Xung đột Iran trở thành thị trường dự báo chiến tranh: Hơn 1 tỷ đô la Mỹ được đặt cược trực tiếp trên Polymarket để dự đoán diễn biến của cuộc xung đột
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Xung đột Iran trở thành thị trường dự báo chiến tranh: Hơn 1 tỷ đô la Mỹ được đặt cược trực tiếp trên Polymarket để dự đoán diễn biến của cuộc xung đột
Thị trường dự đoán đã biến chiến tranh thành một trò chơi có bảng điểm theo thời gian thực; cuộc xung đột với Iran là cuộc chiến đầu tiên được phản ánh trên thị trường dự đoán.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Shreyas Hariharan
Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu của TechFlow: Trên Polymarket hiện có 246 thị trường dự báo liên quan đến Iran đang hoạt động, với tổng khối lượng giao dịch vượt quá 1 tỷ USD — chi tiết tới mức số lượng tàu đi qua eo biển Hormuz, việc Iran có tấn công Ả-rập Xê-út hay không, và cả việc Thái tử Pahlavi có trở về nước hay không.
Bài viết này không chỉ mô tả sự tăng trưởng của các thị trường dự báo, mà còn đặt ra một câu hỏi sâu sắc hơn: Khi chiến tranh được chia nhỏ thành những sự kiện vi mô có thể giao dịch được, khi nhà báo trở thành trọng tài cho các hợp đồng, thì mối quan hệ giữa truyền thông, vốn và thông tin về chiến tranh sẽ thay đổi như thế nào?
Toàn văn như sau:
Các thị trường dự báo đã gán cho chiến tranh một “tỷ số thời gian thực”, kèm theo các cược bên lề. Cuộc xung đột với Iran là cuộc chiến đầu tiên được “định giá” bằng thị trường dự báo.
Trên Polymarket hiện có 246 thị trường đang hoạt động liên quan đến Iran, với tổng khối lượng giao dịch vượt quá 1 tỷ USD. Mức độ chi tiết của các thị trường này khiến người ta kinh ngạc: không chỉ dừng lại ở câu hỏi “Mỹ có tấn công Iran hay không?”, mà còn cụ thể tới số lượng tàu đi qua eo biển Hormuz, việc Thái tử Pahlavi có trở về Iran hay không, khả năng ngừng bắn có đạt được trước một ngày nhất định hay không, Iran có tấn công Ả-rập Xê-út và Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE) hay không, cũng như liệu Iran có sử dụng vũ khí hạt nhân hay không (thị trường này sau đó đã bị gỡ xuống do phản đối mạnh mẽ).
Chiến tranh giờ đây đã bị phân tách thành những “phiếu cá nhân” (player props) trong cá cược thể thao.
Sự bùng nổ của cá cược thể thao bắt đầu khi nó chuyển từ đặt cược vào “đội nào thắng trận?” sang các thị trường vi mô: các phiếu cá nhân, tỷ lệ cược thay đổi liên tục trong trận đấu, và thậm chí là tỷ lệ cược theo từng lần cầm bóng. Giờ đây, cùng kiểu phân tách ấy đang diễn ra với chiến tranh — chiến tranh bị chia nhỏ thành những sự kiện vi mô có thể giao dịch, giống như một trận bóng rổ bị chia nhỏ thành câu hỏi “Jokic có lập triple-double hay không?”.
Khi nhà báo trở thành trọng tài hợp đồng
Các thị trường dự báo được thanh toán dựa trên sự đồng thuận từ các báo cáo đáng tin cậy. Nhà báo không chỉ đưa tin về chiến tranh — họ còn là cơ chế trọng tài cho các hợp đồng trị giá hàng triệu đô la. Vào tháng Ba, một hợp đồng trên Polymarket đặt câu hỏi “Iran có tấn công Israel vào ngày cụ thể hay không?”, hơn 90% khối lượng đặt cược xảy ra sau khi sự kiện diễn ra, và các nhà giao dịch tranh luận về việc một vụ nổ cụ thể có cấu thành “cuộc tấn công” theo điều khoản hợp đồng hay không.
