Chương trình đặc biệt cuối năm của a16z Crypto: Từ stablecoin đến AI agent, cùng 8 chuyên gia hàng đầu trong đội ngũ đầu tư phân tích sâu xu hướng ngành
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Chương trình đặc biệt cuối năm của a16z Crypto: Từ stablecoin đến AI agent, cùng 8 chuyên gia hàng đầu trong đội ngũ đầu tư phân tích sâu xu hướng ngành
Internet đã bước vào một giai đoạn mới, một thời đại Internet do AI thúc đẩy.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tổng hợp & Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu
Gần đây, a16z crypto đã phát hành chương trình đặc biệt cuối năm, chia thành hai phần. Phần đầu tiên mời Sam Broner, Maggie Hsu, Daren Matsuoka, Joachim Neu và Chris Lyons cùng thảo luận về stablecoin, App Store phi tập trung trong tiền mã hóa, hiện trạng các dự án trong ngành, sự phát triển của hạ tầng và kỳ vọng cho năm 2025. Phần thứ hai mời Carra Wu, Eddy Lazzarin và Karma làm khách mời để đi sâu vào chủ đề AI Agent đang rất được quan tâm — bao gồm sự kết hợp giữa AI và tiền mã hóa, cách phân biệt con người và robot hiệu quả trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, cũng như thảo luận về khái niệm chatbot phi tập trung và thực sự tự trị, nhấn mạnh khả năng tự chủ và tự do thương mại mà AI có thể đạt được trong tương lai.
TechFlow xin biên dịch và tổng hợp nội dung hai tập podcast này từ a16z Crypto, dưới đây là toàn bộ cuộc trò chuyện.
Khách mời:
Sam Broner, Đối tác Nhóm Đầu tư tại a16z Crypto;
Maggie Hsu, Đối tác tại Andreessen Horowitz;
Daren Matsuoka, Đối tác Nhóm Đầu tư tại a16z Crypto;
Joachim Neu, Nhà nghiên cứu tại a16z Crypto;
Chris Lyons, Chủ tịch Web3 Media tại a16z Crypto;
Carra Wu, Đối tác Nhóm Đầu tư tại a16z Crypto;
Eddy Lazzarin, CTO tại a16z Crypto;
karma (Daniel Reynaud), Đối tác Nghiên cứu Kỹ thuật tại a16z Crypto
Dẫn chương trình: Robert Hackett & Sonal Chokshi
Nguồn podcast: a16zcrypto
Tiêu đề gốc:
Talking trends 2025 (part 1): Stablecoins, app stores, UX, and more;
Talking trends 2025 (part 2): AI x crypto
Ngày phát sóng: 20 tháng 12 năm 2024
Phần một
Stablecoin
Sonal: Sam, ý tưởng lớn bạn đưa ra liên quan đến stablecoin; gần đây bạn viết rất nhiều về chủ đề này… Robert và Daren vừa hoàn thành báo cáo “Hiện trạng Tiền mã hóa”, kết luận chính của họ là stablecoin đã tìm thấy điểm phù hợp sản phẩm-thị trường (product-market fit). Nhưng điều chúng tôi thực sự muốn biết là: Tại sao lại là NGAY BÂY GIỜ?
Sam:
Trong năm qua, nền tảng công nghệ của stablecoin đã cải thiện đáng kể, chi phí giao dịch giảm từ 5 USD mỗi giao dịch xuống dưới 1 xu. Điều này làm giảm mạnh chi phí thanh toán – nhưng các nhà bán lẻ, doanh nghiệp và những đối tượng hưởng lợi nhiều nhất vẫn chưa áp dụng rộng rãi.
Nhiều người nghĩ rằng nhóm người dùng đầu tiên sẽ là các doanh nghiệp định hướng công nghệ… nhưng những doanh nghiệp này thường có tỷ suất lợi nhuận cao, không quá bức thiết với việc cải thiện cấu trúc chi phí. Vì vậy, các doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp hơn – ví dụ như tiệm tạp hóa góc phố, nhà hàng, cửa hàng gia đình – mới có thể là nhóm khao khát chấp nhận thanh toán bằng stablecoin nhất.
Chúng ta đang nói về các doanh nghiệp như quán cà phê – hiện chỉ có biên lợi nhuận khoảng 2% – nếu sử dụng thanh toán stablecoin, lợi nhuận có thể tăng gấp đôi. Về cơ bản, nó biến những doanh nghiệp gần như không có lãi trở nên có lợi nhuận vừa phải, đây là một thay đổi lớn.
Sonal: Điều khiến tôi chợt hiểu ra là khi bạn nhắc đến các doanh nghiệp nhỏ không nhận được gì từ các công ty thẻ tín dụng – họ vừa trả phí cao, lại hầu như chẳng nhận lại được lợi ích nào.
Sam:
Đúng vậy! Một đặc điểm nổi bật của thẻ tín dụng là cung cấp bảo vệ chống gian lận cho người tiêu dùng. Điều này rất hữu ích trong việc thúc đẩy mua sắm trực tuyến… nhưng khi bạn trả tiền ở quán cà phê, loại bảo vệ này gần như vô nghĩa.
Mỗi giao dịch mất 0,30 USD phí cố định cộng thêm 2% phí bổ sung. Nghĩa là, trong một ly cà phê giá 1,50 USD, gần 0,30 USD – tức một phần năm số tiền – rơi vào túi nhà cung cấp dịch vụ thanh toán. Trong giao dịch này, họ gần như không mang lại giá trị thực tế nào.
2% phí đó là lợi nhuận thuần của nhà cung cấp dịch vụ, còn với quán cà phê địa phương thì đó là khoản tổn thất thuần túy. Tôi rất mong các doanh nghiệp nhỏ này có thể giữ lại khoản lợi nhuận 0,30/0,35 USD đó để phát triển hoạt động kinh doanh. Việc trực tiếp tăng 2% lợi nhuận ròng cho doanh nghiệp là cơ hội rất hiếm.
