, vì hiện tại thị trường rất khó khăn với những dự án chưa đạt PMF (Product-Market Fit).
Ví dụ như Dialect – nền tảng tin nhắn thông minh Web3 trên Solana – hồi tháng 3 vừa qua đã công bố huy động thành công 4,1 triệu USD từ Multicoin Capital và Jump dẫn dắt.
Mặc dù các nhà đầu tư của Dialect trùng lặp rất nhiều với Aptos, không loại trừ khả năng có sự thúc đẩy từ phía vốn đầu tư đằng sau việc triển khai này, tuy nhiên lý do chính thức mà Dialect đưa ra khi chọn Aptos là:
Kiến trúc độc đáo của Solana cho phép tốc độ cực nhanh và chi phí siêu thấp, nhưng tương lai là đa chuỗi. Nếu Dialect tự tạo ra một hòn đảo biệt lập, chúng tôi sẽ không thể phục vụ khách hàng tốt nhất.
Đối với các nhà phát triển Solana, Dialect sẽ tiếp tục cung cấp hỗ trợ công cụ; còn với các nhà phát triển Aptos, Dialect háo hức được hợp tác để xem các nhà phát triển Aptos sẽ xây dựng nên những điều tuyệt vời nào.
Mặt khác, tranh cãi về hệ sinh thái Aptos cũng bắt đầu nổi lên: nhà đầu tư trùng lặp với các nhà đầu tư cốt lõi của Solana, các dự án đến từ hệ sinh thái Solana, khiến người ta không khỏi đặt câu hỏi: Liệu các VC đã kiếm bộn tiền từ Solana giờ đây lại đang dựng lên một "ván bài" để sao chép Solana lần nữa?
Có lẽ do áp lực mất mát dự án trong hệ sinh thái, theo thông tin từ trang GitHub của Quỹ Solana, đội ngũ đã đưa ngôn ngữ Move vào chiến lược phát triển.
Đáng chú ý, theo thống kê sơ bộ của TechFlow và AptosWorld, tất cả các phân nhánh DeFi trong hệ sinh thái Aptos gần như đã bị chiếm lĩnh bởi các dự án DeFi từ hệ sinh thái Solana, ví dụ như DEX, NFT, cho vay, phái sinh, cầu nối chéo chuỗi… Mỗi phân khúc DeFi đều có ít nhất hai đến ba dự án trưởng thành từ Solana đang phát triển phiên bản Move, điều này đồng nghĩa rằng hàng trăm dự án di dời hoặc triển khai đa chuỗi từ Solana vẫn chưa ra mắt nhưng đã bắt đầu cạnh tranh gay gắt.
Tuy nhiên, theo nhiều người trong ngành, hiện tượng "bong bóng" này là điều không thể tránh khỏi trong giai đoạn đầu của hầu hết các blockchain lớn.
Giai đoạn đầu, lượng lớn dự án chất lượng kém hoặc theo xu hướng đổ xô vào hệ sinh thái, sau đó trải qua kiểm chứng của thị trường để lọc ra những dự án xuất sắc – gần như là con đường tất yếu để mỗi hệ sinh thái blockchain phát triển và thịnh vượng. Việc các nhà phát triển từ cộng đồng mã nguồn mở của các blockchain lớn luân chuyển qua lại tham gia phát triển dự án là hiện tượng hoàn toàn bình thường.
Allen Ding – Đối tác Nothing Research – cho biết sự xuất hiện của các nhà phát triển từ hệ sinh thái khác có thể nhanh chóng làm đầy hệ sinh thái Move. Giai đoạn đầu chủ yếu là các dự án fork và di dời thì cũng không có vấn đề gì. Bởi vì ứng dụng cơ bản của blockchain hiện nay đã định hình rõ ràng, ví dụ như DEX, cho vay, stablecoin trong DeFi đều là các phân khúc rất trưởng thành. Với một blockchain mới, ý nghĩa của việc nhanh chóng hoàn thiện hệ sinh thái còn lớn hơn việc theo đuổi đổi mới mô hình ứng dụng. Trong thời đại DeFi 2.0 hiện nay, việc xây dựng ứng dụng lớp trên dựa trên ứng dụng lớp dưới – tức tính tổ hợp của ứng dụng – mới là điều mà mọi người quan tâm hơn cả.
Kinh nghiệm di dời từ các dự án Polkadot là gì?
Ngoài các dự án Solana đang nhòm ngó miếng bánh lợi ích từ các blockchain Move, còn một lực lượng khác cũng đang chăm chú theo dõi – Polkadot.
