Bài viết mới dài của Vitalik: Tiếp nối Thuyết tiến hóa Ethereum, bốn điểm cải tiến then chốt cho L2
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bài viết mới dài của Vitalik: Tiếp nối Thuyết tiến hóa Ethereum, bốn điểm cải tiến then chốt cho L2
Mở rộng quy mô Ethereum giờ đây không còn là vấn đề "từ 0 đến 1" nữa, mà là vấn đề "từ 1 đến nhiều".
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Vitalik Buterin
Biên dịch: jk, Odaily Star Daily
Ngày 13 tháng 3, bản nâng cấp cứng Dencun được kích hoạt, mở đường cho một trong những tính năng được mong đợi từ lâu của Ethereum: proto-danksharding (còn gọi là EIP-4844, hay blobs). Ban đầu, bản nâng cấp này đã giảm chi phí giao dịch cho các rollup hơn 100 lần, vì blobs gần như miễn phí. Trong vài ngày qua, chúng ta cuối cùng đã chứng kiến sự bùng nổ về khối lượng sử dụng blobs khi giao thức blobscriptions bắt đầu tận dụng chúng, và thị trường phí cũng bắt đầu vận hành. Blobs không còn miễn phí nữa, nhưng vẫn rẻ hơn rất nhiều so với calldata.
Bên trái: Nhờ Blobscriptions, mức sử dụng blob cuối cùng đã đạt mục tiêu 3 blob mỗi khối. Bên phải: Kèm theo đó là việc phí blob "bắt đầu cơ chế phát hiện giá"
Nguồn: https://dune.com/0xRob/blobs
Cột mốc này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong lộ trình dài hạn của Ethereum: Với blobs, việc mở rộng quy mô của Ethereum không còn là bài toán "từ số 0 đến 1", mà trở thành vấn đề "từ 1 đến nhiều". Từ đây trở đi, công việc mở rộng quy mô – dù là tăng số lượng blob hay cải thiện khả năng tận dụng từng blob của các rollup – sẽ tiếp tục diễn ra, nhưng mang tính dần tiến hơn. Những thay đổi về mở rộng quy mô liên quan đến việc biến đổi căn bản cách hệ sinh thái Ethereum vận hành đang ngày càng nằm lại phía sau. Hơn nữa, trọng tâm đang và sẽ tiếp tục dần chuyển dịch khỏi các vấn đề lớp L1 như PoS và mở rộng quy mô, sang các vấn đề gần sát với tầng ứng dụng hơn. Câu hỏi chính mà bài viết này sẽ thảo luận là: Ethereum sẽ đi về đâu tiếp theo?
Tương lai mở rộng quy mô của Ethereum
Trong vài năm qua, chúng ta đã chứng kiến sự chuyển đổi dần dần của Ethereum sang một hệ sinh thái tập trung vào L2. Các ứng dụng chính bắt đầu di chuyển từ L1 sang L2, thanh toán mặc định dựa trên L2, và các ví cũng bắt đầu xây dựng trải nghiệm người dùng xung quanh môi trường đa L2 mới.
Từ ban đầu, một phần thiết yếu trong lộ trình tập trung vào Rollup là khái niệm về không gian sẵn sàng dữ liệu độc lập: một phần đặc biệt trong khối, không thể truy cập bởi EVM, có thể lưu trữ dữ liệu cho các dự án lớp hai như rollup. Vì không gian dữ liệu này không thể truy cập bởi EVM, nó có thể được phát tán riêng biệt và xác thực riêng biệt ngoài khối. Cuối cùng, nó có thể được xác thực thông qua một kỹ thuật gọi là lấy mẫu sẵn sàng dữ liệu (data availability sampling), cho phép mỗi nút xác minh dữ liệu đã được công bố đúng cách bằng cách kiểm tra ngẫu nhiên một vài mẫu nhỏ. Một khi được triển khai, không gian blob có thể được mở rộng đáng kể; mục tiêu cuối cùng là 16 MB mỗi slot (khoảng 1,33 MB/giây).
