Đối thoại cùng Ethereum OG lao động lành nghề chất lượng cao: Từ chủ nghĩa lý tưởng kỹ thuật đến bế tắc quản trị, nhìn lại chặng đường tiến hóa 10 năm của Ethereum
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Đối thoại cùng Ethereum OG lao động lành nghề chất lượng cao: Từ chủ nghĩa lý tưởng kỹ thuật đến bế tắc quản trị, nhìn lại chặng đường tiến hóa 10 năm của Ethereum
Ethereum không phù hợp với người dùng thông thường.
Chuyên sâu báo cáo Web3Thực hiện & Biên dịch: TechFlow
Khách mời: Tôn Minh, đối tác và cố vấn pháp lý trưởng của Distributed Capital, biệt danh mạng "Công nhân tay nghề cao"
Người dẫn chương trình:
Lưu Phong, đối tác BODL Ventures, cựu tổng biên tập ChainNews
Hùng Hạo Quân Jack, phó tổng biên tập BlockBeats, người dẫn chương trình "Web3 Vô Danh Thuyết"
Nguồn podcast: Web3 101
Tựa đề gốc: E63｜Bộ quần áo mới của Ethereum
Ngày phát hành: 22 tháng 9 năm 2025
Tóm tắt nội dung chính
Podcast kỳ này trao đổi cùng "Công nhân tay nghề cao" - một thành viên lâu đời trong cộng đồng Ethereum, người từng soạn thảo thỏa thuận pháp lý cho thương vụ đầu tư huyền thoại của Wanxiang vào Ethereum cách đây 10 năm, cũng là người ủng hộ dài hạn Ethereum đã mất khóa riêng ví chứa 8.000 ETH - để nhìn lại những thời điểm then chốt trong 10 năm phát triển của Ethereum, bản đồ công nghệ và câu chuyện cốt lõi thay đổi và không thay đổi, bàn về giá trị cốt lõi của Ethereum như một blockchain công cộng, cũng như các chỉ trích và hiểu lầm về Quỹ Ethereum và hệ sinh thái Ethereum trong chu kỳ hiện tại.
Tóm tắt quan điểm nổi bật
-
Xã hội loài người rất cần những thứ hoàn toàn trung lập như vậy, nhưng gần như không tồn tại trong thực tế, do đó khi có thứ gì đó xuất hiện thì nó mang tính khan hiếm cực độ.
-
Tính trung lập đáng tin cậy (credible neutrality) là đặc điểm độc đáo và có giá trị nhất của Ethereum. Ngay cả dưới áp lực chính trị, Quỹ Ethereum vẫn kiên định lập trường trung lập.
-
Đầu năm nay trên Twitter hay các phương tiện truyền thông khác, một số nhà sáng lập dự án hoặc tổ chức đầu tư nổi tiếng đều bày tỏ sự ngưỡng mộ với Trump, không ai muốn giữ khoảng cách với chính quyền Trump. Nhưng lúc đó chỉ có Vitalik và Ethereum Foundation tuyên bố rõ ràng giữ lập trường trung lập về chính trị. Nếu lần đó ngay cả Ethereum Foundation mà nói bất cứ điều gì xu nịnh chính quyền Trump, tôi chắc chắn sẽ bán hết tất cả tiền mã hóa của mình.
-
Nhiều người từng nghĩ Trump đến để cứu thế giới tiền mã hóa, giờ nghĩ lại thấy hơi buồn cười.
-
Layer 2 là xu hướng tất yếu trong tương lai. Các tổ chức thương mại lớn cần một môi trường tương đối khép kín để tránh việc giá trị do họ tạo ra bị người nắm giữ token trên mạng chính chiếm đoạt.
-
Layer 2 không thể hoàn toàn phi tập trung, có thể ngày càng tập trung hơn.
-
Nếu tất cả các lớp hai đều được phân loại là Rollup chung, sẽ xảy ra tình trạng thắng lớn ăn hết. Nhưng trong tương lai có thể xuất hiện nhiều loại Layer 2 khác nhau, mỗi loại phục vụ các kịch bản thương mại riêng.
-
Ethereum không phù hợp với người dùng thông thường.
-
Sứ mệnh của Quỹ Ethereum không liên quan gì đến việc Wall Street tiếp quản. Họ chủ yếu vẫn phải thực hiện lộ trình công nghệ riêng, giá cả đối với họ không quá quan trọng, dù bản thân giá cả có thể tạo áp lực bên ngoài.
Mất khóa riêng ví chứa 8.000 ETH
Lưu Phong:
Chủ đề chính hôm nay là Ethereum, chúng tôi chuẩn bị từ lâu nhưng luôn băn khoăn nên mời ai trao đổi cùng. Dự án Ethereum khiến người ta vừa ghét vừa yêu, vì trước đây nó từng là hệ sinh thái đầy sức sống và sáng tạo, thu hút vô số lập trình viên dũng cảm. Tuy nhiên, nhiều người thất vọng về biểu hiện giá cả của nó. Hiện tại Ethereum đã có những câu chuyện mới, chúng tôi mời anh Công nhân, người luôn chứng kiến sự trưởng thành của Ethereum, để nói về những thay đổi mới và định hướng tương lai của Ethereum hôm nay.
Tôn Minh:
Xin chào mọi người, tôi là Công nhân tay nghề cao, cũng là cố vấn pháp lý trưởng của Distributed Capital, cảm ơn mọi người.
Lưu Phong:
Tôi nhớ là một hai năm trước hay hai ba năm trước anh đã làm mất khóa riêng của một ví chứ, trong đó có 1.000 Ethereum đúng không?
Tôn Minh:
Đúng rồi, thực tế là 8.000 cái, địa chỉ đó tôi vẫn thi thoảng quay lại xem. Nhưng tìm không ra nữa rồi, cụm từ khôi phục thật sự bị tôi vứt đi, tìm cách nào cũng không tìm thấy.
