Tether, một hệ thống kinh tế song song vượt khỏi phạm vi thực thi pháp luật của Hoa Kỳ
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tether, một hệ thống kinh tế song song vượt khỏi phạm vi thực thi pháp luật của Hoa Kỳ
USDT có thể được coi là sản phẩm đầu tiên thành công trong thế giới thực từ cuộc cách mạng tiền mã hóa bắt đầu cách đây hơn một thập kỷ.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Angus Berwick, Ben Foldy, Wall Street Journal
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Một loại tiền tệ không chịu sự giám sát đang làm suy yếu nỗ lực của Mỹ trong việc truy quét các thương gia buôn vũ khí, những kẻ vi phạm lệnh trừng phạt và các nhóm lừa đảo. Năm ngoái, lượng tiền lưu thông qua mạng lưới của nó gần bằng với khối lượng giao dịch qua thẻ Visa; đáng ngạc nhiên hơn, lợi nhuận gần đây của nó đã vượt qua cả tập đoàn quản lý tài sản khổng lồ BlackRock, dù số lượng nhân viên chỉ bằng một phần rất nhỏ so với BlackRock.
Đó chính là Tether (USDT), đồng tiền mã hóa này đã trở thành một phần thiết yếu trong hệ thống tài chính toàn cầu, với khối lượng giao dịch hàng ngày lên tới 190 tỷ USD.
Về bản chất, USDT là một phiên bản kỹ thuật số của đô la Mỹ, nhưng lại do một công ty tư nhân có trụ sở tại Quần đảo Virgin thuộc Anh kiểm soát, hoạt động của công ty này về cơ bản nằm ngoài tầm mắt của chính phủ.
USDT được neo 1:1 với đồng đô la Mỹ, vì vậy nó được gọi là stablecoin. Trước đây, USDT chỉ phổ biến trong giới tiền mã hóa; nhưng hiện nay nó đã len lỏi sâu vào thế giới ngầm tài chính, thúc đẩy một nền kinh tế song song mà các cơ quan thực thi pháp luật Mỹ không thể chạm tới.
Tại các quốc gia bị Mỹ hạn chế tiếp cận hệ thống tài chính bằng đô la (như Iran, Venezuela, Nga), USDT phát triển mạnh như một loại đô la ẩn danh để chuyển tiền xuyên biên giới.
Các tỷ phú Nga và thương gia buôn vũ khí sử dụng USDT để mua tài sản ở nước ngoài và thanh toán cho các hàng hóa bị cấm vận. Tập đoàn dầu mỏ nhà nước Venezuela bị trừng phạt dùng USDT để trả phí vận chuyển hàng hóa. Các cartel ma túy, băng nhóm lừa đảo và tổ chức khủng bố như Hamas tận dụng USDT để rửa tiền.
Tại các nền kinh tế mất kiểm soát và rơi vào tình trạng siêu lạm phát như Argentina và Thổ Nhĩ Kỳ, USDT cũng trở thành lifeline, giúp người dân thực hiện các khoản thanh toán hàng ngày và bảo vệ khoản tiết kiệm của họ.
USDT có thể được coi là sản phẩm đầu tiên thành công trong thế giới thực từ cuộc cách mạng tiền mã hóa bắt đầu hơn một thập kỷ trước. Nó đã khiến công ty đứng sau trở nên cực kỳ giàu có. Tether nắm giữ tài sản trị giá 120 tỷ USD, chủ yếu là trái phiếu kho bạc Mỹ không rủi ro, cùng các vị thế Bitcoin và vàng. Năm ngoái, Tether thu về 6,2 tỷ USD lợi nhuận, cao hơn 700 triệu USD so với lợi nhuận của BlackRock – công ty quản lý tài sản lớn nhất toàn cầu.
Paolo Ardoino, Giám đốc điều hành Tether
Giám đốc điều hành Tether Paolo Ardoino tuyên bố hồi đầu năm rằng, mặc dù số nhân viên chưa đến 100 người, nhưng lợi nhuận trên mỗi nhân viên của công ty cao hơn bất kỳ doanh nghiệp nào khác.
Ardoino cho biết trong một thông cáo báo chí tháng 5 rằng, Tether mong muốn "xây dựng một hệ thống tài chính toàn cầu công bằng hơn, liên kết tốt hơn và dễ tiếp cận hơn". Ông khẳng định có hơn 300 triệu người đang sử dụng USDT.