Robert: Tuy nhiên, có một vấn đề “khởi động lạnh” (cold start), đúng không? Người tiêu dùng cần có stablecoin trước thì mới có thể dùng để thanh toán cho doanh nghiệp, từ đó tránh bị tính phí trung gian… Bạn có nghĩ rằng chúng ta sẽ thấy các doanh nghiệp chủ động quảng bá stablecoin và hỗ trợ người dùng tham gia hệ thống để tận dụng lợi ích này không? Liệu các doanh nghiệp có trở thành lực lượng thúc đẩy chính cho stablecoin?
Sam:
Tôi tin chắc như vậy. Mối quan hệ giữa mọi người với các cửa hàng bán lẻ địa phương, quán cà phê hay tiệm tạp hóa rất gắn bó: họ thường xuyên ghé thăm. Vì vậy, tôi nghĩ các thương hiệu địa phương này sẽ là lực lượng then chốt thúc đẩy mọi người sử dụng stablecoin, trở thành một phần trong đường cong áp dụng sớm.
Robert: Tôi rất thích điều này. Tôi nhớ lúc mới bắt đầu viết về tiền mã hóa cho tạp chí Fortune, các biên tập viên luôn hỏi: “Bao giờ mới dùng Bitcoin mua cà phê được?” Và tôi luôn trả lời: “Không, không, Bitcoin không dành cho việc đó.” Nhưng giờ đây, ít nhất với stablecoin, dường như đây chính xác là mục đích sử dụng của nó.
Sam:
Đúng vậy, đó chính là mục đích sử dụng. Tôi nghĩ các doanh nghiệp nhỏ sẽ là một trong những nhóm áp dụng sớm nhất.
Hệ sinh thái riêng của tiền mã hóa
Sonal: Được rồi, điều này rất thú vị; hãy chuyển sang chủ đề tiếp theo. Ý tưởng lớn của Maggie rất thú vị vì nó tập trung vào kênh phân phối, điều này rất phù hợp với vai trò của bạn – bạn phụ trách mở rộng thị trường, là người dẫn dắt nhóm. Bạn nói rằng tiền mã hóa cuối cùng đã có cửa hàng ứng dụng và cơ chế khám phá riêng.
Bạn có thể giải thích ngắn gọn vì sao điều này lại quan trọng? – Vì khi mọi người nghe đến khái niệm này, họ có thể cảm thấy đây là “chủ đề dành cho người trong cuộc” – ví dụ, liệu tiền mã hóa thật sự cần một hệ sinh thái riêng? Nó chẳng phải đã là một ngành khép kín rồi sao?
Tôi rất muốn nghe quan sát của bạn, và lý do vì sao bạn cho rằng đây là một xu hướng quan trọng.
Maggie:
Chắc chắn rồi. Khi tôi gia nhập a16z ba năm trước – đặc biệt là vài năm gần đây – rất nhiều công ty trong danh mục đầu tư của chúng tôi đã cố gắng phát hành ứng dụng trên các cửa hàng ứng dụng truyền thống như Apple App Store và Google Play Store, nhưng đều bị từ chối, chặn hoặc trì hoãn vì nhiều lý do khác nhau.
Điều gây thất vọng là hướng dẫn kiểm duyệt của Apple vừa không rõ ràng, vừa không đầy đủ; chúng không thể giải đáp mọi thắc mắc của nhà phát triển. Hơn nữa, việc thực thi các chính sách này không đồng nhất giữa các nhân viên kiểm duyệt.
Chúng tôi thậm chí từng gặp trường hợp: cùng một chức năng, ứng dụng này được duyệt, ứng dụng kia lại bị từ chối… Cơ chế kiểm duyệt thiếu minh bạch này khiến nhà phát triển bối rối. Vấn đề cốt lõi nằm ở “mua hàng trong ứng dụng” (IAP) – mọi giao dịch trong ứng dụng đều phải đi qua cửa hàng ứng dụng.
Tuy nhiên, gần đây chúng tôi bắt đầu thấy những lựa chọn thay thế: ví dụ như Dapp Store của Solana, hoàn toàn miễn phí hoa hồng. Với việc ra mắt điện thoại Saga (thế hệ thứ hai) – nghe nói đặt trước đã đạt 100.000 chiếc – xu hướng này sẽ tiếp tục lan rộng. Một ví dụ khác là World App – hay còn gọi là WorldCoin – họ đã ra mắt một loạt ứng dụng nhỏ, tốc độ tăng trưởng người dùng cực nhanh.
Không chỉ vậy, một số chuỗi khối đang hỗ trợ hệ sinh thái game, vận hành chợ riêng; chúng tôi cũng có thị trường cơ sở hạ tầng,
Bạn sẽ nhận thấy các thị trường này đang dần hình thành. Đối với nhà phát triển, một nền tảng minh bạch và có quy tắc nhất quán là cực kỳ quan trọng, để họ có thể tập trung vào phát triển sản phẩm thay vì lo lắng hay bối rối trước những quy định phức tạp.
Cùng với sự xuất hiện của các lựa chọn thay thế này, chúng ta sẽ thấy ngày càng nhiều nhà phát triển chọn các nền tảng mới này, vì chúng mang lại sự tự do và không gian đổi mới lớn hơn cho hệ sinh thái tiền mã hóa.
Sonal: Điều này thực sự rất thú vị, đặc biệt là khi bạn nhắc đến tính minh bạch và nhất quán. Tôi nghĩ, điều này không chỉ đơn thuần là thuận tiện cho nhà phát triển, mà còn liên quan đến việc người dùng phát hiện ứng dụng ra sao, đúng không? Ví dụ, các cửa hàng ứng dụng truyền thống đang thống trị việc phân phối và quảng bá ứng dụng, vậy các cửa hàng ứng dụng mới trong hệ sinh thái tiền mã hóa có thay đổi tình trạng này không?