Trong số ít các dự án hợp tác công khai của Aptos, có cả Pontem Network – dự án từng nhận được Grant lần thứ 8 từ Web3 Foundation của Polkadot vào cuối năm 2020. Sau khi công bố hợp tác với Aptos vào tháng 4 năm nay, Pontem cũng cho biết token thưởng thử nghiệm trong tương lai sẽ được phát hành trên Aptos.
Ngoài Pontem, chúng tôi được biết nhiều dự án Polkadot hiện nay cũng đang đồng thời phát triển nhiều dự án trên hệ sinh thái Aptos và Sui.
Đầu tháng 9, một dự án hệ sinh thái Polkadot đã tổ chức hội nghị nhà phát triển Move tại Hàng Châu và mời Sam Blackshear – cha đẻ ngôn ngữ Move, CTO và đồng sáng lập Sui – phát biểu qua video.
Tại hội nghị, nhiều dự án Polkadot đã giới thiệu các sản phẩm và kế hoạch triển khai sắp tới trên hệ sinh thái Aptos và Sui, thậm chí có đội ngũ đã triển khai hơn 5 sản phẩm trên hệ sinh thái Move.
Giống như Solana, với tư cách là một trong những người thu lợi lớn nhất từ câu chuyện Layer 1 trong chu kỳ tăng giá trước đó, kinh nghiệm của các dự án hệ sinh thái Polkadot rất đáng để tham khảo. Đặc biệt là khi đối mặt với giai đoạn đầu của một blockchain – khi cơ sở hạ tầng còn chưa hoàn thiện – các dự án nên hành động thế nào để tối đa hóa lợi ích.
Về việc làm thế nào để tối đa hóa việc thu thập và biến giá trị blockchain thành hiện thực. Max – người sáng lập Dharma Protocol, người đặt ra khái niệm DeFi – từng đặt ra một câu hỏi thú vị vào năm 2019: Các công ty dự án phải sống bằng cách gọi vốn và đốt tiền mỗi ngày để phát triển và vận hành. Nếu Ethereum mãi tắc nghẽn, phí cao, rào cản gia nhập quá lớn, liệu chúng ta thật sự phải chờ ba đến năm năm rồi mới làm dự án trên hệ sinh thái?
Vài năm sau, ngày hôm nay, câu hỏi này dường như đã có rất nhiều lời đáp. Dù Ethereum 2.0 vẫn chưa hoàn toàn hiện thực hóa, nhưng Solana, Polygon, BSC... đã trải qua một chu kỳ phát triển rực rỡ, và các Layer 2 lớn cũng đã xây dựng được hệ sinh thái đáng kể.
Câu trả lời gần như tiêu chuẩn từ các dự án hệ sinh thái Polkadot là: Trong giai đoạn đầu blockchain, tích cực nhận Grant chính thức để tăng uy tín then chốt và gọi vốn; khi cơ sở hạ tầng blockchain còn chưa hoàn thiện, hãy ánh xạ trước sang các blockchain trưởng thành khác; trong bối cảnh thị trường thuận lợi, hãy phát hành Token sớm để sớm biến giá trị hệ sinh thái được các nhà đầu tư nâng niu thành hiện thực; khi cơ sở hạ tầng blockchain bắt đầu hoàn thiện, hãy kéo dài chu kỳ câu chuyện thông qua mạng thử nghiệm/sàn thử nghiệm/đấu giá góp vốn.
Ví dụ như Grant chính thức, Grant từ Web3 Foundation của Polkadot cực kỳ quan trọng đối với phần lớn các dự án hệ sinh thái Polkadot, đặc biệt về mặt uy tín thương hiệu, gọi vốn và hợp tác hệ sinh thái. Hiện nay, phần lớn các dự án chọn di dời hoặc triển khai đa chuỗi sang các blockchain Move cũng đang tích cực đăng ký Grant từ Aptos và Sui, đến mức lượng đơn quá đông khiến Aptos phải tạm dừng cổng đăng ký.
Một dự án cung cấp giải pháp DID và SDK ngôn ngữ Elixir cho biết họ từng giành giải trong nhiều cuộc thi hackathon được tài trợ bởi nhiều blockchain, gần đây dự án của họ đã lọt vào danh sách đợt Grant thứ hai chính thức của Aptos (ghi chú của biên tập viên: đợt Grant thứ hai của Aptos vẫn đang trong quá trình đánh giá, chưa công bố chính thức), hiện đang trong giai đoạn xác nhận cuối cùng.
Do đó, dù hiện nay có rất nhiều dự án Aptos, nhưng nếu không nhận được Grant chính thức hoặc được VC lớn đầu tư, thì chỉ là "chó đất" trong hệ sinh thái Move mà thôi.
