Xem xét lại Ethereum: Có những lý do nào để tăng giá?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Xem xét lại Ethereum: Có những lý do nào để tăng giá?
Hiện tại có phải là thời điểm then chốt để giá Ethereum phục hồi?
Chuyên sâu báo cáo Web3Dẫn chương: Alex, Đối tác Nghiên cứu Mint Ventures
Khách mời: Zhou Qi, Người sáng lập EthStorage; Lawrence, Nhà nghiên cứu Mint Ventures
Xin chào mọi người, chào mừng đến với WEB3 Mint To Be do Mint Ventures khởi xướng. Tại đây, thông qua việc đặt câu hỏi liên tục và suy ngẫm sâu sắc, chúng tôi làm rõ thực tế, hiểu đúng hiện thực và tìm kiếm sự đồng thuận trong thế giới WEB3. Chúng tôi giúp bạn làm rõ logic đằng sau các chủ đề nóng, cung cấp những góc nhìn xuyên thấu bản chất sự kiện, đồng thời mang đến nhiều quan điểm tư duy đa chiều.
Alex: Trong tập này, chúng tôi có sự góp mặt của Tiến sĩ Zhou từ EthStorage và nhà nghiên cứu của chúng tôi, Lawrence. Chúng ta sẽ nói về một tài sản blue-chip mà các nhà đầu tư tiền mã hóa rất quan tâm — Ethereum. Như chúng ta đều biết, hiệu suất tổng thể của Ethereum trong chu kỳ này luôn không được tốt, tỷ giá của nó liên tục đi sau BTC, và phần lớn thời gian cũng không theo kịp đối thủ cạnh tranh Solana. Tuy nhiên, gần đây Ethereum đã có nhiều thay đổi đáng chú ý, ví dụ như Vitalik trở nên kiên quyết hơn về mở rộng quy mô ở Layer1, bên cạnh đó là việc tái cấu trúc tổ chức và cắt giảm nhân sự, cho thấy một thái độ làm việc thiết thực hơn. Phải chăng đây chính là thời điểm then chốt để Ethereum phục hồi giá? Trước khi bắt đầu thảo luận chính thức hôm nay, hãy để hai vị khách mời tự giới thiệu đôi chút với khán giả của chúng ta. Tiến sĩ Zhou trước tiên nhé.
Zhou Qi: Xin chào mọi người, tôi là Zhou Qi, người sáng lập EthStorage. Hôm nay rất vui được chia sẻ với các bạn một số góc nhìn của chúng tôi về Ethereum, cũng như những công việc gần đây chúng tôi đang thực hiện trên nền tảng này. Thực ra từ năm 2017-2018, chúng tôi đã nghiên cứu sâu về công nghệ Ethereum, bao gồm lộ trình mở rộng quy mô của Ethereum, từ Layer2 trước đây đến Layer1 hiện tại, đồng thời tham gia vào nhiều nghiên cứu của Ethereum, nhận được rất nhiều sự hỗ trợ từ hệ sinh thái Ethereum, cả trong lĩnh vực lưu trữ dữ liệu (DA) và các nghiên cứu liên quan đến OP Stack, cũng như giành được nhiều khoản tài trợ (grants). Vì vậy hôm nay chúng tôi rất hân hạnh được chia sẻ một số quan điểm riêng biệt của mình.
Lawrence: Xin chào mọi người, tôi là Lawrence từ Mint Ventures, rất vui được cùng Tiến sĩ Zhou trao đổi về chủ đề này hôm nay.
Lý do Ethereum dưới cơ BTC và SOL trong chu kỳ này
Alex: Vậy thì chúng ta chuyển sang chủ đề chính ngày hôm nay. Trước khi bàn về những lý do tích cực khiến Ethereum đáng kỳ vọng, hãy cùng rà soát lại những vấn đề hiện tại mà Ethereum đang đối mặt. Theo hai vị, nguyên nhân chính nào khiến Ethereum bị bỏ xa BTC và cả Solana trong chu kỳ này? Câu hỏi này, mời Tiến sĩ Zhou chia sẻ trước.
Qi Zhou: Tôi nghĩ có vài nguyên nhân. Thứ nhất, lộ trình phát triển của Ethereum, đặc biệt là lộ trình tập trung vào Layer2, cuối cùng lại bị phát hiện là không thực sự phù hợp với giá trị cốt lõi của Ethereum. Đây cũng chính là chủ đề tôi đã trao đổi với Vitalik trong hội nghị East Asia tháng trước, và cũng là suy nghĩ của ông ấy. Ví dụ, vào năm ngoái, trước khi EIP-4844 ra mắt, Ethereum vẫn đang trong trạng thái hơi hướng giảm phát. Nhưng sau khi nâng cấp 4844, phí gửi dữ liệu từ L2 lên Ethereum giảm mạnh, đồng thời khiến giá trị từ nhiều dự án L2 không còn phản ánh trực tiếp lên Ethereum. Ví dụ như Base hay Arbitrum thu về rất nhiều phí người dùng, nhưng những khoản phí này lại không đóng góp ngược lại vào giá trị của chính Ethereum. Do đó, xuất hiện vấn đề nghiêm trọng về động lực không tương thích. Thứ hai, xét về bản thân Ethereum, vì hiệu suất nổi bật trong chu kỳ trước, điều này vô hình trung ảnh hưởng đến nhận định của họ, khiến tốc độ tiến độ kỹ thuật trở nên chậm chạp hơn. Lúc đó, Ethereum chưa thực sự có đối thủ cạnh tranh rõ ràng, dù là Bitcoin hay Solana. Trong chu kỳ này, nhiều người phàn nàn rằng Ethereum thay đổi quá chậm, lập kế hoạch lâu dài nhưng thiếu kết quả triển khai thực tế. Mỗi lần nâng cấp cần tới một đến hai năm mới hoàn thiện chức năng. So sánh với cách tiếp cận kỹ thuật táo bạo của Solana, Ethereum thiên về nghiên cứu, còn kỹ thuật thì không được ưu tiên hàng đầu. Mô hình này khiến lộ trình phát triển và nâng cấp của Ethereum bị trì hoãn nghiêm trọng. Chúng tôi có nhiều trải nghiệm thực tế, ví dụ như vài năm trước đã nộp nhiều EIP cho Ethereum, bao gồm cả EthStorage, điều này lát nữa tôi sẽ trình bày thêm. Tóm lại, chủ yếu là hai nguyên nhân trên.
