“Khủng hoảng câu chuyện” của Bitcoin: Bloomberg nói đúng, nhưng chỉ nói được một nửa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
“Khủng hoảng câu chuyện” của Bitcoin: Bloomberg nói đúng, nhưng chỉ nói được một nửa
Bitcoin không phải đang chết, mà đang lột xác.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Uchiha Naruto, TechFlow
Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán đã kết thúc, và Bitcoin âm thầm giảm dưới mức 64.000 USD.
Không có sự sụp đổ, không có “thiên nga đen”, cũng không có sàn giao dịch hay dự án nào ôm tiền bỏ trốn — chỉ là cảm giác như bị dao cùn cắt thịt từng chút một.
Mỗi ngày đều giảm một chút, mỗi ngày đều giảm một chút; vốn hóa thị trường bốc hơi hơn một nghìn tỷ USD, thế mà thậm chí chẳng có tin tức đáng kể nào cả.
Đúng lúc ấy, vào ngày 21 tháng 2, Bloomberg đăng một bài viết với tiêu đề “Cuộc khủng hoảng bản sắc nghìn tỷ đô la của Bitcoin đang ập đến từ mọi phía”. Ba luận điểm cốt lõi của bài viết là: vàng đang chiếm lĩnh câu chuyện về công cụ phòng vệ vĩ mô vốn thuộc về Bitcoin; stablecoin đang chiếm lĩnh câu chuyện về thanh toán; và thị trường dự đoán (prediction markets) đang chiếm lĩnh câu chuyện về đầu cơ.
Theo quan điểm của tôi, Bloomberg đúng hai phần ba — nhưng phần thứ ba quan trọng nhất, Bloomberg lại không nhìn thấy.
Một vài con số, không thể chối cãi
Những người làm nội dung thường mắc một sai lầm: khi thấy một tờ báo hàng đầu chỉ trích tài sản đang nắm giữ trong danh mục của mình, phản ứng đầu tiên thường là “Họ không hiểu gì cả”, rồi bắt đầu tìm các góc để phản bác.
Tuy nhiên, trong bài viết của Bloomberg có một vài con số rất “cứng”.
Trong ba tháng qua, các quỹ ETF niêm yết tại Mỹ chuyên về vàng và chủ đề vàng đã thu hút dòng tiền ròng hơn 16 tỷ USD. Trong cùng kỳ, các quỹ ETF Bitcoin dạng spot lại chứng kiến dòng tiền ròng chảy ra 3,3 tỷ USD. So sánh này đặc biệt gây chú ý vào đầu năm nay, khi môi trường vĩ mô — gồm bất ổn địa chính trị, đồng USD suy yếu và thuế quan liên tục biến động — vốn là điều kiện lý tưởng để “vàng kỹ thuật số” thể hiện vai trò, thế mà dòng tiền phòng thủ lại đổ dồn vào mua vàng miếng.
Còn dữ liệu cụ thể hơn nữa: vào ngày 26 tháng 1 năm 2026, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đưa ra tín hiệu “diều hâu”, giá vàng tăng 3,5%, trong khi Bitcoin giảm tới 15%. Hệ số tương quan giữa hai tài sản lúc này trở thành -0,27. Nếu định nghĩa “vàng kỹ thuật số” là tài sản “cùng tăng với vàng thật trong thời điểm khủng hoảng”, thì Bitcoin đã trượt bài kiểm tra này.
Việc Jack Dorsey — nhà sáng lập Twitter và từng là một trong những người ủng hộ Bitcoin nhiệt thành nhất — chuyển hướng sang stablecoin cũng không phải chuyện nhỏ. Địa vị của ông trong giới tiền mã hóa không cần bàn cãi; chính ông là người đã “ghi mã Bitcoin vào gen” của ứng dụng Cash App, vậy mà vào tháng 11 năm ngoái, ông lại tuyên bố bắt đầu hỗ trợ stablecoin.