Một phóng viên quân sự của The Times of Israel đưa tin tên lửa rơi gần Jerusalem; báo cáo này sau đó được The Economist và nhiều phương tiện truyền thông khác trích dẫn. Một số nhà giao dịch muốn nội dung báo cáo khác đi đã gửi lời đe dọa giết người tới phóng viên này, yêu cầu ông sửa bài để khẳng định rằng vụ nổ là do đầu đạn bị đánh chặn gây ra — như vậy sự kiện sẽ không được tính vào điều kiện thanh toán hợp đồng. Dòng tiền chảy vào các thị trường này càng lớn, thì động cơ kinh tế nhằm ảnh hưởng tới nội dung báo chí càng mạnh.
Chiến tranh giờ đây có tỷ lệ cược thời gian thực
Chiến tranh luôn ảnh hưởng tới giá cả. Giá dầu tăng vọt khi Iraq xâm lược Kuwait; cổ phiếu các công ty quốc phòng tăng mạnh sau sự kiện 11/9; mỗi lần căng thẳng Trung Đông leo thang trong suốt năm mươi năm qua đều kéo theo giá vàng tăng. Nhưng tất cả những tín hiệu này đều gián tiếp và đòi hỏi phải giải mã: bạn phải tự suy luận ý nghĩa của việc giá dầu tăng 5 USD đối với xác suất xảy ra xung đột quy mô lớn hơn, việc các hãng vận tải bán tháo cổ phiếu nói lên điều gì về tình hình eo biển Hormuz, hoặc chỉ số VIX thực sự đang cảnh báo điều gì — chứ không phải điều mà các kênh tin tức cáp truyền hình nói rằng nó đang cảnh báo. Bạn buộc phải đọc giữa dòng, và giữa dòng ấy, chính trị gia có thể phóng đại, cơ quan truyền thông có thể mang thiên kiến, còn cơ quan tình báo có thể đưa ra những báo cáo phục vụ lợi ích riêng.
Các thị trường dự báo hoàn toàn bỏ qua khâu giải mã này. Trên Polymarket tồn tại một hợp đồng đặt câu hỏi “Iran sẽ trả đũa quốc gia nào?”, với các tỷ lệ “có/không” riêng biệt cho Israel, UAE và Ả-rập Xê-út. Bạn không cần phải suy luận ngược xác suất một cuộc tấn công quân sự từ giá dầu Brent; thay vào đó, bạn có một con số được cập nhật liên tục, trực tiếp cho bạn biết điều đó.
Một nhà giao dịch đã kiếm được gần 800.000 USD nhờ dự đoán chính xác thời điểm Mỹ và Israel tấn công Iran. Với mọi người, việc kiếm được tài sản đủ thay đổi cuộc đời chỉ bằng cách dự đoán đúng sự thật — điều này tạo ra động lực kinh tế rõ ràng.
Sự tiến hóa của phương tiện chiến tranh
Iran là cuộc chiến đầu tiên mà bạn có thể làm mới trang mỗi phút. Quan điểm nổi tiếng nhất của Marshall McLuhan là: “Phương tiện chính là thông điệp”. Chúng ta say mê nội dung hiển thị trên màn hình hay trang giấy, nhưng lại bỏ qua thực tế rằng chính bản thân màn hình hay trang giấy ấy đang tái cấu trúc cách chúng ta suy nghĩ, cảm nhận và tương tác với nhau. Nội dung chỉ là yếu tố gây xao nhãng; chính hình thức mới là thứ thay đổi bạn. Truyền hình không chỉ giúp người Mỹ thấy được Chiến tranh Việt Nam; nó biến một cuộc xung đột xa xôi trong rừng rậm thành cuộc “chiến tranh phòng khách” đầu tiên: một thứ gì đó vừa gần gũi vừa chân thực, mà bạn cảm nhận bằng cơ thể ngay trên ghế sofa sau bữa tối. McLuhan lưu ý rằng cùng một bản tin chiến tranh, khi xuất hiện trên báo in có thể khơi dậy lòng phẫn nộ yêu nước, nhưng khi phát sóng trên truyền hình lại gợi lên lòng đồng cảm với nạn nhân. Cùng một sự thật, khi được truyền tải qua những phương tiện khác nhau, có thể khơi dậy những phản ứng cảm xúc hoàn toàn khác biệt.
