Từ nôi bồng đến kỳ lân: Lý thuyết chu kỳ về tài trợ hàng hóa công cộng của Ethereum
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Từ nôi bồng đến kỳ lân: Lý thuyết chu kỳ về tài trợ hàng hóa công cộng của Ethereum
Từ nôi đến kỳ lân, hoặc từ nôi đến cái chết.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Carl Cervone, Kevin Owocki
Biên dịch: Thuần Chân
Lời người biên tập: Các thành viên trong nhóm Open Source Observer – sản phẩm phân tích dự án mã nguồn mở Carl Cervone và đồng sáng lập Gitcoin Kevin Owocki cùng nhau viết bài phân tích chu kỳ tài trợ cho các hàng hóa công cộng trong hệ sinh thái Ethereum, cũng như những vấn đề và cơ hội tồn tại trong mỗi giai đoạn. Bài viết này cung cấp một khung cơ bản cho nghiên cứu chu kỳ về hàng hóa công cộng, trong đó những cơ hội được đề cập có giá trị tham khảo lớn cho định hướng phát triển.
TÓM TẮT NHANH
Bài viết thảo luận về vòng đời tài trợ từ đầu đến cuối đối với các hàng hóa công cộng trên Ethereum;
Chúng tôi cho rằng giải quyết các vấn đề này có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững cho hệ sinh thái tiền mã hóa;
Chúng tôi phác họa vòng đời tài trợ cho hàng hóa công cộng:
Giai đoạn "nôi ấp" tập trung vào việc xây dựng và huy động vốn ban đầu;
Giai đoạn trưởng thành bao gồm xây dựng cộng đồng và tồn tại qua "thung lũng buồn bã";
Giai đoạn "kỳ lân" là khi đạt được tác động lớn và nhận được tài trợ hồi tố.
Vòng đời tài trợ cho dự án hàng hóa tư
Có một biểu đồ nổi tiếng mô tả vòng đời của một công ty khởi nghiệp: từ lần đầu tiên được TechCrunch đưa tin, dần mất đi độ mới mẻ, trải qua "thung lũng buồn bã" dài hạn, và cuối cùng vượt qua khoảng cách để bán với giá trị hàng tỷ đô la.
Những công ty khởi nghiệp này thường được tài trợ bởi các quỹ đầu tư mạo hiểm. Phần lớn trong số họ chết ở thung lũng vì cạn kiệt vốn trước khi tìm ra điểm phù hợp giữa sản phẩm và thị trường.
Cơ sở hạ tầng tài trợ cho các startup đã khá hoàn thiện: họ nhận được một khoản vốn mạo hiểm ban đầu để phát triển sản phẩm xung quanh ý tưởng của mình; nếu bước vào giai đoạn tăng trưởng, họ sẽ nhận thêm nhiều vốn mạo hiểm (và doanh thu); cuối cùng, nếu mọi chuyện diễn ra suôn sẻ, khi công ty có sự kiện thanh khoản, mọi người đều nhận được lợi nhuận khổng lồ từ số tiền đã đầu tư.
Ngoài ra, còn có một chuỗi giá trị gồm các nhà tài trợ khác nhau, chuyên biệt hóa việc tài trợ cho từng loại và từng giai đoạn khởi nghiệp. Nhà đầu tư giai đoạn sớm thường khác biệt rõ rệt so với nhà đầu tư giai đoạn sau. Những người đầu tư sớm chủ yếu đặt cược vào con người, do đó họ cần kiến thức chuyên môn và mạng lưới quan hệ để tìm ra các giao dịch tốt. Những nhà đầu tư hậu kỳ chú trọng vào dữ liệu, nên họ sẽ theo dõi sát sao các chỉ số và tình hình vĩ mô của công ty. Các nhà đầu tư trong lĩnh vực này có thể cung cấp các nguồn lực quý giá như giáo dục, tuyển dụng, cố vấn, v.v.
Vòng đời tài trợ cho dự án hàng hóa công cộng
Hãy cùng xem xét biểu đồ tương tự về vòng đời tài trợ trong hệ sinh thái hàng hóa công cộng Ethereum sẽ trông như thế nào, lý tưởng nhất là hỗ trợ đội ngũ ngay cả trước, trong và sau khi họ tạo ra ảnh hưởng.
