Web3 tốt tốt, giờ toàn điểm số
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Web3 tốt tốt, giờ toàn điểm số
Hôm nay bạn đã điểm danh chưa?
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Kaori
Chỉnh sửa: Trương Vấn
Những ngày gần đây, ngoài việc Grayscale bán tháo tiền mã hóa khiến thị trường lao dốc, làm các "nhà giao dịch chứng khoán Mỹ" kính mến phải hoảng hốt, thì kết quả airdrop của Zetachain cũng khiến cộng đồng người dùng thất vọng. Hôm qua, ví mã hóa Rabby Wallet đã ra mắt hệ thống điểm tích lũy và đã phát điểm khởi tạo tới mọi địa chỉ EVM. Khi nghe tin này, ngoài cảm giác MetaMask nếu cứ chậm ra token có thể sẽ “lụi tàn”, ta còn muốn thốt lên một câu: “Lại là điểm tích lũy!”.
Trước đó, những “dân farm” đã trải qua mùa đông giá lạnh khó vượt qua, nay không chỉ có đám “hành khất kỹ thuật số” trực tuyến đang “ăn xin”, mà hệ thống điểm tích lũy cũng bám riết theo từng bước chân. Mass Adoption chưa hoàn thành, nhưng trò chơi kiểu Web2 lại học ngày càng giống. Crypto hiện giờ đã không còn thuần túy nữa.
Làm hệ thống điểm, Web3 ngày càng giống Web2
Rabby không phải ví đầu tiên áp dụng mô hình điểm tích lũy. Tháng 8 năm 2022, ví Rainbow đã ra mắt Rainbow Boost – một hệ thống gắn thẻ, tích điểm và thưởng dựa trên hành vi của địa chỉ trên chuỗi. Hệ thống Raindrop được thiết lập như đơn vị điểm để tính toán mức độ tham gia, hoạt động và đóng góp của người dùng trong cộng đồng. Cuối năm 2023, Rainbow thông báo rằng các địa chỉ ví đã từng thực hiện giao dịch trên một số chuỗi EVM nếu nhập vào Rainbow sẽ nhận được “điểm hồi tố”, đồng thời còn có bảng xếp hạng. Dù dự án chưa từng nói điểm tích lũy liên quan đến airdrop, nhưng biểu tượng dùi cui (parachute) trên giao diện ví vẫn khiến người ta không khỏi liên tưởng.
Trước đó, cái tên nổi bật nhất lấy điểm tích lũy làm chủ đề chính là Blur khi nó tấn công OpenSea. Đến cuối năm 2023, Friend.Tech trở thành hiện tượng nóng nhất, mỗi tuần mua key, bỏ phiếu, “tích điểm đổi airdrop” trở thành mệnh lệnh bất di bất dịch với mọi người dùng. Sau khi TVL của Friend.Tech giảm mạnh, Blast – Layer2 do người sáng lập Blur phát triển – nhanh chóng tung bản trải nghiệm sớm, những ai được mời tham gia đều có thể nhận điểm Blast. Tất nhiên, Blast cũng mang kỳ vọng về airdrop.
Ngoài những cái tên kể trên, hệ sinh thái Solana cũng đặc biệt thích tổ chức sự kiện tích điểm. Jito Labs đã ra mắt chương trình tích điểm vào tháng 9 năm 2023 và sau đó phát hành token vào tháng 12 cùng năm, khiến toàn bộ cộng đồng mã hóa FOMO, đua nhau tìm kiếm các dự án khác trong hệ sinh thái Solana có hoạt động tích điểm để tương tác, tranh airdrop.
Ít nhất các dự án kể trên đều yêu cầu người dùng tương tác thật sự với sản phẩm để nhận điểm. Nhưng điều khiến người ta khó hiểu hơn là một số dự án lại tổ chức sự kiện “check-in để kiếm điểm”: không cần tương tác, không tốn phí gas, bạn vẫn thấy số điểm trong tài khoản tăng dần. Khó chịu hơn là phải check-in liên tục, nếu nghỉ một ngày là điểm tích lũy sẽ bị reset về 0. Tuy nhiên, chỉ cần thêm bốn chữ “airdrop tiềm năng” vào, chẳng sợ thiếu người tham gia.
