Vitalik: Tiền điện tử Meme còn có thể làm được những gì nữa?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Vitalik: Tiền điện tử Meme còn có thể làm được những gì nữa?
Tiền bạc là trò chơi zero-sum, nhưng niềm vui có thể là trò chơi positive-sum.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Vitalik Buterin
Biên dịch: TechFlow
Tiền điện tử kiểu meme rõ ràng là nhân vật chính của thị trường tiền mã hóa trong chu kỳ này.
Nhưng mỗi ngày chúng ta đều thấy hàng loạt các loại tiền meme được sao chép y hệt nhau, phần lớn không mang lại giá trị nào ngoài việc thổi phồng. Vậy thì, liệu tiền meme còn có thể làm được điều gì khác?
Vitalik cũng đang suy nghĩ về vấn đề này và đã thảo luận trong bài blog gần đây của mình.
Vitalik công khai bày tỏ rằng ông "không hề hứng thú với bất kỳ đồng tiền nào được đặt tên theo những trào lưu gây phấn khích trong tháng N nhưng lại khiến người ta lo lắng vào tháng N+1", chỉ ra rằng tiền meme thu hút sự chú ý bằng tên gọi và khái niệm, còn về mặt kinh tế thì đây chỉ là một trò chơi tổng bằng không;
Đồng thời, ông cũng đang tìm hiểu xem liệu tiền meme có thể làm được điều gì khác hơn không, ví dụ như định hướng sự chú ý này vào các hoạt động từ thiện hoặc trò chơi, biến nó thành một tài sản công cộng để phục vụ lợi ích cho một số lĩnh vực xã hội.
TechFlow xin biên dịch bài viết mới nhất của Vitalik, dưới đây là nội dung chính.
Mười năm trước, ngay trước khi dự án Ethereum được công bố rộng rãi hai tuần, tôi đã đăng bài viết này trên tạp chí Bitcoin, cho rằng việc phát hành token có thể là một cách thức mới để tài trợ cho các dự án công cộng quan trọng.
Ý tưởng của chúng tôi là: xã hội cần nhiều hình thức khác nhau để tài trợ cho các dự án quy mô lớn có giá trị; thị trường và các tổ chức (bao gồm cả doanh nghiệp và chính phủ) là những công cụ chủ yếu mà chúng ta có ngày nay, hiệu quả ở một số trường hợp nhưng thất bại ở những trường hợp khác. Việc phát hành tiền mới dường như là phương pháp thứ ba để huy động vốn quy mô lớn, trông rất khác so với thị trường và tổ chức, sẽ thành công hay thất bại ở những nơi khác nhau – do đó có thể lấp đầy một số khoảng trống quan trọng.
Những người quan tâm đến nghiên cứu ung thư có thể nắm giữ, nhận và giao dịch AntiCancerCoin; những người muốn cứu môi trường sẽ nắm giữ và sử dụng Climate Coin, v.v. Những đồng tiền mà mọi người chọn dùng sẽ quyết định lĩnh vực nào nhận được tài trợ.
Ngày nay, vào năm 2024, một chủ đề thảo luận chính trong "lĩnh vực tiền mã hóa" dường như là các đồng tiền meme. Chúng ta từng thấy tiền meme rồi, bắt đầu từ Dogecoin vào năm 2015, "đồng tiền chó" trở thành chủ đề chính trong mùa tiền mã hóa 2020-21. Lần này, chúng lại nóng lên, nhưng khiến nhiều người cảm thấy bất an vì tiền meme dường như chẳng có gì mới mẻ hay thú vị. Thậm chí, tình hình thường ngược lại: rõ ràng là một loạt tiền meme trên Solana gần đây tồn tại tư tưởng phân biệt chủng tộc cực đoan. Ngay cả những đồng tiền meme không phân biệt chủng tộc cũng thường chỉ trông giống như dao động giá lên xuống mà chẳng mang lại giá trị gì.
Và con người cảm thấy bực bội về hiện tượng này:
Ngay cả Polynya – triết gia lâu năm của Ethereum – cũng cực kỳ, cực kỳ không hài lòng:
Một giải pháp cho nghịch lý này là lắc đầu và đưa ra tín hiệu "đạo đức", thể hiện mức độ ghê tởm và phản đối hành vi ngu ngốc này. Về một mặt nào đó, đây là cách làm đúng. Nhưng đồng thời, chúng ta cũng có thể đặt câu hỏi khác: nếu con người coi trọng niềm vui, và trò chơi tài chính hóa dường như đôi khi cung cấp được điều đó, thì liệu toàn bộ khái niệm này có thể có một phiên bản tích cực và tốt đẹp hơn (chú thích người dịch: positive-sum, nghĩa là cả hai bên trong cuộc chơi đều có lợi tăng lên, hoặc ít nhất một bên có lợi trong khi bên kia không bị tổn hại) hay không?
