Suy ngẫm lại tính lập trình của Bitcoin - Đối tác Pantera
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Suy ngẫm lại tính lập trình của Bitcoin - Đối tác Pantera
Bitcoin chắc chắn sẽ đi theo con đường riêng của mình, nhưng rõ ràng là một không gian thiết kế mới đã mở ra cho các nhà phát triển Bitcoin.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Franklin Bi, Đối tác tại Pantera Capital
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Bitcoin là tài sản bị bỏ qua nhất trên thế giới. Nếu tôi nói với bạn rằng có một tài sản sở hữu những đặc điểm sau:
-
Vốn hóa thị trường 900 tỷ USD (cao hơn Visa 60%)
-
Khối lượng giao dịch hàng ngày đạt 26 tỷ USD (nhiều hơn Apple 250%)
-
Độ biến động hàng năm 50% (thấp hơn Tesla 20%)
-
Hơn 220 triệu người nắm giữ trên toàn cầu (chỉ có 6 quốc gia có dân số vượt quá 220 triệu)
Và tài sản này đã bị các tổ chức tài chính "hàng đầu" của thế giới phớt lờ và loại trừ suốt mười năm? Với quy mô như vậy, liệu một quỹ ETF có làm bạn hài lòng?
Không. Xét theo quy mô vốn có của nó, Bitcoin vẫn là một trong những tài sản được phục vụ kém và tài chính hóa thấp nhất thế giới.
Bitcoin là một trong những tài sản độc đáo nhất trong hệ sinh thái tiền mã hóa. Vốn hóa thị trường và khối lượng giao dịch của nó lớn gấp khoảng 2,5 lần so với Ethereum. Mạng lưới Bitcoin hoạt động như một Fort Knox kỹ thuật số (Fort Knox là nơi lưu trữ vàng quốc gia tại Mỹ). Bitcoin là một pháo đài với sức mạnh tính toán cao gấp 500 lần siêu máy tính nhanh nhất thế giới. Bitcoin có hơn 200 triệu người nắm giữ toàn cầu, trong khi Ethereum - xếp thứ hai - chỉ có khoảng 14 triệu. Bitcoin vẫn tồn tại biệt lập giữa đại dương pháp lý mờ ám, nhưng đã được công nhận, phân loại và xem như một hàng hóa kỹ thuật số.
Nếu hệ thống tài chính Phố Wall không xây dựng cho Bitcoin, thì Bitcoin phải tự xây dựng hệ thống tài chính cho chính mình.
Nếu công nghệ blockchain có thể giúp những người không có tài khoản ngân hàng tiếp cận dịch vụ tài chính, thì con đường rõ ràng nhất là thông qua việc phân phối Bitcoin toàn cầu tại các khu vực như Mỹ Latinh, châu Phi và châu Á. Điều này đã bao gồm hàng triệu người. Nếu chúng ta dự đoán giá trị hàng nghìn tỷ cuối cùng sẽ chảy trên blockchain, thì không mạng nào an toàn và bền vững hơn mạng Bitcoin. Khi Bitcoin phổ biến đến hàng tỷ người dùng trở lên, họ sẽ muốn làm nhiều hơn là chỉ lưu trữ và chuyển tài sản. Tư bản và công nghệ hiếm khi đứng yên, lần này cũng vậy.
Bitcoin là một công nghệ
Cũng giống như việc Bitcoin bị bỏ qua như một tài sản, nó còn bị bỏ quên nhiều hơn nữa như một công nghệ. Về khả năng mở rộng, khả năng lập trình và sự quan tâm từ nhà phát triển, Bitcoin đang tụt hậu so với các mạng blockchain khác như Ethereum. Tôi lần đầu thử xây dựng ứng dụng trên Bitcoin là vào năm 2015, thời kỳ đầu nghiên cứu tiền mã hóa tại JPMorgan. Ngoài colored coins và sidechains, không có gì đáng để khám phá — đây là những tiền thân sơ khai của NFT và Layer 2 Rollup hiện nay.
Kết luận lúc đó là: xây dựng trên Bitcoin quá khó. Bạn có thể hỏi David Marcus, cựu chủ tịch PayPal và đồng sáng lập dự án stablecoin Diem tại Meta, hiện đang thành lập Lightspark — một công ty thanh toán Bitcoin. Gần đây, David viết trên Twitter: “Xây dựng trên Bitcoin khó gấp ít nhất 5 lần so với sử dụng các giao thức khác”.
Lời chúc phúc của Bitcoin như một đồng tiền và công nghệ cũng chính là lời nguyền rủa của nó:
-
Chống lại thay đổi: điều này vừa thể hiện sự ổn định, vừa phản ánh tính chậm chạp của Bitcoin. Việc nâng cấp Bitcoin rất khó được chấp thuận và có thể mất tới 3-5 năm để triển khai.
-
Thiết kế đơn giản: điều này làm giảm khả năng bị khai thác của Bitcoin, nhưng cũng làm giảm tính linh hoạt. Mô hình UTXO của blockchain Bitcoin rất phù hợp để ghi sổ các giao dịch thanh toán đơn giản. Nhưng vì thế, nó không tương thích với các logic phức tạp hoặc vòng lặp cần thiết cho hầu hết các ứng dụng tài chính tiên tiến hơn.
