Tại sao ERC-5169 và TokenScript cần Smart Layer?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tại sao ERC-5169 và TokenScript cần Smart Layer?
Làm thế nào kiến trúc lấy token làm trung tâm thúc đẩy sự tiến hóa cấu trúc của Web3?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: LINDABELL và ZHIXIONG PAN
Khi nhóm AlphaWallet đưa ra khái niệm TokenScript vào năm 2019, họ đã mở rộng đáng kể nhận thức của ngành về “token”. Dù là ERC-20 hay ERC-721, khi được bổ sung khả năng mở rộng từ TokenScript, các token này có thể dễ dàng thực hiện các chức năng được định sẵn. Sau khi đề xuất tiêu chuẩn ERC-5169, khả năng lập trình và thực thi của chúng tiếp tục được nâng cao. Và cột mốc tiếp theo của họ – Mạng Lớp Thông Minh (Smart Layer Network), chính là một bước nâng cấp nữa dựa trên nền tảng đó, mở rộng phạm vi hoạt động vượt ra ngoài blockchain.
Hoặc có thể hiểu theo cách sau:
-
TokenScript: Cung cấp giao diện người dùng an toàn, có thể lập trình cho token;
-
ERC-5169: Gọi giao diện token tương ứng thông qua hợp đồng token;
-
Mạng Lớp Thông Minh (Smart Layer Network): Hợp tác với blockchain để mở rộng logic và thực thi token ra ngoài chuỗi.
Smart Layer có thể được xem như một lớp dịch vụ kết nối thế giới blockchain với các dịch vụ mạng truyền thống, cung cấp hỗ trợ và cơ chế khuyến khích, giúp việc số hóa dịch vụ mạng hoặc tích hợp token thông minh trở nên dễ dàng hơn, từ đó cải thiện trải nghiệm người dùng và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đối với người phát hành token, Smart Layer cung cấp hỗ trợ tạo và quản lý token thông minh có thể lập trình. Đối với các dịch vụ mạng truyền thống, Smart Layer đơn giản hóa quá trình tích hợp giữa dịch vụ mạng và chức năng token.
Ở một mức độ nào đó, Smart Layer đang tái định nghĩa nền kinh tế token – token không còn chỉ đơn thuần là một tài sản, mà có thể thúc đẩy hoạt động kinh tế thông qua việc tích hợp quyền lợi, chức năng và hệ thống.
TokenScript
TokenScript là giao diện lập trình được Smart Token Labs đề xuất vào năm 2019, chuyên dụng cho thiết kế token hóa. Giao diện này không chỉ giúp người dùng truy cập mọi chức năng của token, mà còn cho phép tạo ra các tương tác "token - người dùng" nâng cao, phức tạp và linh hoạt hơn.
Đơn giản hơn, TokenScript là một lớp mã JavaScript chứa thẻ XML, mô tả các yếu tố liên quan đến token như thuộc tính, logic, thao tác và giao diện người dùng. Tệp TokenScript do chính nhà phát hành token phát hành và ký tên, có thể được bất kỳ dịch vụ hoặc thiết bị nào tích hợp máy xử lý TokenScript nhập vào. Người phát hành token có thể thêm bất kỳ thông tin và quy tắc nào vào token mà không bị giới hạn bởi hợp đồng thông minh. Trọng tâm chính của TokenScript là cho phép token hoạt động liền mạch trên các nền tảng và ví khác nhau, đồng thời tích hợp đầy đủ mọi thông tin về token, giúp người dùng dễ dàng quản lý và hiểu rõ tài sản của mình. Hiện tại, ví AlphaWallet đã hỗ trợ tất cả các token được triển khai theo tiêu chuẩn TokenScript.
Chúng ta có thể hình dung TokenScript giống như một chương trình máy tính xử lý tệp nhạc, trong đó tệp nhạc giống như token – nội dung cố định, nhưng phần mềm phát nhạc thì có thể linh hoạt thay đổi. Chương trình này còn có thể tự động cập nhật, hỗ trợ ghi âm, cắt audio và sắp xếp vào thư viện bài hát yêu thích. TokenScript cũng đảm bảo rằng sự tương tác giữa token và phần mềm không phải là tùy ý, mà do chính người phát hành token xây dựng.