Lawrence: Hai điểm Tiến sĩ Zhou vừa nêu cũng là điều tôi muốn nhấn mạnh. Ngoài ra, tôi cho rằng một nguyên nhân quan trọng khác là trong chu kỳ này, về cơ bản các mô hình kinh doanh mới hoặc đổi mới trên chuỗi khá ít. Sự phong phú và mức độ hoạt động của nghiệp vụ trên chuỗi không cải thiện nhiều so với năm 2021, thậm chí nếu loại trừ giao dịch Meme, thì mức độ hoạt động và phong phú của nghiệp vụ trên chuỗi có thể còn giảm nhẹ. Ngược lại, cơ sở hạ tầng của BTC đã được cải thiện đáng kể. Do đó, trong bối cảnh "người tăng – kẻ giảm", hiệu suất tổng thể của tất cả các Layer1 đều kém. Ngay cả Solana – được đánh giá cao – cũng vẫn thấp hơn đỉnh năm 2021 ít nhất 50% về tỷ giá so với BTC, nghĩa là đỉnh chu kỳ này thấp hơn đỉnh chu kỳ trước tới 50%. Tôi cho rằng đây là vấn đề chung mà tất cả Layer1 đều gặp phải trong chu kỳ này. Hai điểm còn lại giống như Tiến sĩ Zhou đã nêu. Một là chiến lược Layer2 của Ethereum trong hai ba năm gần đây – nói thẳng ra – có thể coi là thất bại. Điểm thứ hai, theo tôi là vấn đề cấu trúc lâu dài của Ethereum, chứ không phải chỉ là vấn đề chiến lược ngắn hạn. Gần đây tôi đọc nhiều lời chỉ trích, đặc biệt là từ Max Resnick, rất điển hình. Max trước đây từng là nhà nghiên cứu tại Quỹ Ethereum, cuối năm 2024 chuyển sang Solana, gia nhập Anza – nhóm phát triển tách ra từ Solana Labs. Khi còn ở Quỹ Ethereum, ông ấy vốn không ủng hộ chiến lược Rollup mà ủng hộ mở rộng Layer1. Ông đưa ra những chỉ trích rất sắc bén đối với Ethereum, ví dụ như cho rằng những người vạch ra lộ trình Ethereum, cụ thể là Vitalik, chuyên môn nằm ở nghiên cứu blockchain và mật mã học, còn kiến thức về khoa học máy tính lại yếu. Điều này dẫn đến nhiều sai lệch căn bản và định hướng sai lầm trong việc đánh giá và nghiên cứu nâng cao hiệu năng blockchain trong thời gian dài. Ví dụ, Quỹ Ethereum lâu nay cho rằng nút thắt hiệu năng nằm ở tầng thực thi. Nhưng theo ông, hiện nay rõ ràng nút thắt nằm ở tầng đồng thuận. Ông cũng nói rằng Vitalik hay những người vạch ra lộ trình Ethereum quá chú trọng mục tiêu dài hạn, hướng đến những định hướng hiện tại trông có vẻ viển vông, mà không quan tâm đủ đến người dùng hiện tại. Chẳng hạn, Vitalik thường viết blog về ứng dụng riêng tư và mạng xã hội, nhưng nói ít về DeFi. Trong khi thực tế, DeFi mới là lĩnh vực được sử dụng nhiều nhất trên mainnet Ethereum. Vấn đề này từng gây tranh luận vào khoảng tháng 7-8 năm ngoái giữa Vitalik và một số dự án DeFi hàng đầu trên Ethereum. Ngoài ra, như Tiến sĩ Zhou đã đề cập, hiệu suất nghiên cứu của Ethereum thực sự rất thấp. Một mặt, đội nghiên cứu và đội phát triển có sự cách biệt lớn, sản phẩm nghiên cứu không khớp với nhu cầu phát triển. Mặt khác, tiến độ nghiên cứu cực kỳ chậm, trung bình mỗi năm chỉ có một lần nâng cấp lớn. Ví dụ việc chuyển sang POS, Vitalik có lẽ đã nhắc đến từ 2015-2016, nhưng mãi đến nâng cấp Shanghai năm 2023 mới tạm coi là hoàn tất. Từ sau năm 2021, số lần nâng cấp đáng nhớ rất ít: Merge năm 2022, nâng cấp Shanghai năm 2023, nâng cấp Cancun năm ngoái, và mới đây là nâng cấp Pectra. Nhìn chung, tiến độ phát triển chậm khiến chi phí sửa sai rất cao, đặc biệt là chi phí thời gian. Ví dụ chiến lược Layer2 vừa nêu: Vitalik đề xuất lấy Rollup làm trung tâm vào năm 2020, đến 2022 mới triển khai, mãi đến 2025 mọi người mới nhận ra không ổn và cần thay đổi. Thời gian lãng phí là rất lớn. Đặc biệt so với Solana hay các Layer1 mới như Sui, chênh lệch tiến độ phát triển gần như cách nhau một bậc độ hiệu quả. Nghĩa là Ethereum có thể mất gấp 10 lần thời gian so với các chuỗi khác để ra quyết định và triển khai. Dĩ nhiên, điều này cũng có lý do: Ethereum là chuỗi công cộng có ảnh hưởng đầu tiên sau Bitcoin, đối mặt nhiều vấn đề, bao gồm các yếu tố pháp lý, và luôn kiên định với lý tưởng phi tập trung. Nhưng xét về kết quả, những vấn đề vừa nêu là vấn đề cấu trúc lâu dài của Quỹ Ethereum hay nói đúng hơn là tầng cốt lõi – những người vạch ra lộ trình Ethereum. Tôi cảm nhận chủ yếu là ba điểm này.