Lịch check-in kiếm điểm của một dự án nào đó
Tại sao nói điều này ngày càng giống Web2? Theo quan điểm của người viết, các hệ thống điểm này giống như “gạo lứt” của Meituan hay “đậu ăn hàng” của Ele.me: tôi đặt hàng, bạn cho tôi điểm; tôi tương tác, bạn cho tôi điểm. Nhưng ít ra “đậu ăn hàng”, “gạo lứt” còn có thể trừ trực tiếp vào tiền bữa ăn lần sau. Rõ ràng các dự án có thể tiến xa hơn nữa, ví dụ như cho phép dùng điểm để thanh toán phí gas. Khi đó, sẽ còn giống Web2 hơn nữa.
Điểm hữu hình, quản trị vô hình
Có ý kiến cho rằng hệ thống điểm ngày nay giống như khai thác thanh khoản trước đây: bạn gửi tài sản vào, thứ trong tài khoản bạn tăng lên. Trước kia tăng là số dư, nay tăng là điểm. Phàn nàn thì phàn nàn, nhưng chúng ta vẫn cần nhìn thẳng vào lý do vì sao ngày càng nhiều dự án Web3 ra mắt hệ thống điểm.
Phải thừa nhận rằng sự chú ý là nguồn lực khan hiếm nhất, chắc hẳn các nhà sáng lập dự án Web3 cũng nhận ra điều này. Nếu chưa có kế hoạch phát hành token nhưng vẫn cần giữ chân cộng đồng, họ buộc phải tìm cách duy trì sự quan tâm của người dùng. Điểm tích lũy chỉ là phiên bản rút gọn của phương pháp cũ “tương tác để tranh airdrop”. Dự án có được dữ liệu đẹp, người dùng cũng vì điểm tăng mà kỳ vọng airdrop tương lai lớn hơn. Nhưng khi ngày càng nhiều dự án áp dụng hệ thống điểm, sự chú ý của người dùng tại mỗi dự án cụ thể chắc chắn bị phân tán.
Dự án cần lưu lượng, người dùng muốn có coin, điểm tích lũy là điểm nối mong manh giữa hai bên. Ví dụ $DEGEN đã làm rất tốt việc cân bằng này – một token meme được airdrop cho cộng đồng kênh Degen trên Farcaster. Người dùng đăng bài trong kênh sẽ nhận điểm, điểm này có thể chuyển đổi rõ ràng thành token, và sắp tới sẽ có đợt airdrop mùa hai.
Điểm tích lũy phản ánh triết lý quản trị của dự án – các nhà phát triển muốn dùng công cụ này để nâng cao tỷ lệ giữ chân và mức độ tham gia của người dùng. Nhưng nó vẫn chỉ giải quyết phần ngọn, không chạm vào gốc rễ. Người dùng bị airdrop thu hút, nhưng bản chất là vì tiền. Còn phía dự án thì dùng hệ thống điểm để PUA trắng trợn người dùng, rõ ràng là đang phớt lờ con voi trong phòng.
Người dùng ngày nay có lẽ không ghét bản thân hệ thống điểm vô tận, mà là nghi ngờ về giá trị mơ hồ nhưng lại rất chính xác mà dự án gán cho điểm tích lũy. Thành viên Li Jin của Variant Fund từng viết bài chia sẻ cách xây dựng hệ thống điểm Web3 hoàn thiện hơn, trong đó nhấn mạnh một điểm: “Giữ sự mơ hồ về giá trị điểm sẽ mang lại tính linh hoạt cao hơn.” Cách làm này cho phép dự án tự do điều chỉnh giá trị điểm nhằm kiểm soát chi phí và thử nghiệm các cơ chế khuyến khích, đồng thời duy trì sự hứng thú của người dùng.
Điểm là thứ bạn nhìn thấy, nhưng điều không nhìn thấy là sự toan tính trần trụi từ phía dự án. Dân farm tiếp tục cày cuốc mùa xuân, nhưng chủ đất đã đổi sang một khu ruộng khác.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
BlockBeats