Maggie:
Đúng vậy, đây chính là điểm then chốt. Cơ chế khám phá ứng dụng trong các cửa hàng truyền thống khá khép kín, người dùng chỉ có thể tìm kiếm trong khuôn khổ hạn chế. Trong khi đó, các cửa hàng ứng dụng phi tập trung mang lại nhiều lựa chọn và quyền tự chủ lớn hơn cho người dùng.
Ví dụ, Dapp Store của Solana không chỉ miễn phí hoa hồng, mà còn cho phép nhà phát triển tương tác trực tiếp với người dùng. Ví dụ, nhà phát triển có thể dùng cơ chế thưởng token (Token Incentive Mechanism) để khen thưởng hành vi tham gia của người dùng, như tải xuống, bình luận hay chia sẻ ứng dụng. Mô hình này không chỉ giảm chi phí cho nhà phát triển, mà còn mang lại trải nghiệm phong phú hơn cho người dùng.
Robert: Nghe có vẻ đây không chỉ là cải tiến kỹ thuật, mà giống như việc tái cấu trúc cả hệ sinh thái. Bạn nghĩ các cửa hàng ứng dụng mới này sẽ ảnh hưởng thế nào đến mô hình phân phối truyền thống?
Maggie:
Tôi nghĩ đây sẽ là một quá trình thay đổi dần dần, chứ không phải sự lật đổ trong một đêm. Các cửa hàng ứng dụng truyền thống vẫn có lượng người dùng khổng lồ và thị phần lớn, nhưng khi cộng đồng người dùng tiền mã hóa ngày càng mở rộng và ưu thế của các cửa hàng phi tập trung ngày càng rõ ràng, ngày càng nhiều nhà phát triển và người dùng có thể chọn các nền tảng mới này.
Cuối cùng, đây không chỉ là cuộc cạnh tranh về công nghệ, mà còn là cuộc đấu về giá trị – phi tập trung, minh bạch và quyền tự chủ của người dùng sẽ là chủ đề cốt lõi trong tương lai.
Quá nhiều lựa chọn thì sao?
Sonal: Được rồi, hãy chuyển sang chủ đề tiếp theo – khi nghe những điều này, tôi nghĩ đến một câu hỏi – có lẽ là “vấn đề meta” của toàn lĩnh vực tiền mã hóa: Nếu có quá nhiều lựa chọn thì sao?
Hiện nay, hệ điều hành điện thoại chủ yếu do Apple và Android thống trị, lợi thế của mô hình song đầu này là tôi chỉ cần đến một nơi để tìm mọi thứ mình cần. Vậy nếu các ứng dụng phân tán trên nhiều cửa hàng ứng dụng… Chúng có độc quyền không? Ví dụ, WorldCoin và Solana đều có cửa hàng ứng dụng riêng – và bạn nhắc rằng các công ty này không chỉ có phần mềm mà còn sở hữu phần cứng: như Orb của World và điện thoại Saga của Solana… Điều này khiến tôi nhớ đến khi Apple ra mắt iPhone, thúc đẩy toàn bộ hệ sinh thái ứng dụng phát triển.
Vậy các cửa hàng ứng dụng này có trở thành nơi chỉ hiển thị những nội dung mà công ty họ cho là quan trọng? Chúng có duy trì tính mở không? Bạn nhìn nhận xu hướng này thế nào… dù hiện tại vẫn còn rất sơ khai; liệu chúng có tương thích lẫn nhau không – hay nói cách khác, chúng có nên kết nối với nhau?
Maggie: Tôi nghĩ hiện tại, trọng tâm là thúc đẩy sự tăng trưởng nhanh chóng của các cửa hàng ứng dụng khác nhau.
Bạn nói đến vấn đề “quá nhiều lựa chọn” là rất quan trọng – và điều này cũng đúng trong lĩnh vực blockchain. Tôi thực sự nghĩ rằng trong tương lai sẽ cần một dạng cơ chế cầu nối hoặc tích hợp nào đó. Nhưng ít nhất hiện tại, việc chứng kiến sự xuất hiện của các lựa chọn thay thế là điều rất đáng mừng.
Lấy ví dụ Worldchain, điểm nổi bật là khả năng xác minh danh tính người dùng thật. Tôi vừa kiểm tra một trong các ứng dụng nhỏ, đã có khoảng 600.000 người đăng ký. Vì vậy, tôi nghĩ chúng ta nên tập trung vào sự tăng trưởng này trước.
Tuy nhiên, đến một thời điểm nào đó, chúng ta sẽ cần cân bằng sự tăng trưởng này bằng cách tuyển chọn nội dung chất lượng. Xu hướng này đã bắt đầu xuất hiện trong một số cộng đồng NFT: các cộng đồng này thu hút lượng lớn người dùng, những người háo hức khám phá các ứng dụng Web3 khác. Tôi nghĩ trong tương lai, các cộng đồng này cũng sẽ dần trở thành nền tảng tuyển chọn ứng dụng trong hệ sinh thái.
Robert: Đúng vậy, tôi cũng định hỏi – các công ty như Apple thường lập luận rằng vì họ cung cấp dịch vụ tuyển chọn, nên họ có quyền thu phí từ các giao dịch mua trong cửa hàng ứng dụng. Vậy làm thế nào để điều này hòa hợp với đặc tính “không cần cho phép” (permissionless) của tiền mã hóa?
Maggie: Tôi nghĩ hiện tại, nội dung được tuyển chọn trong tiền mã hóa còn rất ít, nên tôi có thể không đồng tình với lập luận của Apple. Nhưng ưu thế của tiền mã hóa là người dùng có thể dễ dàng chuyển sang nền tảng khác bất cứ lúc nào.
Tương tự, game cần rất nhiều vốn để khởi động. Trong vài năm qua, blockchain không chỉ là nền tảng phát triển, mà còn đóng vai trò là nhà phát hành, kênh phân phối và cơ chế khám phá. Hiện nay, nhiều chuỗi game có chợ riêng để giới thiệu các trò chơi chính phát triển trên chuỗi của họ. Ưu điểm của mô hình này là cho phép người dùng tự do di chuyển giữa các trò chơi khác nhau.