Alex: OK, tôi xin bổ sung thêm một điểm. Như Lawrence vừa đề cập, tầng lãnh đạo Quỹ Ethereum rất kiên định với lý tưởng phi tập trung. Cho đến chu kỳ trước, mọi người vẫn coi đây là một yếu tố của tính chính thống blockchain. Nhưng chu kỳ này đã có nhiều thay đổi. Thay đổi lớn nhất là ban điều hành Mỹ đã thay đổi đáng kể. Chính phủ Mỹ trong chu kỳ này rất ủng hộ crypto, quy định cũng rất thoáng. Hệ quả là việc chống kiểm duyệt hay đối đầu với cơ quan quản lý không còn bức thiết như trước. Sự kiên định cực đoan với phi tập trung của Ethereum trong chu kỳ này trở nên kém cần thiết. Trong khi đó, Sol, Sui dù mức độ phi tập trung không cao nhưng hiệu suất và hiệu năng vượt trội lại trở thành lợi thế. Về dài hạn, tôi cảm giác dù nhiệm kỳ sau chuyển sang Đảng Dân chủ, họ cũng sẽ nhận ra khối cử tri nhà đầu tư crypto tại Mỹ rất quan trọng. Với tiền đề đó, tôi tin rằng trong nhiệm kỳ của họ, họ sẽ không đàn áp khắc nghiệt các dự án crypto như thời Gary Gensler trước đây. Do đó, tính cần thiết của phi tập trung cũng dần giảm theo sự thay đổi ngành. Nhìn vào chu kỳ này, nhiều dự án nổi lên như Ethena, hay câu chuyện RWA – được nhiều nhà đầu tư coi là quan trọng – thực chất đều là sản phẩm kết hợp CeFi và DeFi, xu hướng tất yếu. Việc câu chuyện phi tập trung mất sức hút cũng phần nào làm suy yếu sự đồng thuận của Ethereum. Đây cũng là một lý do khiến Ethereum thua kém Solana về mặt câu chuyện trong chu kỳ này.
Sự đồng thuận và bất đồng quan điểm về các vấn đề của Ethereum
Alex: Tiếp theo, chúng ta cùng bàn một vấn đề. Chúng ta vừa nêu nhiều vấn đề của Ethereum, như năng lực kỹ thuật, định hướng phát triển, tốc độ sửa sai chậm... Với những vấn đề này, mức độ đồng thuận giữa các nhà lãnh đạo, cộng đồng và nhà phát triển Ethereum đến đâu? Những điểm nào là chưa đồng thuận? Tôi diễn đạt đơn giản hơn: Có những vấn đề nào mà từ ban lãnh đạo cốt lõi đến cộng đồng và nhà phát triển cùng thừa nhận là vấn đề? Và có những điểm nào tồn tại bất đồng? Ví dụ chúng ta thấy đó là rào cản, nhưng Ethereum lại cho rằng đó là đặc điểm họ rất quan tâm. Về khía cạnh này, hai vị nghĩ sao? Mời Tiến sĩ Zhou trước.
Qi Zhou: Tôi thấy một quan điểm quan trọng trong chu kỳ này là định nghĩa về phi tập trung của Ethereum đã thay đổi rất lớn. Tôi có thể nói thế này: vài năm trước, Ethereum vẫn ôm giữ một cách cực kỳ lý tưởng, thậm chí có phần như cuồng tín tôn giáo, để theo đuổi sự phi tập trung tuyệt đối. Tôi nhớ lúc đó trò chuyện với vài người trong Ethereum, họ nói mong muốn Ethereum L1 trở thành một tầng tin cậy tối thiểu, để ngay cả điện thoại hay các thiết bị nhúng đơn giản cũng có thể chạy node xác thực (validator). Nhưng rõ ràng, sau khi đối mặt với thử thách từ Solana, đặc biệt là trong lộ trình nâng cấp mở rộng quy mô L1, bao gồm việc liên tục nâng gas limit, và đưa vào block-level access list để tăng tốc xử lý giao dịch ở tầng thực thi, họ đang tìm kiếm sự cân bằng giữa phi tập trung và hiệu suất theo hướng thực dụng hơn. Điều này đồng nghĩa chúng ta có thể cần máy tính mạnh hơn một chút. Vấn đề trực diện đặt ra là: bạn thiết kế một cơ chế đồng thuận Ethereum để một chiếc điện thoại hay thiết bị 100 tệ có thể làm validator, nhưng yêu cầu tối thiểu lại là 32 ETH. Với giá hiện tại, khoảng gần 100.000 NDT. Điều này không hợp lý. Thiết bị của bạn không phải là điểm nghẽn của validator, mà chính là lượng ETH bạn cần sở hữu quá lớn. Với giả định này, tại sao không nới lỏng? Ví dụ, cho phép máy tính trị giá 1.000–3.000 USD có thể làm node, đồng thời mở rộng thông lượng L1 của Ethereum lên gấp 2, 3, thậm chí 10 lần? Đó là kế hoạch sắp tới của Ethereum. Đây là sự điều chỉnh theo