-
Thời gian tạo khối 10 phút: mạng Bitcoin duy trì thời gian hoạt động 100% kể từ năm 2013 (một thành tựu hiếm có), nhờ thời gian tạo khối 10 phút, nhưng điều này khiến nó không thể thu hút đông đảo người tiêu dùng.
Những dấu hiệu tôi thấy hôm nay cho thấy tình trạng trì trệ phát triển của Bitcoin là tạm thời, phi cấu trúc. Một hệ thống tài chính phi tập trung (DeFi) dựa trên Bitcoin có thể cuối cùng sẽ xuất hiện. Tiềm năng của nó tương đương hoặc thậm chí lớn hơn DeFi trên Ethereum ngày nay, mặc dù chúng đi theo những lộ trình tiến hóa khác nhau.
Tại sao là bây giờ?
Trong vài năm gần đây, Bitcoin đã mở ra các hướng phát triển mới:
-
Nâng cấp Taproot (tháng 11/2021): nâng cấp này mở rộng lượng dữ liệu và logic mà giao dịch Bitcoin có thể lưu trữ.
-
Ghi chú Ordinal (tháng 1/2023): một giao thức hỗ trợ Taproot, cho phép ghi dữ liệu phong phú vào từng satoshi (tổng cộng 2100 nghìn tỷ satoshi), mở ra một lớp metadata cho token không thể thay thế (NFT).
-
Token BRC-20 (tháng 3/2023): một dạng ghi chú Ordinal, cho phép triển khai, đúc và chuyển token.
Sự bùng nổ của tài sản có thể thay thế và không thể thay thế đã mở màn cho làn sóng DeFi và NFT đầu tiên trên Ethereum vào 2016-2017. Hệ sinh thái Bitcoin đang cho thấy những dấu hiệu tăng trưởng sớm tương tự. Dưới đà thúc đẩy từ ghi chú Ordinal, phí trung bình mỗi giao dịch trên Bitcoin đã tăng 20 lần vào năm 2023.
Bitcoin chắc chắn sẽ đi theo con đường riêng, nhưng rõ ràng là một không gian thiết kế mới đã mở ra cho các nhà xây dựng Bitcoin.
Các xu hướng vĩ mô lớn hơn đã gây ra sự thay đổi tâm lý trong cộng đồng Bitcoin và khơi dậy lại sự quan tâm của các nhà đầu tư Bitcoin đối với DeFi phi tập trung:
-
Việc áp dụng Layer 2: các mạng Layer 2 như Arbitrum đã thống trị hoạt động DeFi mới trên Ethereum vào năm 2023. Điều này chứng minh rằng có thể mở rộng dung lượng và khả năng lập trình của blockchain mà không cần thay đổi lớp nền tảng.
-
Sự chấp nhận từ các tổ chức truyền thống: Bitcoin đã vượt qua rào cản quản lý chính yếu nhờ sự phê duyệt ETF, đưa dòng vốn và tư duy khởi nghiệp quay trở lại hệ sinh thái của nó. BlackRock và Fidelity đang khởi động cỗ máy khổng lồ nhưng chậm rãi của Phố Wall. Các công ty giao dịch đang cố gắng tìm kiếm mọi nguồn thanh khoản Bitcoin ở biên. Điều này có thể sớm thu hút họ vào DeFi, đặc biệt là các cổng DeFi mới dành cho tổ chức như Fordefi.
-
Sự sụp đổ của các tổ chức bản địa tiền mã hóa: khi các đối thủ như FTX, BlockFi, Celsius và Genesis sụp đổ, đó là cuộc khủng hoảng tài chính bản địa tiền mã hóa. Cả một thế hệ nhà đầu tư đã mất niềm tin vào việc giao Bitcoin cho các tổ chức tài chính tập trung.
Nhìn lại, điều rõ ràng là: các bước mở khóa công nghệ và các xu hướng vĩ mô đang hội tụ, DeFi trên Bitcoin có thể đang tiến gần đến thời khắc bứt phá. Đây là lúc để nắm bắt cơ hội này.
Cơ hội trị giá 500 tỷ USD
Lợi ích từ việc hiện thực hóa DeFi trên Bitcoin là hấp dẫn. Ngoài tầm quan trọng xã hội và kinh tế, mỗi nhà xây dựng và nhà đầu tư sớm nên tự hỏi: nếu thành công thì sao? DeFi trên Bitcoin đáng giá bao nhiêu?
Ethereum, với vốn hóa khoảng 300 tỷ USD, đang gánh vác phần lớn hoạt động DeFi hiện nay. Trong lịch sử, các ứng dụng DeFi xây dựng trên Ethereum chiếm từ 8% đến 50% vốn hóa của Ethereum. Hiện tại, tỷ lệ này khoảng 25%. Uniswap, ứng dụng DeFi lớn nhất trên Ethereum, có giá trị 6,7 tỷ USD, chiếm khoảng 9% tổng giá trị tất cả các ứng dụng DeFi trên Ethereum.
