5 nguyên tắc xây dựng trò chơi trên chuỗi khả thi
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
5 nguyên tắc xây dựng trò chơi trên chuỗi khả thi
Kinh tế học đa cấp là vé một chiều.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Bohdan Melnychuk
Dịch: MetaCat
Giới thiệu
Khoảng cuối năm 2022 đến đầu năm 2023 đánh dấu sự trỗi dậy của hiện tượng game trên chuỗi. Các kiến thức nền tảng trong lĩnh vực này đã được trình bày chi tiết qua các bài viết như "Infinite Games", "Autonomous Worlds" hay "Pureplay On-chain Games". Bài viết này sẽ không bàn về lý do tại sao cần có game trên chuỗi, mà giả định rằng người đọc đã đồng thuận với quan điểm đó.
Khi sự quan tâm ngày càng tăng đối với lĩnh vực này, tôi nhận thấy nhiều người, kể cả những người đã phát triển game trên chuỗi một thời gian, vẫn chưa hoàn toàn nhận ra đây là một khái niệm hoàn toàn mới và phi truyền thống — một khái niệm không thể áp dụng hiệu quả vào game truyền thống hay các giải pháp blockchain khác như DeFi.
Blockchain mang lại nhiều lợi thế và mở ra cơ hội mới, nhưng đồng thời cũng không dung thứ sai lầm nào. Làm bất cứ điều gì trên blockchain là việc chủ động chấp nhận hàng loạt nguyên tắc và ràng buộc mà hệ thống phải tuân theo để tồn tại.
Mục đích của bài viết này là: giả định và chứng minh những chân lý và nguyên tắc cơ bản mà các nhà phát triển game toàn phần trên chuỗi nên tuân thủ khi cố gắng xây dựng các hệ thống bền vững.
Ngoài ra, nó cũng hữu ích cho những ai đang nghiên cứu chuyên sâu về game trên chuỗi, vì có thể dùng làm bộ tiêu chuẩn cơ bản.
Tôi chỉ tập trung vào những chủ đề có thể trông mơ hồ hoặc gây tranh cãi với những người chưa quen thuộc với game trên chuỗi, nhằm nhấn mạnh sự khác biệt căn bản giữa hướng đi này và những gì chúng ta từng biết về game, đồng thời khuyến khích thảo luận nghiêm túc.
Thêm nữa, tôi tuyên bố rõ ràng rằng trong bài viết này, tôi không xét đến các game trên chuỗi ngắn hạn, game trên chuỗi hoàn toàn tập trung hóa, các loại "game NFT" hay game chỉ sử dụng EVM. Những thuộc tính và lập luận của chúng xứng đáng được viết thành một bài riêng.
Về tác giả
Tôi tên là Bohdan Melnychuk, có nền tảng kỹ thuật, đặc biệt chú trọng lý thuyết trò chơi.
Tôi bắt đầu thiết kế và nghiên cứu các khái niệm game trên chuỗi từ năm 2017, và tiếp tục phát triển chúng từ năm 2020.
Tôi đang phát triển một game tên là Mithraeum. Cơ sở lý luận của bài viết này được hình thành từ kết quả quan sát thực tế về hành vi người chơi mang giá trị thật trong hệ thống, sau nhiều năm phát triển và thử nghiệm cùng đội ngũ của tôi tại Mithraeum.
Hãy bắt đầu với những hiểu biết cốt lõi.
#1 Tài chính hóa là điều tất yếu
Bất kỳ game trên chuỗi phổ biến nào cũng sẽ bị tài chính hóa cao độ, dù nhà phát triển có muốn hay không.
Là một game trên chuỗi đồng nghĩa với việc sở hữu hai đặc điểm quan trọng: thiếu nhà quản lý tự nhiên và chi phí giao dịch tối thiểu (không nhầm lẫn với phí gas giao dịch blockchain).