Nhìn nhận viễn cảnh Ethereum cách đây 11 năm: Too good to be true
Lưu Phong:
Xin hỏi anh Công nhân, anh bắt đầu biết đến Ethereum khoảng thời gian nào? Mọi người đều biết, khi Vitalik lần đầu đến Trung Quốc gây quỹ, người giúp ông là ông Thẩm Ba của Distributed và tiến sĩ Tiêu Phong của Wanxiang, tôi tin anh cũng là người quan trọng phía sau.
Tôn Minh:
Đúng vậy, thời điểm đó là cuối năm 14 đến đầu năm 15, chủ yếu là do Thẩm Ba giới thiệu. Lúc đó tôi nghiên cứu một dự án khá cũ gọi là Bitshares. Khi đó ở Trung Quốc có một nhóm người nghiên cứu Bitshares, họ thích dùng blockchain để làm ứng dụng, chứ không đơn thuần như Bitcoin chỉ làm nơi lưu trữ giá trị. Nghiên cứu Bitshares là điều tự nhiên, vì nhiều ứng dụng trong đó đến nay vẫn không lỗi thời, ví dụ như DEX, stablecoin, Oracle, đều là những hướng mà Bitshares đã thử nghiệm từ trước.
Cách thức triển khai trong Bitshares có thể khác bây giờ, nhưng chủ yếu là những khái niệm này do nó đưa ra và có đường đi thực hiện. Khi đó Thẩm Ba nói với tôi, hiện có một thứ trừu tượng hơn Bitshares, trừu tượng ở đây không giống nghĩa trừu tượng mọi người nói hiện nay, mà là một dự án tổng quát và phổ quát hơn, tên là Ethereum, nên giới thiệu tôi nghiên cứu thử. Tôi không phải chuyên gia kỹ thuật, một số chi tiết kỹ thuật có thể không hiểu được, nhưng tầm nhìn mà nó hiện thực hóa đến nay vẫn rất cách mạng.
Việc này liên quan đến việc chúng tôi nghiên cứu Bitshares trước đây, Bitshares tuy đưa ra nhiều khái niệm nhưng có một khuyết điểm lớn, vì nó không phải nền tảng hợp đồng thông minh trừu tượng. Trong dự án Bitshares, tất cả DApp đều do chính nhà phát triển chuỗi làm, nên hai thứ này gắn chặt với nhau, được hard code hoàn thành, không tồn tại trường hợp bên thứ ba có thể triển khai hợp đồng lên chuỗi.
Lưu Phong:
Vì vậy 11 năm trước khi anh thấy những viễn cảnh hoành tráng Ethereum đưa ra, anh thấy nó hoàn toàn khác biệt rồi đúng không?
Tôn Minh:
Rất khác biệt, và rất cách mạng. Thỉnh thoảng cảm thấy "too good to be true", thứ hoành tráng như vậy liệu có thực hiện được không? Lần đầu tiên thấy, trong lòng tôi vẫn còn nghi ngờ, không dám tin thứ này thật sự có thể thực hiện.
Lưu Phong:
Anh Công nhân đưa chúng tôi trở lại 11 năm trước, từ thời đại Bitshares đến lần đầu thấy mô tả về Ethereum. Tôi nghĩ mọi người nên ghi nhớ điều này, là mô tả của anh về đặc điểm hệ sinh thái phát triển của Bitshares, các ứng dụng đều do nhà phát triển chuỗi phát triển. Lát nữa có lẽ chúng ta sẽ so sánh các blockchain hiện nay, đặc biệt là sự phát triển hệ sinh thái lớp một. Một điểm khác, thực ra anh Công nhân đã theo dõi Ethereum từ khi nó còn trong trứng nước.
Tôi đoán có lẽ nhà đầu tư Trung Quốc đầu tiên hỗ trợ đầu tư Ethereum của Vitalik, thỏa thuận pháp lý là do anh xem giúp phải không?
Tôn Minh:
Đúng vậy, khi Wanxiang đầu tư vào Ethereum, thỏa thuận đó thực ra do tôi soạn thảo.
Lưu Phong:
Tôi từng phỏng vấn tiến sĩ Tiêu, ông ấy nhắc lại khoảnh khắc rút 500.000 USD hỗ trợ Ethereum của Vitalik năm xưa, còn anh Công nhân là người quan trọng phía sau giúp kiểm tra thỏa thuận đầu tư đó.
Từ đây, tôi nghĩ mọi người nên hiểu mối quan hệ lâu dài của anh với Ethereum. Tôi rất muốn nghe cảm nhận chủ quan cá nhân anh, tóm tắt trải nghiệm gần 11 năm phát triển Ethereum, anh thấy những thay đổi đặc biệt quan trọng nào?
Tôn Minh:
Trên thực tế lịch sử có vài điểm ngoặt đáng nhớ, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của Ethereum. Điểm đầu tiên tôi nghĩ đến là sự kiện hard fork của Ethereum năm 16.
Lưu Phong:
Chính là sau đó xảy ra sự kiện hacker, cộng đồng bỏ phiếu quyết định hard fork, đó hẳn là thời điểm u ám không lâu sau khi nó ra đời.
Tôn Minh:
Thời điểm đó cộng đồng thực sự ở trạng thái khó khăn, khoảng tháng 5 năm 16, Vitalik tổ chức một hội nghị ở Thượng Hải về blockchain và Ethereum, tôi thấy rõ tâm trạng ông rất căng thẳng. Trong suốt hội nghị, ông ta không tập trung, luôn làm việc trên laptop, đồng thời trả lời các tin nhắn, khả năng cao là đang giải quyết vấn đề này. Mặc dù vấn đề này nghiêm túc mà nói không phải do Ethereum gây ra, nhưng ảnh hưởng rất lớn đến Ethereum.
