The Surge là gì: Giai đoạn tiếp theo của bản nâng cấp Ethereum 2.0?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
The Surge là gì: Giai đoạn tiếp theo của bản nâng cấp Ethereum 2.0?
Bản nâng cấp The Surge của Ethereum sẽ tăng cường đáng kể khả năng mở rộng thông qua các giải pháp Rollup lớp hai và cải tiến khả năng sẵn sàng dữ liệu, cho phép xử lý hơn 100.000 giao dịch mỗi giây trong khi vẫn duy trì tính phi tập trung và an toàn.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Kucoin
Biên dịch: Bạch thoại Blockchain
Tìm hiểu về lần nâng cấp lớn tiếp theo của Ethereum – The Surge, trọng tâm là đạt được khả năng xử lý hơn 100.000 giao dịch mỗi giây (TPS) thông qua các giải pháp rollup lớp hai và cải thiện tính sẵn có dữ liệu. Khám phá sâu cách giai đoạn này tăng cường mở rộng quy mô, giảm phí gas và duy trì tính phi tập trung, tạo nền tảng an toàn, hiệu quả cho tương lai blockchain.
Ethereum không ngừng phát triển, lần nâng cấp lớn tiếp theo chính là The Surge. Giai đoạn này nhằm nâng cao khả năng mở rộng mà không hy sinh tính phi tập trung và bảo mật. Là một phần trong tầm nhìn dài hạn của Ethereum, The Surge sẽ giúp mạng lưới nâng cao khả năng xử lý lên hơn 100.000 giao dịch mỗi giây ở cả lớp một và lớp hai. Bài viết này sẽ giải thích chi tiết bước đi tiếp theo của Ethereum trên hành trình trở thành blockchain có khả năng mở rộng và hiệu quả nhất.
1. The Surge là gì?
The Surge đề cập đến sự chuyển đổi hướng tới khả năng mở rộng của Ethereum, chủ yếu thông qua các giải pháp lớp hai (L2) và rollup. Nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đã đưa ra khái niệm này trong lộ trình phát triển của Ethereum nhằm làm cho mạng lưới nhanh hơn và hiệu quả hơn. Mục tiêu chính là xử lý nhiều giao dịch hơn đồng thời vẫn giữ vững tính phi tập trung, an toàn và khả năng tương tác.
Hiện tại, Ethereum xử lý khoảng 15–30 giao dịch mỗi giây ở tầng cơ sở. Con số này đủ đáp ứng nhu cầu của nhiều ứng dụng, nhưng vào thời điểm cao điểm sẽ gây tắc nghẽn mạng và đẩy giá phí gas lên cao. The Surge nhằm giải quyết những điểm nghẽn này, nâng cao khả năng phục vụ các ứng dụng toàn cầu của Ethereum.
1) Các đặc điểm chính của The Surge
Lộ trình The Surge | Nguồn: Vitalik Buterin
-
Xử lý hơn 100.000 giao dịch/giây trên mạng L1 và L2: Thông qua các giải pháp rollup lớp hai, Ethereum có thể xử lý hơn 100.000 giao dịch mỗi giây. Rollup đóng gói nhiều giao dịch rồi gửi bản tóm tắt lên chuỗi khối Ethereum, từ đó tăng thông lượng và giảm phí gas.
-
Phi tập trung và bảo mật: The Surge đảm bảo Ethereum duy trì tính phi tập trung, người dùng chỉ cần tài nguyên tối thiểu để vận hành nút. Các bằng chứng mật mã nâng cao (như SNARKs) sẽ củng cố thêm cơ chế không cần tin tưởng (trustless) của Ethereum.
-
Cải thiện tính sẵn có dữ liệu thông qua lấy mẫu sẵn có dữ liệu (DAS): DAS cho phép các nút xác minh thông tin mà không cần tải xuống toàn bộ dữ liệu, tăng hiệu quả và hỗ trợ mở rộng các giải pháp lớp hai.