Trong game truyền thống, nhà quản lý tự nhiên là quản trị viên máy chủ/phát triển, thường tận dụng đặc quyền (ví dụ như công cụ ban) để cấm hoạt động kinh tế bên ngoài nhằm độc quyền lưu thông tiền tệ. Khái niệm game trên chuỗi dựa trên nền tảng tự trị tuyệt đối, do đó không tồn tại cơ quan quản lý như vậy.
Ngược lại, yếu tố này nhân lên bởi chức năng nổi bật của môi trường hợp đồng thông minh: chi phí giao dịch thấp (đạt được nhờ vận hành không tin cậy, minh bạch và khả năng tương tác). Tích số của hai yếu tố này dẫn đến hiện tượng thị trường siêu tự do (Ultra-Free Market).
Hiện tượng này là thay đổi quy tắc chơi game lớn nhất, nhưng nhiều nhà phát triển game đã đánh giá thấp sức mạnh của nó. Nếu một game trên chuỗi trở nên phổ biến, "bàn tay huyền diệu" của nó sẽ tài chính hóa mọi tài sản có giá trị — kể cả tiến trình chơi game — mà không cần xin phép. Điều này tất yếu khiến game trên chuỗi mặc định trở thành hệ thống cực kỳ tài chính hóa, ít nhất là so với game truyền thống.
Không có hiện tượng tương tự trực tiếp nào trong game truyền thống. Ví dụ, thị trường vật phẩm game Steam không thực sự mở. Nó mang tính "cho phép", được quản lý tập trung và thường rất hạn chế. Ngay cả những người giám sát thụ động vốn ban đầu không đặt giới hạn kinh tế (quản trị viên máy chủ) cũng tạo ra rào cản đối với hiện tượng này, vì họ luôn có thể thay đổi quyết định và tái tạo các giới hạn đó. Do đó, chúng ta không thể dùng kinh nghiệm game truyền thống để dự đoán hay mô phỏng game trên chuỗi.
Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần cấm khả năng chuyển tài sản trong game từ ví này sang ví khác ở cấp độ hợp đồng thông minh là đủ. Tuy nhiên, ngay cả những tài sản có điều kiện không thể chuyển nhượng như vậy cũng có thể được bên thứ ba đóng gói thành các sản phẩm phái sinh có thể chuyển nhượng thông qua công cụ như trừu tượng tài khoản, thị trường dự đoán, v.v.
Hãy thiết kế việc tài chính hóa của bạn, nếu không nó sẽ thiết kế bạn.
Là nhà thiết kế game trên chuỗi, bạn phải nhận thức được sự hiện diện tất yếu của thị trường mở, tích hợp nó vào thiết kế game, và tự xây dựng lớp tài chính hóa cơ bản trước khi thị trường mở xuất hiện.
Tôi luôn lấy poker làm ví dụ. Vì động cơ người chơi khác nhau, poker giải trí và poker tiền thật là hai trò chơi khác nhau.
Do đó, hãy nhanh chóng thử nghiệm game với giá trị thật để có thể kiểm chứng khách quan thiết kế game và mô hình kinh tế của bạn, đồng thời hiểu trước điều gì có thể xảy ra khi mức độ phổ biến tăng lên. Cố tình trì hoãn điều này có thể khiến mô hình của bạn trở nên không khả thi trước làn sóng tài chính hóa và hợp lý hóa sắp tới.
#2 Thiết kế game là tất cả
Mọi quá trình chơi game tầm thường trong game trên chuỗi đều vô nghĩa, vì robot có thể và sẽ tự động hóa nó.
Game là một hoạt động phi sản xuất có ý nghĩa, động lực nằm ở quá trình chứ không phải kết quả.
Tuy nhiên, do hiện tượng siêu tài chính hóa, nguyên tắc này không còn áp dụng được với game trên chuỗi. Đây cũng là một trong những lý do chính khiến game trên chuỗi không hoàn toàn được coi là game.
Khi vốn hóa tài sản trong game tăng lên, quá trình chơi game bị hợp lý hóa ngày càng gia tăng, biến hoạt động "chơi cho vui" thành công việc toàn thời gian, thậm chí là một hoạt động kinh doanh nghiêm túc.
