Phân tích chi tiết 10.000 từ về lĩnh vực thanh toán Web3: Tương lai của thanh toán toàn cầu
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phân tích chi tiết 10.000 từ về lĩnh vực thanh toán Web3: Tương lai của thanh toán toàn cầu
Bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu sâu về các tình huống kinh doanh và dự án khác nhau trong ngành thanh toán Web3.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: @Floraaa_upup
Giảng viên hướng dẫn: @CryptoScott_ETH
Thanh toán là một kịch bản then chốt trong hệ sinh thái tiền mã hóa, mỗi ngày có hàng chục ngàn giao dịch thanh toán tiền mã hóa diễn ra trên và ngoài chuỗi. Một loại tiền mã hóa mới thường gia tăng giá trị nhờ vào việc sử dụng thực tế cho mục đích thanh toán, đồng thời thanh toán cũng trở thành cây cầu quan trọng nối liền thế giới Web2 và Web3.
Trong lĩnh vực kinh doanh thanh toán Web3, có những người thu lợi lớn nhờ cung cấp kênh thanh toán, trong khi những người khác tập trung phát triển công nghệ ví an toàn hơn. Vậy thì, trong thế giới Web3, vốn được chuyển như thế nào? Bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu sâu về các mô hình kinh doanh và dự án trong ngành thanh toán Web3.
1. Các doanh nghiệp thanh toán truyền thống tham gia Web3
Tháng 8 năm ngoái, PayPal đã công bố ra mắt stablecoin "PayPal USD" được neo theo đô la Mỹ, dùng cho các hoạt động chuyển khoản và thanh toán; tháng Tư năm nay, nền tảng hạ tầng tài chính Stripe cho biết thanh toán bằng stablecoin sẽ được tích hợp vào bộ công cụ thanh toán của họ trong vài tuần tới, và sẽ bắt đầu hỗ trợ thanh toán bằng USDC vào mùa hè. Tháng Sáu, Mastercard tuyên bố lần đầu tiên ra mắt chức năng hạ tầng giao dịch ngang hàng Mastercard Crypto Credential, cho phép người dùng ở châu Âu và Mỹ Latinh thực hiện thanh toán xuyên biên giới đa tiền tệ trên blockchain. Trong hai năm gần đây, các ông lớn trong ngành thanh toán truyền thống đều rầm rộ tham gia thị trường thanh toán Web3. Vì sao vậy?
1.1 Quy trình thanh toán truyền thống là gì
Trước khi giải mã lý do, ta hãy cùng tìm hiểu thanh toán là gì. Bản chất của thanh toán là dòng chảy và chuyển nhượng tiền. Trong ngành thanh toán truyền thống, người dùng thực hiện giao dịch qua tiền mặt, thẻ/ngân hàng hoặc các nền tảng thanh toán trung gian. Một giao dịch thanh toán quốc tế hoàn chỉnh thường cần sự hỗ trợ của nhiều bên liên quan. Chúng ta hãy lấy ví dụ về chuỗi thanh toán bằng thẻ để giới thiệu sơ lược các bên tham gia và quy trình giao dịch quốc tế.
-
Chủ thẻ (người dùng / người mua): Người dùng chọn sản phẩm/dịch vụ tại cửa hàng và khởi tạo thanh toán.
-
Cửa hàng: Cửa hàng cần kết nối cổng thanh toán từ nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, thông qua cổng thanh toán tích hợp để nhận và xử lý thanh toán.
-
Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán: Cung cấp cổng thanh toán và xử lý thanh toán. Thông tin thanh toán người dùng nhập sẽ được gửi yêu cầu qua cổng thanh toán. Một số nhà cung cấp cũng cung cấp dịch vụ thu ngân.
-
Tổ chức thu ngân: Là ngân hàng hoặc tổ chức tài chính hợp tác với cửa hàng. Tổ chức thu ngân nhận yêu cầu thanh toán, chuyển tiếp đến tổ chức thẻ, đồng thời chịu trách nhiệm xử lý thanh toán và bù trừ sau khi xác thực giao dịch.
-
Tổ chức thẻ (như MasterCard, VISA): Mạng lưới toàn cầu xử lý giao dịch thẻ. Tổ chức thẻ nhận yêu cầu từ tổ chức thu ngân, gửi yêu cầu ủy quyền đến ngân hàng phát hành, sau đó trả lại phản hồi ủy quyền cho tổ chức thu ngân, đảm bảo giao dịch được ngân hàng phát hành phê duyệt.
-
Ngân hàng phát hành: Nhận yêu cầu ủy quyền và thu tiền từ tổ chức thẻ, kiểm tra danh tính người dùng và trạng thái tài khoản trước khi chấp thuận hoặc từ chối giao dịch, đồng thời chuyển tiền nếu được ủy quyền.
