Bỏ định nghĩa Layer2: Tư duy mới của Vitalik về các giải pháp mở rộng Ethereum
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bỏ định nghĩa Layer2: Tư duy mới của Vitalik về các giải pháp mở rộng Ethereum
Ethereum luôn luôn "định nghĩa" mọi thứ.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Haotian
Ngay khi mọi người còn đang tranh luận về "tính chính thống DA" của Ethereum thì @VitalikButerin và các cộng sự đã bắt đầu thảo luận về việc từ bỏ định nghĩa layer2.
Thật vậy, tên gọi layer2 dễ bị đồng nhất trực tiếp với Rollup, mà nếu là Rollup thì việc DA không nằm trên mạng chính bị đặt nghi vấn liệu có còn là layer2 của Ethereum hay không cũng là điều dễ hiểu.
Bởi vì các giải pháp mở rộng quy mô (scaling) của Ethereum bao gồm Plasma, Rollup, Validium và nhiều loại khác:
Plasma nghiêm ngặt yêu cầu DA phải nằm trên mạng chính; Rollup tương đối linh hoạt hơn, có thể lưu trữ toàn bộ DA trên mạng chính hoặc kết hợp cả off-chain, ví dụ như ZK-Rollup thường nén dữ liệu và sao lưu lên chuỗi, thực hiện tính toán trong môi trường off-chain, sau đó đồng bộ trạng thái lên chuỗi thông qua ZK; Validium lại càng linh hoạt hơn, hoàn toàn lưu trữ DA off-chain, chỉ cần gửi bằng chứng SNARK lên mạng chính sau khi hoàn tất tính toán để đảm bảo tính nhất quán dữ liệu.
Thực tế, những giải pháp scaling này đều là kết quả của việc cân bằng ba yếu tố an ninh, phi tập trung và khả năng mở rộng – ba yếu tố này vốn dĩ mâu thuẫn lẫn nhau.
Xét về khía cạnh mở rộng quy mô, mỗi giải pháp đều có ưu điểm riêng. Ví dụ, Plasma phù hợp làm giải pháp thanh toán layer 2 đảm bảo an toàn; Validium thích hợp phát triển thành các ứng dụng độc lập có khả năng mở rộng cao; còn Rollup trở thành xu hướng chủ đạo chính là vì nó tìm được điểm cân bằng giữa các yếu tố.
Do đó, Vitalik cho rằng định nghĩa layer2 quá hẹp. Có thể phân chia layer2 thành Strong L2 và Light L2 dựa theo ưu tiên về Security hoặc Scale. Chỉ như vậy, ngành layer2 mới không bị giới hạn trong phạm vi Rollup, và các giải pháp như Plasma, Validium cũng sẽ tiếp tục duy trì vị trí trong nhận thức công chúng.
Vậy câu hỏi đặt ra là: chỉ giữ lại Rollup cho layer2 có được không? Vitalik cũng đưa ra lời giải thích (bình luận 4 điểm Vitalik đề cập):
1) Validium an toàn hơn một số Rollup sử dụng cơ chế đa chữ ký (multisig) trong quản trị. Điều này ám chỉ rằng nếu một giải pháp scaling dùng DA off-chain nhưng kết quả được đồng bộ lên mạng chính dưới dạng SNARK, mạng chính vẫn có thể truy xuất và đảm bảo tính toàn vẹn và đúng đắn của dữ liệu.
Mức độ an toàn này so với các giải pháp Rollup phải phụ thuộc vào hội đồng quản trị multisig thì rõ ràng Validium tốt hơn. Dù Rollup phổ biến hơn, nhưng nếu chỉ dựa vào multisig để đảm bảo an toàn thì cũng không thể chấp nhận; đây là lời nhắc nhở ngầm các dự án Rollup cần nhanh chóng khắc phục điểm yếu phụ thuộc vào multisig để bảo đảm an toàn cho giải pháp Rollup trên mạng chính.
2) Các giải pháp Rollup nghiêm ngặt sẽ an toàn hơn Validium, bởi Rollup đảm bảo tính sẵn có và toàn vẹn dữ liệu trên chuỗi, các validator Ethereum có khả năng xác minh và đảm bảo an toàn, khác với Validium vốn phụ thuộc vào cơ chế an toàn ngoài chuỗi – cách tiếp cận này mang lại mức độ an toàn trực tiếp và thuần túy hơn.
Chính vì lý do này, việc mọi người quá chú trọng Rollup khiến Validium bị xem là không hợp lệ; điều này dường như nhằm khẳng định tính hợp pháp của Validium.
3) Kết hợp SNARKs trên chuỗi + dữ liệu off-chain an toàn hơn so với phương pháp thuần chứng minh gian lận (fraud proof) trên chuỗi + dữ liệu off-chain, bởi vì SNARKs trên chuỗi ít nhất có thể đảm bảo tính nhất quán và toàn vẹn của dữ liệu off-chain. Nếu dữ liệu off-chain bị thao tác, chỉ dựa vào fraud proof trên chuỗi để phản bác thì trong thực tế, giải pháp trước an toàn hơn giải pháp sau.
Đây thực chất là lời chỉ trích một số giải pháp lưu dữ liệu off-chain và chỉ dựa vào fraud proof trên chuỗi. May mắn thay, các giải pháp kiểu này khá hiếm, phần lớn các giải pháp dùng fraud proof đều lưu dữ liệu trên chuỗi;
4) Cuối cùng, Vitalik đặc biệt nhấn mạnh rằng Rollup không đồng nghĩa với Layer2, ám chỉ rằng Plasma và Validium cũng có rất nhiều tiềm năng, không nên giới hạn layer2 ở khái niệm Rollup, nếu không được thì nên hủy bỏ luôn định nghĩa layer2.
Theo tôi, việc Vitalik đứng ra tách biệt định nghĩa giữa Rollup và Layer2 là một quyết định sáng suốt, bởi một khi cộng đồng đồng nhất layer2 với Rollup, trước sự xâm nhập của các bên thứ ba cung cấp DA như Celestia, Ethereum sẽ rơi vào thế bị động.
Giờ đây, bằng cách mở rộng khái niệm ngay từ đầu, nếu nhà phát triển muốn dùng DA bên thứ ba như Celestia cũng không thành vấn đề – miễn là bạn gửi SNARKs lên mạng chính, thì đó vẫn là giải pháp mở rộng Validium của Ethereum. Ngoài ra, các nhà phát triển còn có thể khám phá thêm các hướng đi rộng hơn dựa trên ZK+Plasma. Dù thị trường thay đổi thế nào, Ethereum luôn nắm quyền "định nghĩa" mọi thứ.
Không khó để nhận ra, tòa lâu đài Lego của Ethereum hoàn toàn được nâng đỡ bởi tầm nhìn chiến lược vượt bậc của Vitalik!
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Haotian | CryptoInsight
