Ethereum, câu chuyện biến đổi trong một thập kỷ
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Ethereum, câu chuyện biến đổi trong một thập kỷ
Điều thực sự mang Ethereum đến hàng tỷ người dùng không chỉ là những gì nó có thể làm, mà là thế giới thực chọn sử dụng nó để làm gì.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Ada, David, TechFlow
Chiều ngày 30 tháng 7 năm 2015, lúc 15 giờ 26 phút, khối đầu tiên của Ethereum đã được khai thác thành công.
Kèm theo khoảnh khắc khai sinh được gọi là "Frontier", một lời tiên tri đầy tham vọng đã ra đời —— “Máy tính thế giới”. Vitalik và các nhà phát triển ban đầu tin rằng họ đang xây dựng không phải phiên bản nâng cấp của Bitcoin, mà là một nền tảng tính toán toàn cầu có thể vận hành mọi ứng dụng phi tập trung.
Mười năm sau, đúng vào dịp kỷ niệm mười năm mạng chính Ethereum đi vào hoạt động.
Khi nhìn lại hành trình phát triển của Ethereum, chúng ta nhận thấy chiếc “máy tính thế giới” này không vận hành nhiều ứng dụng phi tập trung như kỳ vọng, mà ngược lại đã tiến hóa thành một lớp thanh toán chủ yếu dành cho các ứng dụng tài chính.
Các giao thức DeFi chiếm phần lớn tiêu thụ Gas, hàng ngàn tỷ đô la tài sản lưu chuyển trên mạng lưới này, trong khi những ứng dụng về xã hội, trò chơi, lưu trữ phi tập trung từng được kỳ vọng cao thì hoặc biến mất, hoặc đã di chuyển sang các chuỗi khác.
Sự thay đổi câu chuyện này, rốt cuộc là sự thỏa hiệp hay tiến hóa?
Tại thời điểm này, khi nhìn lại chặng đường mười năm qua, sự biến đổi về câu chuyện xung quanh Ethereum không chỉ đơn thuần là một câu chuyện về Ethereum, mà còn là câu chuyện về cách lý tưởng công nghệ tìm chỗ đứng trong thế giới thực.
Máy tính thế giới, thời đại hoàng kim của chủ nghĩa lý tưởng (2015-2017)
Để hiểu nguồn gốc câu chuyện của Ethereum, ta cần trở lại mùa đông cuối năm 2013.
Lúc đó, chàng trai 19 tuổi Vitalik Buterin trong chuyến du lịch tại Israel đã nảy ra một ý tưởng táo bạo: nếu blockchain không chỉ dùng để chuyển tiền mà còn có thể chạy bất kỳ chương trình phức tạp nào thì sao?
Tính cách mạng của ý tưởng này nằm ở chỗ, nó lần đầu tiên mở rộng blockchain từ một công cụ chuyên biệt chuyển giá trị thành một nền tảng tính toán phổ quát.
Nhưng đằng sau tầm nhìn ban đầu này, ẩn chứa một động lực văn hóa sâu xa hơn.
Cộng đồng Ethereum sơ khai quy tụ những người lý tưởng công nghệ tin vào triết lý “code là luật”. Họ không chỉ đang xây dựng một nền tảng công nghệ mới, mà còn cố gắng tạo ra một mô hình xã hội mới —— một utopia kỹ thuật số hoàn toàn do các quy tắc mã hóa điều khiển, không cần đến quyền lực tập trung.
Lúc bấy giờ, câu chuyện chạy quanh khái niệm "phi tập trung", "code là luật", và "máy tính thế giới".
Đây không chỉ là một lý tưởng kỹ thuật, mà còn trở thành một tuyên ngôn chính trị và lập trường triết học. Những người ủng hộ Ethereum thời kỳ đầu tin rằng thông qua hợp đồng thông minh, họ có thể tái cấu trúc các quy tắc vận hành xã hội, tạo nên một thế giới công bằng, minh bạch và không cần tin cậy hơn.