-
Bù trừ: Giai đoạn cuối cùng của quá trình thanh toán, liên quan đến việc chuyển tiền từ tài khoản người dùng sang tài khoản cửa hàng. Bù trừ thường do tổ chức thu ngân và ngân hàng phát hành phối hợp thực hiện, việc chuyển tiền thực tế có thể diễn ra qua mạng lưới thanh toán liên ngân hàng.
Quy trình thanh toán trên cho thấy rõ ràng vai trò và mức độ trưởng thành cao trong thanh toán quốc tế truyền thống, với độ chấp nhận rộng rãi, tương đối an toàn và lợi thế giao dịch quy mô lớn. Tuy nhiên, thanh toán quốc tế truyền thống cũng tồn tại một số hạn chế:
-
Thời gian xử lý thanh toán lâu: Do liên quan đến nhiều bên, thanh toán quốc tế qua tổ chức thẻ thường mất ít nhất T+1 ngày để hoàn tất, tức là tiền phải mất ít nhất T+1 ngày mới đến tài khoản cửa hàng, khả năng giao dịch tức thời tương đối yếu.
-
Cơ cấu phí nhiều tầng: Một giao dịch liên quan đến nhiều bên nên có cơ cấu phí phức tạp. Ví dụ, một giao dịch thẻ tín dụng, tổ chức thu ngân, ngân hàng, tổ chức thẻ sẽ thu các mức phí khác nhau.
-
Độ minh bạch thấp và tốn thời gian truy vết: Nếu xảy ra trộm cắp thẻ, thường mất vài ngày làm việc mới truy nguyên và tra cứu được giao dịch đó.
-
Phụ thuộc vào ngân hàng truyền thống: Phát triển công nghệ chậm, hệ thống ngân hàng truyền thống không đáp ứng tốt nhu cầu thanh toán mới nổi.
-
Chính những hạn chế này thúc đẩy đổi mới công nghệ, dẫn dắt chúng ta bước vào kỷ nguyên mới của chuỗi thanh toán Web3.
1.2 Vì sao các doanh nghiệp truyền thống đua nhau tham gia Web3
Trong bối cảnh thanh toán truyền thống đã khá phát triển, vì sao các ông lớn lại dần chuyển hướng sang Web3?
1.2.1 Lợi nhuận ngành đáng kể
Mastercard đạt lợi nhuận ròng 11,2 tỷ USD năm 2023 (khoảng 33.400 nhân viên), trong khi Tether - công ty phát hành stablecoin USDT, đạt lợi nhuận ròng 6,2 tỷ USD năm 2023 với chỉ khoảng 100 nhân viên. So sánh, lợi nhuận bình quân mỗi nhân viên tạo ra cao hơn nhiều so với ngành thanh toán truyền thống, tỷ suất sinh lời cũng vậy.
1.2.2 Cạnh tranh khốc liệt và chi phí vận hành cao trong ngành thanh toán truyền thống thúc đẩy khám phá kinh doanh mới
Từ biểu đồ, ta thấy từ 2018 đến 2023, tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) về thị phần tiền mã hóa đạt 99%, vượt xa tốc độ tăng trưởng 8% của phương thức thanh toán truyền thống. Cùng kỳ, tốc độ tăng trưởng thị phần tiền mã hóa vượt cả một số ông lớn thanh toán Mỹ.
Năm 2022, trước áp lực cạnh tranh gay gắt và chi phí vận hành cao (chiếm 70,8% lợi nhuận gộp năm 2022), PayPal bắt đầu tập trung vào kinh doanh tiền mã hóa. Vai trò của tiền mã hóa trong tổng doanh thu PayPal đang tăng dần.
Trong một năm, chi phí vận hành liên quan đến tiền mã hóa tăng từ 800 triệu lên 1,2 tỷ USD (tăng 50%), lợi nhuận ròng liên quan tăng từ 700 triệu lên 1,1 tỷ USD (tăng 57%). Việc tăng chi phí vận hành liên quan đến tiền mã hóa phản ánh cam kết và niềm tin của PayPal vào lĩnh vực này, bao gồm nâng cấp công nghệ, các biện pháp an ninh và mở rộng thị trường.
Lợi nhuận ròng tăng mạnh không chỉ cho thấy khả năng sinh lời của tiền mã hóa mà còn chứng minh chiến lược vận hành hiệu quả của PayPal trong thị trường này, cũng như kỳ vọng vào tiềm năng tăng trưởng dài hạn. Vì vậy, PayPal có động lực tiếp tục khai thác cơ hội ngành mới.