Để đẩy nhanh tốc độ đổi mới, mọi dự án khả thi trong suốt vòng đời tổ chức hàng hóa công cộng "từ nôi ấp đến kỳ lân" đều cần được tài trợ.
Ngoài ra, cần duy trì nguồn tài trợ liên tục, xác thực và các nguồn lực khác để giúp các dự án vượt qua "thung lũng buồn bã" từ giai đoạn xây dựng ban đầu đến khi trở thành kỳ lân. Không phải tất cả các dự án đều thành công. Trên thực tế, phần lớn đều thất bại. Nếu một dự án cuối cùng thất bại, đội ngũ tiếp tục tiến lên phía trước, chúng ta cũng không nên cảm thấy xấu hổ (chúng ta đặc biệt nên khuyến khích chia sẻ những bài học kinh nghiệm của các đội này để các đội trong tương lai không tái phạm sai lầm).
1. Nôi ấp: Giai đoạn tài trợ tiềm năng
Ở giai đoạn khởi đầu (từ đầu đến giữa trên sơ đồ), cần vốn để giảm chi phí khởi tạo ban đầu. Mọi người sợ nghỉ việc, việc nộp đơn xin nhiều chương trình trợ cấp vừa khó khăn vừa tốn thời gian.
Tuy nhiên, việc cấp vốn cũng không thể thiếu kiểm tra đánh giá. Để thực sự hỗ trợ người xây dựng, họ còn cần xác minh điều gì mang lại giá trị cho bao nhiêu người. Cùng lúc nhận được tài trợ, họ cũng cần xác minh công việc của mình có tầm quan trọng hay không.
Tiền thưởng và cuộc thi hackathon là những cách tốt để gieo mầm ý tưởng, nhưng chúng không ổn định và thúc đẩy các đội liên tục chuyển đổi dự án hoặc nhảy sang hệ sinh thái khác. Cần có một con đường rõ ràng hơn từ việc giành chiến thắng trong vài cuộc thi nhỏ đến nhận được một khoản tài trợ lớn, có lẽ ở giữa là vài khoản tài trợ nhanh quy mô trung bình. Điều này sẽ giúp nhiều dự án khởi động hơn và tạo điều kiện dễ dàng hơn để các nhà xây dựng đã được kiểm chứng nghỉ việc toàn thời gian làm việc này. Nó cũng giúp người xây dựng tập trung vào một hệ sinh thái cụ thể thay vì nhảy từ khoản tài trợ này sang khoản khác.
Trong giai đoạn nôi ấp, các dự án nên tập trung vào điều quan trọng nhất: xây dựng. Họ nên xây dựng càng công khai càng tốt. Bất cứ điều gì có thể đơn giản hóa cuộc sống của họ và giúp họ tập trung vào việc xây dựng/học hỏi—dù là tìm bảo hiểm hay thuê một kiểm toán viên hợp đồng thông minh giỏi—đều đáng giá. Lý tưởng nhất, họ không nên dành quá nhiều thời gian lo lắng về nguồn vốn tiếp theo đến từ đâu.
Trong sơ đồ của chúng tôi, giai đoạn này bắt đầu từ chiến thắng trong một cuộc thi hackathon và kết thúc bằng việc nhận được một khoản tài trợ nhỏ từ Quỹ Ethereum. Họ chưa tạo ra bất kỳ ảnh hưởng thực sự nào, nhưng đã chứng minh được rằng họ xứng đáng nhận được một lượng lớn vốn tiềm năng để xây dựng một thứ gì đó.
2. Trưởng thành: Giai đoạn tài trợ cộng đồng
Giờ đây dự án đã có một ít vốn, nhưng vận hành rất kém hiệu quả. Họ đang xây dựng và thử nghiệm nhiều thứ khác nhau, nhưng thường thì vẫn chưa ai thực sự quan tâm.
"Thung lũng buồn bã" giống như mùa đông của dự án. Khi "thung lũng buồn bã" của bạn trùng với mùa đông tài chính, điều đó còn khó khăn hơn nữa.