Đây cũng là một trong những triết lý đầu tư cốt lõi của chúng tôi. Tôi không nghĩ người dùng sẽ bị khóa trong một cửa hàng ứng dụng phi tập trung nào đó.
Robert: Tôi rất thích quan sát các thí nghiệm đổi mới này! Ví dụ như điện thoại của Solana – nó hoàn toàn phá vỡ thông lệ, bạn biết đấy: thường thì người ta tránh cạnh tranh trực tiếp với iPhone của Apple – nhưng họ lại nói: “Thôi kệ, chúng ta cứ thử xem sao.”
Sonal: Còn một điểm nữa, Maggie – bạn nói rằng không phải tất cả đều là niềm vui và sáng tạo; cũng có những thách thức, ví dụ như nếu một sản phẩm đã có kênh phân phối trong ứng dụng nhắn tin, thì việc chuyển kênh phân phối đó lên chuỗi rất khó – đây là vấn đề nan giải với nhiều công ty chuyển từ Web2 sang Web3. Bạn có lấy ví dụ về Telegram và mạng lưới TON. (Ở đây cần làm rõ, chúng ta đang nói về mạng lưới, chứ không phải token.)
Maggie: Tôi nghĩ Telegram là ngoại lệ; nhưng nhiều tổ chức có lượng người dùng lớn – dù là nền tảng Web2 hay công ty mới bước chân vào Web3 – đều gặp khó khăn trong việc chuyển người dùng lên chuỗi.
Ví dụ Coinbase: họ có khoảng 100 triệu người dùng đã được xác minh từng giao dịch trên nền tảng. Nếu xét người dùng hoạt động, số lượng người dùng hàng ngày hoặc hàng tháng dao động từ 8 đến 10 triệu. Trong khi đó, số lượng người dùng trên Base gần đây tăng từ khoảng 10 triệu lên 18 triệu.
Nhưng con số này vẫn chỉ chiếm 10% tổng người dùng của họ. Vì vậy, có một lượng lớn người dùng đang ở trạng thái “ngủ đông”. Chúng tôi cũng đã đề cập điều này trong Báo cáo “Hiện trạng Tiền mã hóa”, điều này rất thú vị – bởi đây chính là sự thật: nhiều nền tảng đang cố gắng tìm ra cách: chúng tôi đã thu hút người dùng, họ tạo tài khoản, nhưng sau đó không tham gia thêm. Làm thế nào để khiến họ quay lại và giao dịch trên chuỗi?
Quy mô ngành tiền mã hóa
Daren: Khi chúng tôi viết Báo cáo “Hiện trạng Tiền mã hóa”, chúng tôi cố gắng đánh giá quy mô ngành tiền mã hóa một cách chính xác nhất có thể. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, việc đo lường số lượng người dùng tiền mã hóa là rất khó.
Khi phân tích quy mô thị trường, chúng tôi nhận thấy thực tế chỉ có 5-10% những người nắm giữ tiền mã hóa là người dùng hoạt động. Đối với tôi, con số này vừa lộ ra một khoảng cách lớn, vừa cho thấy tiềm năng to lớn của ngành – đặc biệt trong bối cảnh công nghệ blockchain và hạ tầng ngày càng hoàn thiện, trải nghiệm người dùng (UX) cũng liên tục được tối ưu.
Tôi nghĩ chúng ta đã sẵn sàng đón người dùng đại chúng. Xét theo thời điểm phát triển công nghệ, tôi cho rằng năm tới là thời điểm tốt nhất để biến những người dùng “ẩn mình” này thành người dùng hoạt động.
Sonal: Quan điểm này rất gợi mở đối với tôi. Nhiều người luôn bàn về cách thu hút người dùng mới, nhưng điều đó thường nghe như bỏ qua một vài giai đoạn phát triển công nghệ. Còn ý tưởng của bạn giống như một cây cầu, có thể tận dụng nhóm người dùng hiện có để biến họ thành người dùng thực sự hoạt động.
Theo bạn, ban đầu họ bước vào thế giới tiền mã hóa vì lý do gì? Tại sao họ dừng lại sau khi hoàn thành một việc?
Robert: Đây chính là lúc “chu kỳ giá-sáng tạo” (price-innovation cycle) phát huy tác dụng.
Daren: Lý thuyết này cho rằng khi giá tiền mã hóa tăng, nó sẽ thu hút sự chú ý lớn. Trong số những người bị thu hút đó, một số sẽ trở thành nhà phát triển, bắt đầu xây dựng sản phẩm mới; các sản phẩm này lại thúc đẩy làn sóng người dùng tiếp theo.
Trong lịch sử phát triển tiền mã hóa, chúng ta đã chứng kiến chu kỳ này nhiều lần. Điều này cho thấy giá thường là chỉ báo dẫn đầu cho các hoạt động trong ngành. Tôi nghĩ chúng ta có thể đang ở điểm khởi đầu của làn sóng tiếp theo.
Sonal: Nếu tôi đoán, nhiều người có lẽ đã tạo ví vì cơn sốt NFT… ví dụ như sự kiện Constitution DAO – cuộc đấu giá Hiến pháp Mỹ đã thu hút nhiều người mới vào tiền mã hóa.
Dù cuối cùng họ không thắng cuộc đấu giá, nhưng sự kiện này khiến nhiều người lần đầu tiếp xúc với tiền mã hóa. Tuy nhiên, họ có thể chỉ dừng lại ở đó, không tham gia thêm.
Vậy làm thế nào để giúp họ bước tiếp?
Daren: Công nghệ tiền mã hóa có rất nhiều trường hợp sử dụng tiềm năng, nhưng背後 cũng có những phong trào khác nhau thúc đẩy sự phát triển.