Tiền từ thiện
Loại token thú vị nhất mà tôi từng thấy là những đồng tiền mà một phần lớn nguồn cung (hoặc một cơ chế phí liên tục nào đó) được dành riêng cho các tổ chức từ thiện. Một năm rưỡi trước, có một loại token tên là "GiveWell Inu" (hiện không còn hoạt động) đã quyên góp lợi nhuận cho GiveWell. Gần hai năm nay, xuất hiện một đồng tiền tên là "Huyền thoại con rồng bạo chúa" (Fable of the Dragon Tyrant), hỗ trợ các dự án văn hóa liên quan đến nghiên cứu chống lão hóa cùng một số mục tiêu khác. Tiếc thay, cả hai đều chưa hoàn hảo: GiveWell Inu dường như không còn được duy trì, còn đồng tiền kia lại có một số thành viên cốt lõi rất khó chịu, luôn làm phiền tôi, khiến tôi hiện tại không muốn nhắc đến họ thêm lần nào nữa. Thành công hơn cả là khi tôi nhận được một nửa lượng cung Dogelon Mars, lập tức tặng lại cho Quỹ Methuselah, cả hai quỹ Methuselah và cộng đồng Dogelon Mars dường như đã thiết lập mối quan hệ mang tính tổng dương, biến $ELON thành một đồng tiền từ thiện.
Tôi cảm giác ở đây tồn tại một cơ hội chưa ai chiếm lấy – thử tạo ra một thứ gì đó tích cực và bền vững hơn. Nhưng cuối cùng, tôi cho rằng ngay cả như vậy vẫn gây ra một số giới hạn căn bản, và chúng ta có thể làm tốt hơn nữa.
Trò chơi Robin Hood
Về nguyên tắc, người ta tham gia tiền meme vì (i) giá trị có thể tăng lên, (ii) họ cảm thấy dân chủ và mở cửa với tất cả mọi người, và (iii) chúng thật thú vị. Chúng ta có thể lấy đi một phần lớn nguồn cung memecoin để hỗ trợ các sản phẩm công cộng mà mọi người coi trọng, nhưng điều này không giúp ích trực tiếp cho người tham gia, và thực tế là đánh đổi mất (i), thậm chí nếu làm không khéo còn đánh mất cả (ii). Chúng ta có thể làm điều gì để cải thiện cả hai khía cạnh này cho người dùng thông thường không?
Câu trả lời cho (iii) là đơn giản: đừng chỉ tạo token, hãy tạo cả trò chơi. Nhưng phải là một trò chơi thực sự có ý nghĩa và thú vị. Đừng nghĩ đến việc làm một phiên bản Candy Crush trên blockchain; hãy nghĩ đến World of Warcraft trên blockchain.
"Nhà nghiên cứu Ethereum" trong World of Warcraft. Nếu bạn tiêu diệt nó, bạn sẽ nhận được 15 bạc 61 đồng, và có xác suất 0,16% nhận được một ít "dữ liệu relay Ethereum". Đừng thử làm thật ngoài đời.
Còn phần Robin Hood thì sao? Khi tôi đến thăm các quốc gia Đông Nam Á có thu nhập thấp, tôi thường nghe nói rằng một số người hoặc thành viên trong gia đình họ trước đây rất nghèo, nhưng vào năm 2021 đã khá giả hơn nhờ tính năng kiếm tiền khi chơi (play-to-earn) của Axie Infinity. Tất nhiên, tình hình của Axie Infinity vào năm 2022 không mấy thuận lợi. Nhưng dù vậy, ấn tượng của tôi là, nếu xét đến thuộc tính kiếm tiền khi chơi của trò chơi, thì nhìn chung người dùng thu nhập cao có thể bị thua lỗ tài chính ròng, nhưng người dùng thu nhập thấp có thể (nhấn mạnh: có thể!) lại có lợi. Điều này dường như là một đặc tính đáng quý: nếu bạn phải tàn nhẫn về mặt tài chính với ai đó, hãy tàn nhẫn với những người có khả năng chịu đựng được điều đó, nhưng đồng thời tạo một mạng lưới an toàn để bảo vệ người thu nhập thấp, thậm chí cố gắng giúp họ sống tốt hơn sau khi tham gia.