1.2.3 Sự kiện giảm phát BTC và ETF BTC hợp pháp mang lại sự công nhận và nhu cầu thanh toán cho ngành tiền mã hóa
Việc giảm phát BTC và sự hợp pháp hóa ETF BTC mang lại thêm sự công nhận và nhu cầu thanh toán cho ngành tiền mã hóa. Sự kiện giảm phát BTC làm chậm tốc độ phát hành BTC mới, tăng tính khan hiếm và kỳ vọng tăng giá trị, thu hút sự chú ý rộng rãi của thị trường. Việc ra mắt quỹ giao dịch Bitcoin (ETF) cung cấp kênh đầu tư dễ tiếp cận và thuận tiện cho nhà đầu tư truyền thống, tăng cường niềm tin thị trường. Kỳ vọng về ETF Ethereum sắp ra mắt tiếp tục khơi dậy sự quan tâm đến hệ sinh thái Ethereum và các ứng dụng sáng tạo. Những yếu tố này cùng thúc đẩy nhiều người tìm hiểu và tham gia vào thanh toán Web3.
Hơn nữa, nhu cầu nạp/rút tiền tăng cũng thúc đẩy nhu cầu dịch vụ chuyển đổi giữa tiền pháp định và tiền mã hóa (nạp/rút là chuyển đổi giữa tiền pháp định và tiền mã hóa). Các kênh cung cấp dịch vụ này bao gồm sàn giao dịch tập trung, các tổ chức thanh toán độc lập, máy ATM tiền mã hóa và máy POS hỗ trợ thanh toán tiền mã hóa. Qua những kênh này, người dùng có thể dễ dàng chuyển đổi giữa tiền pháp định và tiền mã hóa, từ đó thúc đẩy việc sử dụng và phổ biến rộng rãi tiền mã hóa.
1.2.4 Ưu điểm của thanh toán dựa trên mạng blockchain và nhu cầu đa dạng hóa thanh toán
Microsoft bắt đầu chấp nhận Bitcoin làm phương thức thanh toán cho cửa hàng Xbox trực tuyến từ năm 2014; Twitch, nền tảng phát trực tiếp game hàng đầu thuộc Amazon, chấp nhận Bitcoin và Bitcoin Cash làm phương thức thanh toán cho dịch vụ của mình; Shopify, nền tảng thương mại điện tử hàng đầu nước ngoài, hỗ trợ thanh toán bằng Bitcoin thông qua tích hợp với các bộ xử lý thanh toán như BitPay. Việc các công ty hàng đầu trong các ngành khác nhau chấp nhận thanh toán bằng tiền mã hóa cho thấy thanh toán Web3 đang mở ra nhiều khả năng mới.
-
Giảm rủi ro tỷ giá
Thương mại điện tử xuyên biên giới thường liên quan đến giao dịch nhiều loại tiền tệ, có rủi ro biến động tỷ giá nhất định. Sử dụng tiền mã hóa làm đơn vị thanh toán có thể giảm rủi ro này, vì tiền mã hóa không liên quan đến tổn thất tỷ giá khi chuyển đổi giữa các loại tiền tệ khác nhau.
-
Giảm chi phí giao dịch
Thanh toán quốc tế truyền thống thường đi kèm chi phí giao dịch cao và sự can thiệp của nhiều tổ chức trung gian. Ngược lại, phí giao dịch tiền mã hóa thường rẻ hơn, vì loại bỏ các trung gian như ngân hàng hay tổ chức tài chính khác; nếu thanh toán trên chuỗi, chỉ cần trả một khoản phí mạng, thường rất thấp. Nếu giao dịch qua nhà cung cấp dịch vụ thanh toán (như Coinbase, BitPay) thì có thêm phí xử lý. So với việc các tổ chức thanh toán truyền thống cộng thêm nhiều lớp phí, điều này có nghĩa là các doanh nghiệp thương mại điện tử xuyên biên giới với khối lượng giao dịch lớn có thể giảm đáng kể phí xử lý. Ví dụ, thanh toán quốc tế bằng phương pháp truyền thống có thể mất 3–5% phí, trong khi thanh toán bằng tiền mã hóa có thể giảm xuống dưới 1%. Do phí giao dịch mạng chính Ethereum đắt, điều này thúc đẩy nhiều chuỗi công khai khác đổi mới công nghệ để đạt được phí mạng thấp hơn. Như hình dưới, phí mạng giao dịch không phụ thuộc vào giá trị giao dịch mà phụ thuộc vào mức độ tắc nghẽn mạng, do đó với một số giao dịch lớn trên chuỗi xuyên biên giới, chỉ cần trả dưới 0,5 đô la Mỹ phí xử lý, giảm mạnh chi phí thanh toán.