2) Hành trình tiến tới 100.000 giao dịch/giây của Ethereum
Hiện nay, khả năng xử lý của Ethereum ở lớp một khoảng 15–30 giao dịch mỗi giây. Tuy nhiên, nhờ rollup và DAS, mạng lưới có tiềm năng đạt hơn 100.000 giao dịch mỗi giây. Vitalik Buterin nhấn mạnh rằng Ethereum nên được xem như một hệ sinh thái tổng thể, chứ không phải tập hợp các blockchain rời rạc.
Điều này có nghĩa khả năng tương tác giữa các L2 sẽ được cải thiện, trải nghiệm người dùng cũng mượt mà hơn. Lộ trình phát triển Ethereum tập trung xây dựng một mạng lưới mà việc di chuyển tài sản giữa các lớp sẽ dễ dàng như gửi ETH giữa các ví.
2. Thời gian biểu của The Surge
The Surge của Ethereum bao gồm nhiều giai đoạn, trọng tâm là liên tục nâng cấp ở cả lớp một và lớp hai. Dưới đây là bảng thời gian dự kiến dựa trên các cập nhật mới nhất và lộ trình:
Quý I năm 2024 – Nâng cấp Dencun (khởi động Proto-Danksharding)
Giới thiệu Proto-Danksharding (EIP-4844), cải thiện tính sẵn có dữ liệu thông qua dữ liệu dạng «blob». Đặt nền tảng cho việc mở rộng rollup trong tương lai. Các giải pháp lớp hai của Ethereum bắt đầu tận dụng tính sẵn có dữ liệu được cải thiện để thực hiện giao dịch nhanh hơn và rẻ hơn.
Năm 2024–2025 – Mở rộng rollup và chín muồi hệ thống bằng chứng
Các rollup như Arbitrum, Optimism và zkSync sẽ được cập nhật để nâng cao khả năng mở rộng. Các bằng chứng mật mã mới (như SNARKs) sẽ tăng cường tính trustless cho rollup. Các hệ thống lấy mẫu sẵn có dữ liệu (DAS) như PeerDAS và 2D DAS sẽ được mở rộng để hỗ trợ thông lượng giao dịch cao hơn.
Cuối năm 2025 – Tối ưu hóa giá gas và nâng cấp lớp một
Giới thiệu EOF (định dạng đối tượng Ethereum), cải thiện hiệu suất thực thi hợp đồng thông minh. Có thể áp dụng định giá gas đa chiều, phân biệt chi phí tính toán, dữ liệu và lưu trữ. Có thể tích hợp trực tiếp các giải pháp rollup vào giao thức Ethereum.
Năm 2026 trở đi – Triển khai đầy đủ Danksharding
Chuyển đổi từ Proto-Danksharding sang Danksharding đầy đủ, chia nhỏ Ethereum thành nhiều phân mảnh (shard), tiếp tục nâng cao khả năng mở rộng. Mục tiêu của Ethereum là đạt được hoàn toàn khả năng xử lý 100.000 giao dịch/giây trong hệ sinh thái L1 và L2.
Sau năm 2026 – Giám sát và nâng cấp liên tục
Triển khai các cơ chế đồng thuận nâng cao bao gồm mật mã kháng lượng tử để đảm bảo an toàn mạng. Ethereum sẽ tiếp tục tối ưu và tích hợp khả năng tương tác xuyên L2, cải thiện trải nghiệm người dùng mượt mà hơn.
Bảng thời gian này phản ánh phương pháp từng bước của Ethereum, đảm bảo tính ổn định và việc áp dụng suôn sẻ trong suốt quá trình chuyển đổi. Mỗi bước của The Surge đều được xây dựng dựa trên giai đoạn trước, mục tiêu cuối cùng là tạo ra một blockchain vừa hỗ trợ ứng dụng quy mô toàn cầu, vừa duy trì tính phi tập trung và an toàn.