Chủ nghĩa lý tưởng công nghệ này hiện diện khắp nơi trong thiết kế ban đầu của Ethereum. Máy ảo Turing hoàn chỉnh, cơ chế Gas, mô hình tài khoản —— mỗi lựa chọn kỹ thuật đều thể hiện định hướng giá trị “phi tập trung tối đa” và “tính phổ quát tối đa”.
Ngày 30 tháng 4 năm 2016, chưa đầy một năm sau khi mạng chính Ethereum ra mắt, The DAO (Tổ chức tự trị phi tập trung) chính thức khởi động gây quỹ cộng đồng.
Dự án này thể hiện hoàn hảo tinh thần lý tưởng của cộng đồng Ethereum giai đoạn đầu: không có ban quản lý, không có hội đồng quản trị, một quỹ đầu tư hoàn toàn do mã kiểm soát. Trong vòng vỏn vẹn 28 ngày, The DAO huy động được 11,5 triệu ETH, chiếm 14% tổng lượng ETH lưu hành lúc đó, trị giá hơn 150 triệu USD.
Tuy nhiên, lý tưởng nhanh chóng phải đối mặt với thử thách khắc nghiệt của thực tế. Ngày 17 tháng 6, một kẻ tấn công đã lợi dụng lỗ hổng gọi đệ quy trong hợp đồng thông minh The DAO, đánh cắp 3,6 triệu ETH.
Tranh luận sau đó đã chia rẽ toàn bộ cộng đồng. Một bên cho rằng, vì code là luật, nên ETH khai thác được từ lỗ hổng mã là “hợp pháp”, mọi can thiệp con người đều vi phạm tinh thần cốt lõi của blockchain. Phe kia cho rằng, khi kết quả rõ ràng trái với nguyện vọng chung của cộng đồng, việc sửa sai bằng hard fork là cần thiết.
Cuối cùng, phe đa số do Vitalik dẫn đầu đã chọn hard fork, hoàn trả ETH bị đánh cắp về cho chủ sở hữu ban đầu. Quyết định này dẫn đến lần chia tách lớn đầu tiên của Ethereum, nhóm thiểu số kiên trì nguyên tắc “Code is Law” tiếp tục duy trì chuỗi gốc, tức là Ethereum Classic (ETC) ngày nay.
Khủng hoảng này phơi bày mâu thuẫn nội tại của chủ nghĩa lý tưởng công nghệ: phi tập trung tuyệt đối có thể dẫn đến hậu quả không thể chấp nhận, trong khi mọi hình thức can thiệp con người đều có thể bị coi là phản bội nguyên tắc phi tập trung.
Mâu thuẫn này xuyên suốt toàn bộ quá trình phát triển của Ethereum, cũng đặt nền móng cho sự thay đổi câu chuyện về sau.
Máy in tiền ICO, lạc lối giữa bong bóng (2017-2020)
Vào cuối năm 2016, không ai có thể dự đoán cơn sốt ICO sắp tới sẽ thay đổi hoàn toàn mọi thứ về Ethereum.
Mùa hè năm 2017, thế giới tiền mã hóa chứng kiến một lễ hội vốn chưa từng có. Khái niệm đơn giản ICO (Phát hành tiền ban đầu) —— gây quỹ bằng cách phát hành token —— đã khuấy động trí tưởng tượng của các nhà đầu cơ toàn cầu. Chỉ riêng năm 2017, số vốn huy động qua ICO đã vượt 6 tỷ USD, và đến nửa đầu năm 2018, con số này tăng vọt lên 12 tỷ USD.
Và Ethereum, chính là cái máy in tiền cho vô số ICO.
Viết hợp đồng, thiết lập quy tắc chuyển tiền, đặt tên và số lượng token, từng token không cần cam kết thực tế nào lần lượt xuất hiện:
Một whitepaper trông đủ hoành tráng, một câu chuyện có thể kích thích tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ), cùng mô hình kinh tế token dường như hợp lý.
Lúc ấy, Ethereum đối mặt với một cuộc khủng hoảng danh tính bất ngờ — ban đầu được thiết kế là “máy tính thế giới”, bỗng nhiên nhận ra mục đích sử dụng lớn nhất của mình lại là phát hành token.