Nguồn: dune @bnbchain
-
Tăng cường bảo mật thanh toán
Công nghệ blockchain với đặc tính phi tập trung và sổ cái phân tán khiến mọi giao dịch đều công khai minh bạch và một khi ghi nhận thì không thể thay đổi. Điều này làm giảm khả năng gian lận và tấn công hacker. Nhờ tính minh bạch của blockchain, độ tin cậy của người bán và người tiêu dùng đối với giao dịch được nâng cao. Người tiêu dùng biết thông tin thanh toán của họ là an toàn, trong khi người bán giảm thiểu rủi ro gian lận và từ chối thanh toán.
-
Mở rộng thị trường toàn cầu
Sử dụng tiền mã hóa để thanh toán không bị giới hạn bởi hệ thống ngân hàng quốc tế, giao dịch có thể hoàn tất nhanh chóng; đồng thời, giao dịch tiền mã hóa (7*24) không bị ảnh hưởng bởi ngày lễ và giờ làm việc. Nhiều người tiêu dùng ở các quốc gia và khu vực có thể không dùng được phương thức thanh toán truyền thống từ các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, nhưng họ có thể dùng tiền mã hóa thay thế.
1.2.5 Nhu cầu tránh thuế
Dù là doanh nghiệp hay nhà đầu tư cá nhân trong ngành tiền mã hóa, đều bị thu hút bởi ưu đãi thuế. Ví dụ, Bồ Đào Nha không đánh thuế lợi nhuận cá nhân từ tiền mã hóa; Singapore không đánh thuế lợi tức vốn từ tiền mã hóa; Bermuda, với môi trường quản lý an toàn, minh bạch và Đạo luật Kinh doanh Tài sản Số, thu hút các công ty phát hành token, nhà cung cấp dịch vụ lưu ký tiền mã hóa và doanh nghiệp nghiên cứu phát triển blockchain, trở thành trung tâm quan trọng về tài sản số và công nghệ đổi mới.
Hơn nữa, từ năm 2019, chính phủ Bermuda tuyên bố chấp nhận thanh toán thuế, tiện ích công cộng và các phí hành chính khác dưới dạng USDC. Ngoài ra, dựa trên hệ thống mạng phi tập trung, giao dịch Web3 tự thân sẽ vượt qua nhiều tổ chức và ngân hàng tập trung, né tránh quy trình thuế thông thường. Do đó, một số doanh nghiệp tài sản kỹ thuật số cũng phát thưởng nội bộ dưới dạng stablecoin.
1.2.6 Nhu cầu phòng ngừa rủi ro do tiền tệ địa phương mất giá
Suốt mấy thập kỷ, Argentina luôn đối mặt khủng hoảng kinh tế, chu kỳ mất giá nghiêm trọng của tiền tệ làm suy giảm khả năng tiết kiệm của cư dân, khiến các hoạt động tài chính hàng ngày trở nên khó khăn. Vì vậy, Argentina cũng là nơi sôi động nhất về tiền mã hóa ở Mỹ Latinh. Năm 2023, tỷ lệ lạm phát Argentina đạt 211,4%, theo dữ liệu Chainalysis, khoảng 10,9% dân số Argentina, tương đương khoảng 5 triệu người (dân số 45,8 triệu) sử dụng tiền mã hóa cho các giao dịch đời sống hàng ngày.
Để ngăn chặn việc mất giá peso, người Argentina sau khi nhận lương bằng peso sẽ lập tức đổi sang USDT hoặc USDC, hầu như ai cũng biết tỷ giá giữa đô la và peso. Tương tự, Thổ Nhĩ Kỳ cũng là một trong những nơi phát triển tiền mã hóa nhanh chóng. Vì vậy, trong điều kiện pháp lý cho phép, những nơi có nhu cầu mất giá sẽ là nơi tiền mã hóa trở thành "tiền tệ cứng", cũng dễ triển khai các dịch vụ thanh toán liên quan đến tiền mã hóa hơn.
1.2.7 Phương tiện hiện thực hóa nhu cầu chính trị
Với Mỹ, tiền mã hóa là công cụ vận động bầu cử. Trump trong cuộc bầu cử Mỹ lần này công khai tuyên truyền thái độ thân thiện với tiền mã hóa và chỉ trích thái độ thù địch của chính phủ Biden với tiền mã hóa. Trump khuyến khích người ủng hộ đóng góp bằng tiền mã hóa qua Coinbase Commerce, một loạt meme coin liên quan đến Trump vì thế từng rất hot, và trước cuộc tranh luận bầu cử cuối tháng Sáu, các meme coin liên quan cũng có biến động rõ rệt.
