Người hưởng lợi lớn nhất từ sự sụp đổ của FTX, người vừa chốt lời ở đỉnh điểm, vừa tránh được phá sản... lại là một nhà vô địch võ thuật nhu mì
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Người hưởng lợi lớn nhất từ sự sụp đổ của FTX, người vừa chốt lời ở đỉnh điểm, vừa tránh được phá sản... lại là một nhà vô địch võ thuật nhu mì
Vài tháng trước khi FTX sụp đổ, Rashit Makhat đã bán phần lớn cổ phần trong công ty khai thác Bitcoin Genesis Digital Assets cho quỹ phòng hộ của SBF và nhận được khoản thù lao gần 500 triệu USD.
Chuyên sâu báo cáo Web3Nguồn: The Wall Street Journal
Biên dịch: BitpushNews Mary Liu
Sự sụp đổ của đế chế tiền mã hóa FTX do Sam Bankman-Fried (SBF) xây dựng đã khiến hàng tỷ đô la bốc hơi, để lại biết bao nhà đầu tư khóc hận. Tuy nhiên, một nhà vô địch vật thuật người Kazakhstan – Rashit Makhat – đã thoát hiểm thành công và thu về khoản lợi nhuận khổng lồ.
Vài tháng trước khi FTX sụp đổ, Rashit Makhat đã bán phần lớn cổ phần tại công ty khai thác Bitcoin Genesis Digital Assets cho quỹ phòng hộ của SBF, thu về gần 500 triệu USD. Luật sư đại diện cho Makhat ở London cho biết ông vẫn nắm giữ toàn bộ khoản lợi nhuận này.
Giao dịch diễn ra vào thời điểm thị trường đạt đỉnh này khiến Makhat trở thành một trong những cá nhân hưởng lợi lớn nhất, điều mà các công tố viên Mỹ mô tả là hành vi mua sắm điên cuồng của Bankman-Fried sau khi "đánh cắp" tiền từ khách hàng FTX.
Trong quá trình truy tố, các công tố viên đã sử dụng dữ liệu tài khoản ngân hàng và lời khai từ các nhân chứng nội bộ để minh họa cách thức hơn 8 tỷ USD tiền khách hàng chảy vào các startup và các khoản đầu tư khác. SBF đã bị kết án và đang bị giam giữ chờ tuyên án.
Giao dịch liên quan đến Genesis Digital vào đầu năm 2022 là một trong những thương vụ lớn nhất được công tố viên tập trung làm rõ. Các công tố viên đã trình bày trước bồi thẩm đoàn một sơ đồ cho thấy hơn 1 tỷ USD chảy từ tài khoản khách hàng sang tài khoản thuộc sở hữu của quỹ phòng hộ do Bankman-Fried kiểm soát, rồi chuyển tiếp vào cổ phiếu Genesis Digital. Tuy nhiên, công tố viên không nhắc tên Makhat, và ông cũng không bị buộc tội vì hành vi sai trái nào.
Các công tố viên cũng đặc biệt chỉ ra các giao dịch do Bankman-Fried chủ đạo, bao gồm việc mua bất động sản tại Bahamas và chi 1,2 tỷ USD để thâu tóm sàn giao dịch tiền mã hóa đối thủ Binance, từng là cổ đông của FTX.
Ban quản lý mới của FTX được thành lập sau vụ phá sản đang nỗ lực tại tòa để thu hồi tiền từ một số đối tượng nhận tiền từ SBF, bao gồm cha mẹ ông và một nhà đầu tư mạo hiểm từng là đại diện Hollywood. Để đòi lại tiền, luật sư thường phải chứng minh rằng người nhận đã được trả quá nhiều trước khi phá sản. Cha mẹ và người đại diện của Bankman-Fried đã bác bỏ các yêu cầu bồi thường của FTX tại tòa.
Việc thu hồi toàn bộ tiền của khách hàng là điều cực kỳ khó khăn. Những startup nhận được phần lớn tiền có thể đã dùng số tiền đó để vận hành hoạt động kinh doanh của mình. FTX cũng có thể bán cổ phần mà Bankman-Fried đã mua trong các công ty khởi nghiệp, nhưng nhiều cổ phiếu này – bao gồm cả Genesis Digital – đã mất giá nghiêm trọng khi giá tiền mã hóa giảm mạnh.
Các luật sư và cố vấn đã nộp hồ sơ trong vụ phá sản vào đầu năm 2023 cho biết ban quản lý mới của FTX đang tiến hành điều tra Genesis Digital, tương tự như cách họ xử lý các tài sản lớn khác của FTX.
Phát ngôn viên của ban quản lý FTX từ chối bình luận.
Nhìn chung, quỹ phòng hộ Alameda Research của Bankman-Fried đã đầu tư tổng cộng 1,15 tỷ USD vào Genesis Digital trong giai đoạn từ giữa năm 2021 đến giữa năm 2022, đây là khoản đầu tư lớn nhất trong danh mục đầu tư khởi nghiệp và vốn mạo hiểm trị giá hơn 4 tỷ USD của họ.