Để vượt qua "thung lũng buồn bã", trưởng thành thành một dự án hàng hóa công cộng đầy đủ, bạn cần xây dựng một cộng đồng và bắt đầu tạo ra tác động thực sự, có thể chứng minh được với những người này. Đây là giai đoạn mà các cơ chế tài trợ cộng đồng như tài trợ theo phương pháp bình phương kép (quadratic funding) và tài trợ trực tiếp phát huy giá trị cao nhất.
Mặc dù phần lớn các dự án không thể gây quỹ được 100.000 đô la theo cách này, nhưng họ nên có thể nhận đủ vốn để duy trì và tiếp tục phát triển. Những cơ chế này buộc các dự án phải gắn bó chặt chẽ với cộng đồng và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Chúng tôi quan sát thấy các dự án hoạt động tốt nhất trên Gitcoin Grant là những dự án đã tồn tại và xây dựng được danh tiếng, chứ không phải những dự án dùng Gitcoin để công bố sự tồn tại của mình với thế giới. Chúng tôi cũng thấy hiện tượng tương tự trên các nền tảng tài trợ khác như clr.fund và Giveth.
Các dự án xuất sắc nhất đều trưởng thành ở giai đoạn này, có danh tiếng tốt trong cộng đồng nhờ cung cấp các hàng hóa công cộng hữu ích.
3. Kỳ lân: Giai đoạn tài trợ hồi tố
Vào một thời điểm nào đó, dự án sẽ đạt đến bước ngoặt, ảnh hưởng đến hệ sinh thái vượt xa mức được đền bù công bằng. Đây chính là nơi mà lượng lớn tài trợ hồi tố nên phát huy tác dụng.
Lý tưởng nhất, chúng ta sẽ bắt đầu thấy các cơ chế bổ trợ nhau khác nhau cung cấp vốn cho các dự án này. Lợi nhuận staking ETH hoặc lợi nhuận từ ETF (như Van Eck) sẽ được trao cho các dự án có danh tiếng tốt. Tăng cường các đợt RetroPGF của Optimism, do một nhóm người sở hữu huy hiệu quyết định phân bổ.
Hiện tại, phần lớn các cơ chế này vẫn ở mức kỹ thuật, nhưng theo thời gian, các dự án hàng hóa công cộng hy vọng sẽ mang lại thêm nhiều nguồn thu định kỳ theo hướng từ dưới lên. tea.xyz và Drips v2 cung cấp các cách kết hợp tài trợ khác nhau. Ý tưởng này có thể mở rộng tới mọi dạng hàng hóa công cộng. Chúng ta càng làm tốt việc theo dõi tác động và xây dựng văn hóa khen thưởng cho những ảnh hưởng phía thượng nguồn, thì khả năng đây trở thành một nguồn thu nhập định kỳ khả thi cho các dự án công ích càng cao.
Cuối cùng, sẽ rất thú vị nếu có thể thiết lập các giải thưởng cho hàng hóa công cộng tương đương Giải X Prize hoặc các cam kết thị trường trước quy mô lớn (AMC).
4. Cái chết (đôi khi) là một tính năng, chứ không phải lỗi
Nhiều dự án không thể phát triển bền vững hay trở thành kỳ lân, mà chết yểu trong quá trình phát triển. Trong một số trường hợp, đây là một tính năng chứ không phải lỗi.
Khi một dự án thất bại, nó có thể cung cấp những bài học quý giá cho doanh nhân, nhà đầu tư và cộng đồng rộng lớn hơn. Một trong những bài học chính là tầm quan trọng của nhu cầu thị trường: nhiều dự án thất bại vì sản phẩm hoặc dịch vụ họ tạo ra không đáp ứng được nhu cầu mạnh mẽ. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải nghiên cứu thị trường kỹ lưỡng và thu thập phản hồi khách hàng liên tục. Một dự án thất bại cũng có thể làm nổi bật tầm quan trọng của thời điểm. Ngay cả những ý tưởng sáng tạo nhất cũng cần được đưa ra đúng lúc khi nhu cầu thị trường bắt đầu xuất hiện.