chủ nghĩa thực dụng giữa phi tập trung và hiệu suất thực thi. Ví dụ, hai năm trước chúng tôi từng nộp một đề xuất cho Ethereum, gọi là ESP grant, nhằm nghiên cứu block-level access list. Ý tưởng là khi đóng gói khối, tôi có thể báo trước cho các validator khác rằng tôi sẽ truy cập những dữ liệu nào khi thực thi giao dịch. Họ có thể dùng kỹ thuật prefetch để đọc trước dữ liệu truy cập ngẫu nhiên như số dư tài khoản, tăng hiệu suất thực thi đáng kể. Hai năm trước chúng tôi chỉ xin 10.000 tệ để nghiên cứu, cho rằng hữu ích cho Ethereum, nhưng bị từ chối, không nêu lý do. Chúng tôi đoán có lẽ Ethereum cho rằng điều này ảnh hưởng đến phi tập trung, không phải ưu tiên hàng đầu. Nhưng đầu năm nay, họ đột ngột tuyên bố muốn nghiên cứu lĩnh vực này và mời chúng tôi tham gia. Điều này cho thấy tư duy Ethereum đã chuyển từ lý tưởng phi tập trung sang góc nhìn thực dụng. Đặc biệt khi hiệu suất máy tính tăng và chi phí giảm, vẫn phù hợp định luật Moore. Nếu Ethereum vẫn giữ nguyên khung thiết kế, không điều chỉnh động gas limit hay không thêm block-level access list, thì hiệu suất thực thi không thể bứt phá, khó đạt được khả năng mở rộng 10 lần. Tôi khá ngạc nhiên, hai ba năm trước tôi còn tự hỏi tại sao họ không xem xét vấn đề này. Tôi chỉ có thể lý giải bằng sự kiên định với chủ nghĩa lý tưởng.
Về phần bất đồng, tôi cho rằng Ethereum vẫn đang gánh nhiều "nợ" – nợ kỹ thuật, nợ nhận thức, thậm chí nợ thương hiệu. Khi muốn cải cách lớn, họ không thể dễ dàng phủ nhận chính mình. Lịch sử từng có trường hợp tương tự, như cải cách Trung Quốc hay chuyển giao lãnh đạo ở Liên Xô, cho thấy cải cách chậm nhưng kiên định hiệu quả hơn lật đổ hoàn toàn. Ví dụ, hiện tại Ethereum áp dụng lộ trình nhiều client: cả tầng thực thi và đồng thuận đều có 4-5 client viết bằng ngôn ngữ khác nhau. Trong khi các phần mềm hạ tầng thành công nhất như Solana, hệ điều hành Linux, HDFS... thường dùng một ngôn ngữ, một bộ khung kiểm thử thống nhất, theo đuổi hiệu suất kỹ thuật. Ethereum vì từng trải qua sự kiện tấn công DAO, lo ngại việc dùng một ngôn ngữ duy nhất, nếu ngôn ngữ đó có lỗi sẽ gây sập hệ thống. Vì Ethereum hiện vẫn đang thay đổi nhanh, không như Bitcoin – nơi nhiều chức năng đã cố định. Nên họ sẵn sàng tốn gấp 10 lần công sức để phòng ngừa rủi ro. Nhưng như vậy, Ethereum cần gấp 5-10 lần nguồn lực kỹ thuật mới theo kịp nhịp độ của Solana. Cũng vì thế mà mỗi lần nâng cấp của Ethereum đều chậm. Chúng tôi từng tham gia trực tiếp vào quá trình nâng cấp Ethereum, từ lập EIP, DevNet, TestNet, nhận thấy việc phối hợp giữa các client khác nhau tốn rất nhiều công sức. Ví dụ trong nâng cấp Pectra vừa rồi, phát hiện Geth cấu hình không khớp với các client khác, dẫn đến mất đồng bộ, phải sửa gấp, cuối cùng phát hiện lỗi ở Geth. Đây là bài toán cân bằng, đòi hỏi nỗ lực lớn về kỹ thuật. Tôi đặt câu hỏi: Liệu một phần mềm như Ethereum, đang thay đổi nhanh, có nhất thiết phải không bao giờ sập? Solana từng sập nhiều lần, các dự án khác cũng vậy. Có lẽ chúng ta có thể chấp nhận sập, nhưng phục hồi nhanh. Đồng thời duy trì một client duy nhất để tăng tốc lặp lại. Thực ra đây là vấn đề kỹ thuật phần mềm. Tôi thấy gần đây Ethereum đang tuyển dụng Chief Performance Developer, chú trọng hơn đến góc độ kỹ thuật, hiệu quả giải quyết tiến độ. Tôi từng làm ở các công ty lớn, biết rằng sập hệ thống là chuyện bình thường. Dù có tiền, có kỹ sư, vẫn thường xảy ra sự cố. Mỗi buổi đào tạo đều nói hệ thống đã sập bao nhiêu lần, ví dụ hệ thống Meta hay Google từng mất kết nối hoàn toàn trong một giờ – tình huống không hiếm. Vậy làm sao vượt qua, là chủ đề đáng bàn sâu, và hiện vẫn chưa có sự đồng thuận.
