Xem xét năm yếu tố thiết kế DA mô-đun: Celestia, Avail và EigenDA, ai sẽ là người chiến thắng?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Xem xét năm yếu tố thiết kế DA mô-đun: Celestia, Avail và EigenDA, ai sẽ là người chiến thắng?
Năm yếu tố bao gồm khả năng lấy mẫu tính sẵn có dữ liệu, bảo đảm đồng thuận + DA, mức độ phi tập trung, khả năng mở rộng và chi phí.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: hitesh.eth, KOL tiền mã hóa
Biên dịch: Felix, PANews
Tháng trước, Arbitrum đã trả khoảng 1.980 USD/MB phí DA. Trong khi đó, Manta chỉ phải trả 3,41 USD/MB bằng cách sử dụng Celestia DA. Lớp DA mô-đun có thể giúp các Rollup tiết kiệm đáng kể chi phí Gas. Celestia, Avail hay EigenDA... ai sẽ chiến thắng trong cuộc đua DA?
Tại sao cần DA mô-đun?
Trong các blockchain toàn phần như Ethereum, tính sẵn sàng dữ liệu (DA) thường là một phần thiết kế hệ thống đơn lẻ, và khi sử dụng không gian khối cao thì DA sẽ trở thành điểm nghẽn giới hạn sự phát triển. Phí Gas càng cao thì trải nghiệm người dùng càng kém.
Trong nhiều năm qua, Ethereum cũng nhận ra vấn đề mở rộng và bắt đầu tìm kiếm các giải pháp mở rộng bên ngoài chuỗi. Rollups, đặc biệt là OP Rollups, đã trở thành giải pháp phổ biến những năm gần đây, nhưng vẫn đối mặt với vấn đề phí Gas quá cao khi nhu cầu về không gian khối tăng cao.
Một vấn đề khác mà các Rollup gặp phải là họ tiêu tốn tới 70-90% doanh thu cho việc gọi dữ liệu và lưu trữ trên DA của Ethereum.
Lớp tính sẵn sàng dữ liệu mô-đun là một trong những giải pháp tiềm năng để giảm chi phí DA, có thể giảm đến 99%.
Điều này đã được chứng minh bởi Celestia và Manta. Nhờ chọn Celestia thay vì DA của Ethereum, Manta đã tiết kiệm được gần 99% chi phí DA. Dù vậy, Ethereum cũng đang thực hiện nâng cấp lớn nhằm cung cấp không gian khối riêng biệt cho dữ liệu gọi từ L2.
Theo ước tính, điều này có thể giảm chi phí dữ liệu gọi từ 5 đến 10 lần. Tuy nhiên, ngay cả khi so sánh Proto Dank Sharding (EIP-4844) với Celestia, Celestia vẫn vượt trội hơn Blobspace ít nhất 50 lần về mức độ giảm chi phí.
Vấn đề đặt ra là các thiết kế của các nền tảng DA mô-đun như Celestia, Avail và EigenLayer đã cân nhắc những yếu tố nào khiến họ có thể giảm chi phí đăng tải dữ liệu xuống mức thấp như vậy?
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất và chi phí tổng thể của lớp DA. Theo KOL tiền mã hóa hitesh.eth, có năm yếu tố quan trọng nhất sau đây:
-
Lấy mẫu tính sẵn sàng dữ liệu (Data Availability Sampling - DAS)
-
Bảo đảm đồng thuận + DA
-
Mức độ phi tập trung
-
Khả năng mở rộng
-
Chi phí
Lấy mẫu tính sẵn sàng dữ liệu
Trong DA của Ethereum, các nút duyệt qua toàn bộ dữ liệu khối để kiểm tra tính sẵn sàng, điều này vừa mất thời gian lại làm tăng chi phí. Với lấy mẫu tính sẵn sàng dữ liệu, các nút nhẹ có thể xác minh tính sẵn sàng mà không cần tải toàn bộ dữ liệu.
Các nền tảng DA mô-đun như Celestia và Avail sử dụng các công nghệ như mã xóa (erasure coding), chia dữ liệu thành các mảnh nhỏ và cho phép các nút nhẹ tải và xác minh một tập con ngẫu nhiên các mảnh.