Sự bùng nổ của Polymarket trong năm qua cũng là một thực tế không thể phủ nhận. Người ta đặt cược vào kết quả bầu cử, mức thuế quan, hành động của Fed — thậm chí còn hợp pháp hơn cả sòng bạc. Với những người bước vào thị trường tiền mã hóa chỉ vì “cảm giác kích thích”, đây là một lựa chọn thay thế ngắn gọn, nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Tất cả những điều trên, Bloomberg nói hoàn toàn chính xác.
Nhưng…
Toàn bộ bài viết của Bloomberg ẩn chứa một lập luận ngầm: giá trị của Bitcoin đến từ những chức năng kể chuyện (narrative) mà nó đảm nhiệm. Khi những chức năng này đang dần bị các đối thủ khác chiếm lấy, giá trị của Bitcoin do đó cũng đang suy giảm.
Lập luận này bản thân nó dựa trên một giả định chưa được nói rõ: Bitcoin buộc phải “chiến thắng” ở một chức năng cụ thể nào đó thì mới có tư cách tồn tại.
Vàng cũng không thể vượt qua logic này. Vàng không phải là công cụ thanh toán tốt nhất, cũng không phải là công cụ đầu cơ tốt nhất; trong một số tình huống chống lạm phát, TIPS (trái phiếu bảo vệ khỏi lạm phát) còn hiệu quả hơn vàng.
Nhưng vàng vẫn là vàng. Trải qua hàng ngàn năm, chưa từng có ai yêu cầu vàng “chứng minh chức năng”; sự tồn tại của nó chính là giá trị. Bởi vì niềm ám ảnh của nhân loại đối với ba yếu tố “khan hiếm, bền vững và không thể làm giả” còn dai dẳng hơn bất kỳ lập luận chức năng nào.
Điều Bitcoin đang làm cũng vậy — chỉ khác ở chỗ Bitcoin mới chỉ có mười sáu năm lịch sử, nên chưa đến giai đoạn “được mặc định là như vậy”.
Có một câu trong bài viết của Bloomberg viết rất sắc bén: “Mối đe dọa lớn nhất đối với Bitcoin không phải đến từ đối thủ cạnh tranh, mà là sự chuyển dịch — khi không còn một câu chuyện duy nhất nào đủ sức nâng đỡ nó, thì sự chú ý, nguồn vốn và niềm tin sẽ dần tan rã.”
Nhìn ngắn hạn, câu này hoàn toàn có lý; tuy nhiên, nó đã đặt “sự chuyển dịch” và “sự lắng đọng” như hai khái niệm đối lập.
Khi Bitcoin không còn là nhân vật trung tâm trong những câu chuyện nóng hổi, những người tiếp tục nắm giữ nó lại chính là những người không cần đến bất kỳ câu chuyện nào. Lý do họ nắm giữ nằm ở hiệu ứng mạng, độ sâu thanh khoản, tính rõ ràng trong quản lý giám sát, và ngày càng nhiều hồ sơ mua vào từ các tổ chức cấp chủ quyền.
Một sự kiện lớn bị bỏ qua
Có một câu trong bài viết, trọng lượng nặng hơn toàn bộ phần còn lại, nhưng lại dễ dàng bị lướt qua:
“Các quỹ ETF Bitcoin dạng spot đã biến Bitcoin thành một hạng mục cố định vĩnh viễn trong danh mục đầu tư.”
Sự kiện này đã làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc người nắm giữ.
Trước khi có ETF, những người nắm giữ Bitcoin chủ yếu là nhà đầu tư cá nhân, các sàn giao dịch, thợ đào, cùng một số ít tổ chức có khẩu vị rủi ro cao. Đặc điểm của nhóm này là hành vi mang tính cảm xúc rất mạnh — giá lên thì đổ xô mua, giá xuống thì chạy tháo thân. Vì vậy, trong đợt thị trường gấu năm 2018, Bitcoin giảm tới 84%; năm 2022, giảm 77%.