Lưu Phong:
Bởi vì lúc đó DAO là hệ sinh thái cốt lõi trên đó, và việc gây quỹ cho DAO tập trung lượng lớn ETH. Nhưng thực tế họ chưa công khai việc này với cộng đồng đúng không?
Tôn Minh:
Đúng vậy, lúc tôi biết đầu tiên vẫn chưa hoàn toàn công khai, nhưng đã có một số người biết. Lúc đó tôi nghĩ từ góc độ người tham gia cộng đồng nên chọn thế nào. Tôi tuy không tham gia đầu tư Slock.it, nhưng việc này tôi thấy rất lớn, nên khi xảy ra sự việc lớn như vậy, đương nhiên tôi nghĩ nếu cộng đồng bỏ phiếu không muốn fork, tôi sẽ chọn thế nào.
Lưu Phong:
Kết quả là đã hard fork, giao dịch được hoàn tác, đây cũng là sự kiện thường xuyên bị đem ra thảo luận sau mười năm.
Tôn Minh:
Nhưng giờ tôi muốn biết tại sao phải chỉ trích việc này, vì hard fork không xóa sổ tài sản của ai, đó chỉ là lựa chọn của cộng đồng. Hơn nữa vì chuỗi ETC vẫn tồn tại, bạn muốn ủng hộ chuỗi ETC, bất kỳ ai cũng có quyền tiếp tục duy trì và sử dụng mã nguồn trên đó. Về bản chất đây chỉ là đưa ra lựa chọn cho người bình thường, không xóa bỏ quyền lợi của ai.
Đây là sự kiện phát triển lịch sử đầu tiên để lại ấn tượng sâu sắc với tôi, tiếp theo sự kiện thứ hai đạt đến cấp độ này lại là chuyện đầu năm nay, sự kiện Trump nhậm chức vốn dĩ không liên quan nhiều đến tiền mã hóa, nhưng thực tế trong thời gian Trump nhậm chức, nhiều nhân vật nổi tiếng trong giới tiền mã hóa bắt đầu bày tỏ sự ngưỡng mộ với Trump, đặc biệt là nhiều nhà sáng lập dự án.
Lúc đó tôi hơi bi quan, cảm thấy ngành này đã hoàn toàn mất tính cách mạng, gần như tất cả người tham gia đều là chủ nghĩa cơ hội. Bạn có thể thấy trên Twitter hay các phương tiện khác, một số nhà sáng lập dự án hay tổ chức đầu tư nổi tiếng đều bày tỏ sự ngưỡng mộ với Trump, không ai muốn giữ khoảng cách với chính quyền Trump. Nhưng lúc đó chỉ có Vitalik và Ethereum Foundation tuyên bố rõ ràng giữ lập trường trung lập về chính trị. Nếu lần đó ngay cả Ethereum Foundation mà nói bất cứ điều gì xu nịnh chính quyền Trump, tôi chắc chắn sẽ bán hết tất cả tiền mã hóa của mình.
Nhiều người từng nghĩ Trump đến để cứu thế giới tiền mã hóa, giờ nghĩ lại thấy hơi buồn cười.
Giá trị độc nhất vô nhị của Ethereum: Tính trung lập đáng tin cậy
Lưu Phong:
Chương trình của chúng tôi không muốn liên quan quá nhiều tranh luận chính trị, tôi rất mừng khi anh đề cập đến thái độ trung lập rõ ràng của Vitalik và Quỹ Ethereum, điểm này rất quan trọng, vì tôi nghĩ trong phần thảo luận sau có thể lại đề cập đến chủ đề này.
Hai thời điểm anh đề cập khiến tôi xúc động, đặc biệt là thời điểm thứ hai, khiến tôi muốn hỏi, anh cảm thấy tại sao thái độ trung lập khiến anh sẵn sàng tiếp tục bám trụ với Ethereum?
Tôn Minh:
Điều này liên quan lớn đến tư tưởng cách mạng mà Ethereum kiên trì. Thực ra tôi không thích nắm giữ những thứ tầm thường, nhiều dự án blockchain đối với tôi đều khá tầm thường. Không phải nói kỹ thuật của chúng tầm thường, có thể kỹ thuật rất tốt, nhưng liên quan lớn đến tư tưởng sáng lập, chúng chỉ có thể cung cấp một số giá trị dễ sao chép. Ngược lại, nếu có thể đạt được "tính trung lập đáng tin cậy" (credible neutrality), trong thế giới kinh doanh hiện nay và các lĩnh vực xã hội khác, tính trung lập đáng tin cậy gần như không tồn tại, mọi thứ đều có lập trường chính trị.
Là luật sư, tôi thường xuyên nghiên cứu chính trị và pháp luật, tôi có thể khẳng định rõ, giới học thuật hiện nay gần như đều có lập trường chính trị, và lập trường chính trị thường đi trước. Do đó trong xã hội hiện nay, nếu tìm được một thứ nỗ lực giữ trung lập, dù là một tổ chức hay một nhóm người, thực sự rất quý giá.
Lưu Phong:
Theo anh, sự tận tâm và trung lập thực sự của Ethereum là đặc điểm quan trọng.
Tôn Minh:
Đúng vậy, dù là Ethereum hay không, dù là thế giới blockchain hay không, những thứ như vậy đều có giá trị độc nhất vô nhị. Xã hội loài người rất cần những thứ hoàn toàn trung lập như vậy, nhưng trong thực tế xã hội gần như không tồn tại. Vì vậy khi có thứ như vậy xuất hiện, nó mang tính khan hiếm cực độ.
Lưu Phong:
Anh đánh giá cao đặc điểm này, cho rằng đây là giá trị lớn nhất của nó. Nhưng tôi phải nói với anh, có lẽ không phải ai cũng nghĩ như vậy.