Một phát ngôn viên của Genesis Digital cho biết giao dịch với Bankman-Fried là “việc bán trực tiếp cổ phiếu công ty — điều khá phổ biến trong nhiều ngành khi thị trường tăng mạnh”.
Luật sư của Makhat khẳng định việc bán cổ phần “được thực hiện theo đúng tất cả quy tắc và quy định thị trường áp dụng”, với cả hai bên đều thuê các công ty luật uy tín. Họ nói rằng cổ phần của ông “được thu mua cùng với một số nhà sáng lập công ty khác”.
Luật sư của Makhat tại văn phòng Mishcon de Reya ở London cho biết, người đàn ông 47 tuổi này không làm việc tại Genesis Digital. Ông điều hành một công ty đầu tư mạo hiểm tại Dubai và thường đăng bài trên LinkedIn về triển vọng trí tuệ nhân tạo.
Theo một cuộc phỏng vấn với báo chí Kazakhstan vào năm 2022, Makhat từng làm việc tại nhiều công ty nhỏ ở Kazakhstan trong giai đoạn đầu sự nghiệp, đồng thời theo đuổi thể thao.
Năm 2011, ông giành chức vô địch thế giới hạng cân 200 pound tại Giải vô địch Vật thuật Thế giới tổ chức ở Lima, Peru.
Trong cuộc phỏng vấn năm 2022 với báo chí Kazakhstan, Makhat cho biết ông bắt đầu bước chân vào ngành tiền mã hóa khoảng năm 2016, khi hai công ty khai thác Bitcoin của Đức đang tìm kiếm đối tác tại Kazakhstan. Việc khai thác Bitcoin đòi hỏi năng lực tính toán tiêu tốn rất nhiều năng lượng, trong khi điện than tại Kazakhstan có giá rẻ. Makhat cùng hai doanh nhân Kazakhstan khác đã nhìn thấy cơ hội và hợp tác với nhóm người Đức.
Khi đó, Makhat nói với phóng viên: Với tiền mã hóa, “tôi không cần ngân hàng, không cần trung gian, tôi có thể giao dịch trực tiếp với bạn”.
Rashit Makhat (trên) giành chức vô địch thế giới hạng 200 pound tại Giải vô địch Vật thuật Thế giới tổ chức ở Lima, Peru năm 2011. Ông nói ông theo đuổi thể thao để phục vụ sự nghiệp.
Yermek Alimov, cựu đối tác kinh doanh của Genesis Digital, cho biết công ty mới mang tên Powerry lúc đó đã tìm nguồn điện và bắt đầu khai thác.
Alimov trước đó từng hợp tác với Makhat trong một dự án khai thác vàng, và hiện đang kiện Genesis Digital, Makhat cùng hai đồng sáng lập khác tại Anh, cho rằng ông đáng lẽ phải sở hữu cổ phần trong công ty vì đã giúp công ty tiếp cận nguồn điện, đồng thời viện dẫn các tin nhắn và bằng chứng giao tiếp khác.
Phát ngôn viên của Genesis Digital (hai đồng sáng lập còn lại vẫn đang làm việc tại công ty) cho biết tuyên bố của Alimov về việc bị nợ tiền là sai sự thật, và mối liên hệ duy nhất của ông với công ty là việc bán và cải tạo một trạm phát điện.
Luật sư của Makhat cho biết tòa án “chưa xác định được quyền tài phán đối với yêu cầu bồi thường này”, do đó các bị đơn chưa đưa ra phản biện đối với yêu sách của Alimov.
Khi giá Bitcoin tăng vọt vào năm 2021, Bankman-Fried cam kết đầu tư ban đầu 100 triệu USD vào Genesis Digital, sau đó gia nhập hội đồng quản trị công ty. Các nhà đầu tư khác như SkyBridge Capital của Anthony Scaramucci và quỹ đầu tư mạo hiểm Paradigm cũng rót vốn vào công ty.
Tháng 12 năm 2021, SBF đã đi máy bay riêng đến gặp Tổng thống Kazakhstan, tham gia một buổi thảo luận tròn bàn cùng nhóm các nhà đầu tư nước ngoài sở hữu cổ phần tại các doanh nghiệp Kazakhstan.
SBF (thứ ba từ trái) gặp Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev (thứ tư từ phải) vào tháng 12 năm 2021
Không lâu sau đó, Alameda của Bankman-Fried đã mua phần lớn cổ phần Genesis của Makhat, đồng thời mua thêm một phần cổ phần từ một đồng sáng lập khác với giá 80 triệu USD.
Theo hồ sơ đăng ký công ty tại Síp và một nguồn tin am hiểu, Makhat đã nhận hơn 470 triệu USD từ Alameda trong thương vụ này. Vào giữa năm 2022, Bankman-Fried tiếp tục đầu tư trực tiếp thêm 500 triệu USD vào công ty. Giao dịch này định giá Genesis Digital khoảng 5 tỷ USD.