Với Venezuela, tiền mã hóa là vũ khí chống chủ nghĩa độc tài. Trong đại dịch Covid-19 năm 2020, chính phủ lâm thời do Guaidó lãnh đạo quyết định sử dụng tiền mã hóa để hỗ trợ trực tiếp cho các bác sĩ và y tá trong nước. Lý do là tham nhũng của chế độ Maduro và kiểm soát ngân hàng khiến viện trợ quốc tế khó cung cấp bằng cách thông thường. Chương trình này đã hỗ trợ trực tiếp 65.000 bác sĩ và y tá, khi đó mức lương trung bình của bác sĩ là 5 đô la Mỹ mỗi tháng. Với thanh toán bằng tiền mã hóa, mỗi người được nhận 100 đô la Mỹ. Như vậy, phương thức thanh toán phi tập trung hiệu quả đã hỗ trợ phong trào dân chủ địa phương.
2. Thanh toán Web3 là gì
Thanh toán Web3 dựa trên công nghệ blockchain, chỉ cần có "địa chỉ ví" của đối phương, tiền mã hóa có thể được chuyển trên mạng blockchain, có thể xem và truy vết tức thì, thực hiện thanh toán ngang hàng phi tập trung. Cách thức này giải quyết các vấn đề trong thanh toán truyền thống như độ minh bạch thấp, thời gian nhận tiền lâu, chi phí cao do nhiều tổ chức trung gian can thiệp.
2.1 Quy mô thị trường
Khi ETF BTC được thông qua, sự kiện giảm phát BTC và kỳ vọng ETF ETH ra mắt, ngày càng nhiều quốc gia đưa thanh toán tiền mã hóa vào phạm vi quản lý, ngày càng nhiều cá nhân và tổ chức đổ vốn vào thị trường tiền mã hóa. Tính đến ngày 23/6, quy mô thị trường BTC đã đạt 1,27 nghìn tỷ USD, trong khi Ethereum đạt 15,2 tỷ USD.
Theo báo cáo của Triple A, tính đến năm 2024, tỷ lệ thâm nhập tiền mã hóa toàn cầu đạt 6,9%, khoảng 560 triệu người trên toàn thế giới sở hữu tiền mã hóa, tăng 33% so với 420 triệu người năm trước. Châu Á là châu lục có nhiều người sở hữu tiền mã hóa nhất, Nam Mỹ và châu Đại Dương là nơi có tỷ lệ tăng trưởng nhanh nhất (116,5%), Dubai có tỷ lệ thâm nhập dân số 25,3%, là quốc gia có tỷ lệ sở hữu tiền mã hóa cao nhất, kết hợp với khu vực tài chính tự do, ưu đãi miễn thuế thu nhập cá nhân và thuế lợi tức vốn, điều này giải thích vì sao Dubai trở thành trụ sở của nhiều sàn giao dịch và công ty tiền mã hóa trong hai năm gần đây.
Do đó, dù là khu vực có tỷ lệ thâm nhập cao nhất hay tăng trưởng nhanh nhất, bản chất là do chính sách thoáng và nhu cầu giao dịch thực tế, đều tạo cơ hội tốt cho việc khám phá và phát triển thanh toán tiền mã hóa.
-
Từ góc độ doanh nghiệp, từ lâu trong lĩnh vực truyền thống, các thương hiệu nổi tiếng như Starbucks, Coca-Cola, Tesla và Amazon đều đã đón nhận tiền mã hóa, tỷ lệ chấp nhận thị trường và mức độ quen thuộc của người tiêu dùng với tiền mã hóa trong thị trường chính thống dần tăng lên. Năm nay, ngày càng nhiều doanh nghiệp truyền thống bắt đầu chấp nhận tiền mã hóa, mở rộng phương thức thanh toán của mình. Ferrari hiện đã hợp tác với Bitpay để chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin, Ethereum và USDC tại Mỹ và dự kiến mở rộng tùy chọn này sang châu Âu và các khu vực khác vào đầu năm 2024. Tại Singapore, người dùng Grab hiện có thể dùng Bitcoin, Ethereum, stablecoin đồng đô la Singapore, USDC và USDT để đặt xe và gọi món ăn trong đời sống hàng ngày. Vì vậy, khi các ông lớn đầu ngành B bắt đầu áp dụng thanh toán tiền mã hóa, đây không chỉ là sự công nhận đối với ngành tiền mã hóa, mà còn nhờ uy tín bảo chứng từ doanh nghiệp đầu ngành B, mở ra cánh cửa thanh toán tiền mã hóa cho người dùng đầu cuối C.