ERC-5169
TokenScript nâng cao khả năng mở rộng của token. Nhưng để token có thể tương tác với nhiều dịch vụ và ứng dụng trong hệ sinh thái Web3, Smart Token Labs đã đề xuất tiêu chuẩn Ethereum ERC-5169 vào tháng 5 năm 2022 (đã đạt trạng thái Final). Tiêu chuẩn này giới thiệu khái niệm kịch bản thực thi (executable script), cho phép token mang theo logic và hành vi riêng, tăng cường khả năng tương tác. Các TokenScript có thể được nhúng vào token theo tiêu chuẩn ERC-5169, khiến token biểu hiện hành vi động khi tương tác với các dịch vụ và nền tảng khác nhau.
Về mặt triển khai cụ thể, ERC-5169 cung cấp URI trỏ tới kịch bản chính thức khi gọi hợp đồng token (scriptURI), giúp người dùng đảm bảo họ đang sử dụng đúng kịch bản. URI này có thể là bất kỳ URI nào tuân thủ tiêu chuẩn RFC-3986, ví dụ như liên kết trỏ đến băm IPFS, GitHub gist hoặc dịch vụ lưu trữ đám mây. Mỗi hợp đồng áp dụng ERC này đều chứa hàm scriptURI(), trả về URI tải xuống kịch bản phía khách hàng, cung cấp tệp thực thi cho khách hàng lưu trữ token. Ngoài ra, để giải quyết vấn đề rủi ro khóa, chi phí vận hành và lưu trữ khi lưu trực tiếp kịch bản khách hàng trên hợp đồng thông minh, ERC-5169 cho phép lưu dữ liệu biến đổi bên ngoài chuỗi (off-chain).
ERC-5169 mở ra nhiều khả năng cho các token tương tác kết nối Web2 và Web3, bao gồm tạo ra các "miniDapp" tùy chỉnh cho từng token, cho phép người dùng tương tác với các chức năng hợp đồng mà ví không cung cấp, mở rộng ví phần cứng, thậm chí điều khiển thiết bị IoT thông qua token trong ví. Về góc độ tài sản, tiêu chuẩn này nâng cao đáng kể trải nghiệm người dùng, cho phép chạy chương trình trực tiếp trong ví, tránh phiền toái khi phải thường xuyên tạo tài khoản và mật khẩu. Hơn nữa, vì logic được nhúng trực tiếp vào token, giảm nhu cầu phụ thuộc vào giao diện bên ngoài, đồng thời tăng tính bảo mật và riêng tư trong tương tác token.
Tokenscript + ERC-5169 =?
Baek Kim, đối tác của Hashed, từng nói triết lý đầu tư của Hashed bắt nguồn từ niềm tin rằng cuối cùng mọi tài sản sẽ được token hóa. Thực tế, đến nay chúng ta đã trải qua hai đợt sóng token hóa, nhưng vẫn chưa dẫn đến việc áp dụng đại trà. Để đạt được ứng dụng quy mô lớn của token hóa, chúng ta phải giải quyết hai vấn đề cốt lõi:
-
Làm thế nào để người dùng có trải nghiệm tốt hơn thông qua token hóa?
-
Làm thế nào để doanh nghiệp đạt được hiệu suất cao hơn thông qua token hóa?
Đây chính xác là tầm nhìn mà Smart Token Labs luôn theo đuổi: chia nhỏ mọi dịch vụ thành các token thông minh (token có thể thực thi và NFT có thể thực thi), người dùng sở hữu mọi quyền gọi và sử dụng các token thông minh này, có thể dùng chúng để truy cập các dịch vụ bên thứ ba. Ví dụ, chúng ta có thể phát hành một "Car Smart Token" đại diện cho quyền sở hữu ô tô. Khi người dùng truy cập dịch vụ bên thứ ba như công ty bảo hiểm bằng token thông minh này, họ không cần điền bất kỳ thông tin nào. Thông qua token thông minh, công ty bảo hiểm có thể trực tiếp đề xuất sản phẩm phù hợp cho người dùng. Ngoài ra, bảo hiểm cũng có thể trở thành một token tương ứng với "Car Smart Token".
