Jump Trading trở lại, liệu lĩnh vực lưu trữ có phải là chủ đề giả tạo?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Jump Trading trở lại, liệu lĩnh vực lưu trữ có phải là chủ đề giả tạo?
Lão đăng chỉ có thể điên cuồng một lần.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Tả Gia Vệ Bách Sơn
Độc giả lâu năm có lẽ còn nhớ, bài viết thứ ba từng đăng trên kênh này chính là “Bồ Đề”, một công cụ nhỏ định hướng nội dung dựa trên chuỗi lưu trữ Arweave. Gần đây, Aptos đã ra mắt nền tảng lưu trữ Shelby nhằm cạnh tranh trực tiếp với AWS. Sự kiện này khiến cộng đồng tiền mã hóa hào hứng hơn cả lúc Filecoin/Arweave lên sàn, hay Ton Storage, BNB GreenField và Sui Walrus ra mắt phát hành token, vì Shelby đánh dấu sự trở lại của Jump Trading.
Công ty từng nâng đỡ giá SOL từ giai đoạn đầu, người đặt nền móng thực sự cho chất "âm mưu tập đoàn" của Solana, tác giả của Firedancer 2.0 trên Solana, và cũng là kẻ từng tuyên bố "tốc độ ánh sáng mới là giới hạn" – Jump Trading điên rồ ấy đang quay trở lại thị trường tiền mã hóa.
Tuy nhiên, hãy hạ thấp kỳ vọng. Có thể đây chỉ là một âm mưu tái xuất của Jump, một câu chuyện nhàm chán về việc Aptos mạnh mẽ phản kích Sui. Từ CZ đến Jump, những cái tên đình đám một thời dường như cũng không thoát khỏi quy luật hồi quy trung bình.
Sự trở lại của Jump
Trước khi nói đến Shelby hay Aptos, hãy điểm qua thành tích huy hoàng hay lịch sử "cắt韭菜" (thu lợi bất chính) của Jump. Ngoài SOL như đã nêu, sự sụp đổ của FTX và UST/Luna cũng đều liên quan mật thiết đến họ.
Mặc dù sở hữu nhiều quỹ như Jump Crypto, Jump Capital, nhưng hoạt động làm thị trường (market making) của Jump Trading mới thực sự là cỗ máy in tiền cốt lõi, tương tự như quỹ Medallion của Simons – không chỉ đam mê kiếm tiền mà còn tích cực nghiên cứu và phát triển mọi thứ liên quan đến giao dịch.
Jump từng vướng phải khủng hoảng truyền thông nghiêm trọng trong vụ sụp đổ FTX, thường xuyên bị SEC, CFTC và các cơ quan điều tra khác nhắm tới. Tuy nhiên, sau khi Trump lên nắm quyền và áp dụng chính sách “quản lý lỏng lẻo” hoặc thậm chí là phi quản lý đối với DeFi và tiền mã hóa, Jump nộp phạt xong liền tái khởi động.
Shelby là dự án lớn đầu tiên của họ sau khi tái xuất, tập trung vào tầng cơ sở có giá trị trong lĩnh vực mã hóa – điều này khác biệt hoàn toàn so với các khoản đầu tư đơn thuần. Nếu so sánh với lộ trình phát hành token Walrus của Sui, thì nếu Shelby thực sự là dự án mới do Jump trực tiếp vận hành, chắc chắn sẽ tạo nên một làn sóng mã hóa mới.
Nếu phỏng đoán sai, thì đây có thể chỉ là một dịch vụ chống bot kiểu Nansen, đơn giản là gia công thêm chút đỉnh để làm ăn, chứ chẳng có gì đặc biệt. Điều thú vị là cả Aptos và Sui đều là các dự án được Jump đầu tư.
Kẻ dị giáo còn đáng ghét hơn cả kẻ ngoại đạo.
Sau khi đọc xong bản whitepaper của Shelby, tôi nhận thấy Shelby không đạt được tiêu chuẩn nhất quán vốn có của Jump, mà giống như một “sản phẩm kệ hàng” (shelf product) đối đầu với Walrus của Sui – chỉ là tập hợp các khái niệm hiện có thành một sản phẩm.
Aptos và Sui, như hai anh em sinh đôi thuộc hệ Move, luôn theo đuổi chiến lược: có thể bị ETH hay SOL vượt mặt, nhưng tuyệt đối không thể để đối phương đi trước.
Sản phẩm kệ hàng Shelby
Dù có thể không còn hùng mạnh như xưa, nhưng mỗi lần Jump ra tay vẫn tạo tiếng vang. Ví dụ như mục tiêu của Shelby không đơn thuần là đọc các hình ảnh nhỏ, mà hướng đến các kịch bản khó hơn như stream video 4K, dữ liệu huấn luyện AI cấp TB hay văn phòng cộng tác trực tuyến đa người dùng.
Theo trực giác, mục tiêu này có phần vượt quá kỳ vọng, thậm chí trừu tượng hơn cả mô hình cổ phiếu-trái phiếu (equity-debt), bởi mô hình sau chỉ cần tập trung hóa là được, trong khi đối thủ cạnh tranh của dịch vụ đám mây lại là AWS hoặc Microsoft.