Ví dụ năm 2024, chúng ta thấy tiền mã hóa tiến triển như một phong trào chính trị: một số chính trị gia và nhà hoạch định chính sách quan trọng đã bày tỏ thái độ tích cực với công nghệ này.
Đồng thời, tiền mã hóa cũng đạt bước đột phá như một phong trào tài chính, ví dụ như việc phê duyệt sản phẩm giao dịch (ETP) cho Bitcoin và Ethereum, mở rộng phạm vi tiếp cận cho nhà đầu tư.
Nhưng chúng tôi cho rằng, tiềm năng lớn nhất của tiền mã hóa là như một phong trào tính toán. Chris Dixon trong cuốn “Read Write Own” đã nói rằng sức mạnh thực sự của công nghệ này nằm ở chỗ nó có thể xây dựng một internet mới công bằng, mở và minh bạch hơn.
Tôi nghĩ chúng ta đang ở một điểm then chốt: đến năm 2025, cùng với sự hoàn thiện của hạ tầng, chi phí giao dịch giảm, trải nghiệm người dùng được cải thiện, và sự xuất hiện của các loại ứng dụng mới, chúng ta có thể đón một “ứng dụng killer” – giống như ảnh hưởng của ChatGPT trong lĩnh vực AI.
Ứng dụng này có thể thực sự khởi động toàn ngành và hiện thực hóa lời hứa của tiền mã hóa như một phong trào tính toán.
Đây cũng là tương lai mà tôi và đội ngũ rất kỳ vọng.
Robert: Đúng vậy, đây là chủ đề chúng tôi thường xuyên thảo luận. Stablecoin đã tìm thấy điểm phù hợp sản phẩm-thị trường (Product-Market Fit). Chỉ cần một công ty lớn nhận ra rằng bằng cách loại bỏ phí xử lý giao dịch qua thẻ tín dụng, họ có thể tăng lợi nhuận đáng kể. Đối với các ngành có biên lợi nhuận thấp, điều này có thể là một thay đổi mang tính đột phá, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời của họ.
Chỉ cần một công ty lớn đi tiên phong, stablecoin có thể bùng nổ. Đây ít nhất là một con đường tiềm năng để stablecoin tiến vào đại chúng.
Sonal: Đúng vậy, tôi muốn bổ sung thêm: tôi thấy quan điểm của bạn rất thú vị, đặc biệt là ý tưởng thu hút “người dùng kế cận”. Khi chúng ta thực sự sẵn sàng, chúng ta có thể thu hút thêm nhiều người dùng đại chúng hơn. Tuy nhiên, hiện tại xét về trải nghiệm người dùng (UX), chúng ta vẫn chưa hoàn toàn sẵn sàng.
Nếu suy nghĩ kỹ nhu cầu của người dùng đại chúng, tôi không chắc họ sẽ bước vào thế giới tiền mã hóa qua những con đường này. Giao diện sử dụng của họ có thể được trừu tượng hóa cao độ, thậm chí hoàn toàn không biết họ đang dùng tiền mã hóa. Vì vậy, khi nghĩ đến các nhóm người dùng khác nhau từng bước bước vào lĩnh vực này qua nhiều con đường, điều này thực sự rất thú vị và đáng phấn khích.
Tái sử dụng hạ tầng
Sonal: Joachim, tóm tắt ngắn gọn quan điểm của anh: anh cho rằng các nhà phát triển sẽ tái sử dụng hạ tầng có sẵn nhiều hơn thay vì xây dựng lại từ đầu. Luận điểm chính của anh là chúng ta thường thấy các bộ xác thực tùy chỉnh (Validator Set) và giao thức đồng thuận (Consensus Protocol) được thiết kế riêng, nhưng những tùy chỉnh này dù có thể cải thiện chút ít ở một số chức năng chuyên biệt, lại thường thiếu sót ở các chức năng rộng hơn hoặc cơ bản hơn.
Anh dự đoán năm nay chúng ta sẽ thấy nhiều nhà phát triển tiền mã hóa hơn tận dụng các đóng góp của nhau, ví dụ như dùng các công cụ hạ tầng có sẵn. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian và công sức, mà còn giúp nhà phát triển tập trung vào nâng cao giá trị khác biệt của sản phẩm.
Tôi nghĩ đây là một ý tưởng tuyệt vời, cũng là một lời kêu gọi hành động rất cấp thiết.
Vì vậy câu hỏi của tôi là: nghe có vẻ rất hay về mặt lý thuyết, nhưng liệu điều này thực sự xảy ra không? Anh nghĩ những rào cản nào có thể gặp phải để đạt được mục tiêu này?
Joachim: Tôi nghĩ chìa khóa của ý tưởng này nằm ở việc ngăn xếp công nghệ (tech stack) trong tương lai có tiếp tục thay đổi hay không. Nếu giả định của chúng ta là đúng – tức ngăn xếp công nghệ đã ổn định – và chúng ta thấy một số lớp trong ngăn xếp này đang có giao diện rõ ràng hơn và cách phối hợp với nhau cũng rõ ràng hơn.
Khi đó, chúng ta có thể kỳ vọng các lớp này sẽ có các đội ngũ, sản phẩm và dịch vụ chuyên biệt để cải thiện chúng. Điều này sẽ thúc đẩy chuyên môn hóa ở các lớp này. Thay vì dàn trải năng lượng ở mọi lớp của ngăn xếp công nghệ, chúng ta nên tập trung vào những phần có thể tạo ra tác động lớn nhất.
Vì vậy, câu hỏi then chốt là: ngăn xếp công nghệ đã đủ trưởng thành và ổn định chưa? Nếu trong tương lai xuất hiện một thay đổi công nghệ bất ngờ nào đó, hoàn toàn đảo lộn ngăn xếp hiện tại, thì xu hướng này có thể sẽ không xảy ra.
Robert: Joachim, anh nói rằng mọi người ngày càng có xu hướng dùng sản phẩm, dịch vụ hoặc thành phần có sẵn… điều này khiến tôi nghĩ đến: làm sao để biết công nghệ đã đủ trưởng thành để nói “được rồi, chúng ta sẽ dùng công nghệ hiện có, thay vì cố gắng phát triển cái tốt hơn”?