Lawrence: Tôi hiểu rằng hiện tại sự đồng thuận lớn nhất là chiến lược tập trung vào Layer2 trước đây cần chuyển hướng. Điều này, tôi thấy Quỹ Ethereum gần đây thực sự đã hành động, cộng đồng trước đó đã nghi ngờ điều này. Tất nhiên vẫn còn điểm mơ hồ, ví dụ cách diễn đạt của Quỹ Ethereum dùng từ "định nghĩa lại ưu tiên" (Reprioritization), nghe nhẹ nhàng. Nhưng phần lớn cho rằng nên gọi là Pivot – bước ngoặt, tức thừa nhận sai lầm trước đây. Nhưng ít nhất dựa trên hành động thực tế hiện nay, tôi cho rằng tập trung vào Layer1, từ bỏ chiến lược Rollup Centric là điểm có sự đồng thuận cao nhất.
Về điểm bất đồng, Tiến sĩ Zhou vừa nêu, tôi cho rằng vẫn nằm ở giới hạn nào cho sự kiên định với phi tập trung của Quỹ Ethereum – hiện vẫn chưa rõ. Thực tế, nhiều vấn đề hiệu suất thấp của Ethereum đều bắt nguồn từ sự kiên định với nguyên tắc phi tập trung. Ví dụ, cả client ở tầng thực thi và đồng thuận đều yêu cầu phi tập trung, phải hỗ trợ nhiều client. Đồng thời họ lâu nay kiên trì hỗ trợ Solo Staker, coi tỷ lệ tham gia của cá nhân stake là mục tiêu quan trọng. Điều này ảnh hưởng đến hiệu suất do phải phối hợp quá nhiều client. Tôi theo dõi Lido từ lâu. Hiện tại, tôi cảm giác Quỹ Ethereum chưa thể hiện rõ thái độ, kiểu như không còn coi trọng Solo Staker, cho rằng tập trung một chút cũng được. Tôi cảm nhận Ethereum khi khởi đầu chỉ so sánh với Bitcoin, và Bitcoin những năm đầu luôn hiện thân là kẻ phản kháng hệ thống tài chính toàn cầu. Vì vậy Ethereum từ đầu đã nhấn mạnh chống kiểm soát, chống kiểm duyệt. Khác với BTC không có chủ thể, Ethereum có tổ chức, nên rất lo bị cơ quan quản lý sờ gáy, do đó rất thận trọng. Những năm gần đây, Solana xảy ra điều Ethereum từng lo ngại: năm 2023, SEC xác định rõ Solana là chứng khoán. Quỹ Ethereum trước đây rất quan tâm điều này, nhưng bây giờ thấy rằng dù bị định nghĩa là chứng khoán, dường như cũng không vấn đề gì, Solana vẫn phát triển tốt. Vậy mức độ thoái lui hay nhượng bộ về phi tập trung có thể đến đâu, tôi chưa thấy nhiều thảo luận. Tôi cho rằng đây là vấn đề then chốt ảnh hưởng dài hạn đến hiệu suất và nhiều khía cạnh khác của Ethereum, hiện vẫn chưa có sự đồng thuận.
Lộ trình cải cách của Ethereum
Alex: Được. Chúng ta vừa nêu nhiều vấn đề, cũng như mức độ đồng thuận từ cộng đồng đến tầng nòng cốt Quỹ Ethereum. Với những vấn đề có sự đồng thuận, ban lãnh đạo Ethereum hiện đã lên kế hoạch đối sách nào? Lộ trình đại khái ra sao? Ví dụ gần đây có hai sự kiện được quan tâm: thứ nhất, Vitalik nói hy vọng cuối năm nay mở rộng quy mô Ethereum gấp 10 lần; thứ hai, Quỹ Ethereum tái cấu trúc và cắt giảm nhân sự. Những sự kiện then chốt như vậy, theo hai vị, còn có gì nữa? Thời điểm xảy ra có kỳ vọng chung nào không? Vẫn mời Tiến sĩ Zhou trước.
Qi Zhou: Trước hết là về mở rộng quy mô L1 Ethereum. Có thể thấy Ethereum đã công bố lộ trình rất rõ ràng: nâng gas limit hiện tại từ khoảng 30 triệu lên 60 triệu, và tiếp tục tăng dần, họ cũng có EIP tương ứng để cải tiến. Thứ hai, các client như Geth cũng đang tích cực tối ưu mã nguồn hiện tại. Gần đây chúng tôi thấy hiện tượng thú vị: tất cả client Ethereum đều triển khai dạng cache hiệu suất, tức cache dữ liệu. Chúng tôi phát hiện cache của Geth trong 4-5 năm qua không thực sự hiệu quả – điều này khiến chúng tôi ngạc nhiên, dù chưa phân tích sâu. Kết quả là tốc độ thực thi giao dịch hiện tại khoảng 100 triệu gas/giây. Nếu nâng gas limit khối lên 100 triệu hay 200 triệu, ví dụ 10 lần là 300 triệu, thì riêng thời gian xử lý khối giao dịch có thể mất 3 giây, dễ dẫn đến timeout. Vì Ethereum có giới hạn thời gian nghiêm ngặt trong 12 giây cho việc tạo khối, bỏ phiếu, thực thi... rất dễ vượt quá. Thú vị là Nethermind khi triển khai kỹ thuật cache đã thần kỳ tăng hiệu suất lên khoảng 3-4 lần, đạt mức 400-500 triệu gas/giây – đây là dữ liệu chúng tôi đã kiểm tra và tái hiện được. Chúng tôi thấy Geth đầu tháng này hay cuối tháng trước đã công bố cải tiến mới, chúng tôi tự chạy máy cũng đạt chuẩn hiệu suất tương tự, mà không sửa đổi spec nào ở tầng đồng thuận hay thực thi hiện tại. Có thể thấy, Geth trong 4-5 năm qua có lẽ không dành nhiều thời gian tối ưu, nhưng khi chịu áp lực, thấy người khác làm tốt hơn, liền tối ưu mạnh mẽ, ngay lập tức tăng hiệu suất 4-5 lần. Ban đầu khi thấy Nethermind tăng 4-5 lần, chúng tôi nghĩ dành cho tất cả client Ethereum, còn tưởng họ dùng "ma thuật đen" hay dữ liệu sai, sau mới biết ai cũng chưa thúc ép bản thân, vẫn trong vùng an toàn. Bây giờ chúng tôi biết hiệu suất có thể chạy nhanh hơn, đây là tiến bộ dưới áp lực. Điều này cũng có nghĩa, chúng tôi đã xác minh bằng dữ liệu, có thể giúp Ethereum tăng 3-4 lần, thậm chí 10 lần là hoàn toàn khả thi. Trước đây mọi người nghĩ nâng 100 triệu gas/giây lên 10 lần sẽ timeout, nhưng bây giờ thấy không còn là vấn đề lớn. Đây là góc nhìn rất chi tiết, cho thấy áp lực thực sự là bước tiến tốt cho Ethereum. Solana dù biểu hiện không tốt lần này, nhưng kết quả cuối cùng có thể là Ethereum nhờ cạnh tranh mà không ngừng cải thiện, điều tốt cho cả ngành.