Sau khi đọc kỹ whitepaper, có thể rút ra ba điểm chính:
-
Vấn đề hiệu năng đọc: Cơ chế thanh toán khi đọc + SDK lưu trữ Aptos
-
Độ tin cậy lưu trữ: Cơ chế mã Erasure + kiểm toán hỗn hợp on-chain/off-chain
-
Bền vững kinh tế → Kênh vi thanh toán + phần thưởng/phạt on-chain
Giải thích chi tiết hơn:
-
Từ lưu trữ lạnh đến lưu trữ nóng: Khác với Filecoin, Arweave chú trọng lưu trữ dữ liệu, Shelby lại nhắm vào việc truy xuất dữ liệu;
-
Mã Erasure Clay giảm sao lưu dư thừa: Sao lưu càng nhiều thì an toàn càng cao, nhưng Shelby đi con đường khác, áp dụng mã Erasure để giảm mức sao lưu xuống khoảng 2x;
-
Cái nào có thể off-chain thì tuyệt đối không đưa on-chain: Kiểm toán off-chain kết hợp xác minh on-chain, xác thực off-chain kết hợp tìm sự thật on-chain, bộ nhớ đệm cục bộ kết hợp đọc on-chain
Chú thích ảnh: So sánh Shelby với các dịch vụ lưu trữ phổ biến
Nguồn ảnh: Whitepaper Shelby
Hãy phân tích sâu hơn: Về bản chất, Filecoin là một dạng đĩa đào coin, mô hình kinh tế $FIL khuyến khích thợ đào sao lưu dữ liệu điên cuồng, dẫn đến cuối cùng trở thành cuộc đua giữa giá ổ cứng và tỷ giá $FIL, mọi người đều cố gắng lắp thêm ổ cứng trước khi $FIL sụp giá.
Điểm khác biệt duy nhất giữa Filecoin và Ethereum là Ethereum thực sự có ứng dụng thực tế, trong khi không một doanh nghiệp B2B hay cá nhân nào sử dụng Filecoin trong đời sống hàng ngày.
Arweave là phiên bản cực đoan ngược lại của Filecoin, mô hình kinh tế của nó dựa trên nguyên tắc “trả phí một lần, lưu trữ vĩnh viễn”, cốt lõi là việc phát hành $AR phải đủ chậm để liên tục kích thích thợ đào không xóa dữ liệu. Nhưng điều này về căn bản lại giới hạn quy mô của Arweave – lý do rất đơn giản: dữ liệu càng nhiều, chi phí bảo trì càng cao, thời gian hoàn vốn càng phải kéo dài một cách bất thường.
Điểm thông minh nhất của Shelby là dám hạ yêu cầu sao lưu dư thừa xuống mức khoảng 2x, gần sát với mức 1.2x của AWS truyền thống, đồng thời áp dụng cơ chế trả phí khi đọc, lấy đó làm nguồn thu cho lớp lưu trữ.
Đây là một dự án lưu trữ thương mại bình thường, xây dựng hệ thống trung gian, hướng người dùng trả phí sử dụng. Nhưng yếu tố tiền mã hóa sẽ làm thay đổi tất cả.
Chú thích ảnh: Cấu trúc shelby
Nguồn ảnh: @zuoyeweb3
Trong thiết kế của Jump, hành vi lưu trữ, nút RPC và thanh toán của người dùng sẽ bóp méo con đường bình thường ban đầu. Chẳng hạn, người dùng vẫn có thể tạo ra các bản lưu trữ vô ích chỉ để nhận được tiềm năng airdrop $SHELBY, miễn là kỳ vọng lợi nhuận từ airdrop vượt qua chi phí nhỏ lẻ để xem nội dung.
Trừ khi mọi thứ được định giá bằng USDT, lúc đó sẽ phải đối đầu trực diện với AWS – Jump cũng đã nói rõ rằng chi phí lưu trữ mỗi MB mỗi ngày của AWS chỉ là 0,00000077 USD, chi phí đọc chỉ 0,00002 USD mỗi MB.
Xét rằng AWS đã trải qua nhiều năm vận hành, vượt qua giai đoạn đầu thua lỗ để chiếm lĩnh thị trường, rất khó tưởng tượng một dự án lưu trữ gốc Web3 nào có thể cạnh tranh sòng phẳng với họ.
Về bản chất, Jump chưa tạo ra một sản phẩm định hướng công nghệ xuất sắc như Firedancer. Dù Solana bị chỉ trích về mức độ tập trung hóa, nhưng vẫn duy trì diện mạo phi tập trung với hơn 1000 nút. Rất khó hình dung Shelby có thể tạo ra hiệu ứng ấn tượng tương tự.
Kết luận
Cá nhân chủ quyền là một triết lý, Public Goods cũng vậy, chỉ khi thương mại hóa mới bàn đến trách nhiệm xã hội.
Việc các nền tảng Web2 tận dụng dữ liệu người dùng để kiếm lời là điều chính trị không đúng, nhưng lại là con đường bắt buộc về mặt thương mại. Nếu bạn còn nhớ kinh tế chú ý (attention economy) ở giai đoạn đầu của thế giới mã hóa, chắc hẳn không thể quên tổ hợp Brave Browser và $BAT – thực tế là cả hai thậm chí còn không bằng được thị phần của Firefox.
Dữ liệu cần hiệu ứng quy mô, sản phẩm lưu trữ dữ liệu cũng vậy. Việc Shelby chọn Aptos cũng đặt ra vấn đề: lý do chính khiến NFT bị chỉ trích trước đây là vì liên kết NFT nằm trên Ethereum, trong khi dữ liệu gốc lại nằm trong AWS. Nếu dữ liệu sản phẩm trên các chuỗi Ethereum lại nằm trên Shelby, thì chẳng phải giống hệt Celestia sao?
Celestia còn bị Vitalik chỉ trích, chuyển sang ủng hộ EigenLayer, thì không chuỗi công khai nào sẵn sàng để sản phẩm của mình dùng Shelby. Nếu cuối cùng trở thành chuyên dụng cho Aptos, thì quả thực chẳng khác mấy so với Walrus trên Sui.
Như vậy, chất lượng sản phẩm mà Jump mang lại cũng phần nào dễ hiểu.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@zuoyeweb3