Washington có thể cắt đứt đối thủ khỏi đồng đô la Mỹ – và từ đó cắt đứt họ khỏi phần lớn hệ thống thương mại toàn cầu – bởi mọi giao dịch đô la đều phải đi qua các ngân hàng chịu sự giám sát của Mỹ. Tuy nhiên, Tether đang phá vỡ quyền lực này.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Wally Adeyemo nói với tờ Wall Street Journal: "Chúng ta cần một khung giám sát ngăn không cho các nhà cung cấp stablecoin ổn định bằng đô la ngoài khơi vi phạm quy định của chúng ta." Adeyemo đặc biệt đề cập đến Tether khi ra điều trần trước Quốc hội vào tháng 4.
Wall Street Journal đã phỏng vấn người dùng Tether, các nhà nghiên cứu và quan chức chính phủ, đồng thời xem xét dữ liệu giao dịch giữa các trung gian, hồ sơ tòa án, hồ sơ công ty và dữ liệu blockchain.
Tether không phản hồi yêu cầu bình luận. Công ty cho biết trong tháng 5 rằng họ đang hợp tác với cơ quan thực thi pháp luật, nâng cấp hệ thống giám sát giao dịch nhằm ngăn chặn các hoạt động bất hợp pháp. Tether nói rằng họ tự nguyện đóng băng các ví tiền mã hóa được dùng để chuyển tiền liên quan đến các thực thể bị trừng phạt. Ardoino cho biết Tether đang áp dụng "một cách tiếp cận chủ động để bảo vệ hệ sinh thái khỏi các hoạt động phi pháp".
Cơ chế hoạt động của USDT
Công ty đứng sau USDT, Tether Holdings, phát hành tiền ảo cho một nhóm khách hàng trực tiếp được lựa chọn (chủ yếu là các công ty giao dịch), những khách hàng này gửi đô la Mỹ thật vào sàn giao dịch. Tether dùng số đô la này để mua tài sản (chủ yếu là trái phiếu kho bạc Mỹ) nhằm đảm bảo giá trị của USDT.
Sau khi lưu hành, USDT có thể được trao đổi trên các sàn giao dịch và môi giới địa phương với các token khác hoặc tiền tệ truyền thống. Ví dụ, tại Iran, một sàn giao dịch tiền mã hóa tên là TetherLand cho phép người Iran đổi rial sang USDT.
Tether xác minh danh tính của các khách hàng trực tiếp, nhưng thị trường thứ cấp rộng lớn lại không chịu sự quản lý. Những đồng tiền này có thể di chuyển gần như tức thì giữa các ví điện tử. Một báo cáo của Liên Hợp Quốc hồi tháng 1 năm nay cho biết USDT là lựa chọn "ưu tiên hàng đầu" cho việc rửa tiền tại Đông Nam Á.
Một máy ATM tiền mã hóa tại Batumi, Georgia hỗ trợ Tether
Tether cho biết họ có thể theo dõi mọi giao dịch trên sổ cái blockchain công khai và có khả năng đóng băng hoặc hủy bỏ USDT trong bất kỳ ví nào.
Nhưng việc đóng băng ví giống như trò chơi đánh chuột chui. Theo dữ liệu từ nhà cung cấp dữ liệu mã hóa ChainArgos, từ năm 2018 đến tháng 6 năm nay, Tether đã đưa 2.713 ví vào danh sách đen trên hai blockchain phổ biến nhất, các ví này từng nhận tổng cộng khoảng 153 tỷ USD. Trong số tiền khổng lồ này, Tether chỉ có thể đóng băng 1,4 tỷ USD, vì phần còn lại đã được rút đi.
Giancarlo Devasini, người sáng lập Tether, tạo ra USDT vào năm 2014. Ban đầu, mức độ chấp nhận stablecoin này rất thấp, William Quigley – nhà đầu tư trong đội ngũ sáng lập – cho biết việc kiếm lời từ hàng tỷ đô la tích lũy chỉ là "ảo tưởng".
Theo những người am hiểu, ông và các đồng sáng lập khác sớm bán cổ phần cho Devasini. Kể từ đó, Devasini luôn là người điều hành Tether. Hồ sơ công ty cho thấy tỷ phú kín tiếng này sống trong một biệt thự hiện đại tại Roquebrune-Cap-Martin, vùng đất enclavé ở Riviera, Pháp. Người đồng hương Ý của Devasini, Ardoino, trở thành người phát ngôn của Tether.
Sự bùng nổ lớn của Tether diễn ra trong giai đoạn thị trường tăng trưởng 2020-2021, khi các trader dùng USDT như tài sản định giá để mua bán. Giá trị vốn hóa thị trường của USDT nhanh chóng tăng từ 4 tỷ USD lên gần 80 tỷ USD.
Mọi người đều có thể sử dụng đô la Mỹ
Venezuela, bị cô lập tài chính do các biện pháp trừng phạt của Mỹ và quản lý kinh tế nội bộ kém, đã trở thành thị trường sẵn sàng cho USDT.
