Tiếp cận thế giới thực: Khám phá các dự án DePIN gốc trên Solana
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tiếp cận thế giới thực: Khám phá các dự án DePIN gốc trên Solana
Một số dự án DePin lâu đời cũng đang lần lượt đổ xô về phía Solana.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: TechFlow
DePIN, hay Mạng cơ sở hạ tầng vật lý phi tập trung, vận hành và duy trì dựa trên cơ chế phần thưởng bằng token. Thực tế, đây không phải là câu chuyện mới mẻ; từ năm 2017 đã xuất hiện nhiều loại hình cơ sở hạ tầng phần cứng dựa trên blockchain, nhưng chưa từng trở thành chủ đề nổi bật.
Tuy nhiên, vì sao năm nay khái niệm này lại được nhắc đến một lần nữa? Chúng ta cũng thấy Messari chỉ ra rằng DePIN là một trong những lĩnh vực đầu tư tiền mã hóa quan trọng nhất cho thập kỷ tới.
Theo cá nhân tôi, có hai nguyên nhân:
1) Với sự tích lũy công nghệ, các cơ sở hạ tầng ngày càng hoàn thiện hơn trước, tạo nền tảng vững chắc về mặt kỹ thuật cho DePIN;
2) Dù BTC đã lan rộng ảnh hưởng và thu hút lượng người dùng mới, đại đa số người bình thường vẫn tin tưởng vào những thứ họ có thể nhìn thấy tận mắt — NFT là một ví dụ, DePIN là ví dụ khác.
Gần đây, giá các dự án DePIN biến động mạnh, đặc biệt là Hivemapper trong hệ sinh thái Solana, tăng tới 233,4% trong bảy ngày qua. Solana cũng rất chú trọng vào DePIN. Một phân tích mới từ CoinEx chỉ ra rằng trọng tâm của hệ sinh thái Solana hiện đang tập trung vào DeFi, Memecoin và DePIN.
Một số dự án DePIN lâu đời cũng đang dần chuyển dịch về phía Solana. Ví dụ, Render Network — dự án DePIN xử lý GPU lớn nhất — sau bỏ phiếu đã quyết định mở rộng từ Polygon sang chuỗi khối Solana. Ngoài ra, mạng lưới không dây Helium cũng đã thành công di chuyển sang Solana, đồng thời đúc gần 1 triệu NFT trong quá trình này.
Những dấu hiệu này cho thấy sự chú ý sẽ ngày càng đổ dồn vào DePIN trên Solana.
Việc tham gia sớm thường đồng nghĩa với nhiều cơ hội sinh lời hơn. Hãy cùng tìm hiểu bản đồ DePIN gốc (native) trên Solana.
1.Hivemapper
Hivemapper là một mạng bản đồ dựa trên blockchain, dữ liệu được thu thập thông qua camera hành trình của Hivemapper, những người thu thập được gọi là "người đóng góp bản đồ". Nhờ tính chất không cần cấp phép kết hợp phần thưởng token, hiệu suất của nó vượt trội hơn các giải pháp Web2 hiện tại. Hiện tại, tổng diện tích bản đồ mà Hivemapper phủ sóng đã gần đạt 90 triệu km.
Dữ liệu hình ảnh đường phố do camera hành trình Hivemapper ghi lại sẽ được tải lên cơ sở dữ liệu của dự án, sau đó sàng lọc bằng AI, cuối cùng cung cấp cho các nhà sản xuất bản đồ, xe tự lái và các bên sử dụng dữ liệu khác — được gọi là "người tiêu dùng bản đồ".
Dự án được thành lập năm 2015. Lần gây quỹ gần nhất là vòng Series A vào ngày 5 tháng 4 năm 2022, huy động được 18 triệu USD, do Multicoin Capital dẫn đầu.
HONEY là token gốc của Hivemapper, dùng để thưởng cho các "người đóng góp bản đồ" khi họ liên tục cung cấp thông tin mới và cập nhật cho mạng lưới bản đồ — đây là nguồn phát hành token. Các "người tiêu dùng bản đồ" chính là đối tượng tiêu thụ token, họ cần thiêu hủy (burn) token HONEY để lấy API; lượng token bị thiêu hủy sẽ được đúc lại (mint) nhằm tăng phần thưởng cho người đóng góp.
HONEY là một token điển hình trong hệ sinh thái Solana, điều này thể hiện rõ qua khoảng cách lớn giữa FDV và vốn hóa thị trường như trong biểu đồ dưới đây. Mặc dù tổng cung HONEY là 10 tỷ, nhưng do cơ chế đào thưởng, hiện tại mới chỉ khai thác được dưới 200 triệu, đây cũng là một trong những lý do khiến FDV và vốn hóa thị trường của HONEY chênh lệch lớn.
Trong tương lai, đội ngũ phát triển có thể kiểm soát tốc độ phát hành token để ổn định và thúc đẩy giá trị token tăng trưởng.
2.Teleport
Khi đã có bản đồ phi tập trung, ứng dụng đi chung xe phi tập trung cũng ra đời theo. Teleport chính là giải pháp như vậy, hiện ứng dụng đã có mặt trên App Store.
Teleport là một ứng dụng đi chung xe không cần cấp phép, do tài xế, hành khách và các nhà phát triển cùng sở hữu và quản lý. Ngày 27 tháng 10 năm 2022, Teleport đã hoàn tất vòng hạt giống với 9 triệu USD, do Foundation Capital và Road Capital đồng dẫn đầu.
