Châu Phi đang đứng trước ngưỡng cửa của một cuộc chuyển đổi thương mại, hứa hẹn tái định hình tương lai kinh tế của lục địa này. IOTA, phối hợp cùng nhiều tổ chức quốc tế hàng đầu, đang nỗ lực thúc đẩy việc số hóa luồng hàng hóa, dữ liệu và thanh toán xuyên suốt châu Phi, giải phóng hàng trăm tỷ USD giá trị thương mại mới và thúc đẩy phát triển bao trùm về kinh tế.
Sáng kiến này, mang tên ADAPT (Sáng kiến Hạ tầng Công cộng và Truy cập Kỹ thuật số cho Khu vực Thương mại Tự do Châu Phi), tích hợp các thanh toán liền mạch, truy cập dữ liệu an toàn và định danh kỹ thuật số vào một hạ tầng công cộng kỹ thuật số thống nhất, giúp các quốc gia châu Phi thực hiện giao dịch với mức độ an toàn, minh bạch và hiệu quả cao hơn.
Khi được triển khai đầy đủ, ADAPT kỳ vọng đạt được những mục tiêu sau:
- Kết nối tất cả các quốc gia châu Phi để thực hiện thương mại trên một hạ tầng kỹ thuật số mở và thống nhất vào năm 2035;
- Gấp đôi thương mại nội khối châu Phi vào năm 2035, giải phóng hơn 70 tỷ USD giá trị thương mại bổ sung hàng năm;
- Tạo ra lợi ích kinh tế 23,6 tỷ USD mỗi năm thông qua việc thương mại hóa nhanh chóng và chi phí thấp hơn;
- Rút ngắn thời gian thông quan biên giới từ tối đa 14 ngày xuống dưới 3 ngày;
- Giảm phí thanh toán xuyên biên giới từ mức 6–9% xuống dưới 3%.
Để hiểu cách ADAPT tạo nên những tác động này, trước tiên cần xem xét lý do vì sao hệ thống thương mại châu Phi cần một nền tảng kỹ thuật số, và sáng kiến này sẽ giải phóng tiềm năng đó như thế nào.
Giải phóng tiềm năng thương mại châu Phi
Châu Phi sở hữu 1,5 tỷ dân, GDP tổng cộng vượt 3 nghìn tỷ USD, là khu vực tự do thương mại lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, mặc dù quy mô lớn, thương mại nội khối châu Phi chỉ chiếm 17% tổng lượng thương mại, thấp hơn nhiều so với mức trên 60% ở các khu vực như châu Á, châu Âu.
Tiềm năng thương mại của châu Phi bị kìm hãm bởi sự kém hiệu quả mang tính cấu trúc. Việc thiếu định danh kỹ thuật số đáng tin cậy hoặc cơ chế trao đổi dữ liệu an toàn dẫn đến tình trạng các "đảo thông tin". Các chứng từ giấy làm chậm logistics, kéo dài thời gian thông quan tại biên giới thêm nhiều giờ. Thanh toán xuyên biên giới có thể mất tới vài tuần, với phí lên tới 9%, khiến khoảng 25 tỷ USD mỗi năm thất thoát khỏi nền kinh tế châu Phi. Ngoài ra, 81 tỷ USD khoản thiếu hụt tài trợ thương mại hạn chế khả năng tiếp cận vốn của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Những rào cản này gây ra sự kém hiệu quả trong chuỗi cung ứng, chậm trễ và thiếu niềm tin, điều mà hạ tầng công cộng kỹ thuật số có thể loại bỏ triệt để. ADAPT cung cấp nền tảng để đạt được điều đó, và IOTA rất vinh dự khi trở thành đối tác sáng lập.
Dưới sự lãnh đạo của Văn phòng Thư ký Khu vực Thương mại Tự do Châu Phi (AfCFTA), IOTA, Viện Toàn cầu Tony Blair vì Thay đổi và Diễn đàn Kinh tế Thế giới cùng hợp tác thúc đẩy ADAPT, nhằm biến thương mại châu Phi thành hình mẫu toàn cầu về đổi mới kỹ thuật số.