Việc hiện thực hóa tầm nhìn này nhờ vào việc Smart Token Labs tích hợp ứng dụng ERC-5169 và TokenScript. Theo tiêu chuẩn ERC-5169, các kịch bản được định nghĩa bởi TokenScript có thể được nhúng vào token, cho phép các token này tương tác một cách động với nhiều dịch vụ và nền tảng. Bằng cách biến token từ tài sản đơn giản thành token chức năng, token thông minh vừa nâng cao khả năng mở rộng tài sản, vừa mở ra con đường phát triển mới cho các lĩnh vực như game Web3, chương trình trung thành (Loyalty)...
Game Web3:
Token thông minh có thể đóng vai trò như đạo cụ trong game, kết nối người chơi và nhà phát triển dự án. Người dùng có thể gọi các chức năng được đóng gói trong token bên trong dịch vụ kỹ thuật số của nhà phát triển, ví dụ như hoàn thành nhiệm vụ đặc biệt trong game hoặc thành tích xuyên suốt nhiều game.
Smart Cats là bộ sưu tập phái sinh hoàn toàn trên chuỗi của Cool Cat #2426 do Smart Layer ra mắt trên Polygon, cũng là một token thông minh. NFT này có thể chạy trực tiếp trong ví như một ứng dụng – người dùng có thể nhấn trực tiếp vào Smart Cats để tương tác đa dạng mà không cần chuyển sang website bên thứ ba, bao gồm cho ăn, dọn dẹp, mời các Smart Cats khác đến chơi,...
Open Loyalty (Chương trình trung thành mở):
Năm 2023, CTO Weiwu Zhang của Smart Token Labs đã giới thiệu khái niệm "Open Loyalty" tại EDCON 2023 và hợp tác với đội ngũ EDCON 2023 ra mắt giải pháp không cần giấy phép (permissionless) Permissionless Perks. Người tham dự sẽ nhận được bằng chứng quyền sở hữu vé qua email, có thể lưu trữ cục bộ trong trình duyệt, và xác minh vé với bất kỳ bên thứ ba nào để nhận nhiều quyền lợi độc quyền.
Thông qua Smart Layer, người dùng không cần mở ví hay tiêu tốn Gas – chỉ cần xác minh token thông minh off-chain qua URL là có thể nhận được quyền lợi dựa trên danh tính cụ thể. Thông tin vé vốn thuộc hệ thống bán vé EDCON nay do người dùng tự nắm giữ, giúp loại bỏ quy trình tích hợp ban đầu giữa hệ thống vé EDCON và bên thứ ba.
Tác nhân AI (AI Agent):
Khi tất cả nhà cung cấp dịch vụ đều token hóa dịch vụ của họ, hệ thống token thông minh sẽ dần hình thành một khung mô-đun. Khung này có thể tối đa hóa khả năng gọi dịch vụ, từ đó đạt được giá trị dịch vụ tối ưu. Đối với các bên tích hợp, điều này cũng đồng nghĩa với thị trường tích hợp mở hơn và chi phí tích hợp thấp hơn. Trong tương lai, khi hệ thống token thông minh kết hợp với trí tuệ nhân tạo, khi quyền sở hữu dịch vụ mô-đun nằm trong tay người dùng, người dùng có thể ủy quyền cho tác nhân AI tự do gọi các token thông minh từ các website khác nhau và kết hợp chúng để tạo ra dịch vụ tùy chỉnh cá nhân hóa.
Mạng dịch vụ phi tập trung Smart Layer Network
Token thông minh đóng vai trò trung tâm tích hợp trong mạng lưới token hóa, đóng gói logic nghiệp vụ, cho phép token tương tác phức tạp theo kiểu tương tác được với nhiều hệ thống và token khác nhau. Tuy nhiên, blockchain chỉ có thể cung cấp đảm bảo về sự tin cậy, chứ không thể khiến token thông minh được dùng trực tiếp trên bất kỳ website nào. Chúng ta vẫn cần mở rộng thông qua tích hợp. Vì vậy, Smart Token Labs đã ra mắt mạng dịch vụ lập trình được dựa trên blockchain – Smart Layer, sử dụng ERC-5169 và Tokenscript để đưa token thông minh vào game và chương trình trung thành.