Sau khi có ETF, một dòng tiền mới đã xuất hiện: quỹ hưu trí, quỹ tài chính chủ quyền, văn phòng gia đình (family office), và quỹ bảo hiểm. Động cơ mua của dòng tiền này chỉ có một: phân bổ tài sản — mua theo tỷ lệ đã định sẵn trong danh mục, sau đó để yên, thậm chí khi thị trường giảm còn phải tự động tái cân bằng và mua thêm ngược chiều.
Hiện tại, Bitcoin trong đợt điều chỉnh lần này đã giảm hơn 40% so với đỉnh, một phần nguyên nhân là do dòng tiền ETF đang hình thành một lớp hỗ trợ mới ở đáy. Lượng Bitcoin đang tiếp tục luân chuyển — từ tay những thợ đào sớm, những người tích lũy Bitcoin từ ban đầu và các chuyên gia trong ngành chuyển sang tay các tổ chức. Quá trình này tất yếu đi kèm với những cơn đau.
Bloomberg đã quan sát thấy hiện tượng này, nhưng lại không tiếp tục suy luận sâu hơn. Nó chỉ nhìn thấy câu chuyện đang tan rã, chứ không nhận ra rằng đồng thời, cấu trúc người nắm giữ đang chuyển từ “khách quen sòng bạc” sang “bên phân bổ tài sản”.
Đáy ở đâu?
Đáy của đợt điều chỉnh Bitcoin lần này nằm ở đâu, không ai biết chắc — chỉ có thể phỏng đoán.
Nhưng có một vài điều đáng quan sát hơn cả giá cả.
Tính bền vững của dòng tiền vào ETF. Dữ liệu dòng tiền ròng hiện tại là ngắn hạn; nếu xu hướng này kéo dài thành dòng tiền ròng chảy ra liên tục trong từng quý, thì điều đó có nghĩa nhu cầu phân bổ tài sản từ các tổ chức đang suy giảm — lúc ấy mới thực sự đáng lo. Còn nếu dòng tiền ổn định trở lại, đó mới là tín hiệu thực sự.
Tỷ lệ Bitcoin so với vàng. Hiện tại, tỷ lệ này đang ở vùng thấp kỷ lục; lần cuối cùng đạt mức thấp như vậy là vào tháng 3 năm 2020, trong thời kỳ sụp đổ do đại dịch. Bản thân tỷ lệ này không dự báo đợt phục hồi, nhưng nó phản ánh mức độ bị đánh giá thấp tương đối.
Tiến triển việc đề cử Kevin Warsh. Một trong những yếu tố thúc đẩy đợt giảm giá lần này là kỳ vọng đồng USD mạnh lên do việc đề cử ông Warsh. Biến số vĩ mô này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến định giá Bitcoin với tư cách là một tài sản rủi ro.
Còn một vấn đề nữa Bloomberg hoàn toàn không đề cập: cuộc thảo luận ở cấp liên bang Hoa Kỳ về việc xây dựng kho dự trữ chiến lược Bitcoin vẫn đang tiếp tục. Nếu đề xuất này thực sự được thông qua, thì danh sách các chủ sở hữu chủ quyền Bitcoin sẽ mở rộng từ El Salvador tới nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Bài viết của Bloomberg viết rất tốt, nhưng vấn đề nằm ở góc nhìn: đó là góc nhìn của một nhà nghiên cứu thị trường, chứ không phải góc nhìn của một nhà phân bổ tài sản.
Nhà nghiên cứu thấy câu chuyện mất hiệu lực, gọi đó là “khủng hoảng”.
Nhà phân bổ tài sản thấy câu chuyện mất hiệu lực, gọi đó là “điều chỉnh về giá trị thực”.
Hai góc nhìn này đều chưa đầy đủ.
Giờ vẫn còn quá sớm để rút ra kết luận. Nhưng có một điều gần như chắc chắn đúng: Bitcoin không đang chết, mà đang lột xác.
Và lột xác — thật sự rất đau đớn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