Một điểm khác về cắt giảm nhân sự, cũng có câu chuyện để kể. Trước đây chúng tôi hợp tác với dự án chính thức Portal Network của Ethereum, giải quyết bài toán lưu trữ dữ liệu sau mở rộng quy mô. Dữ liệu giao dịch lịch sử Ethereum khoảng 300-400GB, dữ liệu trạng thái cũng 300-400GB, tổng cộng khoảng 1TB. Nếu mở rộng 10 lần, dữ liệu nhanh chóng vượt 2TB, 3TB. Mục tiêu cuối là lưu dữ liệu mà không ảnh hưởng đến phi tập trung, đồng thời giảm chi phí cho validator và full node, đạt phương thức mở rộng quy mô phi tập trung tốt hơn. Chúng tôi hợp tác chặt chẽ một năm rưỡi đến hai năm, rồi đột ngột vào một thứ Hai, họ thông báo hủy dự án, tất cả nhân viên toàn thời gian mất việc. Có thể thấy, nội bộ Ethereum đã quyết tâm rất lớn. Mọi giải pháp không trực tiếp giải quyết mở rộng quy mô đều không còn là ưu tiên hàng đầu. Quyết tâm của Ethereum trong khía cạnh này là cực kỳ mạnh mẽ.
Lawrence: Lộ trình hiện chỉ thấy thông tin sơ bộ, ví dụ như mở rộng L1 gấp 10 lần trong một năm, hoặc mục tiêu mở rộng 100 lần trong 2 hay 4 năm. Những điều Tiến sĩ Zhou vừa nêu cũng gián tiếp cho thấy vấn đề trước đây của Ethereum: tầng thực thi thực ra có tối ưu hóa dễ dàng hơn 5 lần, nhưng vài năm qua không làm. Biện pháp một là điều chỉnh chiến lược, đưa L1 trở lại trung tâm; hai là thay đổi cơ cấu tổ chức, bao gồm việc bổ nhiệm hai giám đốc điều hành mới: Vương Tiễu Duy và Tomasz Kajetan Stanczak – người sáng lập Nethermind. Gần đây cũng tiến hành cắt giảm nhân sự dày đặc. Sáng nay Quỹ Ethereum công bố một bức thư tổng cương về ngân sách, trước đó cũng tái tổ chức và phân bổ lại nhân sự. Lộ trình chi tiết hơn có lẽ cần chờ thêm hành động cụ thể. Nhưng hiện tại, hai giám đốc điều hành mới có nhiệm kỳ hai năm, bắt đầu từ năm nay, tôi nghĩ họ sẽ hỗ trợ tốt cho mục tiêu mở rộng quy mô Ethereum, đặc biệt là nâng cao hiệu suất L1. Bởi họ có nền tảng nghiên cứu phát triển mạnh hơn các nhà nghiên cứu khác. Vương Tiễu Duy từ sớm đã nghiên cứu mở rộng quy mô Ethereum, từng nghiên cứu sharding; còn Tomasz Stańczak với client Nethermind gần đây đã tạo cú sốc cho các client Ethereum khác. Việc hai người này gia nhập, theo tôi là tín hiệu tích cực cho hiệu suất Ethereum, có thể mang lại cải thiện trực quan hơn.
Ethereum có còn đáng kỳ vọng?
Alex: Vậy kết hợp những điều vừa trao đổi, Ethereum có vấn đề, cũng có nhiều cải tiến, đương nhiên cũng có ưu thế riêng. Ở giai đoạn hiện tại nhìn về tương lai, hai vị có còn kỳ vọng vào Ethereum không? Tôi đang nói đến kỳ vọng như một tài sản đầu tư. Lý do kỳ vọng là gì? Trong những lý do đó, có điều nào theo hai vị thị trường đang bỏ sót nghiêm trọng? Vẫn mời Tiến sĩ Zhou trả lời trước.
Qi Zhou: Quan điểm của tôi về Ethereum là lạc quan thận trọng. Về mặt lạc quan, tôi cho rằng Ethereum là hệ sinh thái phi tập trung hiếm có, với cộng đồng nhà phát triển đông đảo cùng tham gia và đóng góp. Một góc độ nào đó, nó là thành quả đáng tự hào của toàn ngành web3. Khi nói chuyện với nhiều studio không am hiểu crypto, mọi người đều so sánh Ethereum với Nvidia, Apple, Tesla – những công ty công nghệ cao. Về khía cạnh này, Ethereum có nền tảng và hiệu ứng mạng lưới rất tốt. Về cá nhân, tôi nghĩ nếu ngành này chỉ có Bitcoin, không có những thứ mới mẻ thú vị này, thì ngành cũng quá nhàm chán.