Tôn Minh:
Tất nhiên không, mỗi người đều có quan điểm riêng. Đây chỉ là quan điểm cá nhân tôi, tôi thường thích xem chính trị và lịch sử. Giới học thuật cũng vậy, mọi nghiên cứu học thuật đều có lập trường chính trị đi trước, dù không nói rõ. Nếu nghiên cứu bất kỳ lý thuyết học thuật nào mà không có lập trường chính trị, về bản chất sẽ bị chỉ trích là chủ nghĩa hư vô.
Lưu Phong:
Nhưng thực tế, ngày càng nhiều người cho rằng tính trung lập của Ethereum khiến nó bỏ lỡ nhiều cơ hội, mọi người cho rằng câu chuyện của nó không hấp dẫn.
Tôn Minh:
Theo quan sát của tôi, đúng là nhiều người nghĩ vậy, nhưng đây chỉ là một gợn sóng nhỏ trong lịch sử. Tôi vẫn giữ quan điểm từ góc độ dài hạn và triết học, một số thứ thực sự cần tồn tại lâu dài trong xã hội loài người, mặc dù về bản chất nó tồn tại như một phản diện đối trọng.
Lưu Phong:
Đây chính là giá trị của Crypto mà chúng ta luôn nói. Nếu Crypto không phải đối trọng với thế giới thực, nó sẽ không có giá trị tồn tại.
Tôn Minh:
Nhiều thứ có thể thay thế nó, internet tập trung cũng khá tốt. Nhưng vấn đề là, giống như mối quan hệ giữa vàng và hệ thống đô la, hệ thống đô la vận hành rất tốt, nhưng vàng mãi mãi phải tồn tại, vì nó cần một phản diện để làm chỗ dựa.
Câu chuyện cốt lõi của Ethereum không đổi, nhưng lộ trình thay đổi nhiều trong 10 năm qua
Lưu Phong:
Giá trị cốt lõi của Ethereum thực ra luôn không đổi, nhưng tôi phải nói, câu chuyện dựa trên giá trị cốt lõi của Ethereum thực tế luôn thay đổi. Anh có thể tóm tắt ngắn gọn một số thay đổi trong câu chuyện cốt lõi không?
Tôn Minh:
Thật ra từ "câu chuyện" (narrative) này vốn là bản dịch muộn, ban đầu khi Ethereum mới nổi, người ta thường không gọi là "câu chuyện", mà lý tưởng hóa hơn gọi là "viễn cảnh". Ví dụ như khái niệm "máy tính toàn cầu". Viễn cảnh vĩ mô này hiện nay vẫn tồn tại, nhưng từ góc độ thực tế, nó phải từng bước hiện thực hóa, cần phân tích viễn cảnh này thành các nhiệm vụ cụ thể để thực hiện.
Về việc câu chuyện có thay đổi lớn không, tôi không cảm thấy thay đổi lớn, về bản chất là lộ trình của nó thay đổi nhiều trong 10 năm này. Có nhiều nguyên nhân, vì mỗi khi đưa ra lộ trình, sau một thời gian thực tiễn, ví dụ một năm, hai năm, ba năm, có thể phát hiện lộ trình ban đầu gặp một số ngõ cụt. Đôi khi không phải ngõ cụt, mà gặp một số khó khăn đặc biệt lớn, không thể giải quyết trong giai đoạn lịch sử đó. Vì vậy họ phải thử con đường khả thi hơn. Điều này giống như bất kỳ cuộc cách mạng xã hội nào, lộ trình ban đầu không thể 100% thực hiện mãi, chắc chắn phải điều chỉnh trong giai đoạn cụ thể.
Thay đổi đầu tiên vào năm 2015, họ cho rằng phải dùng phân mảnh (sharding) để giải quyết vấn đề mở rộng. Nhưng sau đó mọi người phát hiện lộ trình kỹ thuật phân mảnh quá khó thực hiện. Tôi nhớ năm 15, trong văn phòng của Thẩm Ba, Bạo tẩu Cống thân vương (người sáng lập Blockchain Pencil) đặt một câu hỏi, khi nào mới có thể thực hiện sàn giao dịch phi tập trung (DEX) trên Ethereum? Vitalik cho rằng phải đợi phân mảnh thực hiện mới đủ tốc độ, có thể phải đợi khoảng ba năm.
Bạo tẩu lúc đó đang khởi nghiệp DEX, từ góc độ ông ta, không thể đợi thêm ba năm. Sau ba năm trôi qua, lịch sử chứng minh trong thời gian đó cũng không thể đạt được khả năng mở rộng như vậy, do đó buộc phải tìm con đường khác. Cuối cùng, họ đưa ra giải pháp mở rộng chủ yếu dựa trên Layer 2, nhưng đây lại là một lộ trình gây tranh cãi.
Lưu Phong:
Tôi nhớ giải pháp này được đưa ra vào cuối năm 18 hoặc năm 19, tại buổi họp mặt ETH ở Đài Bắc, khái niệm Rollup.
Tôn Minh:
Lúc đó Rollup đã chín muồi. Lộ trình ban đầu thực ra không phải Rollup, mà dùng Plasma. Ban đầu Joseph Poon đưa ra Plasma, nhưng sau đó thực tiễn chứng minh hiệu quả không tốt lắm, do đó họ đưa ra khái niệm Rollup, hiệu quả tương đối tốt, nên cuối cùng xác định giải pháp Layer 2 chủ yếu dựa trên Rollup. Tất nhiên, Layer 2 không chỉ là Rollup, còn có nhiều công nghệ khác, có thể thấy sự thay đổi của con đường này rất lớn.
「Trung tâm là Layer 2」đúng hay sai?
Lưu Phong:
Lộ trình đã thay đổi, lấy Rollup làm chính để mở rộng, thực tế đã ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái Ethereum ngày nay. Hệ sinh thái Ethereum hiện nay chủ yếu thể hiện dưới dạng mạng chính cộng Rollup lớp hai, tất cả ứng dụng đều phát triển trên đó. Tuy nhiên, gần đây lộ trình này lại thay đổi, anh có thể giới thiệu cho mọi người không?