3. Các thành phần then chốt có thể bị ảnh hưởng bởi The Surge
Dưới đây là những yếu tố chính trong lộ trình Ethereum 2.0 sẽ bị ảnh hưởng trong quá trình nâng cấp The Surge:
Đề xuất «phân công» giữa L1 và L2 | Nguồn: Vitalik Buterin
1) Rollup lớp hai: Trung tâm của The Surge
Các giải pháp rollup lớp hai là công cụ quan trọng giúp Ethereum nhanh hơn và tiết kiệm chi phí hơn. Chúng đóng gói và xử lý nhiều giao dịch bên ngoài chuỗi (tức là bên ngoài mạng chính Ethereum), sau đó gửi bản tóm tắt các giao dịch này lên chuỗi khối Ethereum. Việc này giảm tải cho mạng chính, giúp giao dịch nhanh hơn và rẻ hơn.
Rollup chủ yếu có hai loại:
-
OP-rollup: Giả định mặc định tất cả giao dịch đều hợp lệ, trừ khi có ai báo lỗi trong thời gian quy định. Cách này không yêu cầu xác minh ngay lập tức từng giao dịch, do đó tốc độ xử lý nhanh hơn.
-
ZK-rollup: Sử dụng một phương pháp toán học tiên tiến – bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proof), để xác nhận ngay lập tức tính hợp lệ của giao dịch. Phương pháp này cung cấp xác minh tức thì và an toàn.
Tác động của rollup đã rất rõ rệt. Theo dữ liệu từ L2Beat, tổng giá trị bị khóa (TVL) trên các mạng lớp hai của Ethereum đã tăng 216% trong năm qua, vượt quá 38 tỷ USD. Khi ngày càng nhiều người dùng và dự án áp dụng rollup, Ethereum đang trở nên mở rộng và dễ tiếp cận hơn, đặt nền tảng vững chắc cho The Surge.
TVL lớp hai của Ethereum | Nguồn: L2Beat
2) Lấy mẫu sẵn có dữ liệu (DAS)
Lấy mẫu sẵn có dữ liệu (DAS) là một phương pháp giúp Ethereum xử lý khối lượng dữ liệu lớn hiệu quả hơn. Trong một mạng lưới phi tập trung như Ethereum, mỗi nút đều phải xác nhận tính sẵn có của mọi dữ liệu giao dịch. Tuy nhiên, việc yêu cầu mỗi nút lưu trữ toàn bộ dữ liệu là không thực tế. DAS giải quyết vấn đề này bằng cách cho phép các nút xác minh dữ liệu mà không cần tải xuống và lưu trữ tất cả nội dung.
DAS chủ yếu có hai loại:
-
PeerDAS: Hệ thống này sử dụng mạng ngang hàng (P2P) để phân bổ khối lượng công việc. Mỗi nút trong mạng chỉ kiểm tra một phần nhỏ dữ liệu, tất cả các nút cùng nhau xác nhận toàn bộ tập dữ liệu. Phương pháp này đảm bảo hiệu quả xác minh dữ liệu mà không cần dung lượng lưu trữ lớn.
-
2D DAS: Đây là phiên bản cải tiến của PeerDAS, nâng cao hơn nữa hiệu quả xác minh. Nó không chỉ xác minh các đoạn dữ liệu riêng lẻ mà còn kiểm tra cách chúng kết hợp với nhau, giúp Ethereum mở rộng hơn đồng thời vẫn giữ được tính phi tập trung và an toàn cao hơn.
Với DAS, rollup có thể xử lý nhiều giao dịch hơn mà không làm tăng gánh nặng cho mạng Ethereum. Điều này giúp hệ thống duy trì tốc độ, tiết kiệm chi phí và tính phi tập trung, hỗ trợ mục tiêu của Ethereum là mở rộng mà không hy sinh an ninh.