Khoảng cách lớn giữa thực tế và tầm nhìn này tạo nên lần rạn nứt nghiêm trọng đầu tiên trong câu chuyện của Ethereum.
Vitalik và các nhà phát triển cốt lõi ban đầu hình dung một nền tảng tính toán toàn cầu vận hành các ứng dụng phi tập trung, nhưng thị trường lại trả lời: chúng tôi chỉ cần một chuẩn ERC-20 đơn giản để phát token.
Sự đơn giản hóa này không chỉ ở cấp độ kỹ thuật, mà còn ở cấp độ nhận thức. Trong mắt các nhà đầu tư, Ethereum không còn là một mô hình tính toán cách mạng, mà là một máy in tiền.
Vấn đề sâu xa hơn là, nhãn mác “nền tảng phát hành token” bắt đầu định hình ngược lại hướng phát triển của Ethereum. Khi 90% hoạt động trong hệ sinh thái liên quan đến token, ưu tiên phát triển tất yếu nghiêng theo hướng này. Các EIP (Đề xuất cải tiến Ethereum) thảo luận về chuẩn token nhiều hơn hẳn các ứng dụng khác, công cụ phát triển chủ yếu phục vụ phát hành và giao dịch token, toàn bộ hệ sinh thái rơi vào trạng thái “phụ thuộc tuyến đường”.
Nếu như sự kiện The DAO trước đó là tranh luận triết học nội bộ giữa những người lý tưởng, thì cơn sốt ICO là lần va chạm trực diện đầu tiên giữa lý tưởng và hiện thực thị trường. Va chạm này bộc lộ một mâu thuẫn căn bản trong câu chuyện Ethereum: khoảng cách khổng lồ giữa tầm nhìn kỹ thuật và nhu cầu thị trường.
Sau đó là năm 2018, thị trường gấu.
Với Ethereum, đây không chỉ là sự sụp đổ về giá cả, mà còn là sự sụp đổ về câu chuyện. Khi bong bóng ICO vỡ tan, khi khẩu hiệu “cách mạng blockchain” không còn ai tin, Ethereum buộc phải trả lời một câu hỏi căn bản:
Nếu không phải là máy tính thế giới, vậy rốt cuộc bạn là gì?
Câu trả lời cho câu hỏi này dần hé lộ trong những tháng năm khó khăn của thị trường gấu. Một câu chuyện mới dần hình thành: Ethereum trước hết là một lớp thanh toán tài chính, rồi mới có thể trở thành nền tảng tính toán phổ quát.
Sự thay đổi này cũng thể hiện trong lộ trình kỹ thuật. Thiết kế Ethereum 2.0 bắt đầu cân nhắc nhiều hơn nhu cầu ứng dụng tài chính —— khả năng xác nhận nhanh hơn, chi phí giao dịch thấp hơn, an ninh cao hơn. Dù ngôn từ chính thức vẫn nhấn mạnh “tính phổ quát”, nhưng hướng tối ưu hóa thực tế đã rõ ràng nhắm đến các trường hợp dùng tài chính.
Tính đúng đắn của lựa chọn này sẽ được kiểm nghiệm trong giai đoạn tiếp theo.
Chiến thắng lớn DeFi, khi tài chính trở thành thiên chức của Ethereum (2020-2021)
Mùa DeFi năm 2020 đối với Ethereum không chỉ là một đợt bùng nổ ở tầng ứng dụng, mà còn là sự thay đổi nhận dạng hoàn toàn.
Nếu ICO năm 2017 khiến Ethereum vô tình trở thành nền tảng phát hành token, thì thành công của DeFi khiến toàn bộ hệ sinh thái nhận ra: tài chính có thể không phải lựa chọn thỏa hiệp của Ethereum, mà chính là sứ mệnh tự nhiên của nó.
Sự thay đổi nhận thức này diễn ra dần dần.
Ban đầu, DeFi được xem là một trong nhiều thí nghiệm, ngang hàng với game, mạng xã hội, chuỗi cung ứng. Nhưng khi mining thanh khoản của Compound thổi bùng nhiệt huyết thị trường, khi hàng trăm tỷ USD đổ vào các giao thức DeFi, khi phí Gas liên tục lập kỷ lục do hoạt động DeFi, một sự thật không thể chối cãi hiện ra: Ethereum đã tìm thấy Product-Market Fit của mình.