Tôn Minh:
Gần đây bên trong Quỹ Ethereum, bao gồm cả quỹ và các quan sát viên bên ngoài đều cho rằng vẫn phải tăng cường mở rộng mạng chính. Thành thật mà nói, theo quan sát của tôi, quan điểm cộng đồng có thể có sai lệch. Thực tế không phủ nhận tính cần thiết của Layer 2, việc tăng cường Layer 1 sẽ không ảnh hưởng đến Layer 2. Cá nhân tôi cho rằng, Layer 2 là xu hướng tất yếu trong tương lai, đây không phải vấn đề kỹ thuật, mà là vấn đề logic thương mại.
Mà thực tế các tổ chức thương mại lớn sẽ không dùng Layer 1 để triển khai DApp. Họ cần một môi trường tương đối khép kín, để tránh giá trị do họ tạo ra bị người nắm giữ token trên mạng chính chiếm đoạt. Đây là vấn đề logic thương mại cơ bản, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, nhiều yêu cầu giám sát cũng cần Layer 2 để đáp ứng. Nếu muốn đáp ứng các yêu cầu giám sát này, gần như không thể thực hiện trên Layer 1, vì trên mạng chính cần thêm nhiều chức năng để tránh rò rỉ quyền riêng tư và đảm bảo hoàn thành KYC.
Tất cả mọi thứ đặt trên Layer 2, tương lai tùy chỉnh có thể khiến nhiều Layer 2 do các tổ chức thương mại tập trung phát triển và vận hành.
Lưu Phong:
Vì vậy theo tưởng tượng của anh, trong tương lai nhiều Layer 2 định hướng ứng dụng nên có thể tồn tại theo cách tùy chỉnh.
Tôn Minh:
Đúng vậy, và là vận hành tập trung, đặc biệt là theo cách tập trung. Tương tự trường hợp Base, còn mạng chính thực hiện chức năng thanh toán của "máy tính toàn cầu", đây là trạng thái lý tưởng. Mạng chính sẽ cung cấp khả năng sử dụng dữ liệu cho tất cả Layer 2, đồng thời cung cấp một số cơ sở hạ tầng không tin cậy, phi tập trung, nhưng hoàn toàn không tin cậy là không thể thực hiện.
Jack:
Tôi rất đồng ý với thầy Công nhân vừa nói, nhiều tổ chức có thể cần chuỗi tùy chỉnh, logic này trong một hai năm qua đã được chứng minh. Trong lĩnh vực tài chính, các tổ chức như JPMorgan khi thử nghiệm blockchain, có xu hướng ưu tiên cấu trúc blockchain như Avalanche, vì nó cung cấp cấu trúc subnet, giúp họ tùy chỉnh hoàn toàn hệ sinh thái khép kín thuộc về riêng mình từ底层.
Tôn Minh:
Gần đây chúng ta có thể quan sát một số dự án, ví dụ Google Cloud Universal Ledger, Stripe Tempo cũng vậy. Họ làm thành Layer 1, không liên quan nhiều đến phi tập trung, bản chất chỉ mở một sổ cái công khai, dữ liệu thông tin có thể minh bạch, giúp bên thứ ba tin tưởng. Nếu chỉ cần minh bạch, không theo đuổi tính không thể thay đổi, lựa chọn như Google Cloud là được.
Dưới các mô hình kinh doanh khác nhau, nhu cầu sẽ khác nhau. Một số kịch bản thực sự cần tính không thể thay đổi, nhưng không phải tất cả kịch bản đều cần.
Lưu Phong:
Nhưng mọi người sẽ hỏi, tại sao nhất thiết phải xây dựng trên Ethereum? Tôi có thể làm EVM tương thích.
Tôn Minh:
Điều này quay lại vấn đề triết học ban đầu, bạn cung cấp giá trị độc nhất vô nhị gì. Nếu cho rằng tất cả sản phẩm hoặc dịch vụ thời Web 2 đều có thể hoàn thiện, doanh nghiệp có thể tự phát triển, đạt được tính minh bạch, nhưng trong một số kịch bản, có thể cần tính không thể thay đổi, tự xây Layer 1 có thể không khả thi.
Lưu Phong:
Vì vậy anh cho rằng điều này sẽ khiến một số doanh nghiệp chọn tự xây Layer 1?
Tôn Minh:
Đúng vậy, kịch bản thương mại khác nhau, Web 3 không hoàn toàn thay thế Web 2, mà cung cấp một số giá trị Web 2 không thể cung cấp. Giá trị không thể thay thế là một quang phổ liên tục, một số kịch bản cần hoàn toàn không tin cậy, một số kịch bản chỉ cần minh bạch.
Lưu Phong:
Vậy thì, đặc điểm của Ethereum có còn hấp dẫn với một số doanh nghiệp lớn trong tương lai không? Anh có thể nêu một số kịch bản cần đặc điểm này không?
Tôn Minh:
Trong kịch bản thương mại cụ thể có hấp dẫn, nhưng tính không thể thay đổi có chi phí, không phải tất cả kịch bản đều cần. Ví dụ, kịch bản cần giữ bằng chứng hoàn toàn cho sự kiện lịch sử, hoặc sự thiếu tin tưởng giữa các quốc gia, đặc biệt là vấn đề tin tưởng giữa các bên đối địch. Trong những trường hợp này, chỉ thấy sổ cái là chưa đủ, phải đảm bảo sổ cái không thể thay đổi.
Mà không tin cậy có chi phí cao, do đó không phải tất cả mô hình kinh doanh đều cần đặc điểm này. Ethereum cung cấp khả năng này trong kịch bản cần hoàn toàn không tin cậy, nhưng không có nghĩa nó có thể tiếp quản tất cả kịch bản kinh doanh Web 2, điều này không thực tế.