Năm 2020, chính quyền Tổng thống Nicolás Maduro bị bao vây khi Mỹ áp đặt các biện pháp chống lại công ty dầu mỏ nhà nước Petróleos de Venezuela (PdVSA). Cùng tháng 10 năm đó, nghị viện của Maduro thông qua đạo luật "chống phong tỏa", cho phép chính phủ sử dụng tiền mã hóa để bảo vệ các giao dịch của mình.
Theo những người am hiểu PdVSA, PdVSA bắt đầu yêu cầu thanh toán bằng USDT cho việc vận chuyển dầu. Các đơn đặt hàng mua hàng do PdVSA ủy quyền thường hướng dẫn người mua gửi USDT đến một địa chỉ ví cụ thể. Một phương thức khác là trung gian giao tiền mặt đổi lấy USDT, rồi nạp các token này vào thẻ du lịch đã nạp trước, giúp người dùng chi tiêu bằng tiền mã hóa.
Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro thông qua đạo luật cho phép chính phủ sử dụng tiền mã hóa trong giao dịch
Việc PdVSA sử dụng rộng rãi USDT gây thêm một hệ quả: các trung gian bán hàng không hoàn trả doanh thu dầu mỏ về chính phủ mà chiếm đoạt tiền, dẫn đến một vụ bê bối khiến Bộ trưởng Dầu mỏ phải từ chức.
Rafael Ramírez, cựu Bộ trưởng Dầu mỏ dưới thời Maduro, nói trong một cuộc phỏng vấn: "Việc sử dụng tiền mã hóa này chỉ làm gia tăng tham nhũng nghiêm trọng."
Chính phủ Venezuela không phản hồi yêu cầu bình luận. Bộ trưởng Tư pháp nước này tháng 4 cho biết việc trung gian dùng tiền mã hóa khiến tiền "bị đánh cắp mà cơ quan chức năng không thể phát hiện".
Đối với người dân Venezuela bình thường, USDT cũng trở thành lifeline. Lạm phát lên tới 200 triệu phần trăm khiến tiết kiệm bằng đồng bolivar tan thành mây khói. Kiểm soát ngoại hối khiến việc chuyển tiền ra nước ngoài qua ngân hàng trở nên bất khả thi.
Guillermo Goncalvez, 30 tuổi, một cử nhân tại Caracas, điều hành nền tảng El Dorado, cung cấp dịch vụ giao dịch USDT ngang hàng, kết nối trực tiếp người mua và người bán cho người Venezuela.
El Dorado có hơn 150.000 người dùng, họ chỉ phải trả phí rất nhỏ so với các công ty kiều hối truyền thống: các cửa hàng địa phương đổi doanh thu hàng ngày sang USDT, người di cư Venezuela gửi USDT về cho gia đình, các freelancer nhận lương bằng USDT.
Goncalvez nói: "USDT là đô la kỹ thuật số dành cho mọi người Venezuela."
Số tiền đủ để chất đầy một chiếc máy bay
Theo báo cáo trước đây của Wall Street Journal, USDT là kênh thanh toán quan trọng tại Nga.
Năm nay, một trung tâm nghiên cứu được chính phủ Nga hậu thuẫn đã soạn thảo một báo cáo mật, cho biết USDT là một trong những cách phổ biến nhất để các nhà nhập khẩu đổi ruble sang ngoại tệ. Một số tổ chức lớn cũng tham gia: theo một bản giới thiệu công ty công bố tháng 6, ngân hàng Rosbank của Nga cung cấp dịch vụ chuyển tiền USDT cho khách hàng để thanh toán cho các nhà cung cấp nước ngoài. Người phát ngôn của Rosbank không phản hồi yêu cầu bình luận.
USDT cũng là loại tiền ưa thích của tầng lớp tinh hoa Nga.
Một môi giới tên Ekaterina Zhdanova trong các tin nhắn trò chuyện Telegram năm 2022 và 2023 nói với đồng nghiệp rằng bà đang sắp xếp các giao dịch lớn đổi ruble sang USDT cho khách hàng. Dữ liệu blockchain cho thấy các ví kỹ thuật số của khách hàng mà Zhdanova đề cập đã chuyển hơn 350 triệu USD USDT.
Zhdanova, 38 tuổi, sinh ra tại một ngôi làng ở Siberia, điều hành một công ty dịch vụ hỗ trợ người giàu Nga xin thị thực nước ngoài; bà cũng điều hành một công ty du lịch tổ chức các chuyến du thuyền sang trọng. Chồng cũ của bà là phó chủ tịch cấp cao của một tỷ phú bất động sản Nga.