Trước đây, việc định vị Ethereum là nền tảng tài chính dường như là “giảm cấp”, là sự phản bội tầm nhìn hoành tráng “máy tính thế giới”. Nhưng DeFi cho thấy một khả năng khác: chính tài chính là hình thức tính toán phức tạp và có giá trị nhất.
Mỗi giao dịch, mỗi lần thanh lý, mỗi sản phẩm phái sinh đều là một quá trình tính toán phức tạp. Nhìn từ góc độ này, trở thành “máy tính tài chính thế giới” không mâu thuẫn với “máy tính thế giới”, mà là biểu đạt khác của cùng một tầm nhìn.
Sự bùng nổ DeFi tạo ra một vòng phản hồi tích cực mạnh mẽ, liên tục củng cố câu chuyện Ethereum là cơ sở hạ tầng tài chính. Lượng sử dụng tăng vọt, nhà phát triển đổ về, tiếng nói dần chuyển dịch, tiếng nói của các dự án DeFi ngày càng lớn.
Tuy nhiên, thành công DeFi cũng mang đến một vấn đề thực tế nghiêm trọng: nút thắt hiệu suất của Ethereum.
Khi một giao dịch đơn giản đổi token phải trả phí Gas vài chục đến hàng trăm đô la, Ethereum đối mặt với khủng hoảng sinh tồn. Đây không còn là vấn đề lý tưởng “làm sao trở thành máy tính thế giới”, mà là vấn đề thực tế “làm sao để DeFi tiếp tục vận hành”.
Sự cấp bách này hoàn toàn thay đổi thứ tự ưu tiên kỹ thuật của Ethereum. Trước đây, mở rộng quy mô được xem là mục tiêu dài hạn, có thể từ từ nghiên cứu giải pháp đẹp nhất. Nhưng sự bùng nổ DeFi khiến mở rộng trở thành vấn đề sống còn. Cộng đồng Ethereum buộc phải chấp nhận một thực tế:
Giải pháp hoàn hảo có thể chờ, nhưng thị trường thì không chờ.
Vì vậy, chúng ta thấy một loạt lựa chọn thực dụng. Layer 2 không còn là khái niệm xa vời, mà là phương án cứu trợ khẩn cấp phải triển khai ngay. Công nghệ Rollup dù kém phi tập trung, nhưng có thể giảm tắc nghẽn nhanh chóng, nên nhận được sự ủng hộ toàn lực từ các nhà phát triển cốt lõi. Lộ trình Ethereum 2.0 cũng được điều chỉnh lại, ưu tiên triển khai các tính năng hữu ích nhất cho DeFi.
Sự điều chỉnh lộ trình kỹ thuật này, về bản chất, là biểu hiện cụ thể của sự thay đổi câu chuyện. Khi Ethereum chấp nhận định vị mình là cơ sở hạ tầng tài chính, mọi quyết định kỹ thuật đều xoay quanh trung tâm này.
Sự nổi lên của L2, nhượng chủ quyền và bị ký sinh (2021-2023)
Ethereum năm 2021 đối mặt với một thực tế tàn khốc: thành công của DeFi đang giết chết Ethereum.
Khi một giao dịch đơn giản phải chờ vài phút, khi người dùng bình thường bị đẩy ra ngoài vì chi phí cao, câu chuyện Ethereum đối mặt với khủng hoảng mới. Định vị “lớp thanh toán tài chính toàn cầu” rất đẹp, nhưng nếu chỉ người giàu mới dùng được, liệu câu chuyện này còn đứng vững?
Mâu thuẫn sâu xa hơn nằm ở chỗ, chính thành công của Ethereum lại phơi bày khuyết điểm căn bản trong kiến trúc của nó. Với tư cách là một blockchain đơn thể, Ethereum cố gắng xử lý mọi thứ trên cùng một lớp: thực thi tính toán, xác minh giao dịch, lưu trữ dữ liệu, đạt đồng thuận. Thiết kế “toàn năng” này là ưu điểm thời kỳ đầu, nhưng lại trở thành điểm yếu chí mạng ở giai đoạn mở rộng quy mô.
