Giải mã Vessel Finance: Được Sequoia và các tổ chức nổi tiếng khác đầu tư 10 triệu USD, DEX được hỗ trợ bởi ZK có điểm gì nổi bật?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Giải mã Vessel Finance: Được Sequoia và các tổ chức nổi tiếng khác đầu tư 10 triệu USD, DEX được hỗ trợ bởi ZK có điểm gì nổi bật?
Trong một thị trường đã có rất nhiều DEX, tại sao vẫn cần thêm một sàn giao dịch mới như Vessel?
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: TechFlow
Giao dịch là nhịp đập của toàn bộ thế giới tiền mã hóa, và mảng DEX hỗ trợ nhu cầu giao dịch luôn thu hút những người chơi mới.
Ngày 8 tháng 8, sàn giao dịch phi tập trung (DEX) Vessel Finance vận hành bởi ZK đã thông báo huy động thành công 10 triệu USD, thu hút sự tham gia đầu tư từ Sequoia Capital, đồng sáng lập Scroll Sandy Peng và Ye Zhang, Quỹ Avalanche, Quỹ Algorand, IMO Ventures, Folius Ventures, Incuba Alpha cùng một nhóm nhà đầu tư thiên thần.
Dữ liệu từ DefiLlama cho thấy hiện tại thị trường DEX rất đông đúc, với hơn 1.000 DEX lớn nhỏ, trong đó có hơn 20 dự án có TVL vượt 100 triệu USD.
Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt như vậy, Vessel Finance dựa vào điều gì để nổi bật? Công nghệ ZK thường được dùng trong các dự án hạ tầng, còn khi áp dụng vào DEX sẽ mang lại cải tiến nào?
Tại sao chúng ta vẫn cần một DEX mới?
Trong một thị trường đã tồn tại hàng loạt DEX, tại sao lại cần thêm một nền tảng giao dịch mới như Vessel?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần xem xét thực trạng và những hạn chế hiện tại của hệ sinh thái DEX.
Những hạn chế của DEX hiện nay:
-
Nút cổ chai hiệu suất:
Hầu hết các DEX hiện nay đều xây dựng trên các chuỗi công cộng chính như Ethereum, do đó bị giới hạn bởi năng lực xử lý của lớp cơ sở hạ tầng blockchain. Mặc dù các giải pháp Layer 2 đã nâng cao đáng kể tốc độ giao dịch, nhưng khi số lượng người dùng và khối lượng giao dịch tăng lên, một số L2 cũng có thể gặp phải giới hạn về khả năng mở rộng.
-
Vấn đề phí và khả năng mở rộng:
Layer 2 thực sự đã giảm đáng kể phí gas, nhưng toàn bộ hệ sinh thái vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Sự phân mảnh của L2 dẫn đến thanh khoản và nhóm người dùng bị phân tán; tương tác giữa các chuỗi vẫn có thể phát sinh chi phí cao và thời gian chờ đợi; trải nghiệm người dùng không nhất quán giữa các L2 khác nhau, làm tăng chi phí học hỏi.
-
Thanh khoản bị phân tán:
Thanh khoản không chỉ bị phân tán trên các nền tảng DEX khác nhau mà còn lan ra khắp các mạng L2. Tình trạng phân tán này có thể dẫn đến mức trượt giá (slippage) lớn, ảnh hưởng đến hiệu quả giao dịch và giá cả, đặc biệt gây ảnh hưởng rõ rệt đến những người giao dịch khối lượng lớn.
-
Trải nghiệm người dùng kém:
So với các sàn giao dịch tập trung (CEX), nhiều DEX có giao diện người dùng phức tạp, quy trình thao tác rườm rà. Với những người dùng không có nền tảng kỹ thuật, việc sử dụng DEX có thể tạo ra rào cản khá cao.
Trước những thách thức dai dẳng này, Vessel đã đưa ra một tầm nhìn đầy tham vọng: không chỉ giải quyết các vấn đề hiện tại của DEX (bao gồm cả những DEX xây dựng trên L2), mà còn cung cấp một giải pháp toàn diện và hiệu quả hơn cho toàn bộ hệ sinh thái DeFi, kết hợp ưu điểm của sàn giao dịch tập trung (CEX) và sàn giao dịch phi tập trung (DEX).