Ông Tony Blair, người sáng lập và Chủ tịch Điều hành Viện Toàn cầu Tony Blair vì Thay đổi, cho biết:
Viện chúng tôi rất vinh dự được hợp tác cùng Văn phòng Thư ký AfCFTA, Quỹ IOTA và nhiều đối tác công – tư để thiết kế và triển khai nền tảng ADAPT mới này. Chúng tôi sẽ cung cấp hỗ trợ thực tiễn thông qua các đội ngũ tại 17 quốc gia châu Phi, đồng thời liên tục đưa vào các nguồn lực công nghệ và tài chính hàng đầu thế giới, đảm bảo thị trường kỹ thuật số đơn nhất của châu Phi được xây dựng tại châu Phi và kết nối toàn cầu.
Lõi kỹ thuật số của ADAPT
ADAPT chủ yếu hỗ trợ AfCFTA đạt được mục tiêu thông qua ba lớp hạ tầng liên kết: định danh, dữ liệu và tài chính. Nó sẽ tạo ra:
- Định danh kỹ thuật số đáng tin cậy: Doanh nghiệp và chính phủ sẽ nhận được định danh kỹ thuật số an toàn, tự chủ thông qua định danh phi tập trung và các bằng chứng xác minh được, đồng thời tích hợp với các hệ thống định danh quốc gia như eCitizen của Kenya hay NIMC của Nigeria.
- Trao đổi dữ liệu xuyên biên giới: ADAPT sẽ thiết lập nguồn dữ liệu đáng tin cậy thống nhất cho chứng từ thương mại và thông tin hậu cần, dựa trên hợp đồng thông minh, kiểm tra tuân thủ do AI điều khiển và theo dõi hàng hóa dựa trên IoT, giúp rút ngắn thời gian thông quan biên giới hơn một nửa.
- Lớp tài chính tương tác: Bằng cách kết nối ví di động, ngân hàng, stablecoin như USDT và tiền tệ kỹ thuật số vào một mạng lưới thống nhất, ADAPT sẽ giảm thời gian thông quan và chi phí giao dịch.
Ba lớp này cùng nhau giúp giải phóng hàng chục tỷ USD tài trợ thương mại cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tăng cường an ninh và minh bạch, đồng thời đảm bảo thông tin đáng tin cậy và hàng hóa lưu chuyển hiệu quả, đồng bộ.
Như bà Chido Munyati, Trưởng khu vực châu Phi của Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã nói:
ADAPT là cột mốc quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy tự do thương mại và phát triển kinh tế tại châu Phi. Sự kém hiệu quả trong thương mại vẫn là một trong những rào cản chính đối với sự tăng trưởng của doanh nghiệp, và việc số hóa các quy trình thương mại sẽ thay đổi hoàn toàn cách các nền kinh tế châu Phi kết nối và hợp tác.
Động cơ: Hạ tầng công cộng kỹ thuật số mã nguồn mở
Tầm nhìn công nghệ của ADAPT tận dụng một loạt công nghệ mới nổi, bao gồm mạng blockchain công cộng của IOTA, nhằm đạt được khả năng tương tác giữa các hệ thống quốc gia, nền tảng ngành và dịch vụ kỹ thuật số hiện có.
Là đối tác sáng lập, IOTA sẽ đóng góp chuyên môn kỹ thuật và cung cấp hỗ trợ để xây dựng và tích hợp ADAPT trên mạng IOTA. Công nghệ này biến đổi thương mại bằng cách chuyển đổi từng lô hàng, từng chứng từ và từng giao dịch thành dữ liệu kỹ thuật số có thể xác minh, cho phép lưu chuyển xuyên biên giới liền mạch.
Với kinh nghiệm phát triển các giải pháp TLIP và TWIN tại Kenya, IOTA có vị trí độc đáo để trở thành đối tác chiến lược trong chương trình ADAPT.
Bằng cách xây dựng một hạ tầng công cộng kỹ thuật số thống nhất dựa trên blockchain, châu Phi sẽ thiết lập một nguồn tin cậy duy nhất cho thương mại xuyên biên giới liền mạch:
- Mọi khâu trong chuỗi cung ứng, từ chứng nhận xuất nhập khẩu, hóa đơn đến mọi chứng từ thương mại khác, đều được số hóa hoàn toàn, xác thực và chống giả mạo;
- Hàng hóa trong quá trình vận chuyển có thể được thông quan hiệu quả hơn tại biên giới, nâng cao đáng kể hiệu suất, giảm thiểu chậm trễ và chi phí;
- Việc token hóa tài sản như hàng hóa vật chất, khoáng sản quan trọng sẽ giúp các doanh nghiệp châu Phi tiếp cận các giải pháp tài trợ thương mại tốt hơn và chi phí thấp hơn;
- Việc sử dụng các phương thức thanh toán như stablecoin USDT và các loại tiền tệ kỹ thuật số khác sẽ cho phép thanh toán thương mại và tài trợ xuyên biên giới nhanh hơn và rẻ hơn.
