Tác giả: hyperstructured.greg
Biên dịch: Alex Liu, Foresight News
Công ty cơ sở hạ tầng ZK RISC Zero vừa huy động được 40 triệu USD đã chính thức ra mắt zkVM 1.0 vào hôm nay — phiên bản sẵn sàng cho sản xuất của zkVM phổ thông. Bây giờ đã có ứng cử viên trong lĩnh vực zkVM có thể đưa vào sử dụng thực tế, nhưng phần lớn mọi người có lẽ thường nghe thấy cụm từ “zkEVM”, còn lại thì không hiểu rõ "zkVM" khác biệt một chữ kia là gì. Bài viết này giới thiệu ưu điểm của tập lệnh mà đa số zkVM lựa chọn; để biết thêm thông tin về zkVM, bạn có thể tham khảo bài viết này.
zkVM mang tính phổ quát cao hơn zkEVM, mở ra khả năng viết chương trình bằng ngôn ngữ phổ thông và mã hóa ngoài thư viện Solidity, hiện tại đã trở thành lĩnh vực thu hút sự chú ý. Các dự án hàng đầu như RISC Zero, Succinct, Lita, và jolt do a16z phát triển đều dựa trên tập lệnh RISC-V. Vậy RISC-V có lợi thế gì? Vì sao tương lai của zkVM sẽ dựa trên kiến trúc RISC-V? Vì sao @rv_inc đang xây dựng công cụ nhằm cho phép kiểm chứng hình thức ở cấp độ RISC-V?
Tập lệnh RISC-V chủ yếu có những ưu điểm sau:
Kiến trúc mở và có thể mở rộng:
RISC-V là một kiến trúc tập lệnh (ISA) tiêu chuẩn mở, có thể sử dụng miễn phí cho mọi mục đích, đồng thời rất linh hoạt và dễ tùy chỉnh. Điều này cho phép các nhà phát triển zkVM tối ưu hóa kiến trúc riêng cho việc tạo bằng chứng, cải thiện hiệu suất và hiệu quả. Vì sao Linux chiếm thị phần lớn nhất trong hệ thống máy chủ? Hai chữ “miễn phí” thực sự rất quan trọng!
Tính mô-đun và linh hoạt:
Tính chất mô-đun của RISC-V giúp các nhà phát triển zkVM chỉ cần triển khai những chức năng cần thiết, tránh đi sự phức tạp và chi phí không đáng có. Lợi ích của mô-đun đã được nhấn mạnh quá nhiều trong chu kỳ này rồi, nên ở đây không cần nói thêm.
Chuẩn hóa và hỗ trợ hệ sinh thái:
RISC-V sở hữu hệ sinh thái phát triển nhanh chóng với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các công cụ như trình biên dịch và bộ gỡ lỗi. Ví dụ, @rv_inc đang xây dựng công cụ kiểm chứng hình thức dành riêng cho tập lệnh RISC-V. Một hệ sinh thái phát triển nhanh đồng nghĩa với không gian đổi mới rộng lớn, đôi khi còn tạo ra hiệu ứng cộng hưởng “một mũi tên trúng hai đích”.
Hiệu quả trong việc tạo và xác minh bằng chứng:
Thiết kế đơn giản của RISC-V góp phần thực hiện hiệu quả hơn các thuật toán phức tạp liên quan đến bằng chứng không kiến thức. Bằng cách tận dụng kiến trúc tập lệnh RISC-V, "zkVM" có thể đạt hiệu suất tốt hơn về tốc độ và sử dụng tài nguyên — điều cực kỳ quan trọng đối với việc tổng hợp bằng chứng.
Bảo mật và kiểm chứng hình thức:
Kiến trúc rõ ràng và được định nghĩa chặt chẽ của RISC-V khiến việc áp dụng các kỹ thuật kiểm chứng hình thức trở nên dễ dàng hơn, điều này rất quan trọng để đảm bảo tính an toàn và đúng đắn của zkVM. Nhờ dùng RISC-V, các nhà phát triển có thể tận dụng các công cụ và phương pháp kiểm chứng hình thức để xây dựng zkVM an toàn hơn.
Tương thích đa nền tảng:
Khả năng tương thích của RISC-V với nhiều nền tảng phần cứng khác nhau (bao gồm X86, x64 và ARM – tức là các thiết bị phổ biến như Windows, Mac và nhiều thiết bị điện tử đơn giản) có nghĩa là zkVM có thể được triển khai trên phạm vi rộng. Sự linh hoạt này là then chốt để thúc đẩy việc áp dụng rộng rãi các giải pháp tổng hợp bằng chứng, vì nó cho phép tích hợp liền mạch vào các hệ thống khác nhau.
Tính phổ quát về ngôn ngữ:
RISC-V không tích hợp sẵn khái niệm địa chỉ ví hay cấu trúc blockchain nào cả. Tập lệnh này chủ yếu bao gồm các toán tử di chuyển dữ liệu giữa các vị trí bộ nhớ và thực hiện các phép toán học trên dữ liệu. Đồng thời, so với EVM, máy mô phỏng RISC-V ở tầng thấp hơn cho phép lập trình viên viết chương trình cho zkVM bằng các ngôn ngữ như Rust, C/C++ và Go. Điều đó có nghĩa là các lập trình viên zkVM có thể sử dụng các thư viện liên quan đã được phát triển bởi cộng đồng ngôn ngữ đó, ví dụ như các thư viện Rust dành cho Solana.
Trong bối cảnh khái niệm “tính toán phổ quát” ngày càng trở nên nóng hổi, zkVM sẽ tạo ra tia lửa nào trong cuộc đua khốc liệt giữa các máy ảo (MoveVM, SVM, EVM, zkEVM...)? Liệu nó có thể đạt được mức độ áp dụng đáng kể và khẳng định được vị thế? Người tiên phong đầu tiên – RISC Zero – đã xuất hiện rực rỡ, phần còn lại hãy để thời gian trả lời.
@youfelll