Về cách thực hiện, kế hoạch tổng thể của Vessel bao gồm:
-
Xây dựng một nền tảng Layer 3 thống nhất, Vessel hướng tới tích hợp ưu điểm của các L2 khác nhau, cung cấp cho người dùng môi trường giao dịch "tất cả trong một".
-
Sử dụng L3 vàZK để giảm chi phí giao dịch xuống mức thấp hơn cả các giải pháp L2 hiện tại.
-
Nâng cao khả năng mở rộng và tập trung thanh khoản, bằng cách tập hợp thanh khoản từ nhiều nguồn, cung cấp khả năng khám phá giá tốt hơn và mức trượt giá thấp hơn.
-
Tận dụng tinh hoa tính dễ sử dụng của CEX để cung cấp giao diện người dùng thống nhất và trực quan.
Quy trình hoạt động cốt lõi của Vessel Finance
Xét về mặt kỹ thuật, giao thức Vessel có thể được coi là một máy trạng thái, bao gồm trạng thái người dùng (tài khoản, lệnh, số dư, v.v.) và trạng thái hệ thống (thời gian, oracle giá cả, v.v.).
Mỗi khi người dùng gửi yêu cầu, hệ thống sẽ thực hiện một loạt thao tác để cập nhật các phần tử cụ thể của trạng thái hiện tại.
Khó hiểu? Nếu hình dung Vessel giống như một hệ thống kho bạc ngân hàng, thì mỗi giao dịch tương đương với một lần "cập nhật trạng thái" của hệ thống kho bạc này. Việc cập nhật này bao gồm thay đổi số dư tài khoản người dùng, thay đổi trạng thái lệnh, thậm chí là biến động nhỏ của giá thị trường.
Trong các hệ thống blockchain truyền thống, mỗi cập nhật nhỏ như vậy đều cần được thực hiện trên chuỗi, dẫn đến phí gas cao và tốc độ xử lý chậm. Nhưng ở Vessel, những cập nhật trạng thái này được hoàn tất hiệu quả bên ngoài chuỗi, sau đó sử dụng công nghệ chứng minh ZK để xác minh tính đúng đắn của các cập nhật này trên chuỗi.
Ví dụ, giả sử trong vòng 5 phút, hệ thống xử lý 10.000 giao dịch tương tự. Khi kết thúc 5 phút, Vessel sẽ tạo ra một chứng minh ZK, chứng minh này có thể thuyết phục bất kỳ ai rằng: "Trong 5 phút qua, đã xảy ra 10.000 giao dịch, tất cả đều hợp lệ và trạng thái cuối cùng của hệ thống là chính xác." Chứng minh này có thể được xác minh nhanh chóng trên chuỗi, nhờ đó nâng cao đáng kể hiệu quả và khả năng mở rộng của toàn bộ hệ thống.
Cụ thể hơn, quy trình hoạt động của Vessel liên quan đến ba thành phần chính: Trình sắp xếp (Sequencer), Người chứng minh (Prover) vàHợp đồng thông minh. Ba thành phần này phối hợp theo từng bước để hoàn tất công việc nói trên.
Bước 1: Trình sắp xếp (Sequencer):
Khi người dùng gửi yêu cầu giao dịch, yêu cầu này trước tiên được xử lý bởi trình sắp xếp. Trình sắp xếp là một động cơ thực thi giao dịch, có khả năng xử lý yêu cầu tức thì, nhanh như máy chủ của một sàn giao dịch tập trung. Đồng thời, nó cũng tạo ra một hành trình thực thi (execution trace), dùng cho người chứng minh tạo chứng minh SNARK sau này.
Ví dụ, khi người dùng gửi một yêu cầu giao dịch (ví dụ muốn mua 100 token), trình sắp xếp sẽ xử lý ngay lập tức. Nó không chỉ ghi lại chi tiết giao dịch mà còn ghi lại vị trí của giao dịch này trong hàng đợi, thời gian gửi, v.v. Những bản ghi chi tiết này tạo thành "hành trình thực thi".