Plasma và các giải pháp nén dữ liệu
Một cách xây dựng chuỗi EVM Plasma (không phải cách duy nhất) là dùng ZK-SNARK để xây dựng một cây UTXO song song, phản ánh những thay đổi số dư do EVM tạo ra, và định nghĩa ánh xạ duy nhất của «một đồng tiền» tại các thời điểm khác nhau. Dựa trên điều này, ta có thể xây dựng một giải pháp Plasma. Nguồn: Vitalik Buterin
Ngoài Rollup, Plasma và các công nghệ nén dữ liệu cũng giúp Ethereum đạt được khả năng mở rộng hiệu quả. Hãy cùng tìm hiểu cụ thể cách chúng hoạt động:
-
Plasma: Plasma xử lý giao dịch bên ngoài chuỗi, nghĩa là giao dịch xảy ra bên ngoài mạng chính Ethereum. Plasma không gửi từng giao dịch lên blockchain, mà chỉ gửi bản tóm tắt của các giao dịch này. Điều này giảm lượng dữ liệu cần lưu trữ trên chuỗi chính, tăng tốc độ và giảm chi phí. Bạn có thể hình dung như việc tổng hợp nhiều nhiệm vụ nhỏ thành một bản báo cáo, từ đó tiết kiệm thời gian và tài nguyên.
-
Nén dữ liệu: Nén dữ liệu giúp giảm kích thước dữ liệu cần thiết cho giao dịch, khiến chúng nhỏ gọn hơn. Ví dụ, Ethereum có thể chuyển từ chữ ký chuẩn sang chữ ký BLS, cho phép gộp nhiều chữ ký thành một. Việc này không chỉ tiết kiệm không gian trên blockchain mà còn làm cho giao dịch hiệu quả hơn, đặc biệt trong các hệ thống xử lý lượng lớn giao dịch như mạng lớp hai.
3) Sự phối hợp giữa Plasma và Rollup
Một cách xây dựng hệ thống Plasma là sử dụng ZK-SNARK (một công nghệ mã hóa) để theo dõi quá trình luân chuyển token. Hệ thống này tạo ra một «sổ cái song song», ghi lại dòng chảy của từng token theo thời gian. Plasma đảm bảo hiệu quả bằng cách chỉ gửi bản tóm tắt thông tin cần thiết lên chuỗi chính, không hy sinh tính chính xác và an toàn.
Plasma và các công nghệ nén dữ liệu cùng nhau làm tăng hiệu quả của Rollup. Những giải pháp này giúp Ethereum giảm phí Gas, xử lý nhiều giao dịch hơn và hỗ trợ các ứng dụng quy mô lớn, đồng thời duy trì đặc tính phi tập trung.
4. Cải tiến lớp 1 trong The Surge
Mặc dù Rollup xử lý phần lớn giao dịch bên ngoài chuỗi, blockchain chính của Ethereum (lớp 1) vẫn cần được nâng cấp để phù hợp với hệ sinh thái ngày càng phát triển. Những nâng cấp này sẽ đảm bảo tầng cơ sở của Ethereum vẫn có khả năng mở rộng, hiệu quả và dễ tiếp cận. Dưới đây là những cải tiến quan trọng sắp tới ở lớp 1:
1) Tăng giới hạn Gas: Giới hạn Gas quyết định lượng dữ liệu có thể xử lý trong một khối. Tăng giới hạn Gas có nghĩa là Ethereum có thể xử lý nhiều giao dịch hơn trong mỗi khối, giảm thời gian chờ đợi và giảm tắc nghẽn mạng. Tuy nhiên, việc tăng giới hạn Gas cũng tiềm ẩn rủi ro. Nếu giới hạn quá cao, chi phí vận hành nút có thể tăng lên, dẫn đến việc ít người tham gia bảo vệ an ninh mạng hơn, từ đó làm giảm tính phi tập trung. Mục tiêu của Ethereum là tìm ra điểm cân bằng – xử lý nhiều giao dịch hơn đồng thời vẫn giữ mạng lưới mở và phi tập trung.
2) Cải tiến bytecode EVM: Máy ảo Ethereum (EVM) là nơi các hợp đồng thông minh được thực thi. Ethereum sẽ giới thiệu một định dạng bytecode mới gọi là EOF (Ethereum Object Format) nhằm nâng cao hiệu suất thực thi hợp đồng thông minh. Bản cập nhật này sẽ giảm phí Gas, giúp nhà phát triển và người dùng tiết kiệm chi phí khi thực hiện giao dịch và tương tác với hợp đồng.