Lưu Phong:
Trong trường hợp này, chúng ta nên nhìn nhận Ethereum thế nào? Làm thế nào để thực sự thu hút được những người dùng như vậy?
Tôn Minh:
Thu hút người dùng là vấn đề logic thương mại, nhưng Quỹ Ethereum không giỏi việc này. Vai trò của Quỹ Ethereum không phải kêu gọi đầu tư, mà tập trung phát triển thứ họ muốn.
Lưu Phong:
Đây cũng là lý do chúng tôi thấy xuất hiện các công ty như Etherealize. Anh có thể giới thiệu ngắn gọn Etherealize không? Các anh có đầu tư vào họ không?
Tôn Minh:
Chưa đầu tư, tôi chỉ biết một chút. Việc người sáng lập Etherealize làm về cơ bản là vì Quỹ Ethereum không phải tổ chức thương mại, không biết cách kêu gọi đầu tư. Các quỹ dự án khác có thể làm những việc này, còn Etherealize tập trung vào việc các tổ chức lớn làm sao vào được hệ sinh thái Ethereum.
Lưu Phong:
Vì vậy Etherealize giúp các tổ chức lớn quảng bá Ethereum, giúp họ vào hệ sinh thái Ethereum.
Tôn Minh:
Một phần sản phẩm và dịch vụ của các tổ chức lớn cần tận dụng giá trị độc đáo Ethereum cung cấp, công việc ban đầu của Liên minh Ethereum cũng theo hướng này. Lúc đó các doanh nghiệp lớn cho rằng không thể dùng trực tiếp public chain, do đó chọn private chain. Sau đó chứng minh, private chain không thành công đặc biệt, nhưng trong một số thị trường ngách vẫn có giá trị.
Xét từ góc độ hiện tại, mối quan hệ giữa các tổ chức lớn và public chain không còn tách biệt rõ ràng, thực tế có thể dùng public chain theo một số cách nhất định, dù là Layer 2 hay cách khác. Vì vậy, các tổ chức như Ethereum Trust bắt đầu quảng bá cho các tổ chức lớn, khuyến khích họ dùng public chain thay vì private chain.
Lưu Phong:
Điều này cho thấy Quỹ Ethereum bắt đầu nhận ra vấn đề này, mặc dù lịch sử không phải tổ chức kêu gọi đầu tư, nhưng giờ bắt đầu hỗ trợ đội ngũ bên thứ ba, giơ cành ô liu cho các tổ chức lớn.
Tôn Minh:
Đúng vậy, Quỹ Ethereum nhận ra vấn đề này, mặc dù không phải tổ chức kêu gọi đầu tư, nhưng trên thị trường xuất hiện một số tổ chức lấp khoảng trống này.
Quỹ Ethereum (EF) đang làm gì? Tại sao bị chỉ trích?
Lưu Phong:
Thừa dịp này, anh có thể giới thiệu vị trí và vai trò của Quỹ Ethereum (EF) không? Trong một hai năm qua, EF là đối tượng bị nhiều người chỉ trích. EF rốt cuộc đang làm gì?
Tôn Minh:
Đúng vậy, vì không tìm được tổ chức nào khác để chỉ trích, nên EF thành mục tiêu. Âm thanh chỉ trích thường liên quan đến giá giảm, nhưng khách quan mà nói, tăng giảm giá không phải vấn đề của EF.
Quỹ Ethereum chủ yếu chịu trách nhiệm nghiên cứu và đề ra lộ trình chiến lược lớn. Mặc dù bên trong có một số người phụ trách mã hóa, nhưng công việc mã hóa chính vẫn do các đội bên ngoài EF hoàn thành, đặc biệt là về phía client.
Lưu Phong:
Vì vậy, công việc của EF thực ra là nghiên cứu cơ bản và đề ra định hướng chiến lược, chứ không phải thực hiện trực tiếp các mục tiêu này.
Tôn Minh:
Đúng vậy, nó chia sẻ kết quả nghiên cứu theo kiểu mã nguồn mở cho các đội và cá nhân muốn tham gia hệ sinh thái Ethereum. EF không có quyền lệnh ai làm gì, viện trợ và cảm hóa tinh thần là phương thức chính. Mô hình quản trị của EF tương đối độc đáo. Nó không trợ cấp cho nút, do đó không thể kiểm soát hành vi nhà phát triển hay nút.
Nhưng mô hình này ưu nhược điểm rõ ràng. Hiệu suất tương đối thấp là một vấn đề. Đồng thời, trong hai năm qua mọi người chỉ trích EF, cho rằng nó là cơ quan quan liêu, quan điểm của anh là do biểu hiện giá tệ, họ thành vật hy sinh. Vấn đề quan liêu được đề cập trong chỉ trích ở mức độ nào đó là khách quan tồn tại. Bất kỳ tổ chức nào cũng có tính quan liêu, EF không giỏi quản trị và quản lý nội bộ, dẫn đến tình trạng dư thừa nhân sự và quan liêu.
Một vấn đề khác là ai có thể đại diện Ethereum phát ngôn bên ngoài. Sự hiểu lầm của cộng đồng khiến EF trông như đại diện duy nhất, trong khi thực tế EF không kiểm soát thứ gì. Cộng đồng cần nhận ra EF không phải đại diện duy nhất, các tổ chức bên thứ ba khác cũng đang phát huy vai trò.
Lưu Phong:
Trước đây EF đóng vai trò lớn trong việc đề ra lộ trình, nhưng lộ trình luôn điều chỉnh, khiến người ta cảm thấy có vấn đề.
Tôn Minh:
Việc điều chỉnh lộ trình công nghệ là bình thường, tôi cho rằng EF không có sai lầm đặc biệt lớn trong việc này. Ví dụ, lựa chọn Layer 2 và hướng phát triển công nghệ ZK sau này đều là lựa chọn đúng đắn.