Nếu DeFi trên Bitcoin đạt được tỷ lệ tương tự như trên Ethereum, chúng tôi dự đoán tổng giá trị các ứng dụng DeFi trên Bitcoin sẽ đạt 225 tỷ USD (25% vốn hóa Bitcoin). Về lâu dài, quy mô này có thể dao động từ 72 tỷ đến 450 tỷ USD (8% và 50%). Giả định này dựa trên vốn hóa hiện tại của Bitcoin không thay đổi.
Ứng dụng DeFi hàng đầu trên Bitcoin cuối cùng có thể đạt mức định giá 20 tỷ USD (2,2% vốn hóa Bitcoin), trong khoảng từ 6,5 tỷ đến 40 tỷ USD. Điều này sẽ đưa nó vào nhóm 10 tài sản có giá trị nhất trong hệ sinh thái tiền mã hóa. Bitcoin đã trở lại là một tài sản trị giá nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, nó vẫn còn tiềm năng tăng gấp 5 lần (đạt vốn hóa 5 nghìn tỷ USD).
Nhìn về tương lai
Trong ba năm qua, làn sóng tiến bộ về khả năng lập trình trên Bitcoin đang dần hình thành. Các ví dụ bao gồm: Stacks, mạng Lightning, Optimistic Rollups, ZK Rollups, Sovereign rollups, Discreet Log Contracts... Các đề xuất gần đây bao gồm Drivechains, Spiderchain và BitVM.
Nhưng giải pháp chiến thắng sẽ không chỉ dựa vào lợi thế kỹ thuật để nổi bật. Phương pháp thành công trong việc kích hoạt DeFi trên Bitcoin cần đáp ứng các điều kiện sau:
-
Tính nhất quán kinh tế với Bitcoin: bất kỳ lớp mở rộng lập trình nào trên Bitcoin cũng nên liên quan trực tiếp đến giá trị kinh tế và độ an toàn của Bitcoin. Nếu không, người dùng có thể coi nó là thù địch hoặc ký sinh trên Bitcoin. Sự nhất quán có thể thể hiện dưới dạng cầu nối BTC làm tài sản thế chấp và thanh toán phí gas trên L2. Nó cũng có thể liên quan đến việc sử dụng mạng Bitcoin để thanh toán và đảm bảo sẵn sàng dữ liệu.
-
Khả thi mà không cần thay đổi lớp nền tảng: một số giải pháp đề xuất yêu cầu hard fork hoặc soft fork Bitcoin, nghĩa là nâng cấp toàn hệ thống. Do những nâng cấp như vậy rất hiếm, chúng khó có thể trở thành ứng cử viên hàng đầu trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, một số giải pháp đáng được theo đuổi lâu dài.
-
Kiến trúc mô-đun: giải pháp chiến thắng cần đủ khả năng nâng cấp để tích hợp các tiến bộ công nghệ mới. Chúng ta đã thấy công nghệ tiên tiến nhất trong lưu ký chuỗi, thiết kế đồng thuận, máy ảo thực thi và ứng dụng zero-knowledge đang thay đổi. Những hệ thống bán đóng với ngăn xếp độc quyền sẽ không thể theo kịp.
-
Cầu nối xuyên chuỗi không cần tin cậy: việc di chuyển tài sản từ chuỗi này sang chuỗi khác cực kỳ khó khăn. Nếu làm tốt, xét đến các rủi ro tiềm tàng từ độ trễ không khớp đến các lỗ hổng phá hoại, nó khó ngang việc vận chuyển liên hành tinh. Rất ít cầu nối xuyên chuỗi phi tập trung đã được kiểm chứng. tBTC là một ví dụ, liên tục cải tiến thiết kế và mức độ phi tập trung của mình.
-
Một trận đấu võ tàn khốc: hai nhóm đối tượng của Bitcoin đều rất quan trọng đối với sự phát triển của nó. 1) Người nắm giữ Bitcoin hiện tại và 2) Các nhà xây dựng Bitcoin tương lai. Cả hai đều lan tỏa theo cách kỳ lạ. Các sàn giao dịch nắm giữ khoảng 10-20% tổng cung Bitcoin. Khoảng 10 tỷ USD Bitcoin tồn tại dưới nhiều dạng token hóa trên Ethereum. Sự chú ý của nhà phát triển bị phân tán trên nhiều chuỗi, nhiều ngăn xếp lớp. Để thu hút cả hai nhóm đều đòi hỏi tư duy "gặp họ tại nơi họ đang đứng".
Thời đại bị bỏ quên của Bitcoin có lẽ đã kết thúc. Trong thời kỳ hậu ETF, Phố Wall cuối cùng đã nhận ra sự hiển nhiên của Bitcoin như một tài sản. Thời đại tiếp theo sẽ là thời đại của Bitcoin như một công nghệ, và là thời đại tái thắp lửa nhiệt huyết xây dựng Bitcoin.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Pantera Capital