Lấy mẫu sẵn sàng dữ liệu: Mỗi nút chỉ cần tải về một phần nhỏ dữ liệu để xác minh tính sẵn sàng của toàn bộ dữ liệu
EIP-4844 (tức là blobs) chưa cung cấp cho chúng ta kỹ thuật lấy mẫu sẵn sàng dữ liệu. Tuy nhiên, nó đã xây dựng khung cơ bản theo cách thức cho phép đưa lấy mẫu sẵn sàng dữ liệu vào và tăng số lượng blob trong nền tảng, tất cả đều không cần sự tham gia của người dùng hay ứng dụng. Trên thực tế, "nâng cấp cứng" duy nhất cần thiết chỉ đơn thuần là một thay đổi tham số đơn giản.
Từ đây, sẽ cần tiếp tục phát triển theo hai hướng:
-
Tăng dần dung lượng blob, cuối cùng đạt được đầy đủ hình ảnh của lấy mẫu sẵn sàng dữ liệu, cung cấp không gian dữ liệu 16 MB mỗi slot;
-
Cải thiện các L2 để tận dụng tốt hơn không gian dữ liệu mà chúng ta có.
Đưa DAS vào thực tế
Giai đoạn tiếp theo có thể là một phiên bản đơn giản hóa của DAS, gọi là PeerDAS. Trong PeerDAS, mỗi nút lưu trữ một phần đáng kể (ví dụ 1/8) dữ liệu blob toàn bộ, và các nút duy trì kết nối với nhiều đối tác trong mạng p2p. Khi một nút cần lấy mẫu một đoạn dữ liệu cụ thể, nó sẽ hỏi một trong các đối tác mà nó biết chịu trách nhiệm lưu trữ đoạn dữ liệu đó.
Nếu mỗi nút cần tải xuống và lưu trữ 1/8 toàn bộ dữ liệu, thì về lý thuyết PeerDAS cho phép chúng ta mở rộng quy mô blobs lên 8 lần (thực tế là 4 lần, do mất 2 lần vì dư thừa mã hóa xóa). PeerDAS có thể được triển khai dần theo thời gian: chúng ta có thể có một giai đoạn mà các bên stake chuyên nghiệp tiếp tục tải xuống đầy đủ blobs, trong khi các bên stake cá nhân chỉ tải xuống 1/8 dữ liệu.
Hơn nữa, có thể sử dụng EIP-7623 (hoặc các phương án thay thế như định giá 2D) để đặt giới hạn nghiêm ngặt hơn cho kích thước tối đa của khối thực thi (tức là các "giao dịch thông thường" trong khối), điều này khiến việc đồng thời tăng mục tiêu blob và giới hạn gas L1 an toàn hơn. Về lâu dài, các giao thức DAS 2D phức tạp hơn sẽ giúp chúng ta nâng cấp toàn diện, mở rộng thêm không gian blob.
Nâng cao hiệu suất của L2
Ngày nay, các giao thức lớp hai (L2) có thể được cải thiện ở bốn khía cạnh then chốt.
1. Sử dụng byte hiệu quả hơn thông qua nén dữ liệu
Sơ đồ tổng quan về nén dữ liệu của tôi vẫn có thể xem tại đây;
Một cách ngây thơ, một giao dịch chiếm khoảng 180 byte dữ liệu. Tuy nhiên, có một loạt kỹ thuật nén có thể giảm kích thước này qua nhiều giai đoạn; với nén tối ưu, chúng ta có thể giảm dữ liệu mỗi giao dịch xuống dưới 25 byte.
2. Sử dụng các kỹ thuật dữ liệu lạc quan trên L1 để đảm bảo an toàn cho L2 trong các trường hợp đặc biệt
Plasma là một nhóm kỹ thuật cho phép bạn giữ dữ liệu trên L2 trong điều kiện bình thường, đồng thời cung cấp mức độ an toàn tương đương rollup cho một số ứng dụng. Đối với EVM, Plasma không thể bảo vệ tất cả các đồng tiền. Nhưng các giải pháp lấy cảm hứng từ Plasma có thể bảo vệ phần lớn các đồng tiền. Và các giải pháp đơn giản hơn nhiều so với Plasma có thể cải thiện đáng kể các validium hiện nay. Những L2 không muốn đưa mọi dữ liệu lên chuỗi nên khám phá các kỹ thuật như vậy.