Một bài học then chốt khác là tầm quan trọng của tính linh hoạt và thích nghi. Các dự án thường vận hành trong môi trường thay đổi nhanh chóng, và khả năng điều chỉnh theo những thay đổi thị trường, phản hồi khách hàng hoặc tiến bộ công nghệ là yếu tố sống còn đối với sự tồn tại của dự án. Thất bại còn dạy chúng ta về tầm quan trọng của động lực nhóm và lãnh đạo. Một nguyên nhân phổ biến dẫn đến thất bại của dự án là xung đột nội bộ hoặc thiếu lãnh đạo rõ ràng và tầm nhìn. Do đó, xây dựng một đội ngũ mạnh mẽ, gắn kết, đồng thuận với mục tiêu của startup cũng quan trọng như chính ý tưởng vậy.
Là người xây dựng hệ sinh thái, điều quan trọng nhất là:
Nếu dự án đang đi đúng hướng, đừng để nó chết vì thiếu vốn;
Nếu người xây dựng đang đi sai hướng, hãy đẩy nhanh quá trình chết / phản tỉnh / tái sinh;
Nếu dự án cuối cùng thất bại, đội ngũ vẫn nên tiếp tục tiến lên, điều này không nên bị coi là điều đáng xấu hổ. Chúng ta đặc biệt nên khuyến khích chia sẻ công khai những bài học kinh nghiệm của các đội này để các đội trong tương lai không mắc phải những sai lầm tương tự.
5. Không phải dự án thành công nào cũng là kỳ lân
Có lẽ khung "kỳ lân hoặc chết" là sai lầm. Nhiều dự án không muốn trở thành kỳ lân. Thực tế, sự sùng bái kỳ lân là tàn dư của mô hình đầu tư mạo hiểm, trong đó toàn bộ quá trình phụ thuộc vào việc tìm ra một cơ hội thoái vốn gấp 100 lần để thu hồi toàn bộ vốn.
Cần có một lối sống và mô hình kinh doanh dành riêng cho hàng hóa công cộng — nơi có cơ hội xây dựng một số công cụ quy mô nhỏ nhưng mang lại giá trị lớn, dù những công cụ này mãi mãi không thể tăng trưởng theo cấp số nhân — tức là thay đổi thế giới hay trở thành kỳ lân.
Đề xuất và câu hỏi mở
1. Liên tục làm to chiếc bánh
Một điểm tương đồng chúng ta có thể học từ đầu tư mạo hiểm / startup là các nhà sáng lập thành công có thể trở thành nhà đầu tư cho thế hệ tiếp theo.
Chúng ta có thể hình dung các công ty kỳ lân ngày nay tài trợ cho thế hệ tiếp theo các dự án hàng hóa công cộng trong giai đoạn nôi ấp. Điều này đã xảy ra, khi các dự án như 1inch và Uniswap chuyển từ người nhận tài trợ Gitcoin Grant sang người đóng góp vào quỹ khớp nối và quỹ Protocol Guild. Việc này nên được khuyến khích ở cấp độ xã hội.
Chúng ta có thể tăng cường động lực xã hội bằng cách tạo ra các cam kết mã hóa đáng tin cậy để tài trợ cho các dự án thế hệ tiếp theo. Nếu mỗi dự án mới nhận được vốn ở giai đoạn nôi ấp đều đăng một chứng nhận EAS cho biết họ dự định dành 5% token cho các dự án thế hệ tiếp theo, điều này sẽ tạo ra một cam kết tương lai định lượng được cho việc tài trợ hàng hóa công cộng trong tương lai.
Cơ hội:
Nếu nhà xây dựng thế hệ tiếp theo trở thành kỳ lân, làm thế nào để thu hút họ cam kết hoàn trả cho hàng hóa công cộng một cách đáng tin cậy?
Làm thế nào để phát động một phong trào xã hội khiến điều này trở thành xu hướng?
Làm thế nào để tập hợp các cam kết này lại, nhằm tạo ra cam kết đáng tin cậy cho các đợt tài trợ trong tương lai?
2. RetroPGF tạo ra cơ hội xoay quanh "ảnh hưởng = lợi nhuận"
VC thúc đẩy các startup tăng tốc và chiếm đoạt càng nhiều giá trị càng tốt. Động lực cho hàng hóa công cộng nên là tạo ra càng nhiều giá trị cho hệ sinh thái càng tốt.