Chiến tranh Nga-Ukraine và các biện pháp trừng phạt sau đó khiến nhu cầu dịch vụ của bà tăng vọt.
Theo các tin nhắn Telegram, hai tháng sau khi chiến tranh nổ ra, Zhdanova chuyển một yêu cầu từ khách hàng đến một nhóm các nhà giao dịch tiền mã hóa lớn tại Nga. Bà nói rằng khách hàng muốn mua khoảng 10 triệu USD USDT mỗi tháng, tổng cộng 300 triệu USD, đổi lấy tiền mặt được giao tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất hoặc Thổ Nhĩ Kỳ.
Sau khi tìm được nhà giao dịch đồng ý thực hiện giao dịch, Zhdanova nói với họ rằng bà có thể phối hợp thu thập tiền mặt.
Bà nói: "Họ sẽ dùng máy bay để lấy tiền mặt."
Đầu năm ngoái, Bộ Tài chính Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt lên Zhdanova, cáo buộc bà chuyển tài sản cho các tỷ phú chưa được nêu tên. Những người am hiểu cho biết cảnh sát Pháp đã tạm giữ bà tại một sân bay ở Pháp, trong khuôn khổ một cuộc điều tra rửa tiền khác của Pháp. Hiện bà vẫn đang bị giam giữ. Luật sư của Zhdanova từ chối bình luận.
"Everything. Everywhere."
Tether hiện đang đầu tư vào các startup sử dụng USDT cho các giao dịch thanh toán hàng ngày. Càng nhiều người dùng bị thu hút bởi Tether, công ty càng phải phát hành thêm USDT.
Tại Tbilisi, Georgia – điểm đến phổ biến của người di cư Nga – biểu tượng màu xanh lá hình tròn với chữ "T" của Tether phát sáng bên ngoài các tiệm đổi tiền tối tăm. Các máy ATM quảng cáo rằng người dùng có thể gửi stablecoin.
Biểu tượng Tether xuất hiện bên ngoài một cửa hàng ở Tbilisi, Georgia
Giám đốc điều hành Tether Ardoino đã đến thăm Georgia năm ngoái và đề xuất với các quan chức chính phủ về việc giúp phát triển nền kinh tế mã hóa địa phương. Họ ký một thỏa thuận hợp tác, theo Ardoino, sẽ biến quốc gia thuộc Liên Xô cũ này thành một trung tâm thanh toán sôi động. Theo Cơ quan Đổi mới Georgia, Tether đã đầu tư 25 triệu USD vào các startup địa phương.
Công ty được Tether ưu tiên đầu tư, CityPay.io, đã triển khai hệ thống thanh toán bằng USDT cho hàng ngàn doanh nghiệp tại Georgia. Các khách sạn như Radisson Blu Iveria ở trung tâm Tbilisi đều có thiết bị đầu cuối của CityPay; công ty này cũng hợp tác với một doanh nghiệp bất động sản địa phương để hỗ trợ mua căn hộ cao cấp bằng USDT.
CityPay cũng cung cấp dịch vụ thanh toán quốc tế bằng USDT cho doanh nghiệp, theo Eralp Hatipoglu, CEO tại Thổ Nhĩ Kỳ của CityPay, tổng giá trị thanh toán hàng tháng đạt tới 50 triệu USD. Ông nói rằng áp lực từ Mỹ lên hệ thống ngân hàng toàn cầu đã tạo ra những cơ hội mới này. Ông cho biết các doanh nghiệp xuất khẩu từ Thổ Nhĩ Kỳ sang Georgia bị các ngân hàng đại lý kiểm tra gắt gao, và việc chuyển tiền điện tử mất vài ngày.
Hội nghị mã hóa do Tether tài trợ diễn ra tại Tbilisi, Georgia
Trang web của CityPay tuyên bố "giao dịch 100% ẩn danh", nhưng Hatipoglu nói rằng họ xác minh danh tính khách hàng theo danh sách trừng phạt và không chấp nhận doanh nghiệp Nga.
Tether cho biết mục tiêu là mở rộng CityPay sang các thị trường mới nổi khác. Tháng 6 năm nay, tại một hội nghị tiền mã hóa được tổ chức trong một tòa nhà chọc trời ở Tbilisi (do Tether tài trợ), người phụ trách mở rộng của Tether đã tham dự, các băng-rôn quảng bá việc sử dụng USDT trên CityPay cho các giao dịch hàng ngày. Khách mời xếp hàng để dùng USDT mua cà phê.
"Thanh toán bằng USDT," một biển hiệu viết, "Everything. Everywhere."
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