3. Tiếp tục cải thiện các giới hạn liên quan đến thực thi
Sau khi bản nâng cấp Dencun được kích hoạt, chi phí cho các rollup được cấu hình để sử dụng blobs đã giảm 100 lần. Khối lượng sử dụng của rollup Base ngay lập tức bùng nổ:
Việc này ngược lại khiến Base chạm đến giới hạn gas nội bộ của nó, dẫn đến phí bất ngờ tăng vọt. Điều này làm dấy lên nhận thức rộng rãi rằng không gian dữ liệu của Ethereum không phải là thứ duy nhất cần mở rộng: bên trong các rollup cũng cần được mở rộng.
Một phần trong đó là song song hóa; các rollup có thể triển khai thứ gì đó tương tự EIP-648. Nhưng không kém phần quan trọng là lưu trữ, và hiệu ứng tương tác giữa tính toán và lưu trữ. Đây là một thách thức kỹ thuật quan trọng đối với các rollup.
4. Tiếp tục cải thiện an ninh
Chúng ta vẫn còn rất xa so với thế giới mà các rollup thực sự được bảo vệ bởi mã nguồn. Trên thực tế, theo l2beat, trong số năm cái, chỉ có một cái là Arbitrum hoàn toàn tương thích EVM, thậm chí mới chỉ đạt đến "giai đoạn một" như tôi nói.
Điều này cần được giải quyết trực diện. Mặc dù hiện tại chúng ta chưa đủ tự tin vào mã nguồn của một trình xác thực EVM phức tạp dựa trên lạc quan hoặc SNARK, nhưng chúng ta chắc chắn có khả năng đi nửa chặng đường, với hội đồng an ninh có thể thay đổi hành vi mã nguồn ở ngưỡng cao (ví dụ, tôi đề xuất 6-trong-8; Arbitrum đang thực hiện 9-trong-12).
Tiêu chuẩn của hệ sinh thái cần trở nên nghiêm ngặt hơn: Cho đến nay, chúng ta luôn khoan dung và chấp nhận mọi dự án tuyên bố "trên con đường hướng tới phi tập trung hóa". Tôi nghĩ đến cuối năm, tiêu chuẩn của chúng ta nên được nâng cao, và chúng ta chỉ nên coi những dự án ít nhất đạt đến giai đoạn một là rollup.
Sau đó, chúng ta có thể thận trọng tiến tới giai đoạn hai: một thế giới nơi các rollup thực sự được hỗ trợ bởi mã nguồn, và hội đồng an ninh chỉ can thiệp khi mã nguồn "rõ ràng mâu thuẫn" (ví dụ, chấp nhận hai gốc trạng thái không tương thích, hoặc hai triển khai khác nhau đưa ra câu trả lời khác nhau). Một con đường an toàn để đạt được mục tiêu này là sử dụng nhiều bên chứng minh.
Điều này có ý nghĩa gì đối với sự phát triển của Ethereum?
Tại ETHCC mùa hè năm 2022, tôi đã trình bày một báo cáo mô tả trạng thái hiện tại của sự phát triển Ethereum như một đường cong S: Chúng ta đang bước vào giai đoạn chuyển đổi rất nhanh chóng, sau đó, khi L1 ổn định và phát triển tập trung lại vào người dùng và tầng ứng dụng, tốc độ phát triển sẽ chậm lại một lần nữa.
Hôm nay, tôi cho rằng chúng ta rõ ràng đang ở phần giảm tốc, phía bên phải của đường cong S này. Cách đây hai tuần, hai thay đổi lớn nhất đối với chuỗi khối Ethereum - chuyển sang proof-of-stake và tái cấu trúc thành blobs - đã hoàn thành. Những thay đổi trong tương lai vẫn quan trọng (ví dụ: cây Verkle, kết thúc đơn slot, trừu tượng hóa tài khoản tích hợp giao thức), nhưng mức độ kịch tính của chúng không bằng PoS và phân mảnh. Năm 2022, Ethereum giống như một chiếc máy bay thay động cơ giữa không trung. Năm 2023, nó thay cánh. Việc chuyển sang cây Verkle là thay đổi thực sự quan trọng lớn cuối cùng còn lại (chúng ta đã có mạng thử nghiệm); những cái khác giống như thay đuôi hơn.