Sonal: Đây là một câu hỏi tuyệt vời; cơ bản bạn đang hỏi, với tư cách là nhà phát triển, làm sao để biết khi nào nên dùng công nghệ có sẵn?
Robert: Đúng vậy, đúng vậy. Nói “dùng cái có sẵn” nghe có vẻ đơn giản… nhưng nếu có người cảm thấy “tôi có thể làm tốt hơn cái hiện có” thì sao?
Joachim: Đúng vậy. Tôi khuyên các nhà phát triển nên luôn hướng đến hệ sinh thái lớn hơn, tác động rộng hơn và bối cảnh ứng dụng lớn hơn.
Bạn sẽ thấy môi trường sử dụng thực tế của sản phẩm hoặc dịch vụ thường phức tạp hơn nhiều so với tưởng tượng ban đầu. Bạn có thể hình dung như việc chế tạo ô tô: giả sử bạn rất giỏi chế tạo động cơ, bạn có thể nghĩ: “Tôi sẽ chế tạo một chiếc xe mới, vì tôi đặc biệt giỏi về động cơ.” Đó là điểm khác biệt chính trong sản phẩm của bạn.
Nhưng khách hàng không chỉ cần một động cơ xuất sắc, đúng không? Ô tô còn cần hệ thống âm thanh tốt, ghế ngồi thoải mái, có thể cần điều hòa – vậy bạn có tự phát minh lại tất cả những thứ này không?
Hoặc: có cách nào để bạn tập trung vào phần mình giỏi nhất, đồng thời tận dụng các sản phẩm hàng đầu có sẵn từ người khác để hoàn thiện các phần còn lại của ngăn xếp công nghệ?
Robert: Và ví dụ này đặc biệt phù hợp với anh, Joachim, vì anh là người Đức; Đức có rất nhiều nhà sản xuất linh kiện ô tô chuyên biệt, họ có thể chế tạo những chi tiết nhỏ nhất trong xe BMW tốt đến mức gần như không ai sánh kịp, nên điều này thực sự đặc biệt.
Sonal: Joachim, tôi đùa rằng “ý tưởng lớn” của anh khiến tôi nghĩ đến một hiện tượng tôi quan sát được cá nhân: tôi thấy người trong lĩnh vực tiền mã hóa có khuynh hướng “nghiện giới hạn” (constraints porn) – ở giai đoạn đầu phát triển công nghệ tiền mã hóa, có rất nhiều người bị mê hoặc bởi những giới hạn kỹ thuật này.
Và tôi nghĩ “ý tưởng lớn” của anh có thể khiến nhóm người này không hài lòng, vì họ thực sự thích quá trình giải quyết những giới hạn đó. Nhưng ngược lại, ý tưởng của anh thực tế sẽ thu hút thêm nhiều nhà phát triển mới vào lĩnh vực – tôi nghĩ đây là một xu hướng rất dân chủ hóa.
Joachim: Đúng vậy, hiện tại thực sự là thời điểm rất phù hợp để phát triển trong lĩnh vực này. Bởi có quá nhiều kho mã nguồn có sẵn để tận dụng trong việc xây dựng sản phẩm hoặc dịch vụ.
Thực tế, bạn cần tự phát triển rất ít thứ, đúng không? Bạn có thể thực sự tập trung vào phần mình giỏi. Còn các phần khác, đã có các thành phần chuyên biệt cao để dùng.
Vì vậy, tái sử dụng tối đa là một ý tưởng tốt. Và có thể tận dụng chuyên môn của các đội khác, dùng thành quả của họ ở các phần khác của ngăn xếp công nghệ.
Quan điểm về năm 2025
Sonal: Tiếp theo là chủ đề cuối cùng hôm nay. Chris, trong suốt thập kỷ qua anh đã đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau tại a16z. Trong công việc, anh tiếp xúc với nhiều người trong ngành, đồng thời hỗ trợ nhiều lãnh đạo trong lĩnh vực thời trang, âm nhạc và truyền thông hòa nhập vào Web3. Tôi nghĩ góc nhìn của anh không chỉ đại diện cho bản thân anh, mà còn dựa trên kinh nghiệm giao tiếp với hàng ngàn người, anh có thể chia sẻ quan điểm chính của mình về năm 2025 không?
Chris: Tất nhiên rồi. “Ý tưởng lớn” của tôi cho năm 2025 – thực ra cũng là điều tôi kiên trì nhiều năm qua, nhưng tôi cảm thấy bây giờ chúng ta cuối cùng đã đến thời điểm có thể hiện thực hóa nó thực sự: tôi gọi là “Ẩn dòng công nghệ” (hide the tech line).
Điều này nghĩa là gì? Rõ ràng, công nghệ tiền mã hóa có rất nhiều lợi ích, ví dụ như trao quyền sở hữu, tiềm năng phi tập trung, và cách nó thay đổi tương lai của âm nhạc, thời trang, điện ảnh, v.v. Nhưng với những người ngoài ngành, khi chúng ta dùng các thuật ngữ như ZK Rollups, L2, Gas hay Gas Fees, họ sẽ bối rối. Tôi muốn kêu gọi cộng đồng tiền mã hóa: chúng ta không cần bắt đầu bằng câu như “đây là một dự án NFT”; hay “đây là một Token”; hay “bạn có thể kết nối ví để…”
Những thuật ngữ này hấp dẫn người trong ngành, nhưng nếu bạn thực sự muốn thứ gì đó tiến vào đại chúng, chúng ta không thể dùng các thuật ngữ kỹ thuật làm điểm khởi đầu. Vì rất tiếc, đa số người dùng vừa không hiểu, vừa không quan tâm đến ý nghĩa của những thuật ngữ này.