Điều này ngược lại có nghĩa là: mọi cơ chế chơi game tầm thường không đòi hỏi trí tuệ/sáng tạo/tương tác xã hội đặc biệt nào đều vô nghĩa, bởi nếu không chúng sẽ bị các người chơi cơ hội và hợp lý tự động hóa.
Cần lưu ý rằng, tuyên bố này loại bỏ phần lớn các thể loại game đã biết, ví dụ như: casual, bắn súng, hành động và các thể loại game đơn giản khác.
Thiết kế game là trụ cột cơ bản trong game trên chuỗi. Mọi mất cân bằng về cơ chế hay kinh tế đều tương đương với một hình thức khai thác, và gần như ngay lập tức bị những người chơi hành xử hợp lý tận dụng.
Điều này giải phóng tay cho các bậc thầy thiết kế game thực sự, mở đường cho các mô hình phức tạp hơn, nhưng đóng cửa với những người nghiệp dư.
Những game trên chuỗi vượt qua thử thách thời gian sẽ sở hữu thiết kế game sáng tạo nhất mà game truyền thống khó tưởng tượng nổi.
Mọi cơ chế trong game trên chuỗi đều phải chứa đựng một câu đố không tầm thường và không thể giải quyết một lần cho mãi mãi. Nguồn tốt nhất cho những câu đố như vậy chính là người chơi. Đó là lý do tại sao game trên chuỗi hiển nhiên chủ yếu là PvP.
Thị trường tài chính là một ví dụ điển hình, nơi người tham gia là một phần của câu đố lớn quyết định xu hướng giá cả — đây cũng là một cơ chế không tầm thường.
Chúng ta cũng phải nhớ rằng giao dịch tốn tiền. Do đó, chiến lược hóa mọi hành vi giao dịch trong game sẽ là cách hiệu quả nhất. Điều đó có nghĩa là: bạn nên cố gắng đưa càng nhiều trí tuệ của người chơi vào mỗi giao dịch càng tốt. Các yếu tố metagame ngoại chuỗi như tương tác xã hội, ngoại giao, âm mưu và sáng tạo nội dung có thể làm phong phú gameplay cơ bản một cách tuyệt vời.
#3 Bất biến là chìa khóa của sự thịnh vượng
Nếu tồn tại bất kỳ thực thể nào có thể thay đổi luật lệ của game trên chuỗi, thì thực thể đó sẽ trở thành người chơi mạnh đến mức mọi cơ chế khác đều trở nên không quan trọng, ngoại trừ cơ chế thay đổi luật lệ.
Hãy tưởng tượng nếu ông chủ sòng bạc có thể thay đổi luật Texas Hold'em hay Blackjack ngay lập tức. Còn nếu người chơi cũng có thể làm vậy thì sao?
Sự siêu tài chính hóa trong game trên chuỗi làm mờ ranh giới giữa người chơi và đội phát triển. Khi không thể phân biệt rõ ràng giữa đội phát triển và người chơi, mọi cơ chế thay đổi luật lệ — dù là multisig hay thậm chí DAO — đều biến thành một yếu tố gameplay.
Khi nói đến DAO như một thực thể có thể thay đổi luật lệ, chúng ta phải thừa nhận rằng, về bản chất, DAO không nỗ lực cải thiện sản phẩm, mà chỉ tìm cách gia tăng lợi ích cho phe đa số.
Trong các "trò chơi" tổng dương như DeFi hay DAO đầu tư mạo hiểm, điều này có thể dẫn đến cải tiến sản phẩm vì lợi ích của mọi người tham gia đều giống nhau.
Tuy nhiên, vòng chơi game cô lập không tạo ra tổng dương; lợi nhuận của người chơi này luôn là tổn thất của người chơi khác. Do đó, như chúng ta đã thấy, DAO nhằm làm giàu cho người tham gia sẽ tận dụng khả năng thay đổi luật lệ để phục vụ lợi ích bản thân, bằng cách hy sinh thiểu số không có đủ ảnh hưởng.