Trước tình cảnh này, cộng đồng Ethereum trải qua một bước ngoặt nhận thức đau đớn. Máy tính thực sự nên giống Internet, là một hệ thống mô-đun, phân tầng.
Sự thay đổi này được thể hiện rõ nhất trong một bài viết của Vitalik: “Tương lai của Ethereum là mô-đun.”
Câu nói này đánh dấu một bước ngoặt lớn nữa trong câu chuyện Ethereum. Từ “một chuỗi thống trị tất cả” đến “hệ sinh thái hợp tác đa tầng”, Ethereum bắt đầu chấp nhận một thực tế — một blockchain đơn lẻ không thể đáp ứng mọi nhu cầu, tương lai thuộc về chuyên môn hóa.
Vì vậy, khi các giải pháp Rollup như Arbitrum, Optimism bắt đầu xử lý ngày càng nhiều giao dịch, câu hỏi then chốt nổi lên. Nếu phần lớn hoạt động xảy ra ở Layer 2, vậy mạng chính Ethereum là gì?
Năm 2022, vấn đề này bộc lộ căng thẳng rõ rệt hơn ở khả năng sẵn sàng dữ liệu (data availability). Khi các dự án như Celestia đề xuất lớp khả năng sẵn sàng dữ liệu chuyên biệt, cuộc tranh luận quanh DA (Data Availability) làm nổi bật sự cân bằng giữa mở và kiểm soát trong Ethereum.
Ethereum luôn tự hào về sự mở và phi tập trung, nhưng khi sự mở này có thể đe dọa địa vị của chính nó, phản ứng cộng đồng trở nên phức tạp. Một số người bắt đầu dùng khái niệm “phù hợp với Ethereum” (Ethereum Alignment) để cố gắng duy trì một mức độ kiểm soát nhất định trong khi vẫn giữ tính mở.
Thú vị hơn, cuộc tranh luận này thay đổi định nghĩa về thành công.
Trước đây, thành công nghĩa là mọi hoạt động diễn ra trên Ethereum. Giờ đây, thành công được định nghĩa lại: ngay cả khi hoạt động diễn ra ở nơi khác, miễn là cuối cùng cần đến tính bảo mật của Ethereum, thì đó vẫn là chiến thắng của hệ sinh thái Ethereum. Sự thay đổi định nghĩa này phản ánh sự chuyển dịch tư duy của Ethereum từ “độc quyền” sang “cộng sinh”.
Trận chiến trăm chuỗi và phòng thủ câu chuyện “tính chính thống” (2023-2024)
Thế giới blockchain năm 2023 chứng kiến một thay đổi tinh tế nhưng quan trọng: các chuỗi công khai thế hệ mới không còn cố gắng trở thành “Ethereum tốt hơn”, mà bắt đầu kể những câu chuyện hoàn toàn khác.
Solana không còn nhấn mạnh là “nền tảng hợp đồng thông minh nhanh hơn”, mà định vị là “NASDAQ của blockchain”. Aptos và Sui không bàn về “phi tập trung”, mà nhấn mạnh “trải nghiệm người dùng ở cấp độ Web2”.
Với Ethereum, thay đổi này vừa là giải thoát vừa là thách thức. Giải thoát vì không còn phải chìm vào cuộc đua vũ trang thông số hiệu suất; thách thức vì khi đối thủ mở mặt trận mới, lợi thế truyền thống của Ethereum có thể trở nên vô nghĩa.
Vấn đề sâu xa hơn là: Khi “phi tập trung” không còn là tiêu chuẩn giá trị duy nhất, thì giá trị cốt lõi mà Ethereum tự hào còn hấp dẫn bao nhiêu?
Sự phức tạp của cạnh tranh câu chuyện này thể hiện rõ nhất trong sự phục hồi của Solana.
