Kể chuyện EVM song song: Tại sao Layer2 lại có lợi thế hơn Layer1?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Kể chuyện EVM song song: Tại sao Layer2 lại có lợi thế hơn Layer1?
Nhiều chuỗi L1, L2 có thể trở thành các chuỗi Rollup song song của Ethereum.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Haotian
Tôi nhận thấy khá nhiều người vẫn còn hiểu sai về khái niệm "EVM song song", chính xác hơn thì nên gọi là "Rollup song song". Việc @SeiNetwork triển khai EVM song song thực chất chỉ bổ sung thêm khả năng xử lý trước (pre-processing) song song trước khi giao dịch được đưa vào môi trường thực thi EVM — xét về bản chất, đây chính là Rollup.
Theo logic này, rất nhiều chuỗi L1+L2 có thể trở thành các chuỗi Rollup song song của Ethereum, miễn là chúng sở hữu khả năng xử lý song song. Vì sao? Dưới đây là phân tích ngắn gọn từ góc nhìn của tôi:
1) "EVM song song" dễ bị hiểu nhầm là máy ảo EVM đã có khả năng thực thi song song hợp đồng thông minh. Trên thực tế, EVM không thể thay đổi cơ chế quản lý trạng thái và tính nhất quán trong xử lý giao dịch trong môi trường chuỗi gốc. Tất cả những gì hiện nay được gọi là EVM song song đều thuộc khái niệm Rollup song song, hoặc nói kỹ thuật hơn là «Mempool song song».
Muốn đạt được EVM song song ở mức độ tuyệt đối, cần thay đổi sâu về kiến trúc quản lý trạng thái và logic thực thi giao dịch của Ethereum, thậm chí liên quan đến điều chỉnh cơ chế đồng thuận — điều gần như không thể thực hiện được.
2) Sei thông qua cơ chế đồng thuận kép "turbo" và tính tương thích EVM đã đạt được khả năng xử lý giao dịch song song. Nói đơn giản, các node xác thực có thể quản lý Mempool cục bộ, loại bỏ thời gian chờ đợi từ Mempool công cộng; các node kiểm chứng chéo ngẫu nhiên qua Gossip giúp tăng hiệu suất, đồng thời dùng Access DAG (đồ thị có hướng không vòng) để theo dõi các trạng thái khác nhau trong TX nhằm giải quyết xung đột, từ đó đạt được khả năng xử lý song song hiệu quả.
Dù Sei tự nhận là chuỗi EVM song song đầu tiên, nhưng khả năng xử lý giao dịch song song không phải độc quyền của Sei — @solana @SuiNetwork @Aptos_Network cũng đều có khả năng này.
Nói cách khác, bất kỳ chuỗi L1 hay L2 nào có khả năng xử lý giao dịch song song, nếu kết nối được với EVM, đều có thể được gọi là chuỗi Rollup song song.
Với các chuỗi hiệu suất cao thế hệ mới (L1), họ có nền tảng ngôn ngữ lập trình tiên tiến hơn như Move, Rust, mô hình tài khoản theo kiểu Object tương tự UTXO, và mô hình đồng thuận cho phép tách biệt lưu trữ và thực thi — do đó việc đạt được khả năng xử lý giao dịch song song là khá dễ dàng.
Tuy nhiên, hiện tại việc đưa khả năng xử lý song song vào hàng đợi «xử lý trước» của EVM về bản chất là một dạng Rollup khác, tức là những chuỗi mới này sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với các chuỗi layer2 gốc của Ethereum.
Việc một L1 phải cạnh tranh với L2 thực chất là một cuộc cạnh tranh "giảm chiều", vậy ta có thể nói rằng L1 đó thật sự mạnh không? Tôi cá nhân nghi ngờ điều này. Tối đa, ta chỉ có thể nói rằng chuỗi L1 đó có thêm khả năng tương thích EVM. Nhìn từ góc độ này, khái niệm «EVM song song» chẳng có gì quá mới mẻ.
3) Tôi đánh giá cao hơn mô hình kể chuyện (narrative) về khả năng xử lý song song ở lớp layer2+. Bởi với các chuỗi Rollup layer2, Sequencer chỉ cần xử lý tinh tế các giao dịch, thực hiện phân tích giao dịch, kiểm tra xung đột trạng thái trong Mempool tiền xử lý, cùng với các công nghệ nền tảng như trừu tượng tài khoản (account abstraction), hoàn toàn có thể đạt được khả năng xử lý song song. Đối với layer2, việc thực hiện xử lý song song không khó.
Điều khó nằm ở việc phi tập trung hóa Sequencer và xây dựng hệ sinh thái kinh tế (Tokenomics) phi tập trung — tôi từng đề cập quan điểm này trong bài viết về việc layer2 sẽ được định nghĩa lại trong tương lai.
Nói cách khác, một khi các chuỗi layer2 như @MetisDAO giải quyết được bài toán Sequencer phi tập trung, mô hình kinh tế Tokenomics bắt đầu vận hành theo hướng phi tập trung, thì việc kế thừa phát triển các khái niệm như «EVM song song» sẽ có không gian tưởng tượng lớn hơn nhiều.
Bởi vì bản thân layer2 vốn phục vụ cho mạng chính Ethereum ở lớp layer1, mức độ tương thích với Ethereum về DA (Data Availability) và khả năng liên thông (interoperability) tốt hơn nhiều so với các chuỗi L1 khác chỉ đơn thuần dựa trên tính tương thích EVM để tạo dựng câu chuyện thị trường — do đó tiềm năng phát triển sẽ rộng mở hơn.
Quan trọng hơn, layer2 của Ethereum còn có thể ngược lại tương thích với các chuỗi L1 khác, biến chúng thành lớp máy ảo thực thi (VM execution layer) cho mình.
Tóm lại, gạt bỏ những lớp sương mù, chúng ta cần làm rõ rằng khái niệm «EVM song song» thực chất = khả năng xử lý song song + tương thích EVM. Một chuỗi L1 có khả năng song song có thể đạt được EVM song song thông qua tương thích EVM; tương tự, một chuỗi layer2 vốn đã tương thích cao với EVM, chỉ cần bổ sung thêm khả năng xử lý giao dịch song song là có thể thực hiện EVM song song hiệu quả hơn.
Cá nhân tôi đánh giá cao hơn câu chuyện và kỳ vọng về Rollup song song ở tầng layer2. Còn với các câu chuyện và kỳ vọng ở tầng L1, nếu đặt trong bối cảnh tổ hợp giữa các chuỗi mô-đun (modular chains) thì vẫn còn đáng mơ ước, nhưng nếu chỉ đơn thuần là xếp hàng để trở thành layer2 của Ethereum, thì tôi không mấy lạc quan.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Haotian | CryptoInsight