Trước tình trạng các dự án hiện nay thích "đứng chân trên hai thuyền", một số quỹ blockchain bắt đầu có biện pháp đối phó.
Một đại diện dự án DeFi giấu tên cho biết họ cũng nhận được Grant từ Web3 Foundation năm nay, nhưng quỹ không công bố ngay danh sách được duyệt hay chuyển toàn bộ tiền tài trợ cho dự án, mà dựa trên tiến độ phát triển do dự án nộp lên để đánh giá, giải ngân theo từng đợt nhằm ngăn chặn việc dự án nhận "sổ đỏ Grant" rồi quay sang phát triển trên chuỗi khác để tiếp tục nhận Grant. Hiện tại họ ban ngày phát triển trên Rust, ban đêm học Move để thử nghiệm và phát triển trên Aptos.
Dù sao đi nữa, các dự án sẽ dùng dòng code để bỏ phiếu, xu hướng tiến về phía Move đã trở thành điều không thể ngăn cản.
"Hệ sinh thái Move thậm chí có thể mang lại cơ hội hồi sinh cho một số dự án từng không thành công trên các blockchain khác như Polkadot."
Allen Ding cho rằng trong bối cảnh thị trường gấu, dòng tiền trên thị trường có xu hướng tụ tập, Aptos và Sui hiện là lựa chọn tốt nhất. Nhà phát triển chắc chắn sẽ ưu tiên đến nơi có người dùng và vốn. Không chỉ các dự án hệ sinh thái Solana và Polkadot, mà các nhà phát triển từ blockchain khác cũng sẽ chú ý đến sự phát triển của hệ sinh thái Move, thậm chí tham gia vào.
Bóng dáng Trung Quốc trong hệ sinh thái Move
Nhìn lại toàn bộ lịch sử phát triển Layer1, vốn华人 (người gốc Hoa) luôn đóng vai trò quan trọng.
Dù là các blockchain ngôi sao đầu tiên như Ethereum, BTS, EOS hay sau này là Polkadot, Cosmos, NEAR, Filecoin, Flow, Dfinity (Internet Computer), Solana... đều có sự tham gia sâu sắc của các quỹ VC mã hóa gốc Hoa. Những VC này cũng sẵn sàng đầu tư và xây dựng hệ sinh thái, ví dụ DFG hỗ trợ hệ sinh thái Polkadot, Distributed Capital hỗ trợ hệ sinh thái Filecoin và Flow, SNZ hỗ trợ hệ sinh thái ICP. Dù lợi nhuận tài chính từ đầu tư vào hệ sinh thái L1 không cao, nhưng họ đã kiếm được rất nhiều từ chính L1.
Tuy nhiên, trong việc đầu tư vào Aptos và Sui, các VC gốc Hoa lại tương đối vắng mặt, dẫn đến thiếu nhiệt huyết đầu tư vào hệ sinh thái Move, ngược lại các nhà phát triển gốc Hoa lại tích cực hơn nhiều.
Xét về đội hình nhà đầu tư, Aptos và SUI chủ yếu do các VC mã hóa hàng đầu Mỹ như a16z, FTX Ventures, Jump Crypto cùng tham gia; ngoài ra định giá quá cao cũng khiến nhiều nhà đầu tư e ngại, ví dụ như định giá ban đầu của Aptos đã lên tới 1 tỷ USD, định giá cổ phần mới nhất là 2,8 tỷ USD, FDV token lên tới 4,2 tỷ USD.
Dù vậy, vẫn có nhiều cá nhân và tổ chức trong nước tham gia vào danh sách đầu tư hai blockchain Move thông qua SPV, nhưng phần lớn vẫn mang tính chất tham gia là chính, hiện nay trong số các VC gốc Hoa, chỉ có Bixin Ventures và A&T công khai tuyên bố tham gia đầu tư và xây dựng hệ sinh thái MOVE.
Bixin Ventures đầu tư cả Aptos và Sui, đối tác Wangxi của Bixin cho biết Bixin đã nghiên cứu rất sớm về ngôn ngữ Move, và từ năm 2019 đã hỗ trợ Starcoin để hiểu và thúc đẩy sự phát triển của ngôn ngữ Move – đây là yếu tố then chốt giúp Bixin thiết lập mối liên hệ với Aptos và SUI.
"Vì am hiểu hệ sinh thái Move, hệ thống Libra (sau đổi tên thành Diem), chúng tôi tin chắc đội ngũ Aptos và Sui nhất định sẽ trở thành những người thách thức hệ thống blockchain hiện tại."