Sau khi FTX sụp đổ năm 2022, mọi người đều nghĩ Solana đã xong. Nhưng năm 2023, nó trở lại mạnh mẽ nhờ coin Meme và giao dịch chi phí thấp. Hiện tượng này tiết lộ một sự thật khiến cộng đồng Ethereum lo ngại — thị trường có thể không quan tâm đến phi tập trung như họ tưởng.
Trước sự nổi lên của các chuỗi mới, phản ứng đầu tiên của cộng đồng Ethereum là nhấn mạnh "tính chính thống".
Những người ủng hộ Ethereum chỉ ra các vấn đề tập trung, rủi ro an ninh, thỏa hiệp kỹ thuật của các chuỗi này. Nhưng phản ứng thị trường lại lạnh lùng đến bất ngờ. Khi người dùng có thể giao dịch với vài xu, họ dường như không quan tâm mạng lưới có “đủ phi tập trung” hay không.
Khi Ethereum cố dùng ngôn ngữ thực dụng để giải thích giá trị của mình, nó lại mất đi vị thế đạo đức vốn có. “Chúng tôi an toàn hơn” nghe kém lay động hơn nhiều so với “chúng tôi đang xây dựng tương lai phi tập trung”. Việc trần tục hóa câu chuyện này, dù có thể thu hút thêm người dùng chính thống, nhưng cũng có thể làm xa cách những người ủng hộ cốt lõi.
Phức tạp hơn nữa, các chuỗi mới bắt đầu định nghĩa ngược lại “phi tập trung”.
Họ cho rằng, phi tập trung thực sự nên cho phép người bình thường tham gia, chứ không phải một mạng lưới dành cho giới tinh hoa chỉ người giàu mới dùng được. Khi người dùng Solana dùng điều này để chỉ trích phí Gas cao của Ethereum, Ethereum rơi vào cái bẫy đạo đức do chính mình tạo ra.
Đầu năm 2024, một xu hướng đáng lo trở nên rõ ràng: câu chuyện của Ethereum ngày càng mang tính phòng thủ. Phần lớn thảo luận không còn về “chúng ta sẽ xây gì”, mà là “tại sao chúng ta tốt hơn các chuỗi khác”. Sự chuyển dịch từ tấn công sang phòng thủ này bộc lộ bế tắc đổi mới mà Ethereum đang đối mặt.
Tư thế phòng thủ này thể hiện ở nhiều khía cạnh.
Lộ trình kỹ thuật ngày càng phản ứng với áp lực cạnh tranh hơn là tầm nhìn nội tại, thảo luận cộng đồng đầy rẫy chỉ trích các chuỗi khác thay vì tự phản tỉnh. Ngay cả bài viết của Vitalik cũng ngày càng nhiều lời giải thích và biện hộ, chứ không còn đưa ra những ý tưởng táo bạo như thời kỳ đầu.
Nghiêm trọng hơn, tâm lý phòng thủ này bắt đầu ảnh hưởng đến sức sống đổi mới của hệ sinh thái. Nhà phát triển không còn hỏi “điều gì là có thể”, mà hỏi “điều gì là an toàn”. Nhà đầu tư không còn tìm kiếm đổi mới đột phá, mà tìm “kẻ giết chuỗi killer”. Toàn bộ hệ sinh thái rơi vào trạng thái nội đấu, bận rộn cạnh tranh nội bộ thay vì mở rộng ra ngoài.
Gốc rễ của tình trạng này nằm ở sự cạn kiệt câu chuyện. Khi “máy tính thế giới” bị chứng minh là quá hoành tráng, “lớp thanh toán DeFi” lại quá hẹp, “blockchain mô-đun” quá kỹ thuật, Ethereum thiếu một câu chuyện mới đủ sức gợi mở trí tưởng tượng.
Tái cấu trúc câu chuyện và tương lai (2024-)
Năm 2024, khi thị trường tiền mã hóa lại tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, RWA (Real World Assets - Tài sản thế giới thực) trở thành vị cứu tinh mới. Với Ethereum, đây không chỉ là một trường hợp sử dụng mới, mà còn là cơ hội tái cấu trúc câu chuyện. Từ “thay đổi tài chính” đến “kết nối thực tại”, Ethereum cố gắng kể một câu chuyện thực dụng hơn, gần gũi hơn với thế giới chính thống.