“Ẩn dòng công nghệ” nghĩa là: không phải bỏ qua nền tảng kỹ thuật, mà là đừng để thuật ngữ kỹ thuật trở thành điểm quảng bá chính. Chúng ta cần khiến người dùng tập trung vào giá trị thực tế mà công nghệ mang lại, thay vì bị嚇退 bởi các thuật ngữ phức tạp.
Robert: Tôi rất thích quan điểm này, vì nó giống như cắt bỏ “tiếng ồn” từ thuật ngữ… ví dụ chúng ta nói về NFT: việc giải thích Non-Fungible Token là gì không quan trọng, quan trọng là nó là cách để người sáng tạo được trả công.
Hoặc, như có người trong công ty chúng tôi gần đây hỏi: “Tại sao tôi cần stablecoin?” Nhưng nếu bạn không gọi nó là “stablecoin”, mà nói rằng đây là cách giúp bạn tiết kiệm 50 USD mỗi năm khi uống cà phê, anh ấy có thể lập tức nghĩ: “Ồ, gọi tên gì cũng được, tôi muốn có nó.”
Chris: Hoàn toàn đúng, tôi muốn có nó. Và tôi thậm chí không thể tin rằng trước đây chúng ta lại không có thứ này. Tôi đến từ ngành âm nhạc. Khi tôi đi họp, chưa bao giờ có ai tham dự một hội nghị “MP3”. Bạn hiểu chứ. Tại sao chúng ta lại dùng thuật ngữ kỹ thuật để đặt tên hội nghị nhằm thu hút người dùng đại chúng vào lĩnh vực này? Nhưng chúng ta lại rất sẵn lòng treo biển quảng cáo “Hội nghị NFT”.
Một ví dụ hay là giao thức SMTP (Simple Mail Transfer Protocol). Đây là một giao thức rất kỹ thuật, bất kỳ ai cũng có thể phát triển ứng dụng dựa trên nó. Nhưng các ứng dụng như Gmail, Superhuman, YahooMail giúp người dùng sử dụng và tận hưởng lợi ích của nó một cách cực kỳ đơn giản.
Khi tôi gửi email, trả lời nhanh, bận rộn hoàn thành công việc trong ngày, tôi sẽ không nghĩ “ồ, phần mềm SMTP này chạy tốt quá”; tôi chỉ đơn giản làm điều mình cần làm. Và chính vì vậy, tôi nhận được lợi ích từ công nghệ.
Tôi nghĩ lĩnh vực tiền mã hóa cũng cần điều tương tự – có quá nhiều tiềm năng: phi tập trung, sở hữu, hiểu khách hàng, lật đổ trung gian, và khả năng giao tiếp trực tiếp.
Tôi hy vọng năm tới chúng ta sẽ thấy nhiều doanh nghiệp và công ty hơn suy nghĩ từ góc độ người dùng thông thường, điều này sẽ thúc đẩy chúng ta tạo ra ngành mới… định nghĩa lại tương lai của người sáng tạo; tưởng tượng lại tương lai của doanh nghiệp nhỏ; thậm chí định nghĩa lại tương lai của nhà hàng – tất cả đều có thể tận dụng lợi thế của công nghệ tiền mã hóa.
Sonal: Điều thú vị là những người bạn nhắc đến – như người sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ – thực tế lại là nhóm có thể hưởng lợi nhiều nhất từ công nghệ tiền mã hóa… nhưng như bạn nói, hiện tại họ vẫn chưa thể tiếp cận trực tiếp các lợi ích này. Chris: Hoàn toàn đúng! Và điều này không phải lỗi của họ. Công việc của họ không phải học cách trao đổi token, hay dùng ví khác nhau để kết nối với các chuỗi khác nhau. Họ chỉ đơn giản muốn nhận được lợi ích mà công nghệ mang lại.
Cũng vì lý do này mà tất cả chúng ta đang nỗ lực làm việc trong lĩnh vực này; đây chính là điều khiến tôi cảm thấy hào hứng nhất.
Tóm tắt phần một
Sonal: Vậy, chúng ta hãy cùng nói về một vài chủ đề xuyên suốt mà chúng ta quan sát thấy.
Robert: Tôi nghĩ năm nay tôi nhận thấy các “ý tưởng lớn” mọi người đưa ra chủ yếu tập trung vào ba nhóm rộng.
Nhóm đầu tiên là về AI, và điểm giao thoa giữa AI và công nghệ tiền mã hóa. Điều này không ngạc nhiên, vì năm nay thực sự là một năm mang tính mốc son đối với AI.
Nhóm thứ hai, tôi mô tả là… cái mà chúng ta thường gọi là “digi fizzy” (sự kết hợp kỹ thuật số và vật lý). Nó chỉ sự kết hợp giữa thế giới kỹ thuật số và thế giới vật lý theo cách thực dụng. Bao gồm từ thanh toán, bỏ phiếu đến việc tạo mạng cho cơ sở hạ tầng vật lý… Nếu AI giống như đổi mới ở cấp độ phần mềm, thì nhóm này giống như đổi mới phần cứng trong đời sống thực.
Sonal: Nhân tiện nói luôn, về chủ đề thứ hai này, điều này thực sự thú vị, vì tôi chưa từng phân loại theo cách này – nhưng giờ bạn nói vậy, tôi hoàn toàn hiểu ý bạn: ví dụ, có những ví dụ là token hóa thứ trên thế giới thực, đưa trái phiếu lên chuỗi… thậm chí có ví dụ token hóa dữ liệu sinh trắc học cơ thể.
Robert: Tôi sẽ xếp nhóm thứ ba vào cải tiến tổng thể về công nghệ – giống như việc tinh chỉnh dần dần dựa trên những gì đã xảy ra trong năm qua: nếu mọi thứ trở nên tốt hơn một chút, dễ dùng hơn một chút, mượt mà và liền mạch hơn một chút, chuyện gì sẽ xảy ra.