-
Từ góc độ người dùng, năm 2021, số lượng người dùng đăng ký trên sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới Binance chỉ là 3 triệu. Tuy nhiên, đến tháng 6 năm 2024, số lượng người dùng đăng ký trên Binance đã tăng vọt lên 200 triệu, khối lượng giao dịch hàng ngày đạt 189 tỷ USD. Sự tăng trưởng đáng kể này chứng minh ngày càng nhiều người đang tham gia sử dụng tiền mã hóa, thanh toán tiền mã hóa đang dần trở thành một vùng biển xanh rộng lớn.
-
Từ dữ liệu trên chuỗi, từ tháng 1 năm 2020 đến tháng 3 năm 2024, khối lượng giao dịch và mức độ hoạt động trên chuỗi liên tục tăng. Dưới tác động của một loạt sự kiện tích cực, các chỉ số này nhiều lần phá vỡ kỷ lục lịch sử, sắp chạm mốc 150 tỷ USD.
Trong lĩnh vực Web3, nhiều dự án và sàn giao dịch nhìn thấy xu hướng tăng trưởng và cơ hội to lớn của thanh toán tiền mã hóa, đua nhau nộp đơn xin giấy phép thanh toán tại các khu vực, mở rộng dịch vụ phát hành thẻ và các dịch vụ khác liên kết thanh toán Web3 với kinh tế thực, đồng thời đẩy nhanh xây dựng sàn giao dịch và ví trên chuỗi.
Gần đây, Coinbase tuyên bố ra mắt nền tảng ví tự lưu ký, tích hợp quản lý tài sản và danh tính, mua, gửi, trao đổi, NFT và lịch sử giao dịch, cung cấp con đường giao dịch trên chuỗi thuận tiện hơn cho người dùng. Điều này không chỉ mang lại nhiều tiện ích cho nhóm người dùng Coinbase, mà còn trở thành một phần quan trọng của hoạt động Onchain Summer, thúc đẩy thêm sự phát triển của thanh toán Web3.
3. Phân loại các kịch bản thanh toán Web3
3.1 Loại thứ nhất: Nạp/Rút tiền
3.1.1 Nạp tiền
Định nghĩa:
Là quá trình chuyển đổi tiền pháp định (như đô la Mỹ, euro...) sang tiền mã hóa. Quá trình này tương đương với lối vào kinh tế tiền mã hóa. Người gửi tiền chuyển tiền pháp định qua sàn giao dịch tập trung hoặc nền tảng nạp/rút phi tập trung, sàn giao dịch tập trung có thể trực tiếp đổi sang tiền mã hóa và chuyển vào ví trên chuỗi; nền tảng nạp/rút phi tập trung bên thứ ba thông qua nhà tạo lập thị trường để đổi tiền mã hóa, sau khi nhà tạo lập thị trường nhận tiền pháp định sẽ chuyển lượng tiền mã hóa tương đương vào ví trên chuỗi của người gửi.
Ở đây, nhà tạo lập thị trường thường là các ngân hàng thân thiện với tiền mã hóa (ví dụ như Silvergate Bank, Silicon Valley Bank, Signature Bank đã sập), sau khi các ngân hàng này sập, ngày càng nhiều nhà phát hành stablecoin (Tether, Circle), nhà cung cấp dịch vụ thanh toán (BCB Group) đảm nhận vai trò cung cấp thanh khoản.
Hình thức nạp tiền:
-
Sàn giao dịch tập trung: Người dùng có thể tạo tài khoản sau khi hoàn thành KYC trên sàn giao dịch tập trung, dùng tiền pháp định mua tiền mã hóa qua tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng hoặc ví điện tử.
-
Nền tảng ngang hàng: Các nền tảng này kết nối trực tiếp người mua và người bán, thực hiện đổi tiền pháp định sang tiền mã hóa. Giao dịch thường do bên thứ ba giữ tiền cho đến khi hai bên hoàn tất thao tác thỏa thuận.
-
Quầy giao dịch OTC: Quầy OTC hỗ trợ giao dịch tiền mã hóa lớn trực tiếp giữa người mua và người bán. Thường được các nhà đầu tư tổ chức hoặc cá nhân giàu có sử dụng.
-
Ví tiền mã hóa phi tập trung: Loại ví tiền mã hóa phổ biến nhất là ví tự lưu ký, do không liên quan đến bên thứ ba, người dùng có thể hoàn toàn kiểm soát tiền mã hóa của mình.
Các bên liên quan đến nạp tiền:
Sàn giao dịch tập trung, nền tảng nạp/rút phi tập trung bên thứ ba, ngân hàng, nhà cung cấp thanh khoản (ngân hàng thân thiện với tiền mã hóa, tổ chức phát hành stablecoin, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán)
Cơ cấu phí:
-
Phí kênh thanh toán: Ví dụ phí do tổ chức phát hành thẻ, Paypal, Apple Pay... thu.