3) Định giá Gas đa chiều: Ethereum cũng sẽ triển khai định giá Gas đa chiều, phân loại phí Gas theo loại tài nguyên sử dụng – tính toán, dữ liệu hoặc lưu trữ. Cách này đảm bảo người dùng trả phí hợp lý theo nhu cầu thực tế của giao dịch, tối ưu cấu trúc chi phí và cải thiện trải nghiệm người dùng.
4) Rollup gốc Ethereum: Rollup gốc là các rollup chạy trực tiếp trong giao thức Ethereum. Điều này có nghĩa Ethereum sẽ hỗ trợ nhiều phiên bản máy ảo Ethereum (EVM) chạy song song. Rollup gốc sẽ nâng cao khả năng xử lý giao dịch của Ethereum mà không gây quá tải mạng. Có thể hình dung như một nhà ga có nhiều đường ray, mỗi đường ray xử lý tàu độc lập, từ đó giúp toàn bộ hệ thống nhanh hơn và hiệu quả hơn.
Những cải tiến lớp 1 này đảm bảo rằng ngay cả khi Rollup chịu phần lớn tải giao dịch, Ethereum vẫn duy trì được khả năng mở rộng và hiệu quả. Chúng cùng nhau giúp Ethereum tiếp tục phát triển như một nền tảng an toàn, phi tập trung, hỗ trợ các ứng dụng phức tạp và hàng triệu người dùng.
5. Tác động của The Surge đối với người dùng và nhà phát triển
Lần nâng cấp The Surge của Ethereum hứa hẹn làm cho mạng lưới hiệu quả và tiết kiệm hơn, mang lại lợi ích cho cả người dùng phổ thông và nhà phát triển. Mặc dù một số chi tiết kỹ thuật khá phức tạp, dưới đây là giải thích đơn giản về những thay đổi này ảnh hưởng đến bạn như thế nào:
1) Phí Gas thấp hơn: Một trong những cải tiến rõ rệt nhất sẽ là giảm phí Gas, đặc biệt trên các mạng lớp hai như Arbitrum và Optimism. Những mạng này đã cung cấp giao dịch rẻ hơn, hiện phí chuyển ETH dao động khoảng 0,24–0,78 USD. Sau The Surge, chi phí giao dịch có thể giảm thêm, khiến việc gửi ETH hay tương tác với các ứng dụng phi tập trung (dApp) trở nên tiết kiệm hơn. Phí Gas thấp hơn có nghĩa người dùng có thể thực hiện giao dịch thường xuyên hơn mà không lo phải trả phí cao trong thời điểm tắc nghẽn mạng.
2) Hiệu suất dApp được cải thiện: Nhà phát triển sẽ được hưởng lợi từ tốc độ giao dịch nhanh hơn, từ đó có thể xây dựng các dApp phức tạp và phong phú chức năng hơn. Dù bạn đang phát triển nền tảng DeFi, trò chơi blockchain hay thị trường NFT, sự gia tăng khả năng mở rộng từ The Surge sẽ giúp hoạt động mượt mà hơn. Giao dịch nhanh hơn cũng giảm độ trễ, nâng cao sự hài lòng của người dùng, khuyến khích đổi mới trong các lĩnh vực như tài chính phi tập trung (DeFi) và game.
3) Khả năng tương tác mạnh mẽ hơn: Khả năng các mạng khác nhau phối hợp làm việc cũng sẽ được nâng cao. Việc di chuyển token và tài sản giữa các mạng lớp hai và mạng chính Ethereum sẽ trở nên liền mạch hơn. Người dùng sẽ không cần phụ thuộc vào các cầu nối chéo chuỗi phức tạp để chuyển tài sản. Thay vào đó, Ethereum sẽ cảm giác như một hệ sinh thái thống nhất, việc tương tác với dApp hoặc chuyển tiền giữa các lớp sẽ đơn giản như sử dụng một mạng duy nhất.