Sonal: Về chủ đề cuối cùng, tôi thiên về coi đó là sự cải thiện đáng kể về trải nghiệm người dùng – và biểu hiện của một ngành ngày càng trưởng thành. Sự trưởng thành này thể hiện ở việc ngành bắt đầu lấy con người làm trung tâm nhiều hơn, thay vì lấy công nghệ làm trung tâm. Đây là cách tôi phân loại chủ đề cuối cùng.
Ví dụ, Jochem nói rằng người ta không cần thiết kế mọi thứ từ đầu – họ có thể dùng các thành phần có sẵn và tùy chỉnh. Trong khi Chris Lyons xuất phát từ cực đối lập, cho rằng trong tương lai người dùng thậm chí có thể không biết họ đang dùng công nghệ tiền mã hóa. Mason thì đưa ra một cách chuyển đổi tư duy xuyên suốt cả hai: xuất phát từ nhu cầu “giải quyết vấn đề”, rồi để công nghệ thích nghi, thay vì như hiện nay là do công nghệ dẫn dắt. Chính sự cải tiến công nghệ bạn nhắc đến mới khiến sự chuyển đổi này trở nên khả thi.
Theo anh, quan điểm Maggie nhắc đến, ví dụ như chủ đề cửa hàng ứng dụng, thuộc nhóm nào?
Robert: Đây là một ví dụ rất hay. Tôi nghĩ nó là điểm giao thoa giữa nhóm thứ hai (kết hợp kỹ thuật số-vật lý) và nhóm thứ ba (cải tiến công nghệ).
Maggie nhắc đến một vài điểm rất thú vị: ví dụ như hiện nay chúng ta đang thấy phần cứng tiền mã hóa – như Orb của World App và điện thoại Solana – những thiết bị này đang thúc đẩy trải nghiệm kiểu cửa hàng ứng dụng. Tôi không muốn nói họ đang bắt chước, nhưng ít nhất ở một mức độ nào đó, chúng phản ánh lại một số mô hình phát triển internet trong quá khứ.
Sonal: Như iPhone và cửa hàng ứng dụng của nó.
Điều này thực sự thú vị, nhưng tôi có thể điều chỉnh nhẹ quan điểm của Maggie, vì thực tế cũng có chút mâu thuẫn: một mặt, chúng ta nói công nghệ tiền mã hóa đã rất gần thị trường đại chúng, thậm chí như Daren nói là “gần với thị trường đại chúng” (ám chỉ những người đã có ví nhưng chưa dùng); nhưng mặt khác, Maggie nói tiền mã hóa có thể cần hệ sinh thái độc lập riêng, ví dụ như cửa hàng ứng dụng riêng.
Tuy nhiên, gần đây các cuộc thảo luận về “debanking” (loại bỏ khỏi hệ thống ngân hàng) và các vấn đề liên quan cho thấy nhiều cửa hàng ứng dụng truyền thống vẫn chưa sẵn sàng cho tiền mã hóa, thậm chí đang bài xích nó. <Robert: Đúng> Tất nhiên, thái độ này cũng đang dần thay đổi – ví dụ Coinbase gần đây tuyên bố tích hợp với Apple Wallet – nhưng số lượng ứng dụng tiền mã hóa đã đủ nhiều để hoàn toàn có thể hỗ trợ một cửa hàng ứng dụng độc lập. Điều này rất thú vị.
Robert: Đúng vậy; “debanking” đã trở thành chủ đề nóng – liên quan đến các doanh nghiệp tiền mã hóa, startup, thậm chí cá nhân bị tước quyền tiếp cận hệ thống tài chính một cách không công bằng; và thường không có giải thích hay lý do nào. Tình huống tương tự cũng xảy ra trong lĩnh vực công nghệ, ví dụ như “deplatforming” (loại bỏ khỏi nền tảng).
Bạn nhắc đến cửa hàng ứng dụng cũng liên quan đến điều này, ví dụ một ứng dụng không qua được kiểm duyệt, hoặc bị gỡ xuống một cách bí ẩn.
Sonal: Nhân tiện nói luôn, điều này đôi khi có thể xuất phát từ lý do tương tự – như bạn thấy trong giải thích về debanking của chúng tôi, đôi khi hành vi này có lý do chính đáng, ví dụ ngân hàng có quyền làm vậy; và cửa hàng ứng dụng đôi khi từ chối hoặc gỡ ứng dụng với lý do an ninh hoặc các lý do “tốt” khác. Đôi khi những lý do này là hợp lệ, nhưng cũng có nhiều lúc khiến người ta cảm thấy “ừm, chắc không hẳn đâu”.
Robert: Đúng vậy. Vì vậy tôi nghĩ điều này cũng có thể xếp vào nhóm thứ ba, tức là cải tiến dần dần về công nghệ. Tôi nghĩ bạn cũng có thể mô tả nó như tiền mã hóa dần dần tự lập – trở thành một nền tảng riêng của chính nó.
Ngoài ra, ý tưởng lớn mà Miles nhắc đến cũng rất thú vị. Anh ấy nói về một đạo luật gần đây được Wyoming thông qua – DUNA (Hiệp hội Phi lợi nhuận Phi tập trung). Luật này lần đầu tiên công nhận các cộng đồng này là thực thể hợp pháp, có thể vận hành giao thức theo cách phi tập trung, và có thể vận hành startup tiền mã hóa.
Đây là một nền tảng trước đây chưa tồn tại… Người ta trước đây cơ bản là “vừa lái máy bay vừa lắp ráp nó”, công nghệ khả thi nhưng không có khung pháp lý rõ ràng để chứa đựng nó.
Sonal: Đúng vậy! Điều này giống với quan điểm của Maggie – giống như công nghệ tiền mã hóa và DAO (Tổ chức Tự trị Phi tập trung) cần một cấu trúc pháp lý thực thể độc đáo, chứ không chỉ là LLC (Công ty Trách nhiệm Hữu hạn)… giống như chúng ta có công ty, LLC, giờ lại có thêm phiên bản dành cho cộng đồng phi tập trung.
Phần hai
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
a16z