Dù Axie Infinity thực hiện điều này tốt đến đâu, trực giác cho thấy (i) nếu mục tiêu là thỏa mãn mong muốn vui chơi của con người, chúng ta không nên tạo ra những token sao chép đơn giản, mà nên tạo ra các trò chơi phức tạp và thú vị hơn, và (ii) những trò chơi giúp người chơi thu nhập thấp cải thiện tình hình tài chính nhiều khả năng sẽ khiến cộng đồng của họ tốt hơn so với lúc ban đầu. Tiền từ thiện và trò chơi thậm chí có thể kết hợp với nhau: một trong những đặc điểm của trò chơi có thể là cơ chế cho phép người chơi bỏ phiếu phân bổ quỹ phát hành sau khi hoàn thành nhiệm vụ thành công.
Nói cách khác, việc tạo ra một trò chơi thực sự thú vị là một thách thức – hãy xem những đánh giá tiêu cực về Axie trong việc làm trò chơi hấp dẫn, và những đánh giá tích cực về cách họ tiến bộ kể từ đó. Nhóm mà tôi tin tưởng nhất trong việc tạo ra các trò chơi mã hóa thú vị là 0xPARC, bởi vì họ đã thành công tạo ra hai (!!) trò chơi mã hóa (trước tiên là Dark Forest, sau đó là FrogCrypto), nơi người chơi sẵn sàng chơi hoàn toàn vì niềm vui chứ không phải vì mong muốn kiếm tiền. Lý tưởng nhất là tạo ra một môi trường sáng tạo chung khiến mọi người chơi đều hài lòng: tiền bạc là tổng bằng không, nhưng niềm vui có thể là tổng dương.
Kết luận
Một trong những nguyên tắc đạo đức cá nhân của tôi là “nếu có một nhóm người hoặc tổ chức mà bạn không thích, hãy sẵn sàng khen ngợi ít nhất một số thành viên trong số đó đạt chuẩn giá trị của bạn”. Nếu bạn không thích chính phủ vì chúng xâm phạm tự do của người dân, có lẽ bạn nên dành chỗ trong lòng để khen ngợi chính phủ Thụy Sĩ. Nếu bạn không thích nền tảng mạng xã hội vì hành vi bóc lột và khuyến khích hành vi xấu, nhưng bạn nghĩ Reddit chỉ tệ hơn hai lần, vậy hãy nói điều tốt về Reddit. Cách tiếp cận ngược lại – hét lên “đúng vậy, tất cả X đều là vấn đề” – có thể cảm thấy thoải mái vào khoảnh khắc đó, nhưng nó sẽ làm xa lánh mọi người, đẩy họ sâu hơn vào bong bóng của riêng họ, nơi mà tương lai họ sẽ hoàn toàn tách biệt khỏi bất kỳ lập luận đạo đức nào mà bạn có thể đưa ra.
Tôi cũng suy nghĩ về phần “Degen” trong không gian mã hóa theo cách tương tự. Tôi hoàn toàn không hứng thú với bất kỳ đồng tiền nào được đặt tên theo các phong trào chính trị độc tài, lừa đảo, chiêu trò, hay bất cứ thứ gì khiến người ta phấn khích trong tháng N nhưng khiến mọi người lo lắng vào tháng N+1. Đồng thời, tôi trân trọng khát vọng niềm vui của con người, và tôi thà rằng không gian tiền mã hóa nên thuận theo dòng chảy này thay vì chống lại nó. Vì vậy, tôi hy vọng sẽ thấy những dự án thú vị chất lượng cao hơn – những dự án đóng góp tích cực cho hệ sinh thái và thế giới xung quanh (chứ không chỉ đơn thuần là “thu hút người dùng”) – nhận được nhiều sự chú ý hơn. Ít nhất, những đồng tiền meme tốt nên nhiều hơn những đồng tiền meme xấu, lý tưởng nhất là những đồng tiền hỗ trợ tài sản công cộng, chứ không chỉ khiến những người nội bộ và người sáng tạo giàu lên. Nhưng lý tưởng nhất, hãy tạo trò chơi thay vì tạo token, và tạo ra những dự án mà mọi người thích tham gia.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@VitalikButerin