Mục tiêu của Smart Layer là thúc đẩy việc triển khai và vận hành token thông minh và TokenScript. Từ góc độ website, Smart Layer giống như một nhà cung cấp API RESTful, cho phép token thông minh tương tác với website, Internet of Things (IoT), hợp đồng thông minh,... Đối với người phát hành token, Smart Layer cung cấp hỗ trợ tạo và quản lý token thông minh có thể lập trình. Đối với các dịch vụ mạng truyền thống, Smart Layer đơn giản hóa quá trình tích hợp giữa dịch vụ mạng và chức năng token. Kiến trúc này có thể giúp nâng cao tính khả dụng và khả năng tương tác của token thông minh, khiến chúng dễ dàng được ứng dụng trong nhiều tình huống khác nhau.
Smart Layer chủ yếu thực hiện chức năng của mình thông qua ba thành phần chính:
-
Blockchain: Thực thi các quy tắc giao dịch token thông qua hợp đồng thông minh và duy trì bản sao các thao tác token để xác minh trong tương lai.
-
Nút neo (Anchor Node): Do tổ chức được DAO chọn vận hành, chịu trách nhiệm duy trì sự ổn định, bảo mật và mục tiêu dịch vụ của mạng.
-
Nút dịch vụ (Service Node): Phân bổ công việc dịch vụ thông qua bảng băm phân tán (DHT), cung cấp TokenAPIs để thực hiện tích hợp. Các nút dịch vụ được khuyến khích bằng Smart Layer Tokens, chi phí do người dùng hoặc website cần tích hợp token thanh toán, và được thêm vào dưới dạng cam kết gia tăng khi gọi API. Hợp đồng thông minh xử lý việc thanh toán và có thể đốt một tỷ lệ nhất định Smart Layer Tokens.
Smart Layer Tokens khuyến khích các nút cung cấp tài nguyên cho mạng. Cả hai loại nút đều nhận phần thưởng Smart Layer Tokens khi tham gia hoạt động mạng, tỷ lệ thuận với lượng tài nguyên đóng góp. Cơ chế khuyến khích này đảm bảo quy mô mạng không ngừng mở rộng và phát triển bền vững.
Smart Layer đã ra mắt mạng thử nghiệm vào ngày 15 tháng 1, dự kiến ra mắt mainnet vào năm 2025. Mặc dù ra mắt chưa đầy nửa năm, Smart Layer đã cho thấy tiềm năng phát triển. Game xNFT thuộc hệ sinh thái là Smart Cats đã thu hút hơn 300.000 ví hoạt động độc lập tham gia trong vòng 60 ngày đầu tiên, trở thành một trong những game được yêu thích trong hệ sinh thái Polygon. Bản công khai thử nghiệm Smart Layer Launchpad ra mắt đầu năm nay đã nhận được hơn 1.000 đơn đăng ký từ các nhà phát triển trong vòng chưa đầy 10 ngày.
Sắp airdrop?
Cùng với sự phục hồi của thị trường, làn sóng "airdrop" lại nóng lên. Gần đây, Smart Layer cũng đang lên kế hoạch thực hiện airdrop, thông tin cụ thể sẽ được công bố từng phần trong vài tuần tới. Theo thông tin hiện có, Smart Layer được hỗ trợ bởi hai loại token khác nhau: token quản trị SLN và token đơn vị dịch vụ SU. Trong đó, token quản trị là token chính, người nắm giữ có quyền biểu quyết quyết định giao thức, đồng thời nhận thu nhập trực tiếp và phần thưởng token từ các nút vận hành. Điều này cho thấy giá trị của token SLN liên quan trực tiếp đến quy mô và mức độ áp dụng của mạng Smart Layer. Theo dữ liệu hiện tại từ mạng thử nghiệm Smart Layer, chỉ trong chưa đầy 10 ngày ra mắt, đã hỗ trợ hơn 3 triệu NFT có thể thực thi, tạo ra hơn 9,2 triệu giao dịch. Dù họ lên kế hoạch airdrop như thế nào, người dùng đều có thể bắt đầu bằng cách trải nghiệm Smart Cats hoặc các sản phẩm tiếp theo.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@ChainFeedsxyz