Công nghệ này cho phép mọi bên tham gia truy cập cùng một dữ liệu đáng tin cậy, từ đó nâng cao tính phối hợp, trách nhiệm và niềm tin trong toàn bộ quy trình thương mại.
Công nghệ này đã được kiểm chứng thành công tại các cơ quan công quyền và doanh nghiệp tư nhân ở Kenya, Rwanda, Anh Quốc và Hà Lan.
Triển khai thực hiện
Việc triển khai ADAPT sẽ diễn ra theo ba giai đoạn:
- 2025–2026: Triển khai thí điểm tại ba quốc gia, bao gồm Kenya và Ghana;
- Từ năm 2026: Mở rộng sang nhiều quốc gia thành viên hơn, xây dựng khung pháp lý, kỹ thuật và quản trị;
- 2027–2035: Triển khai toàn diện tại tất cả các quốc gia châu Phi.
Mỗi giai đoạn đều mời gọi các nhà đầu tư, đổi mới và đối tác phát triển tăng cường hợp tác, cùng xây dựng nền tảng cho nền kinh tế thương mại kỹ thuật số của châu Phi. ADAPT đang tích cực kết nối và hoan nghênh sự tham gia của các đối tác khác (như Visa).
Để tìm hiểu thêm, vui lòng liên hệ ADAPT-inquiries@institute.global.
Cam kết của IOTA đối với tương lai kỹ thuật số châu Phi
Mặc dù ADAPT là dự án hợp tác trọng điểm, nhưng nó chỉ là một phần trong cam kết rộng lớn của IOTA đối với chuyển đổi số tại châu Phi. Trong bốn năm tới, chúng tôi sẽ:
- Tuyển dụng hơn 40 chuyên gia tại châu Phi để tăng cường cho IOTA và các tổ chức đối tác;
- Xây dựng và mở rộng hạ tầng phi tập trung, phát triển năng lực thương mại kỹ thuật số tại chỗ;
- Ủng hộ thế hệ đổi mới mới của châu Phi thông qua các hoạt động chuyên biệt, hackathon và hợp tác với các trường đại học;
- Ra mắt các giải pháp tài trợ thương mại được thiết kế riêng cho thị trường châu Phi;
- Mở rộng ứng dụng thanh toán kỹ thuật số và stablecoin, hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới nhanh chóng và chi phí thấp hơn.
Thông qua các biện pháp này, IOTA hướng tới việc trở thành hạ tầng nền tảng, hỗ trợ châu Phi tiến tới tăng trưởng kinh tế kỹ thuật số và bền vững.
Ông Dominik Schiener, đồng sáng lập và Chủ tịch Quỹ IOTA, cho biết:
Thành công của công nghệ sổ cái phân tán trong các dự án thí điểm tại Kenya và Rwanda đã cho thấy rõ ràng rằng châu Phi đã sẵn sàng đón nhận những đổi mới này. Lục địa này đang đặt ra chuẩn mực cho thế giới, bằng cách mở ra cơ hội tài trợ mới cho hàng triệu doanh nghiệp, giải phóng tiềm năng kinh tế to lớn và tạo ra một sân chơi thương mại công bằng hơn.
Bằng cách cung cấp xương sống phi tập trung cho dữ liệu thương mại, công nghệ của IOTA hỗ trợ xây dựng một thị trường thống nhất dựa trên niềm tin, an toàn và mở.
Muốn biết thêm? Hãy tham gia buổi AMA lúc 23:00 (giờ Bắc Kinh) thứ Ba, ngày 19 tháng 11, nơi Dominik Schiener và các khách mời sẽ chia sẻ thêm chi tiết. Người dùng quan tâm có thể đặt câu hỏi trước hoặc trực tiếp trong buổi sự kiện qua nền tảng X.
Theo dõi các kênh chính thức của chúng tôi để cập nhật tin tức mới nhất:
Discord | Twitter | LinkedIn | Instagram | Reddit | YouTube | CoinMarketCap
@iota