-
Phí tỷ giá tiền pháp định đổi sang tiền mã hóa: USD và USDT thường không phải 1:1 (thường nhà trung gian đổi tiền sẽ kiếm chênh lệch này).
-
Phí mạng (từ ví tự lưu ký chuyển sang địa chỉ ví khác cần Gas Fee).
3.1.2 Rút tiền
Định nghĩa:
Ngược lại với nạp tiền, rút tiền là quá trình chuyển đổi tiền mã hóa trở lại thành tiền pháp định. Người dùng có thể bán tiền mã hóa đang nắm giữ để đổi sang tiền truyền thống, sau đó rút vào tài khoản ngân hàng hoặc phương thức thanh toán khác. Quá trình này tương đương với lối ra khỏi kinh tế tiền mã hóa.
Các bên liên quan đến rút tiền:
Sàn giao dịch tập trung, nền tảng nạp/rút bên thứ ba, ngân hàng/thẻ, nhà cung cấp thanh khoản (ngân hàng thân thiện với tiền mã hóa, tổ chức phát hành stablecoin, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán)
Hình thức rút tiền:
-
Sàn giao dịch tập trung, nền tảng ngang hàng, OTC, ví tiền mã hóa
-
Thẻ ghi nợ tiền mã hóa (thẻ ảo, thẻ vật lý): Thẻ ghi nợ liên kết với ví hoặc nền tảng tiền mã hóa có thể chuyển đổi tiền mã hóa thành tiền pháp định và dùng để chi tiêu bình thường.
Cơ cấu phí:
-
Phí giao dịch: Khi thực hiện thao tác rút tiền, nhà cung cấp dịch vụ (sàn giao dịch hoặc nền tảng nạp/rút bên thứ ba) có thể thu một khoản phí nhất định.
-
Phí tỷ giá tiền mã hóa đổi sang tiền pháp định: Nếu rút tiền liên quan đến chuyển đổi tiền tệ (ví dụ đổi đô la sang euro) có thể phát sinh tổn thất tỷ giá.
-
Phí ngân hàng: Ngân hàng nhận tiền có thể thu phí cho khoản tiền gửi vào.
3.2 Loại thứ hai: Dùng tiền mã hóa mua hàng hóa hoặc dịch vụ trong kinh tế thực (thẻ thanh toán độc lập, nền tảng thanh toán bên thứ ba)
3.2.1 Thẻ thanh toán độc lập (thẻ ảo / thẻ vật lý)
Các nhà phát hành thẻ truyền thống hoặc nhà phát hành thẻ gốc Web3 hỗ trợ tiêu dùng tiền mã hóa trong kinh tế thực, có 4 bên liên quan: nhà cung cấp công nghệ phát hành thẻ, nhà phát hành (nhà phát hành thẻ truyền thống, nhà phát hành thẻ Web3), tổ chức thẻ.
Trong môi trường thị trường hiện tại, loại phổ biến hơn cả là thẻ ghi nợ tiền mã hóa trả trước: Không cần liên kết với tài khoản ngân hàng hiện có, chỉ cần nạp trước tiền mã hóa chuyển đổi thành tiền pháp định vào thẻ.
Bên 1: Nhà cung cấp công nghệ thẻ ảo/thẻ vật lý
Phát hành thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ là đặc quyền của ngân hàng trong thế giới Web2, hoạt động này có ngưỡng kỹ thuật và bằng cấp cao; nhưng trong lĩnh vực thẻ thanh toán tiền mã hóa thì không như vậy.
Nhà cung cấp dịch vụ công nghệ phát hành thẻ cung cấp giải pháp "phát hành như một dịch vụ". Khi người dùng nhìn thấy một tấm thẻ có logo VISA, thực chất đằng sau là mô hình hợp tác giữa nhà phát hành và nhà cung cấp công nghệ. API của nhà cung cấp công nghệ đã được tích hợp với các mạng thanh toán như Visa và MasterCard, đồng thời thiết lập mối quan hệ hợp tác với các ngân hàng phát hành và các bên liên quan trong ngành, cung cấp cho người dùng dịch vụ ủy quyền giao dịch thời gian thực và chuyển đổi tiền.
Bên có nhu cầu phát hành thẻ chỉ cần gọi API hoặc giải pháp SaaS từ nhà cung cấp công nghệ trong điều kiện tuân thủ quy định hoặc có giấy phép, là có thể phát hành và quản lý thẻ tín dụng/tài khoản tiền mã hóa.