Việc tài trợ hồi tố cho hàng hóa công cộng mở ra cơ hội thúc đẩy một cơ chế chiếm giữ giá trị khác, hòa hợp với mô hình "ảnh hưởng = lợi nhuận".
Bằng cách đưa cơ chế tài trợ hồi tố cho hàng hóa công cộng vào hệ sinh thái, chúng ta có thể tạo ra cam kết hoàn trả tiền mặt đáng tin cậy cho các hàng hóa công cộng tạo ra tác động lớn nhất. Vì việc đánh giá hồi tố dễ dàng và chính xác hơn so với dự đoán, tài trợ hồi tố gần với "ảnh hưởng = lợi nhuận" hơn.
Khi đó, các nhà tài trợ hàng hóa công cộng trong tương lai có thể thay đổi các bước đầu tiên trong vòng đời tài trợ. Khiến các nhà đầu cơ suy đoán dự án công cộng nào có khả năng cao nhất nhận được lợi nhuận hồi tố trong tương lai. Các công cụ cho phép người dùng "đầu tư thiên thần" vào hàng hóa công cộng ở giai đoạn sớm có thể thúc đẩy điều này.
Một cơ hội khác là tạo ra Chứng minh Ảnh hưởng (Proof of Impact), theo cách đáng tin cậy để theo dõi dự án nào tạo ra ảnh hưởng lớn nhất. Những Chứng minh Ảnh hưởng quy mô lớn này sẽ hình thành một mạng lưới tin cậy, nơi mọi dự án đều có thể xác minh ảnh hưởng lẫn nhau. Các công cụ như EAS và Hypercerts có thể tạo nền tảng cho các Chứng minh Ảnh hưởng này. Khi các nhà tài trợ lớn sử dụng các công cụ này như tín hiệu để quyết định tài trợ dự án nào, chúng càng trở nên có giá trị, và cũng có thể trở thành công cụ quý giá giúp người xây dựng hiểu liệu họ đang đi đúng hướng hay không.
Cơ hội:
Tích hợp Hypercerts/EAS vào các chương trình tài trợ hàng hóa công cộng hiện tại
Xây dựng các dịch vụ chứng minh ảnh hưởng mới, giúp mọi người phân biệt dự án nào thật sự có ảnh hưởng
Xây dựng các công cụ tài trợ hàng hóa công cộng định hướng tương lai mới, nhằm nhận được phần thưởng hồi tố trong tương lai.
3. Sống sót qua giai đoạn nôi ấp
Tạo ra một con đường đáng tin cậy để sống sót qua giai đoạn nôi ấp là vấn đề chưa được giải quyết quan trọng nhất trong lĩnh vực này.
Các câu hỏi mở ở đây bao gồm:
Nếu một người xây dựng không thu hút được vốn / chứng minh, là do hệ sinh thái có vấn đề hay do người xây dựng đó chưa tìm ra lĩnh vực vấn đề đủ quan trọng để xứng đáng được tài trợ?
Người xây dựng hàng hóa công cộng đặc biệt cần loại "lưới an toàn" nào? Tư duy ngược lại: Làm thế nào để xây dựng các lưới an toàn này sao cho không bị lợi dụng?
Chắc chắn có một số dịch vụ mà mọi đội đều cần, như pháp lý, hậu cần, tuyển dụng, kiểm toán, giờ làm việc cố vấn, v.v. Liệu những dịch vụ này có thể trở thành chìa khóa giúp các đội nhỏ hoạt động độc lập?
Trong số đó, dịch vụ nào mang lại giá trị lớn nhất cho người xây dựng ở giai đoạn nôi ấp? Thị trường tiềm năng (TAM) của mỗi dịch vụ mới ở giai đoạn nôi ấp là bao nhiêu? Nếu TAM đủ lớn, chúng ta sẽ thấy các công ty phục vụ các thị trường ngách này liên tục xuất hiện. Nếu TAM đủ lớn, làm thế nào để tập hợp các DAO, để họ tập trung nguồn lực cung cấp các dịch vụ này? Làm thế nào để thu hút người xây dựng cung cấp các dịch vụ này?