Không ai xây tòa nhà chọc trời trên nền móng lỏng lẻo.
Lập luận quan trọng thứ hai là: game trên chuỗi có cơ hội trở thành nền tảng cho metagame và các cấu trúc/khả năng/dự án/giao thức khác được xây dựng trên nó.
Cơ hội như vậy không thể bỏ qua, vì đây là một trong những lợi thế chính của game trên chuỗi — thứ mà họ trả giá rất cao để có được.
Do đó, nếu game trên chuỗi của bạn được coi là nền tảng của cả một hệ sinh thái, và có thể phát triển thành cả một hệ sinh thái trong tương lai, thì nền tảng này cần phải vững chắc nhất có thể.
Nói cách khác, tôi sẽ không xây dựng bất cứ thứ gì trị giá hàng triệu đô la trên giao thức của bạn nếu luật lệ trong giao thức của bạn có thể vi phạm luật lệ trong giao thức của tôi.
Khi vũ trụ ảo trở nên bất biến, nó trở nên thật.
Vì những lý do trên, luật lệ trong game trên chuỗi cuối cùng phải trở nên bất biến. Khi đó, thế giới ảo này mới thực sự không cần tin cậy và tự trị. Điều này tăng cường niềm tin cho cư dân, người xây dựng, doanh nhân và vốn đầu tư.
Lưu ý rằng luật lệ cơ bản của game trên chuỗi là không thể thay đổi, nhưng vẫn có thể bị "thay đổi" thông qua fork. Do đó, mỗi người chơi có thể chọn phiên bản họ muốn ở lại, từ đó thiết lập động cơ tiến hóa cho thế giới trên chuỗi — tuy nhiên mô hình tuyệt vời này xứng đáng được viết riêng một bài.
#4 Kinh tế Ponzi là vé một chiều
Hiện tại, phần lớn game crypto chẳng qua là biến thể của trò chơi lừa đảo.
Ponzi: Trò chơi dành cho kẻ ngốc lớn nhất. Nhìn từ góc độ thiết kế game, đây là cuộc đua với thời gian. Vấn đề chính của kiểu "lối chơi" này là tính tạm thời, khiến dự án cơ bản chỉ là dùng một lần.
Một cái bẫy kỳ lạ là mô hình kinh tế điển hình của phần lớn game truyền thống đều tiềm ẩn mô hình Ponzi. Game truyền thống không trở thành Ponzi thực sự do hệ thống kinh tế khép kín, trong khi game trên chuỗi tự nhiên có nền kinh tế mở.
Trong hầu hết các game, đường cong lạm phát thay đổi theo thời gian. Nếu giả sử người chơi tham gia thế giới game theo thời gian chứ không phải tất cả cùng lúc, thì những người tham gia sớm sẽ có lợi thế kinh tế.
Thưởng cho người tham gia sớm không phải là điều xấu, nhưng nếu chiến lược như vậy trở thành yếu tố chính cho thành công của game, thì game như vậy cuối cùng sẽ sụp đổ dưới sức nặng của tài sản.
Không người tham gia tiềm năng nào muốn trở thành thanh khoản rút lui hay con dê tế thần; họ muốn nhìn thấy cơ hội và dòng di chuyển hướng lên.
Bằng cách khuyến khích người tham gia sớm, bạn chỉ thu hút được một lần. Bằng cách khuyến khích thể hiện kỹ năng, bạn sẽ liên tục thu hút người chơi.
Rõ ràng, để ngăn chặn "động cơ kinh tế Ponzi", phải ngăn chặn việc phình to dần tài sản trong game.
Nếu game trên chuỗi của bạn có cơ chế tạo tài sản liên tục (mint), thì phải có cơ chế đốt tài sản liên tục. Hơn nữa, thiết kế game của bạn phải đảm bảo tài sản bị đốt đầy đủ. Chúng tôi đã thảo luận chi tiết vấn đề này trong bài viết khác.