Celestia còn sử dụng cây Merkle theo không gian tên (Namespaced Merkle Trees - NMT), cho phép các Rollup chỉ đăng phần dữ liệu liên quan lên khối Celestia, giúp giảm chi phí lưu trữ và xác minh cho các nút nhẹ. EigenDA không sử dụng lấy mẫu tính sẵn sàng dữ liệu.
Bảo đảm đồng thuận + DA
Khi nói đến việc giảm chi phí tính sẵn sàng dữ liệu, cơ chế đồng thuận đóng vai trò quan trọng. Nó bao gồm hai phần: giao dịch cần được thêm vào khối nhanh hơn, và tính chính xác của giao dịch cần được đảm bảo an toàn.
Do đó, thời gian xác nhận khối cuối cùng cộng với thời gian bảo đảm dữ liệu sẽ góp phần tối ưu hiệu suất của lớp DA. Celestia sử dụng Tendermint, có tốc độ xác nhận khối nhanh hơn, đồng thời áp dụng thiết kế chống gian lận để đảm bảo tính chính xác của giao dịch.
Ngược lại, Avail sử dụng cơ chế đồng thuận lai (Grandpa và Babe) kế thừa từ Polkadot SDK, có tốc độ xác nhận khối chậm hơn so với Tendermint. Tuy nhiên, vì Avail cũng dùng cam kết KZG để chứng minh tính hợp lệ nên việc xác minh tính chính xác giao dịch nhanh hơn Celestia.
EigenDA sử dụng cơ chế đồng thuận PoS Casper của Ethereum, chậm hơn các cơ chế đã nêu ở trên. EigenDA dùng DAC (Ủy ban Xác minh DA) cho quá trình xác minh; DAC là một hội đồng gồm một nhóm trình xác minh chịu trách nhiệm xác minh.
Ủy ban tính sẵn sàng dữ liệu (DAC) tiết kiệm thời gian xác minh nhưng cũng mang rủi ro tập trung. Việc sử dụng DAC cũng có thể giảm hiệu quả chi phí DA, điều này đã được Metis và các giải pháp tính hợp lệ khác chứng minh.
Phi tập trung
Mức độ phi tập trung là một trong những khía cạnh quan trọng nhất trong thiết kế. Nó đề cập đến số lượng trình xác minh bảo vệ mạng và phân bổ cổ phần trên toàn bộ mạng. Celestia hỗ trợ tối đa 100 trình xác minh.
Avail sử dụng PoS được chỉ định và hỗ trợ tới 1.000 trình xác minh. Ngay cả khi phần lớn các nút đầy đủ ngừng hoạt động, mạng vẫn duy trì hoạt động nhờ lấy mẫu từ mạng ngang hàng (p2p) của các nút nhẹ. Avail là lớp DA duy nhất sở hữu cơ chế an toàn lỗi mạnh mẽ.
EigenDA là một dịch vụ xác minh chủ động (AVS), chia sẻ độ bảo mật từ các trình xác minh Ethereum thông qua ETH tái đặt cược và khóa trong hợp đồng thông minh. Mức độ bảo đảm an toàn của EigenDA sẽ phụ thuộc vào số lượng trình xác minh và lượng ETH tái đặt cược.
Khả năng mở rộng
Lớp mô-đun cần có khả năng mở rộng kích thước khối một cách linh hoạt khi nhu cầu gia tăng. Celestia và Avail sử dụng khối lớn, lấy mẫu tính sẵn sàng dữ liệu và các nút nhẹ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. DAC mà EigenDA sử dụng cũng được coi là có khả năng mở rộng.
Chi phí
Chi phí của DA mô-đun phụ thuộc vào nhiều yếu tố đã nêu trên. DA của Celestia hiện đã ra mắt, hiện đang tính phí 3,41 USD/MB cho Manta; chi phí này cũng thay đổi theo giá TIA. Avail và EigenDA chưa ra mắt, trong khi NEAR DA hiện có chi phí thấp nhất.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
hitesh.eth