Bước 2: Người chứng minh (Prover):
Người chứng minh chịu trách nhiệm tạo chứng minh cho các thao tác của máy trạng thái. Nó chạy giao thức ZKP, tạo ra chứng minh dựa trên hành trình thực thi từ trình sắp xếp. Quá trình này đảm bảo mọi thao tác tuân thủ quy tắc nhất định, ngăn chặn việc tạo hoặc chuyển tiền trái phép.
Trong hệ thống Vessel, người chứng minh sẽ kiểm tra tất cả các giao dịch do trình sắp xếp xử lý. Ví dụ, nó xác minh rằng người dùng A thực sự có đủ số dư để mua 100 token, giá giao dịch phù hợp với giá thị trường hiện tại, v.v. Sau đó, nó sẽ tạo ra một chứng minh toán học, chứng minh này có thể khẳng định với bất kỳ ai rằng: "Đúng, các giao dịch này đều chính xác, không có thao tác vi phạm nào."
Bước 3:Hợp đồng thông minh:
Hợp đồng thông minh bao gồm một bộ xác minh (verifier) và một kho lưu ký (vault). Khi người chứng minh tạo ra chứng minh SNARK, nó sẽ được gửi đến hợp đồng thông minh. Bộ xác minh sẽ kiểm tra chứng minh này để xác nhận tính hợp lệ của thay đổi trạng thái. Đồng thời, kho lưu ký nắm giữ tài sản người dùng, chỉ cho phép di chuyển tài sản khi nhận được chứng minh hợp lệ. Cơ chế này đảm bảo mọi giao dịch đều được ủy quyền và an toàn.
Ví dụ, nếu chứng minh cho thấy người dùng A đã mua thành công 100 token, hợp đồng thông minh sẽ trừ số tiền tương ứng khỏi tài khoản người dùng A và cộng thêm 100 token vào số dư của anh ta.
ZK và VAELOB: Kết hợp sổ lệnh và AMM
Công nghệ chứng minh không kiến thức (ZK) đóng vai trò then chốt trong quy trình hoạt động của Vessel:
Bằng cách sử dụng ZKP gọn nhẹ, Vessel có thể chuyển đổi quá trình tính toán phức tạp thành những chứng minh dễ dàng kiểm tra. Điều này cho phép hệ thống xử lý hàng loạt yêu cầu người dùng, tính toán thay đổi trạng thái bên ngoài chuỗi, rồi tạo ra chứng minh để xác nhận tính đúng đắn. Cách này nâng cao đáng kể hiệu quả và khả năng mở rộng trong xử lý giao dịch.
Công nghệ ZKP đảm bảo mỗi giao dịch đều hợp lệ mà không cần tiết lộ chi tiết cụ thể của giao dịch đó. Điều này không chỉ bảo vệ quyền riêng tư của người dùng mà còn duy trì tính bảo mật tổng thể của hệ thống. Như khẩu hiệu của Vessel: "Đừng tin, hãy xác minh" (Don't Trust, Verify).
Hệ thống ZK của Vessel còn hỗ trợ thao tác đa chuỗi, giúp việc chuyển tài sản và giao dịch giữa các mạng blockchain khác nhau trở nên an toàn và hiệu quả hơn.
Ngoài ra, một đổi mới đáng chú ý khác của Vessel là sổ lệnh giới hạn nhúng AMM có thể xác minh (Verifiable AMM-Embedded Limit Order Book - VAELOB).
Đây là công nghệ cốt lõi của nền tảng Vessel, khéo léo kết hợp ưu điểm của sổ lệnh truyền thống và nhà tạo lập thị trường tự động (AMM), đồng thời đảm bảo tính có thể xác minh trong suốt quá trình giao dịch.
Cụ thể làm thế nào? Dưới đây là phần giải thích đơn giản hơn:
Sàn giao dịch tập trung (CEX) truyền thống giống như một phòng giao dịch chứng khoán sôi động, nơi có nhiều nhà giao dịch lớn tiếng hô giá mua/bán và khối lượng. Đây là mô hình sổ lệnh, trực quan và hiệu quả, nhưng đòi hỏi sự tin tưởng cao vào tổ chức trung tâm.
Còn sàn giao dịch phi tập trung (DEX) thì giống một chiếc máy bán hàng tự động. Bạn bỏ vào một loại token, chiếc máy sẽ tự động tính toán theo công thức đã định sẵn và đưa cho bạn loại token khác. Đây là mô hình AMM, phi tập trung và minh bạch, nhưng có thể kém hiệu quả và dễ chịu ảnh hưởng bởi trượt giá.