Lưu Phong:
Một số người chỉ trích xung quanh EF tập hợp một số người yêu thích Ethereum, nhưng thực tế là lợi dụng danh tiếng EF để kiếm lời.
Tôn Minh:
Tình trạng này thực sự tồn tại, liên quan đến vị trí EF không rõ ràng. Cộng đồng cần làm rõ trách nhiệm EF, để dễ dàng nhận diện dự án nào do EF hỗ trợ, dự án nào không.
Lưu Phong:
Hiện nay có tổ chức nào có thể thay thế một số chức năng của EF không?
Tôn Minh:
Một số tổ chức làm client là rõ ràng, còn có các tổ chức như Etherealize, chuyên về onboarding thương mại. EF đang làm rõ vị trí và trách nhiệm của mình, một số việc không thuộc về EF nên do tổ chức khác đảm nhận.
Jack:
Nếu số lượng người tham gia trong hệ sinh thái Ethereum tăng, có nghĩa là lộ trình công nghệ cũng có thể do nhiều người thảo luận không?
Tôn Minh:
Đây là một vấn đề quản trị rất hay. Quản trị phi tập trung chưa có tiền lệ thành công, EF đang mò mẫm cách thực hiện quản trị phi tập trung tốt hơn. Một trong những nhiệm vụ cốt lõi của EF là đề ra lộ trình, nhưng ý kiến của Vitalik cũng chiếm vị trí quan trọng trong đó.
Jack:
Nếu các tổ chức lớn Wall Street muốn tranh giành định hướng công nghệ Ethereum, họ sẽ làm thế nào?
Tôn Minh:
Họ có thể thành lập quỹ thứ hai tương tự EF, để đề ra lộ trình riêng. Nếu không thể phối hợp, về lý thuyết có thể chọn hard fork, nhưng vấn đề là dự án fork ra có đạt được sự đồng thuận không.
Lưu Phong:
Thực tế đây là một tổ chức phi tập trung điển hình, nhưng quyết sách vẫn tập trung, mọi người đều nhìn về các lãnh đạo như Vitalik.
Tôn Minh:
Trong việc đề ra lộ trình, sức hút cá nhân của Vitalik và sự đồng thuận cộng đồng đều là nền tảng quan trọng.
Layer 2 là ma cà rồng hút máu sao?
Lưu Phong:
Chúng ta luôn thảo luận vấn đề Quỹ Ethereum, giờ quay lại giải pháp mở rộng chủ yếu dựa trên Layer 2. Giải pháp này dường như gây tranh cãi, nhiều người chỉ trích Layer 2 đang "hút máu" Ethereum, anh nghĩ sao?
Tôn Minh:
Chỉ trích này thực sự tồn tại, nhiều người cho rằng Layer 2 không nộp đủ "tiền thuê" cho mạng chính Ethereum. Đây thực sự là vấn đề khách quan, không thể nói hoàn toàn đúng, cũng không thể nói hoàn toàn sai.
Sự thật khách quan là Layer 2 nộp tiền thuê cho mạng chính Ethereum rất ít, có thể thấp hơn kỳ vọng. Từ góc nhìn Vitalik và EF, họ không muốn thu quá nhiều tiền thuê, vì điều này có thể ảnh hưởng đến cân bằng toàn bộ hệ sinh thái.
Vitalik nhấn mạnh khái niệm hàng hóa công cộng, ông hy vọng mỗi giao dịch chỉ thu phí rất thấp. Còn bộ sắp xếp tập trung Layer 2 giúp họ kiếm được lợi nhuận nhiều hơn. Điều này dẫn đến vấn đề điều phối lợi ích giữa mạng chính Ethereum và Layer 2, có thể là vấn đề lớn nhất trong tương lai.
Tiền thuê mạng chính có thể không thấp như tưởng tượng, nhưng phí Layer 2 thu quá cao. Triết lý EF là hy vọng để giá trị lại cho người dùng cuối, do đó Layer 2 nên thu ít tiền hơn.
Quá trình phi tập trung Layer 2 cũng rất dài. Tôi cho rằng, Layer 2 không thể hoàn toàn phi tập trung, có thể ngày càng tập trung hơn.
Lưu Phong:
Điều này có nghĩa là bộ sắp xếp của họ cũng không phi tập trung sao?
Tôn Minh:
Chỉ một số ít Layer 2 có thể phát triển theo hướng phi tập trung. Đây là vấn đề khó giải quyết, EF cũng bất lực.
Lưu Phong:
Triết lý Vitalik là hy vọng mạng chính không thu quá nhiều tiền, nhưng thực tế lợi ích không chảy về người dùng cuối, mà nằm trong tay Layer 2.
Tôn Minh:
Và mô hình thu phí Layer 2 cũng không minh bạch, EF không thể kiểm soát hành vi của họ. Trừ khi tương lai thông qua cạnh tranh giữa các Layer 2 để giảm nhẹ vấn đề này, nhưng đây cũng không phải giải pháp vạn năng.
Nếu tất cả Layer 2 đều được phân loại là Rollup chung, thực sự sẽ có tình trạng thắng lớn ăn hết. Nhưng trong tương lai có thể xuất hiện nhiều loại Layer 2 khác nhau, mỗi loại phục vụ các kịch bản thương mại riêng.
Lưu Phong:
Lý tưởng thì hệ sinh thái Layer 2 có thể đạt được sự tồn tại chung người dùng và doanh thu, đồng thời nuôi dưỡng ngược lại mạng chính, nhưng thực tế dường như không tồn tại.
Tôn Minh:
Tôi cho rằng trong tương lai có thể có một số công ty thương mại hoàn toàn tập trung vận hành các Layer 2 này, ví dụ như trường hợp Base. Nhưng nếu Ethereum có thể cung cấp thêm lựa chọn kỹ thuật, có thể giảm nhẹ vấn đề hiện tại, nhưng cuối cùng vẫn phải xem lựa chọn thị trường. Nhưng tôi luôn cho rằng Ethereum thực ra nghiêm túc mà nói không phù hợp người dùng thông thường.