Wangxi cho biết đổi mới của Aptos và SUI không chỉ giới hạn ở công nghệ. Là những dự án được cả thị trường kỳ vọng lớn và được các vốn đầu tư hàng đầu ủng hộ, sự đổi mới của họ là toàn diện – cũng là lý do quan trọng khiến Bixin tham gia. Bixin cũng sẵn sàng hỗ trợ các dự án xuất sắc di dời lên Aptos và SUI.
Jolestar – nhà phát triển cốt lõi của Starcoin – cho biết từ tháng 6/2019 khi Libra ra đời, họ đã bắt đầu thử nghiệm trên Move, từng thử nghiệm một giải pháp kênh trạng thái phân tầng trên Move, thực thi hợp đồng trong kênh trạng thái, xác minh tính khả thi của Move như một hợp đồng thông minh phân tầng. Đầu 2020 họ bắt đầu thiết kế blockchain Starcoin dựa trên Move, và tháng 6/2021 mạng chính Starcoin chính thức ra mắt. Là blockchain Move đầu tiên, khi ấy chưa ai có kinh nghiệm xây dựng ứng dụng DeFi bằng Move, đội ngũ đã phối hợp cùng các dự án hệ sinh thái khám phá ứng dụng Move trong các lĩnh vực Swap/StableCoin/NFT Market/CrossChain Bridge. Đồng thời, công cụ phát triển Move, tài liệu đều chưa đầy đủ, sau một năm nỗ lực, hiện nay tài liệu, công cụ kiểm thử phát triển, trải nghiệm nhà phát triển đều được cải thiện đáng kể.
Là một trong những nhà phát triển Move sớm nhất tại Trung Quốc, Jolestar cho rằng Move có tiềm năng lớn nhất để xây dựng một hệ sinh thái kiểu Solidity, thậm chí vượt qua nó:
Việc phụ thuộc và gọi lẫn nhau giữa các hợp đồng Move cho phép tái sử dụng module ở mức tối đa, phù hợp để từng tầng một xây dựng cơ sở hạ tầng hợp đồng thông minh. Mô hình "trạng thái tự do" của Move cho phép tài sản kỹ thuật số lưu chuyển giữa các hợp đồng, cung cấp tính tổ hợp dựa trên kiểu dữ liệu. Nhờ hai đặc điểm này, Move có thể phát huy giá trị lớn hơn trong các giải pháp mở rộng phân tầng, ví dụ như tái sử dụng và tổ hợp hợp đồng xuyên tầng, di chuyển trạng thái bất kỳ xuyên tầng. Move cũng đã chuyển từ một ngôn ngữ hợp đồng thông minh được thiết kế cho Libra thành một dự án cộng đồng mã nguồn mở, trở thành thiết kế đa chuỗi, có thể được nhiều blockchain và dự án cơ sở hạ tầng khác áp dụng, từ đó xây dựng hệ sinh thái lớn hơn.
Có thể nói rằng, Starcoin đã góp phần đào tạo và giáo dục những nhà phát triển Move đầu tiên tại Trung Quốc, khu vực châu Á - Thái Bình Dương vẫn là một trong những khu vực phát triển Move sôi động nhất. Khi nhà phát triển SUI – Mysten Labs – hoàn tất vòng gọi vốn mới 300 triệu USD, họ tuyên bố sẽ dùng khoản tiền này đầu tư vào hệ sinh thái Sui và tiếp tục mở rộng sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Blockchain Move có trở thành kẻ giết chết các blockchain khác?
Từ ngày đầu công bố tin tức gọi vốn, các blockchain Move luôn đi kèm tranh cãi.
Có người cho rằng đây rõ ràng là một "cuộc chơi vốn": chơi một lần rồi chơi tiếp lần hai, chẳng buồn che giấu, lại còn khởi điểm định giá quá cao, ngay cả cơ hội đầu cơ cũng rất nhỏ.
Tuy nhiên cũng có người trong ngành cảm thấy phấn khích, đặc biệt là với một ngôn ngữ mới như Move, có thể mang lại một số thay đổi cho ngành.
"Aptos và Sui gần như tập hợp đầy đủ mọi yếu tố hàng đầu của một dự án đình đám: dòng máu hoàng gia, đội ngũ sao,赛道 công chain, ngôn ngữ Move thân thiện hơn với blockchain, điểm nhấn công nghệ, nhà phát triển đổ xô, đội hình đầu tư đẳng cấp T0..."