* Nhà cung cấp công nghệ thường phải có nhiều loại giấy phép ở nhiều khu vực khác nhau, cung cấp các dịch vụ bao gồm: công nghệ bảo mật cần thiết, hệ thống xử lý thanh toán và giao diện người dùng... để hỗ trợ phát hành thẻ mã hóa, chuyển đổi tiền tệ và thanh toán, giám sát giao dịch và kiểm soát rủi ro.
Bên 2: Nhà phát hành thẻ thanh toán truyền thống
Visa đã hợp tác với nhà cung cấp hạ tầng Web3 Transak, ra mắt dịch vụ rút tiền và thanh toán tiền mã hóa thông qua giải pháp Visa Direct. Người dùng có thể rút trực tiếp tiền mã hóa từ ví như MetaMask vào thẻ ghi nợ Visa, đổi tiền mã hóa sang tiền pháp định và thanh toán tại 130 triệu cửa hàng chấp nhận Visa. Vì vậy, lợi thế tuyệt đối của nhà phát hành thẻ truyền thống trong thanh toán tiền mã hóa là giấy phép thanh toán tích lũy lâu dài, uy tín thương hiệu, lượng lớn người dùng và cửa hàng, cũng như sức mạnh tài chính tuyệt đối.
Bên 3: Nhà phát hành thẻ thanh toán Web3
Onekey và Dupay, các công ty làm ví phần cứng, đã ra mắt thẻ ảo và thẻ vật lý từ năm ngoái, giúp người dùng Trung Quốc đại lục có thể mua OpenAI ChatGPT, mô hình kinh doanh chủ yếu là kiếm phí phát hành và phí giao dịch, với các mức phí và hạn mức khác nhau cho các cấp thẻ khác nhau. Ngoài các nhà phát hành thẻ Web3 gốc, các sàn giao dịch lớn cũng kết hợp hình thức kinh doanh của mình để tạo ra mô hình kiếm phí xử lý, phí phát hành thẻ.
Ví dụ, dùng thẻ thanh toán mã hóa Binance để chi tiêu có thể nhận được phần thưởng BNB nhất định, tương tự như "cash back" trong thực tế; thẻ thanh toán mã hóa Crypto.com thông qua việc thế chấp số lượng khác nhau của token nền tảng CRO có thể nhận được miễn phí phát hành thẻ và các quyền lợi thanh toán khác. Các sàn giao dịch dựa vào lượng người dùng và uy tín thương hiệu sẵn có, cũng như tình huống chi tiêu tự nhiên sau khi rút tiền từ sàn, cố gắng mở rộng nhiều kịch bản thanh toán đầu C hơn thông qua phát hành thẻ.
Logic kinh doanh này là bản thân sàn giao dịch đã có kịch bản thanh toán sau khi rút tiền, và so với nhà phát hành thẻ truyền thống, người dùng sàn giao dịch dùng thẻ thanh toán mã hóa có chi phí giáo dục thấp hơn; về mặt sử dụng, người dùng có thể tương tác trực tiếp giữa thẻ và app sàn giao dịch thông qua ma trận sản phẩm giao dịch sẵn có, cải thiện đáng kể trải nghiệm chuyển đổi giữa các nền tảng, chuyển khoản, nạp tiền...
Bên 4: Tổ chức thẻ
Visa và Mastercard cấp phép mạng cho nhà cung cấp công nghệ, kiếm thêm lợi nhuận thông qua hợp tác. Càng nhiều giao dịch thẻ thanh toán mã hóa và giao dịch quốc tế, họ càng thu được nhiều phí xử lý, giá trị càng lớn thì doanh thu càng cao; vì vậy họ không cần tự phát hành thẻ, chỉ cần dựa vào mạng thanh toán và uy tín thương hiệu thẻ tín dụng là có thể kiếm được khoản "phí cấp phép" này.
Đánh giá:
Mặc dù các vai trò trong chuỗi kinh doanh phát hành thẻ khác nhau, nhưng mỗi bên tham gia đều có logic và lợi thế riêng. Ví dụ, nhà cung cấp công nghệ thẻ ảo/vật lý nhắm vào mô hình SaaS, một khi thông suốt giấy phép và công nghệ, tập hợp các kênh giao dịch hệ sinh thái Web3, mô hình kinh doanh này có thể sao chép, ít tốn công sức, và đối tượng rất rộng, không chỉ phục vụ nhà phát hành thẻ Web3 gốc mà còn có thể mở rộng sang các lĩnh vực thanh toán khác nhờ lợi thế tuân thủ và công nghệ; nhà phát hành thẻ Web3 gốc có thể kiếm phí mua bán tiền mã hóa hoặc phí thanh toán thẻ thông qua thuê ngoài công nghệ, dễ tiếp cận cộng đồng Web3 gốc,
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@gryphsisacademy