Câu chuyện mới 「áp dụng tổ chức」có đáng tin không?
Lưu Phong：
Ngày nay mọi người luôn nói câu chuyện Ethereum, tức là Ethereum thực ra phù hợp tổ chức hơn, phù hợp làm lớp thanh toán tốt nhất cho dù là RWA hay một số ví dụ tổ chức hóa khác, điều này giống như một câu chuyện mới của nó hôm nay.
Tôn Minh：
Đúng vậy, ít nhất trong lĩnh vực Defi nó vẫn có một số lợi thế không thể thay thế, vì Defi thực sự khá cần.
Lưu Phong：
Hoàn toàn trung lập, hoàn toàn không thể thay đổi, thực sự có thể đảm bảo an toàn tài sản. Tôi thấy ví dụ Etherealize quảng bá Ethereum cho tổ chức, đây là từ họ thích dùng nhất, "đây là chuỗi an toàn nhất ngoài chuỗi Bitcoin, và thực sự là một nền tảng có thể thực hiện phi tập trung và không cần tin cậy". Như anh nói, Ethereum có lẽ không phù hợp người dùng nhỏ lẻ, tương lai cốt lõi của nó là hướng đến các tổ chức lớn, đặc biệt là tổ chức tài chính.
Lại quay về câu hỏi ban đầu, ban đầu chúng tôi thích Ethereum vì nó có tiềm năng lớn, có thể hấp dẫn các nhà phát triển bản địa, đặc biệt là người dùng bản địa tiền mã hóa, là một nền tảng đầy hấp dẫn. Nhưng nếu theo câu chuyện mới, logic mới, dường như chúng ta lại phải quay về thế giới đi chào hỏi Trump, có mâu thuẫn không?
Tôn Minh：
Chỉ có thể nói đây là lựa chọn thị trường, vì người bình thường sẽ không vì lý tưởng cách mạng mà hy sinh lợi ích bản thân.
Lưu Phong：
Nếu để tôi xem lại, điều hấp dẫn tôi nhất ở Ethereum là trong quá trình từ năm 19 đến 2021-2022 xuất hiện ồ ạt các thử nghiệm Defi bản địa đặc biệt. Đó là thời đại hoàn toàn thắng lợi của Crypto native.
Theo câu chuyện mới hiện nay, mọi người mới, giống như tình trạng thỏa hiệp thực tế, dường như Ethereum không còn phù hợp với dạng hệ sinh thái bùng nổ sôi động như vậy nữa.
Tôn Minh：
Hiện tôi cảm thấy cộng đồng chưa tìm ra bước tiếp theo Defi nên thế nào, nên làm thứ gì, tôi cảm thấy cộng đồng vẫn chưa tìm ra. Các sản phẩm và dịch vụ tổ chức hóa, đó là thứ nhiều người đã thấy, cảm thấy tính chắc chắn mạnh.
Lưu Phong：
Vậy chúng ta xem thế này, tình trạng hiện nay mọi thứ hướng về tổ chức, dũng cảm ôm lấy Wall Street, ôm lấy chính trị gia, tình trạng này sẽ kéo dài bao lâu?
Tôn Minh：
Có lẽ kéo dài đến khi Trump kết thúc nhiệm kỳ.
Jack：
Điều này tôi vẫn có chút cảm xúc, khi đó tôi thấy Solana dĩ nhiên bị thị trường cho là có thể là chuỗi giết chết Ethereum năm đó, rồi không lâu sau Trump lên nắm quyền đã đổi banner quảng cáo thành lá cờ Mỹ, tự quảng bá thành một chuỗi Mỹ.
Sau khi Trump rời nhiệm, chuỗi này có thể vẫn đối mặt một số thách thức chính trị, nó sẽ không đối mặt phản ứng chính trị sao?
Tôn Minh：
Không chỉ một mình nó làm vậy, gần như tất cả mọi người đều làm vậy. Người nhảy lên con thuyền chính trị nhất định sẽ bị thanh toán một ngày nào đó, nhất định như vậy, kể cả gia đình Trump.
Nhưng nếu xét trong ngắn hạn, đúng là nhiều người sẵn sàng làm vậy hơn, vì một số lợi ích thực tế đây là lựa chọn phổ biến, tôi nghĩ không thể trách, thậm chí có thể nói là lựa chọn hợp lý.
Vấn đề Ethereum khá đặc biệt, rốt cuộc là lựa chọn Ethereum hay lựa chọn EF? Thực ra nghiêm túc mà nói, không ai có thể đại diện Ethereum, bạn thấy trong cộng đồng Ethereum nhất định có nhiều người đi theo một hướng, nhưng chắc chắn còn một bộ phận người đi theo hướng khác, không có đại diện cụ thể. Hiện nay tổ chức hóa thực ra không liên quan lớn đến EF, bản thân EF cũng không đặc biệt quan tâm điểm này, vẫn quan tâm việc lộ trình của mình.
Lưu Phong：
Hiện tôi phát hiện điểm này không đa dạng đẹp đẽ như vậy, mà Ethereum thực ra cũng xuất hiện tình trạng đổ nghiêng hoàn toàn theo một hướng, mọi người hiện đang reo hò thành lập công ty DAT Ethereum. Mọi người đang reo hò công ty như Etherealize cuối cùng không cần quảng bá Ethereum cho tổ chức nữa, mặt khác mọi người đều hy vọng Ethereum chuyển hoàn toàn sang thương mại hóa.
Công nhân anh còn muốn nói thêm điều gì đặc biệt nữa không, đặc biệt là các chỉ trích, không hiểu thậm chí là tấn công đối với Ethereum trong tuần này.
Tôn Minh：
Tôi nghĩ ch
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