Allen Ding cho rằng sự trỗi dậy của Aptos và Sui đại diện cho kỷ nguyên mới của blockchain. Các Layer1 trỗi dậy trước đây chủ yếu thu hút giá trị tràn ra từ Ethereum, bản thân chưa có nhiều điểm nổi bật về kịch bản chuyên biệt hay công nghệ. Trong khi đó, Aptos và SUI đang kể một câu chuyện kịch bản mới, tách rời khỏi Ethereum – có thể là định hướng câu chuyện mới cho blockchain tương lai: có kịch bản rõ ràng, lại thoát ly khỏi kiến trúc EVM & Solidity.
Về blockchain mới, chúng ta vẫn thường bị hỏi mấy câu: "Tại sao phải tạo một Layer 1 mới?"
Thị trường đã có quá nhiều blockchain Layer 1 khác nhau, phải chăng đây chỉ là các nhà đầu tư đang vì lợi ích mà làm lại cái bánh xe? Hệ sinh thái blockchain cần thêm sự tập trung, chứ không phải sự phân mảnh và tan vỡ giá trị. Liệu chỉ vì Move có thể tốt hơn Solidity hay các ngôn ngữ phát triển khác, mà ta phải hăng hái bắt đầu từ đầu xây dựng hệ sinh thái?
Một câu hỏi khác: kể từ lúc Aptos và Sui xuất hiện với "chìa khóa vàng" trong tay, các nhà phát triển đã thích so sánh ngôn ngữ Move với Rust, so sánh Aptos với Solana, thậm chí cho rằng Aptos/Sui sẽ là "kẻ giết chết Solana", giống như Solana từng tự xưng là "kẻ giết chết Ethereum".
Về các câu hỏi này, có thể mượn câu trả lời của CZ – người sáng lập Binance – khi phản hồi về mối quan hệ BSC và Ethereum: Người dùng Ethereum và người dùng BSC không hoàn toàn giống nhau. Sau khi BSC phát triển, khối lượng giao dịch Ethereum không giảm, nhưng cũng không tăng nữa, vì nó đã chạm trần về mặt công nghệ, tải tối đa mạng lưới chỉ khoảng 15-20 giao dịch/giây. Trong khi đó tại Đông Nam Á, Ấn Độ và nhiều nơi xa xôi khác, BSC cung cấp một mạng lưới rẻ hơn, giúp nhiều người hơn tiếp cận và sử dụng blockchain.
Wangxi từ Bixin Ventures cho rằng nghi vấn phổ biến nhất về Web3 là: Tại sao Web3 chưa có ứng dụng killer? Nguyên nhân phần lớn nằm ở nút thắt hiệu suất blockchain, và Aptos cùng SUI có hy vọng đột phá ở vấn đề này. Trong tương lai, Aptos có thể xử lý 160.000 giao dịch/giây, SUI khoảng 120.000 giao dịch/giây, cả hai đều có độ xác nhận cuối cùng dưới một giây.
Aptos và SUI đã phá vỡ tư duy mở rộng truyền thống của blockchain, đề xuất con đường mới như mô-đun hóa, xử lý song song... Dù hai bên có chút khác biệt về lộ trình kỹ thuật, nhưng đều tập trung xây dựng hệ thống blockchain an toàn, mở rộng, nâng cấp được cho Web3, giúp nhà phát triển dễ dàng xây dựng ứng dụng đáp ứng nhu cầu người dùng, tạo ra mạng lưới cơ sở hạ tầng hướng tới hàng tỷ người, mang lại trải nghiệm vừa phi tập trung, vừa nhanh chóng và chi phí thấp.
Vì vậy, theo Aptos World, đây không chỉ đơn thuần là làm lại cái bánh xe để tạo một Layer 1 mới, cũng như chúng tôi cho rằng Solana không phải Ethereum phiên bản tiếp theo, cũng không phải "kẻ giết chết Ethereum", mà nó đã tạo ra một thị trường hoàn toàn mới. Với bất kỳ "kẻ giết chết blockchain" nào hôm nay – Aptos và Sui – cũng vậy, họ sẽ không giết chết bất kỳ blockchain nào, nhưng họ sẽ phục vụ một thị trường mà các blockchain khác chưa phục vụ.
Tất nhiên, với phần lớn mọi người, họ có lẽ không quan tâm Aptos và Sui có thực sự thành công, có thực sự giúp Web3 ứng dụng quy mô lớn hay không. Trong mắt họ, blockchain Move chỉ là một câu chuyện mới, mang lại cơ hội đầu tư và đầu cơ mới – điều không thể bỏ lỡ.
"Có phải Aptos và Sui là bong bóng, có tiếp tục hot hay không cũng không quan trọng, miễn là nó nóng một thời gian, đừng nguội quá nhanh là được", một nhà đầu tư đang ươm mầm dự án Move nói như vậy.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