Về thận trọng, tôi cho rằng vì một số lý do lịch sử, Ethereum bị dẫn dắt bởi những con người quá lý tưởng. Ban đầu nhận được phản hồi thị trường tốt, nhưng khi dần đối mặt với các vấn đề thực tế, những suy nghĩ quá lý tưởng trước đây bộc lộ rõ. Nếu Quỹ không thể thực hiện cải cách lớn, hoặc cải cách không triệt để, tôi nghĩ có thể xảy ra phản ứng ngược. Tôi cho rằng đây là vấn đề con người,畢竟 họ đã ở vị trí cao như vậy, vẫn giữ được tâm nguyện ban đầu, tiếp tục nỗ lực không ngừng, là thử thách rất lớn về bản chất con người. Vì vậy, tôi vẫn giữ thái độ thận trọng với Ethereum.
Lawrence: Tôi cũng vẫn khá kỳ vọng vào Ethereum, dù có lẽ không mạnh như chu kỳ trước. Lý do kỳ vọng, thứ nhất là vẫn có rất nhiều nhà phát triển xuất sắc tiếp tục xây dựng trên hệ sinh thái Ethereum, như Tiến sĩ Zhou. Tôi cho rằng đây là lợi thế cạnh tranh then chốt của Ethereum. Dĩ nhiên hiện nay một số ứng dụng mới khi chọn nền tảng có thể không chọn Ethereum, mà đi thẳng đến Solana hay Sui, nhưng vẫn có相当 nhiều nhà phát triển đầu crypto, tham gia thị trường từ sớm, vẫn đang phát triển trên Ethereum hoặc hệ sinh thái EVM. Tôi cho rằng đây là yếu tố quan trọng để kỳ vọng dài hạn vào Ethereum. Thứ hai, dù chu kỳ này nhiều ứng dụng mới xuất hiện trước trên Solana, nhưng các ứng dụng thiên về tài chính, bao gồm RWA, Ethena cũng là ứng dụng mới, HyperLiquid cũng tạm tính, các tiến triển mới trong lĩnh vực DeFi vẫn diễn ra trong hệ sinh thái Ethereum. Sau này khi nới lỏng quản lý tiếp tục hiện thực hóa, có thể có thêm nhiều ứng dụng tài chính, khi chọn chuỗi có thể vẫn chọn Ethereum. Điểm thứ ba, tôi nghĩ trong ngắn hạn, có thể sớm thấy hiệu suất Ethereum cải thiện hoặc phí giảm. Tôi cho rằng sẽ có cảm giác phục hồi mạnh tương tự siêu bán, thị trường có thể thay đổi nhận định ngắn hạn về nó.
Nhưng giống Tiến sĩ Zhou, tôi cũng thận trọng kỳ vọng. Ethereum dù có thay đổi ngắn hạn, nhưng lộ trình dài hạn khó nói đã thực sự thay đổi. Ví dụ sau khi hai giám đốc điều hành mới kết thúc nhiệm kỳ hai năm, tương lai sẽ ra sao? Và đặc điểm cá nhân Vitalik có thay đổi trong tương lai không? Có thể trở nên quan tâm hơn đến người dùng hiện tại, quan tâm hơn đến các chỉ số ngắn hạn, không thể cứ mãi tập trung vào các chỉ số dài hạn viển vông. Tôi cho rằng nếu những đặc điểm này không đổi, hoặc ảnh hưởng của Vitalik với Ethereum vẫn không thay đổi, thái độ không đổi, có thể trong 5-10 năm dài hạn, Ethereum vẫn giữ tình trạng chậm chạp, bảo thủ như hiện tại so với các chuỗi cạnh tranh như Solana, Sui. Khi đó, các lợi thế cạnh tranh từ chu kỳ trước – dù là nhà phát triển hay triển khai ứng dụng tài chính sớm – sẽ ngày càng mờ nhạt theo từng chu kỳ. Tôi nghĩ nếu chu kỳ tới Ethereum vẫn chậm chạp và bảo thủ như vậy, có thể sẽ không còn là tài sản đáng đầu tư.
Trong tình huống nào sẽ tăng持仓 Ethereum
Alex: Được, cuối cùng quay lại câu hỏi trực tiếp liên quan đầu tư. Định giá hiện tại của Ethereum so với Bitcoin nói chung đang giảm. Hiện tại có dấu hiệu chuyển biến tích cực, với hai vị cá nhân, trong tương lai xuất hiện những sự thật, dữ liệu hoặc thông tin nào sẽ khiến hai vị đủ tin tưởng để mua vào, tăng持仓, hoặc nâng tỷ trọng Ethereum trong danh mục tài sản mã hóa tổng thể? Những sự thật, dữ liệu hoặc thông tin đó có thể là gì?
Lawrence: Được. Tôi nghĩ quyết định mua ETH bây giờ, nếu đợi dữ liệu thì dữ liệu sẽ đến muộn quá, giá có thể tăng trước dữ liệu rất nhiều. Tôi rất mong một ngày Vitalik đột nhiên đứng lên nói trước đây chúng tôi đã sai, và giờ chúng tôi quyết định làm theo cách này. Cảm giác mơ hồ hiện tại là, tất cả đều nói ông ấy làm sai, ông ấy nói vậy thì chúng ta thử làm theo cách các bạn nói xem sao. Ảnh hưởng tổng thể của Vitalik đối với Ethereum vẫn không ai sánh kịp. Có thể ảnh hưởng này sẽ suy yếu tương đối khi hai giám đốc điều hành mới gia nhập, nhưng hiện tại ông vẫn là người ảnh hưởng lớn nhất đến Ethereum. Thông tin hay sự thật tôi mong thấy là bản thân Vitalik trở nên quyết liệt hơn, hoặc những người tương đối quyết liệt như Tomasz có ảnh hưởng lớn hơn trong nội bộ Ethereum.