VAELOB giống như việc đặt chiếc máy bán hàng tự động (AMM) ấy vào giữa sàn giao dịch (sổ lệnh), đồng thời phát cho mỗi người một chiếc kính đặc biệt để có thể kiểm tra và xác minh cách vận hành của máy bất cứ lúc nào.
Cụ thể hơn:
-
Giữ lại tính trực quan và hiệu quả của sổ lệnh truyền thống
-
Tích hợp đặc tính thanh khoản và tự động hóa của AMM
-
Đảm bảo tính có thể xác minh của toàn bộ quá trình thông qua công nghệ chứng minh không kiến thức
Chúng ta hãy dùng một ví dụ đơn giản để hiểu rõ hơn:
Giả sử Alice muốn mua 1 ETH, giá thị trường hiện tại là 3.810 USD.
a) Trong sổ lệnh truyền thống, hệ thống sẽ tìm lệnh bán gần giá này nhất.
b) Trong VAELOB, hệ thống không chỉ khớp lệnh của người dùng mà còn tận dụng thanh khoản từ các nhóm thanh khoản AMM. Ví dụ:
0,7 ETH có thể đến từ lệnh bán giá 3.800 USD (trong đó 0,4 ETH từ nhóm thanh khoản AMM, 0,3 ETH từ người dùng khác), phần còn lại 0,3 ETH có thể đến từ lệnh bán của nhóm thanh khoản AMM ở giá 3.801 USD
c) Khi lệnh của nhóm thanh khoản AMM được khớp, nó sẽ tự động đặt lệnh mới tại các điểm giá liền kề, duy trì thanh khoản thị trường.
Lợi ích của cách làm này bao gồm:
a) Hiệu quả vốn: Nhà cung cấp thanh khoản có thể chọn cung cấp thanh khoản trong khoảng giá cụ thể, tương tự Uniswap V3 nhưng linh hoạt hơn.
b) Khám phá giá tốt hơn: Kết hợp tính tức thời của sổ lệnh và thanh khoản liên tục của AMM.
c) Giảm trượt giá: Thông qua quản lý chính xác các điểm giá và khoảng giá, giảm tác động về giá khi giao dịch khối lượng lớn.
d) Minh bạch và có thể xác minh: Mọi thao tác đều có thể được kiểm chứng thông qua chứng minh không kiến thức, nâng cao độ an toàn và niềm tin.
e) Thân thiện với người dùng: Người giao dịch có thể đặt lệnh như trên sàn giao dịch truyền thống, đồng thời tận hưởng lợi thế phi tập trung của DEX.
Lộ trình và cơ hội tham gia
Hiện tại Vessel vẫn đang ở giai đoạn mạng thử nghiệm alpha đóng, nhưng tài khoản Twitter chính thức cho biết mainnet sắp ra mắt.
Trong bối cảnh huy động được khoản tài trợ lớn, việc sớm tham gia mạng thử nghiệm để tương tác có thể là một lựa chọn không tồi; hiện người dùng có thể truy cập tại đây để đăng ký vào danh sách chờ mạng thử nghiệm, và chỉ có thể tham gia tương tác sau khi nhận được mã mời.
Sau khi có mã mời và đăng nhập vào giao diện sản phẩm, người dùng có thể thực hiện nhiều thao tác như thiết lập ví, chuyển mạng, nạp tiền, gửi tiền, giao dịch và rút tiền, quy trình này không khác biệt nhiều so với các DEX thông thường.
Lộ trình cho thấy mainnet của dự án sẽ ra mắt vào quý 3, đồng thời sẽ phát triển thêm các tính năng như DEX phái sinh vĩnh viễn, tập trung thanh khoản, phi tập trung hóa trình sắp xếp, v.v.
Thị trường DEX ngày càng cạnh tranh gay gắt, các yếu tố như phần thưởng hấp dẫn, chi phí giao dịch thấp, cặp giao dịch phong phú và tính bảo mật sẽ là chìa khóa giúp dự án nổi bật; Vessel sẽ thể hiện như thế nào, vẫn cần tiếp tục theo dõi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