#5 Chất lượng quan trọng hơn số lượng
Ba người chơi đã có thể được coi là thành công... nếu mỗi người chơi trị giá hàng triệu đô la.
Trong game truyền thống, một trong những thước đo thành công chính là số lượng người chơi. Nhưng trong thế giới trên chuỗi, làm sao để đo lường điều này? Một người có thể ẩn sau nhiều địa chỉ hoặc tài sản game cơ bản, cũng như nhiều người có thể ẩn sau một địa chỉ hoặc tài sản game cơ bản.
Hơn nữa, một vấn đề gây tranh cãi là liệu chúng ta có thể tính cả metagame hay không. Ví dụ như người đầu cơ tài sản trong game, hay thành viên guild như lãnh đạo, người đàm phán, lập trình viên — vì họ đều có thể ảnh hưởng đến game mà không cần chơi trực tiếp.
Phải thừa nhận rằng, ngay cả ở đây, phương pháp game truyền thống cũng không còn hiệu lực. Điểm khác biệt chính là do yếu tố tài chính hóa và thiếu hình phạt với đa tài khoản (do không có nhà quản lý tự nhiên), cam kết của người chơi biến thành giá trị có thể mở rộng.
Xét về mặt kinh doanh, thước đo hiệu quả cho sự thành công của một game trên chuỗi chính là mức vốn hóa tài sản của nó. Cân bằng giữa số lượng và chất lượng người chơi trở nên then chốt. Khi chúng ta nhận thấy gameplay khả thi trong game trên chuỗi đòi hỏi cam kết thông minh từ người chơi, trong khi bản thân blockchain có giới hạn kỹ thuật về khả năng mở rộng chi phí giao dịch, chúng ta có thể kết luận: tốt hơn hết là dựa vào chất lượng hơn là số lượng.
Chất lượng người chơi lại chính là "chất bôi trơn" cho hiệu ứng mạng. Một đấu trường top 10 luôn hùng vĩ và uy tín hơn ngàn đấu trường tầm thường.
Theo mặc định, mọi game trên chuỗi đều sẽ là thị trường ngách, không thể có lượng khán giả lớn, ít nhất là cho đến khi phần còn lại của thế giới crypto đạt được thành công. Nhưng khác với game truyền thống, thị trường ngách không còn là giới hạn cho sự tăng trưởng giá trị của dự án game trên chuỗi.
Kết luận
Tóm lại, giả định chính cần chấp nhận và ghi nhớ là sự siêu tài chính hóa tất yếu — nền tảng cho mọi quan điểm sắc bén được mô tả trong bài viết này.
Dựa trên điều đó, chúng ta có thể dự đoán các game trên chuỗi bền vững và vĩnh cửu có thể sở hữu những thuộc tính sau:
-
Tài sản được tài chính hóa
-
Thiết kế game phức tạp
-
Cơ chế không tầm thường
-
Cân bằng chặt chẽ giữa lạm phát và giảm phát
-
Hợp đồng cốt lõi bất biến
-
Game trí tuệ
-
Cạnh tranh và PvP thách thức ở mọi khía cạnh
-
Các loại chiến lược khả thi
Khả năng then chốt của đội ngũ phát triển game trên chuỗi nên là thiết kế game chuyên nghiệp và kỹ thuật blockchain. Chỉ có sự kết hợp của hai nhóm người này mới có thể điều chỉnh khái niệm game đến giới hạn kỹ thuật và thích nghi với siêu tài chính hóa bằng cách tối đa hóa ưu điểm và tối thiểu hóa nhược điểm trên chuỗi.
Hãy nhớ rằng, những khuôn mẫu và lối mòn trong game truyền thống có thể không nhất thiết áp dụng ở đây. Kinh nghiệm của phần lớn studio game truyền thống có thể hại nhiều hơn lợi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@MithraeumIO