Trong cuộc chiến với Iran, phương tiện chính là tiền. Và tiền là một phương tiện hoàn toàn khác biệt so với ảnh chụp, phát thanh hay tweet. Nó không cho bạn thấy nỗi đau, chẳng hiển thị điều gì cả. Nó chỉ đưa cho bạn một con số. Khi bạn nhìn thấy xác suất ngừng bắn trước ngày 31 tháng Ba trên Polymarket là 24%, bạn sẽ không cảm thấy bất cứ điều gì dành cho những con người đang sống dưới làn đạn pháo; bạn chỉ đang xử lý một xác suất, đánh giá xem 24% là cao hay thấp, rồi có thể cân nhắc đặt cược tiếp theo, hoặc đơn giản là làm mới trang như khi theo dõi kết quả vòng loại trực tiếp. Phần lớn những người xem các tỷ lệ cược này không thực sự đặt cược — họ chỉ đang quan sát. Việc theo dõi những con số biến động trở nên cuốn hút như theo dõi bảng giá chứng khoán hay kết quả trận đấu trực tiếp — chứ không phải như một bức ảnh bệnh viện bị phá hủy khiến bạn xúc động mạnh.
Tuần trước, Polymarket đã biến trải nghiệm này thành hiện thực: họ mở một quán bar pop-up tại Washington, D.C., mang tên “Phòng Tình báo”.
Tám mươi màn hình, một quả địa cầu cao sáu feet, các thiết bị đầu cuối Bloomberg, radar bay, và các tỷ lệ cược thị trường dự báo cuộn liên tục trên tường — họ mô tả nơi này là “một quán bar thể thao, nhưng được thiết kế đặc biệt cho việc giám sát tình hình”. Chiến tranh giờ đây đã trở thành giải trí: việc xem tỷ lệ cược thay đổi khi lãnh đạo tuyên bố tiến hành tấn công quân sự giờ đây không còn khác biệt nhiều so với việc xem một pha bắt bóng bất ngờ của một wide receiver ghi điểm chạm sân (touchdown).
Neil Postman trong suốt thập niên 1980 đã cảnh báo rằng truyền hình sẽ biến mọi cuộc tranh luận công cộng nghiêm túc thành giải trí, và ông đặt vấn đề này trong khuôn khổ cuộc đấu tranh giữa Orwell và Huxley: Orwell lo ngại chính phủ sẽ cấm sách và đàn áp sự thật, trong khi Huxley lo ngại rằng chẳng cần cấm điều gì cả, bởi công chúng sẽ bị nhấn chìm trong biển thông tin và giải trí, khiến sự thật trở nên vô nghĩa và tan biến giữa muôn vàn tiếng ồn. Postman cho rằng Huxley đang chiến thắng — và ông đúng.
Truyền hình cho bạn thấy chiến tranh trông như thế nào; Việt Nam là cuộc chiến đầu tiên được truyền hình. Mạng xã hội biến mỗi người thành một phóng viên chiến trường; Ukraine là cuộc chiến đầu tiên trên TikTok. Còn thị trường dự báo biến chiến tranh thành một trò chơi có “tỷ số thời gian thực”; Iran là cuộc chiến đầu tiên được định giá bởi thị trường dự báo.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@HelloShreyas