Alameda là một nhân vật dày dạn trong giới doanh nghiệp Kazakhstan. Ông từng ngồi trong hội đồng quản trị của nhiều công ty nổi bật, bao gồm một trong những ngân hàng lớn nhất nước, công ty quốc phòng nhà nước lớn Kazakhstan Engineering, công ty viễn thông Kcell, và ủy ban cố vấn của công ty thanh toán mới nổi Kaspi.
Theo hồ sơ chứng khoán và thông tin trên website công ty tại Kazakhstan, Makhat từng làm việc tại một công ty thuộc sở hữu của Kairat Satybaldy, cháu trai cựu Tổng thống Kazakhstan Nursultan Nazarbayev, và đại diện cho Kairat Satybaldy tham dự đại hội cổ đông của một công ty khác. Kairat Satybaldy là một nhân vật nổi bật trong giới doanh nghiệp Kazakhstan, hiện đang thụ án 6 năm tù vì tội tham ô tài sản nhà nước. Tháng này, các quan chức Kazakhstan cho biết kể từ khi Satybaldy bị bắt vào tháng 3 năm 2022, khoảng 1,5 tỷ USD tài sản liên quan đến ông đã được hoàn trả cho chính phủ.
Hồ sơ tiểu sử công bố bởi hai công ty mà Makhat từng là thành viên hội đồng quản trị cho thấy, từ năm 2006 đến 2009, ông từng là cố vấn cho Hội đồng Quản lý Dunie Corp., một công ty nhỏ mà Satybaldy nắm giữ 70% cổ phần.
Thông tin này xuất hiện trên trang web lưu trữ của Kazakhstan Engineering, cũng như trong báo cáo thường niên năm 2015 và 2016 của Kazkommertsbank niêm yết công khai, biên bản họp hội đồng tháng 4 năm 2016 và các thông cáo báo chí. Một công ty thứ ba – trang web của công ty quản lý bất động sản – cũng ghi nhận ông từng làm việc tại Dunie.
Luật sư của Makhat khẳng định vai trò của Makhat tại Dunie được đề cập trong các tài liệu tiểu sử đều là sai sự thật, và ông chưa từng làm việc tại công ty này.
Họ nói: “Khách hàng của chúng tôi trước đây chưa từng và cũng không làm việc cho ông Satybaldy, dù dưới hình thức cố vấn tại Dunie hay bất kỳ công ty nào khác”.
Satybaldy, thông qua luật sư, cho biết ông không có cố vấn nào tại Dunie, và mặc dù ông và Makhat là bạn bè, nhưng Makhat không làm việc cho ông.
Rashit Makhat (trái) và Kairat Satybaldy dùng bữa trưa cùng vợ vào năm 2018
Theo biên bản họp hội đồng Kaspi, Makhat đã đại diện cho Satybaldy tại đại hội cổ đông Kaspi năm 2017. Biên bản ghi rõ Satybaldy, một trong những cổ đông lớn nhất của Kaspi, đã cấp giấy ủy quyền để Makhat thay mặt ông biểu quyết.
Luật sư của Makhat cho biết Satybaldy không thể tham dự trực tiếp nên đã nhờ Makhat – một thành viên ủy ban cố vấn của Kaspi – thay mặt ông dự họp. Họ nói quyền hạn này chỉ giới hạn cho mục đích đó, và không cấp cho Makhat giấy ủy quyền chung. Satybaldy cũng từng cấp quyền tương tự cho những người khác tại các cuộc họp Kaspi khác.
Trong lời khai, SBF cho biết lý do ông đầu tư vào Genesis Digital là vì công ty có khả năng sản xuất Bitcoin với chi phí thấp. Ông nói rằng nếu được phòng ngừa rủi ro phù hợp trước sự sụt giảm giá Bitcoin, đây có thể là một khoản đầu tư tốt, dù FTX đã không thực hiện biện pháp phòng ngừa nào.
Kể từ khi Bankman-Fried đầu tư, Genesis đã mở rộng hoạt động sang Mỹ, khai trương các trung tâm dữ liệu lớn mới tại Texas và Nam Carolina dành cho việc khai thác Bitcoin.
Theo những người am hiểu kế hoạch, công ty đã thông báo với các nhà đầu tư rằng họ có ý định thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Mỹ.
Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Marco Streng đã từ chức khỏi hội đồng quản trị vào mùa thu năm ngoái, nhường vị trí CEO cho đồng sáng lập Andrey Kim. Trước đó, Chủ tịch hội đồng quản trị kiêm đồng sáng lập Abdumalik Mirakhmedov rời hội đồng vào năm 2022 và hiện đảm nhiệm chức vụ Giám đốc điều hành, con trai ông đã kế nhiệm vị trí của ông.
Theo SkyBridge Capital, giá trị của Genesis Digital đã giảm mạnh. Đến tháng 9, công ty ước tính giá trị cổ phần họ nắm giữ trong Genesis Digital đã giảm 86% so với mức đỉnh vào đầu năm 2022.
Kể từ tháng 9, giá Bitcoin đã tăng hơn 50%, giúp cổ phiếu của một số công ty khai thác Bitcoin niêm yết phục hồi, nhưng vẫn chưa đạt quá nửa mức cao kỷ lục trước đây.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