Những cải tiến này làm cho Ethereum thân thiện hơn với người dùng và nhà phát triển, thúc đẩy một hệ sinh thái nơi cả người dùng bình thường và nhà phát triển đều phát triển mạnh mẽ. Dù bạn đang chuyển tiền, phát triển ứng dụng hay khám phá dự án mới, The Surge sẽ mang đến dịch vụ blockchain nhanh hơn, rẻ hơn và tiện lợi hơn cho cộng đồng Ethereum.
6. Các vấn đề an toàn
Khi mạng Ethereum mở rộng, độ phức tạp trong việc duy trì an ninh cũng tăng lên. Với việc sử dụng rộng rãi Rollup, việc đảm bảo tính trustless và độ bền vững của chúng là cực kỳ quan trọng. Rollup phụ thuộc vào các bằng chứng mã hóa để xác nhận giao dịch, những bằng chứng này phải được giữ an toàn, phòng ngừa các lỗ hổng tiềm tàng.
Vitalik Buterin cũng nhấn mạnh rủi ro lâu dài từ máy tính lượng tử. Các nhà phát triển Ethereum hiện đang nghiên cứu các công nghệ mã hóa kháng lượng tử để đảm bảo an ninh mạng trong tương lai.
7. Tương lai sau The Surge
Sau The Surge, Ethereum sẽ tiếp tục lộ trình Danksharding đầy đủ. Giai đoạn này sẽ giới thiệu phân mảnh dữ liệu hoàn chỉnh, tiếp tục nâng cao khả năng mở rộng. Các nâng cấp sắp tới khác bao gồm:
-
The Splurge: Tập trung vào các cải tiến khác như định giá Gas tốt hơn và định dạng giao dịch.
-
The Verge: Nâng cao hiệu quả cơ chế đồng thuận Ethereum bằng cách thực hiện khách hàng vô trạng thái (stateless client).
-
The Purge: Tối ưu hóa mạng bằng cách giảm dữ liệu không cần thiết và cải thiện hiệu suất nút.
Tầm nhìn dài hạn của Ethereum là tạo ra một blockchain có thể hỗ trợ hàng triệu người dùng toàn cầu, đồng thời không hy sinh tính an toàn và phi tập trung.
Tìm hiểu thêm về Danksharding – nâng cấp phân mảnh đầy đủ của Ethereum.
8. Kết luận
The Surge của Ethereum đánh dấu một bước tiến quan trọng trên hành trình trở thành nền tảng phi tập trung toàn cầu. Bằng cách tập trung vào Rollup, tính sẵn có dữ liệu và cải tiến lớp 1, Ethereum hướng tới xử lý hơn 100.000 TPS đồng thời duy trì tính phi tập trung và an toàn.
Khi các nâng cấp này được triển khai, người dùng sẽ được hưởng lợi từ giao dịch nhanh hơn và phí thấp hơn, trong khi nhà phát triển có thể xây dựng các dApp sáng tạo hơn. Tuy nhiên, khả năng mở rộng nhanh cũng đi kèm rủi ro. Những thách thức tiềm tàng bao gồm các lỗ hổng trong các giải pháp lớp hai, gián đoạn mạng tạm thời và biến động phí Gas trong quá trình chuyển đổi. Nhà phát triển và người dùng cần luôn cập nhật thông tin và thích nghi với những thay đổi khi Ethereum tiếp tục phát triển.
Với sự xuất hiện của The Surge, Ethereum đang đặt nền móng cho một tương lai blockchain có khả năng mở rộng, hiệu quả và an toàn. Nhưng giống như bất kỳ nâng cấp lớn nào, việc giám sát cẩn thận và điều chỉnh liên tục sẽ là chìa khóa đảm bảo thành công lâu dài. Đây mới chỉ là khởi đầu cho con đường phát triển đầy tham vọng của Ethereum.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@kucoincom