Mặc dù tài trợ là khởi đầu tốt, nhưng một khi nhà phát triển và hệ sinh thái hợp tác tốt, cần tiến thêm bước thứ hai trong mối quan hệ này, đó là xây dựng mối quan hệ lâu dài khiến nhà phát triển cảm thấy thoải mái và "như ở nhà". Công việc của nhà phát triển làm tốt nhất khi họ nắm rõ giao thức và xây dựng được mối quan hệ lâu dài trong hệ sinh thái. Mô hình "chỉ định rồi bắn" không hiệu quả. Làm thế nào để nhà phát triển chuyển từ tài trợ theo giai đoạn sang tài trợ định kỳ?
4. Chúng ta có đang tái tạo lại đầu tư mạo hiểm không?
Ở một số khía cạnh, vòng đời tài trợ của hệ sinh thái này có thể bắt đầu giống như việc tái tạo lại đầu tư mạo hiểm.
Trong đầu tư mạo hiểm, các quỹ thường tích lũy một loạt nhà phát triển xuất sắc và các nhà cung cấp dịch vụ khác, có thể hỗ trợ người sáng lập mọi thứ họ cần.
Chúng ta nên phát huy các thành công ở đây, nhưng cũng cần lưu ý cơ hội tái tạo các dịch vụ hệ sinh thái này từ nguyên tắc đầu tiên.
Các mô hình tài trợ có thể kết hợp tạo cơ hội cho người xây dựng sở hữu nhiều nguồn vốn và dịch vụ khác nhau (thay vì chỉ một quỹ VC).
Tài trợ hồi tố cho hàng hóa công cộng tạo cơ hội cho người xây dựng tập trung vào hàng hóa công cộng, chứ không chỉ những thứ có thể khai thác giá trị. Giá trị được mạng lưới thu nhận và hoàn trả lại mạng lưới.
Tính siêu mô-đun của các hệ thống Web3 cũng là một cơ hội. Vì các hợp đồng thông minh mang tính phản cạnh tranh—càng nhiều người sử dụng, giá trị càng tăng—nên có cơ hội tạo đà cho đường cong tăng trưởng theo cấp số nhân từ sớm để thu lợi về sau.
META là lời giải cho vấn đề này
Việc giải quyết vấn đề tài trợ hàng hóa công cộng "từ nôi ấp đến kỳ lân" có tạo ra một META (chiến lược hiệu quả nhất) mới cho hệ sinh thái tiền mã hóa không?
Chúng tôi tin rằng, khi tiền mã hóa trưởng thành và các yếu tố cơ bản ngày càng quan trọng, việc tài trợ cho hàng hóa công cộng trong hệ sinh thái sẽ trở thành một lợi thế cạnh tranh bền vững, giống như việc làm, trường học, chăm sóc sức khỏe và giải trí là lợi thế cạnh tranh của các thành phố.
Hành vi vị tha đã tiến hóa độc lập hàng chục lần trong các hệ sinh thái kinh tế/tự nhiên trên khắp thế giới (bầy sói săn mồi cùng nhau, con người liên kết để thành lập công ty hoặc quốc gia, v.v.). Theo chúng tôi, rõ ràng nó cũng sẽ tiến hóa vào các hệ thống kinh tế mã hóa.
Theo một nghĩa nào đó, chủ đề "Liên minh Ethereum" đã bắt đầu xảy ra. Các dự án áp dụng tư duy và mô hình kinh doanh thân thiện với Ethereum có thể tận hưởng nhiều đặc quyền trong một mạng lưới hỗ trợ lẫn nhau (dù vì lòng vị tha hay lợi ích kinh tế hợp lý, đều mong muốn cả hai bên thành công).
Khi hệ sinh thái phát triển, có cơ hội mở rộng tâm lý này đến hàng ngàn DAO tồn tại trong hệ sinh thái Ethereum. Mỗi dự án tranh giành một chỗ đứng trong chuỗi giá trị để tạo thêm giá trị, và các dự án này sẽ dẫn dắt môi trường vị tha bên trong cộng đồng của họ.
Trong bài viết này, chúng tôi nghiên cứu cách thực hiện điều này trong suốt vòng đời của các dự án hàng hóa công cộng — từ nôi ấp đến kỳ lân, hoặc từ nôi ấp đến cái chết.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