Mục tiêu của EIP-4844 là thực hiện một thay đổi lớn một lần để thiết lập sự ổn định dài hạn cho các rollup. Bây giờ blobs đã được triển khai, các nâng cấp trong tương lai lên danksharding hoàn chỉnh với blobs 16 MB, hay thậm chí chuyển đổi kỹ thuật mật mã sang STARKs trên trường Goldilocks 64 bit, có thể xảy ra mà không cần rollup hay người dùng phải hành động thêm. Nó cũng củng cố một tiền lệ quan trọng: Quá trình phát triển của Ethereum đang được thực hiện theo một lộ trình dài hạn, nổi tiếng, và các ứng dụng (bao gồm cả L2) được xây dựng với tầm nhìn "Ethereum mới" nhận được một môi trường ổn định dài hạn.
Điều này có ý nghĩa gì đối với ứng dụng và người dùng?
Mười năm đầu tiên của Ethereum phần lớn là một giai đoạn đào tạo: Mục tiêu luôn là để L1 Ethereum cất cánh, các ứng dụng chủ yếu xảy ra trong một nhóm nhỏ những người nhiệt huyết. Nhiều người tranh luận rằng việc thiếu ứng dụng quy mô lớn trong thập kỷ qua chứng minh tiền mã hóa là vô dụng. Tôi luôn phản đối quan điểm này: Gần như mọi ứng dụng tiền mã hóa phi đầu cơ tài chính đều phụ thuộc vào phí thấp — do đó, khi chúng ta đối mặt với phí cao, chúng ta không nên ngạc nhiên khi thấy chủ yếu là đầu cơ tài chính.
Bây giờ chúng ta đã có blobs, rào cản chính này vốn luôn kìm hãm chúng ta bắt đầu tan rã. Phí cuối cùng đã giảm mạnh; tuyên bố của tôi bảy năm trước rằng internet tiền tệ không nên tốn quá năm xu cho mỗi giao dịch cuối cùng đã thành hiện thực. Chúng ta chưa hoàn toàn thoát khỏi khó khăn: Nếu việc sử dụng tăng quá nhanh, phí có thể vẫn tăng, và chúng ta cần tiếp tục nỗ lực mở rộng blobs (và riêng lẻ các rollup) trong những năm tới. Nhưng chúng ta đã thấy ánh sáng ở cuối đường hầm... à không... khu rừng tối.
Đối với các nhà phát triển, điều này có nghĩa một điều đơn giản: Chúng ta không còn bất kỳ lý do nào nữa. Cho đến vài năm trước, chúng ta tự đặt ra tiêu chuẩn thấp, xây dựng các ứng dụng rõ ràng không thể dùng quy mô lớn, miễn là chúng hoạt động như nguyên mẫu và phi tập trung hợp lý. Hôm nay, chúng ta sở hữu tất cả các công cụ cần thiết, thực tế là hầu hết những công cụ mà chúng ta sẽ có, để xây dựng các ứng dụng vừa là mật mã học vừa thân thiện với người dùng. Do đó, chúng ta nên hành động và làm điều đó.
Nhiều người đang đón nhận thách thức này. Ví Daimo rõ ràng tự mô tả mình là Venmo trên Ethereum, nhằm kết hợp sự tiện lợi của Venmo với sự phi tập trung của Ethereum. Trong lĩnh vực xã hội phi tập trung, Farcaster làm rất tốt trong việc kết hợp sự phi tập trung thực sự (ví dụ, hãy xem hướng dẫn này để biết cách xây dựng khách hàng thay thế của riêng bạn) và trải nghiệm người dùng tuyệt vời. Khác với cơn sốt "tài chính xã hội" trước đây, người dùng Farcaster trung bình không đến để đánh bạc — vượt qua bài kiểm tra then chốt về tính bền vững thực sự của ứng dụng tiền mã hóa.