Điểm thứ hai, tôi mong Ethereum có thể phạm một lần sai lầm. Tôi cho rằng họ trước đây quá cầu toàn, quá muốn không bao giờ sai, phải làm ra thứ tồn tại 10, 100 năm. Có thể chậm, nhưng nhất định không được sai, sự theo đuổi này hơi quá. Như Tiến sĩ Zhou vừa nêu, phạm sai lầm là chuyện bình thường. Solana từng sập nhiều lần, các chuỗi công cộng mới cũng thường xuyên sập, nhưng Ethereum vẫn quá thận trọng. Tôi mong thấy Ethereum không còn thận trọng như trước, mà trở nên quyết liệt hơn. Nếu từ tầng ra quyết định thấy được những tín hiệu như vậy, tôi có thể tăng持仓. Dĩ nhiên chủ yếu vì bản thân tôi luôn nắm giữ ETH với tỷ trọng không nhỏ, nên khi tăng持仓 sẽ cân nhắc kỹ hơn.
Qi Zhou: Tôi nghĩ về định giá, bản thân định giá ngành chúng ta là vấn đề hoàn toàn mới. Khi quyết định mua Ethereum, có lẽ tôi sẽ xem xét hai yếu tố chính. Thứ nhất là xu hướng thị trường lớn, thực ra Ethereum đã đạt hiệu ứng mạng lưới lớn như vậy, miễn là họ đang đi theo hướng thực dụng, miễn là không mua vào lúc đang hype, thì nên có cơ hội đầu tư khá tốt. Sau vài chu kỳ, cơ hội với Ethereum thực ra vẫn rất nhiều. Thứ hai là Ethereum có thể duy trì thái độ thực dụng hơn trong các quyết định tiếp theo hay không. Ở đây có vài vấn đề rất thú vị, không chỉ riêng Ethereum, mà là vấn đề các tổ chức lớn, cộng đồng lớn đều gặp phải. Ví dụ như lần này tại sao nhiều người FUD Ethereum, vì mọi người đều cảm thấy xung quanh Vitalik có nhiều tiểu nhân lợi dụng ông hay quá thổi phồng. Nhưng một số thành viên cộng đồng trẻ lại cảm thấy Vitalik hơi xa rời quần chúng, dẫn đến bất cân xứng thông tin, nhiễu loạn xung quanh Vitalik, không có cách tốt để nhận diện người giỏi, người xuất sắc. Tôi cho rằng đây là thực tế khách quan, bất kỳ tổ chức nào đạt đến quy mô nhất định đều xuất hiện tình trạng này, vấn đề là Vitalik sẽ xây dựng đội ngũ tốt hơn thế nào, lắng nghe tiếng nói cộng đồng, đối mặt với những sai lầm đã mắc phải. Nhưng ở đây tôi vẫn giữ quan điểm, quá trình này cần trơn tru hơn. Nếu xảy ra trường hợp như Khru-sốp-xốp trước đây, rất dễ gây chia rẽ cộng đồng. Vì vậy, Vitalik có thể cần nhiều tự vấn và phản tỉnh hơn. Một điểm quan trọng là trong quá trình này, làm sao nhận diện và phân biệt tiếng nói trong cộng đồng, giúp nhiều người, nhiều tổ chức dễ dàng tham gia Ethereum hơn. Trước đây tôi cũng cảm thấy Vitalik thiết kế Ethereum như một dự án siêu chủ quyền, ông cho rằng một số ý thức hệ không phù hợp với mình nên giữ khoảng cách. Ví dụ lần này Trump Mỹ làm nhiều việc thân thiện với Crypto, như tiệc tùng, các phiên điều trần, tôi cảm giác Vitalik vẫn giữ khoảng cách. Dù tôi thấy lần này ông rất năng nổ, thấy ông gần đây chạy đi chạy lại, nhưng khi trả lời các câu hỏi nhạy cảm, như có mở văn phòng ở Hồng Kông không, có tham dự tiệc tối của Trump không, hay đến điều trần Mỹ, tôi cảm giác ông vẫn còn chút do dự. Tôi không nói đối đầu, nhưng có thể còn do dự. Thực ra trong quá trình này, sự phát triển toàn diện hệ sinh thái Ethereum không thể thiếu sự ủng hộ từ cộng đồng địa phương, bao gồm đại chúng, giới tinh hoa, và sự hỗ trợ từ các bên hoạch định quản lý. Trước đây tôi đọc blog ông, ông có thể có tương tác với Nga, với Putin, vì ông vốn là người Nga. Nhưng sau chiến tranh Nga-Ukraine, ông cực lực phản đối việc này. Ông nói từ nay sẽ không làm việc giao lưu với chủ quyền nữa. Nhưng tôi nghĩ nếu vơ đũa cả nắm, đây không phải thái độ thực dụng. Chúng ta có câu nói, làm bạn càng nhiều càng tốt, làm kẻ thù càng ít càng tốt. Như vậy, tôi nghĩ Ethereum vẫn còn rất nhiều không gian thể hiện trong tương lai.
Alex: Được. Cảm ơn hai vị khách mời đã chia sẻ vô tư về chủ đề này hôm nay, cũng rất mong sau này có thể mời hai vị tham gia thêm nhiều chủ đề khác để chia sẻ quan điểm sâu sắc. Chương trình hôm nay đến đây là hết. Cảm ơn mọi người.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Mint Ventures