Câu chuyện RWA của Ethereum hấp dẫn ở sự cụ thể của nó.
Nó không còn là “tài chính phi tập trung” trừu tượng, mà là “biến trái phiếu Mỹ của bạn thành token có thể giao dịch”. Không còn là “sáng tạo không cần cho phép”, mà là “giảm chi phí ma sát trong thương mại xuyên biên giới”. Sự chuyển dịch từ chủ nghĩa lý tưởng sang chủ nghĩa thực dụng này phản ánh sự thấu hiểu mới của cộng đồng Ethereum về nhu cầu thị trường.
Tinh tế hơn, câu chuyện RWA thay đổi định nghĩa về thành công. Trước đây, thành công nghĩa là tạo ra một nền kinh tế mã hóa hoàn toàn mới, bản địa. Giờ đây, thành công là phục vụ hệ thống tài chính hiện có.
Các ông lớn Phố Wall đua nhau tham gia ETH ETF, đồng sáng lập Ethereum ngược lại nhảy sang thị trường chứng khoán Mỹ mua shell công ty niêm yết... tài sản vượt ranh giới, tiền và cổ phiếu liên động, Ethereum dần quay lại mức 4.000 USD trong chu kỳ thị trường mới.
Cách chơi đã thay đổi, câu chuyện cũng thay đổi.
Trước đây, cộng đồng luôn tìm kiếm “câu chuyện” có thể định nghĩa Ethereum; giờ đây, ngày càng nhiều người chấp nhận một thực tế: có lẽ根本不存在单一的答案。
Mọi người không còn theo đuổi một câu chuyện thống nhất, bao quát, mà cho phép nhiều câu chuyện cùng tồn tại. Với người dùngDeFi, Ethereum là cơ sở hạ tầng tài chính; với doanh nghiệp, nó là công cụ chuyển đổi mã hóa; với người sáng tạo, nó là nền tảng bảo vệ bản quyền; với người lý tưởng, nó vẫn là tương lai phi tập trung.
Để Ethereum phục vụ nhu cầu rộng rãi hơn, thu hút người dùng đa dạng hơn.
Chỉ là chúng ta không biết, sự đa dạng này là biểu hiện của trưởng thành hay triệu chứng của lạc lối. Một hệ sinh thái khỏe mạnh chắc chắn nên dung nạp sự đa dạng, nhưng một nền tảng thiếu tầm nhìn cốt lõi có thể mất đi động lực tiến lên.
Nhưng dù sao đi nữa, hiệu ứng biên của đổi mới công nghệ đang giảm dần, trong khi đổi mới câu chuyện phải tiếp tục.
Khi công nghệ và câu chuyện bị tách rời, thà giải quyết vấn đề thật còn hơn phát minh từ mới. Thà cải thiện trải nghiệm người dùng còn hơn hứa hẹn thay đổi thế giới. Thái độ thực dụng này tuy không đủ kích thích, nhưng có thể bền vững hơn.
Một ly rượu giữa gió xuân, đèn dầu đêm mưa giang hồ.
Từ lý tưởng đến hiện thực, từ cách mạng đến cải cách, từ lật đổ đến hòa nhập. Mười năm Ethereum, không nhất thiết là phản bội tâm nguyện ban đầu, mà có thể là cái giá của sự trưởng thành. Dù sao, khi câu chuyện cũ kết thúc, câu chuyện mới mới có thể bắt đầu.
Có lẽ, điều thực sự đưa Ethereum đến hàng tỷ người dùng không phải là nó có thể làm gì, mà là thế giới thực chọn dùng nó để làm gì.
Từ tầm nhìn đến hiện thực, từ cam kết đến thực thi, đây có thể là hướng đi cuối cùng của sự tiến hóa câu chuyện Ethereum. Và những mất mát, tiến thoái, kiên trì và thỏa hiệp trong quá trình này sẽ định nghĩa không chỉ Ethereum, mà là toàn bộ tương lai của ngành tiền mã hóa.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