Bài đăng này được gửi qua khách hàng Farcaster chính Warpcast, ảnh chụp màn hình này từ khách hàng thay thế Farcaster + Lens Firefly.
Những thành công này là nền tảng chúng ta cần xây dựng và mở rộng sang các lĩnh vực ứng dụng khác, bao gồm danh tính, uy tín và quản trị.
Ứng dụng được xây dựng hoặc duy trì hôm nay nên lấy Ethereum của thập niên 2020 làm kim chỉ nam
Hệ sinh thái Ethereum vẫn còn rất nhiều ứng dụng, hoạt động xung quanh một quy trình làm việc về bản chất thuộc về "Ethereum thập niên 2010". Hầu hết hoạt động ENS vẫn diễn ra ở lớp một (L1). Hầu hết việc phát hành token cũng diễn ra ở L1, không nghiêm túc cân nhắc đảm bảo token cầu nối sẵn có trên lớp hai (L2) (ví dụ, hãy xem người hâm mộ memecoin ZELENSKYY đánh giá cao việc đóng góp liên tục cho Ukraine, nhưng phàn nàn rằng phí L1 khiến nó quá đắt). Ngoài khả năng mở rộng, chúng ta còn tụt hậu về bảo vệ quyền riêng tư: POAP hoàn toàn công khai trên chuỗi, phù hợp với một số trường hợp sử dụng, nhưng rất kém hiệu quả với các trường hợp khác. Hầu hết DAO và Gitcoin Grants vẫn sử dụng bỏ phiếu trên chuỗi hoàn toàn minh bạch, khiến chúng dễ bị hối lộ (bao gồm airdrop sau sự kiện), điều này đã được chứng minh làm sai lệch nghiêm trọng mô hình đóng góp. Ngày nay, ZK-SNARKs đã tồn tại nhiều năm, nhưng nhiều ứng dụng vẫn chưa bắt đầu sử dụng chúng một cách đúng đắn.
Đây đều là những đội ngũ làm việc chăm chỉ, phải xử lý nhóm người dùng hiện tại khổng lồ, do đó tôi sẽ không trách họ vì chưa nâng cấp đồng thời lên làn sóng công nghệ mới nhất. Nhưng sớm thôi, việc nâng cấp này cần phải diễn ra. Dưới đây là một số khác biệt then chốt giữa "một quy trình làm việc về bản chất thuộc về Ethereum thập niên 2010" và "một quy trình làm việc về bản chất thuộc về Ethereum thập niên 2020":
Về cơ bản, Ethereum không còn đơn thuần là một hệ sinh thái tài chính. Nó là giải pháp thay thế toàn bộ stack cho phần lớn các lĩnh vực công nghệ tập trung, thậm chí cung cấp một số thứ mà công nghệ tập trung không thể (ví dụ: các ứng dụng liên quan đến quản trị). Chúng ta cần xây dựng với hệ sinh thái rộng lớn hơn này trong tâm trí.
Kết luận
Ethereum đang trải qua một bước chuyển quyết định, từ một thời đại "tiến triển nhanh ở L1" sang một thời đại tiến triển ở L1 vẫn rất đáng kể, nhưng nhẹ nhàng hơn một chút và gây xáo trộn cho ứng dụng ít hơn.
Chúng ta vẫn cần hoàn thành việc mở rộng quy mô. Công việc này sẽ diễn ra nhiều hơn trong hậu trường, nhưng vẫn rất quan trọng.
Các nhà phát triển ứng dụng không còn đơn thuần xây dựng nguyên mẫu; chúng ta đang xây dựng các công cụ dành cho hàng triệu người sử dụng. Toàn bộ hệ sinh thái cần điều chỉnh tư duy một cách tương xứng.
Ethereum đã nâng cấp từ "chỉ đơn thuần" là một hệ sinh thái tài chính lên một stack công nghệ phi tập trung độc lập triệt để hơn. Toàn bộ hệ sinh thái cũng cần điều chỉnh tư duy tương xứng trong khía cạnh này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@VitalikButerin