Người sáng lập Teleport, Paul Bohm, cho rằng Uber – gã khổng lồ hiện tại trong ngành đi chung xe – “về bản chất là doanh nghiệp độc quyền – nó quá tập trung”, và trong ngành chia sẻ di chuyển, mức phí trung gian thường vượt quá 40%. Số tiền này không chảy về tài xế hay hành khách, mà chảy vào các tổ chức trung gian xuyên quốc gia như Uber.
Do đó, Teleport xây dựng Giao thức Đi chung xe (TRIP), mang lại lợi ích cho tài xế, hành khách và nền kinh tế địa phương, đồng thời do người tham gia tự quản. Ví dụ, dịch vụ đi chung xe tập trung thường không cho phép thị trường thiết lập giá cả công bằng; ngược lại, chúng (Uber) tự đặt giá và tối đa hóa giá trị mà họ có thể thu về. Việc tái thiết kế mô hình đi chung xe thành phi tập trung nghĩa là người tham gia có thể lựa chọn từ nhiều ứng dụng và máy chủ khác nhau, tương tác với nhau từ nhiều nhà cung cấp. Nhiều tiền hơn chảy về tài xế, hành khách trả ít hơn cho mỗi chuyến đi, và nhiều tiền hơn ở lại nền kinh tế địa phương.
Giao thức này trước tiên sẽ được áp dụng trên nền tảng Teleport. Những người tham gia vận hành và phát triển mạng sẽ nhận được phần thưởng TRIP, được giao thức tự động phát hành. Một số phần thưởng TRIP có thể được thể hiện dưới dạng NFT, ví dụ như đạt thành tựu "đi vòng quanh thành phố".
Các phần thưởng TRIP này cũng đại diện cho quyền tham gia và biểu quyết trong mạng. Các vấn đề quản trị thông thường như nâng cấp giao thức, thay đổi quy trình ủy quyền, điều chỉnh các thông số mạng cơ bản đều cần bỏ phiếu.
Hiện tại, dự án chưa phát hành token, bạn có thể theo dõi Twitter chính thức để cập nhật thông tin mới nhất.
3.Tekkon
Tekkon là một dự án đến từ Nhật Bản, người dùng có thể chụp ảnh cơ sở hạ tầng địa phương như cột điện, nắp cống... hoặc báo cáo những hạng mục bị hư hỏng để nhận phần thưởng bằng token, đồng thời giúp cải thiện khu vực sống. Như dòng chữ trong ảnh trên, “Sửa chữa thành phố của bạn để kiếm tiền”, cộng đồng người dùng Tekkon còn đùa gọi quá trình này là Fix and Earn (Sửa và Kiếm tiền).
Tekkon được tổ chức phi lợi nhuận Whole Earth Foundation do Takashi Kato sáng lập ra vào cuối năm ngoái. Doanh nhân người Nhật này từng sáng lập Fracta Inc., một công ty khởi nghiệp sử dụng phần mềm để xác định điểm yếu trong mạng lưới cấp nước đô thị, hỗ trợ các thành phố, công ty tiện ích và nhà thầu xây dựng phát hiện tình trạng rò rỉ ống nước trước khi tiến hành đào bới.
Nhờ phần thưởng token, ứng dụng này đã được chào đón nồng nhiệt tại Philippines, nơi người dân đã tự tổ chức thành nhóm để chụp ảnh các cơ sở hạ tầng bị hư hại, được gọi vui là "thợ săn cơ sở hạ tầng". Theo dữ liệu từng được Bloomberg đưa ra, Tekkon hiện có hơn 128.000 người dùng hoạt động, trong đó 90.000 người đến từ Philippines, mỗi ngày tải lên khoảng 30.000 bức ảnh.
Whole Earth Coin (WEC) là token phần thưởng của Tekkon. Tại Nhật Bản, WEC có thể được đổi thành tiền mặt thông qua Line Pay.
Lượng phát hành ban đầu là 300 triệu token, không giới hạn tổng cung. Khi lượng token ban đầu cạn kiệt, nếu số lượng người dùng tiếp tục tăng, hệ thống sẽ phát hành thêm token mới để thưởng. Trong đợt phát hành 300 triệu token đầu tiên, 20% dành cho phát triển hệ sinh thái, 20% dùng trong ứng dụng cho chương trình Fix and Earn, 25% bán công khai, 15% bán riêng, và 20% còn lại thuộc về đội ngũ sáng lập.
WEC cũng có cơ chế thiêu hủy trong ứng dụng: các thao tác như nâng cấp, bỏ qua thời gian chờ... đều làm mất token. Tuy nhiên, thiếu trường hợp sử dụng (use case) là một trong những điểm yếu của WEC. Chỉ dựa vào cơ chế thiêu hủy trong trò chơi có thể không đủ để cân bằng tốc độ phát hành token, và việc phân bổ lượng lớn token ban đầu cũng tạo áp lực bán đáng kể, điều này thể hiện rõ trên biểu đồ giá.
Tekkon cam kết sẽ trao thêm chức năng cho token, xây dựng một vòng xoáy sinh thái hoàn chỉnh, ví dụ như các công ty tiện ích sử dụng WEC để mua dữ liệu hình ảnh cơ sở hạ tầng, sau đó Tekkon thiêu hủy token hoặc thưởng lại cho các "thợ săn cơ sở hạ tầng", từ đó thu hút thêm nhiều công ty tiện ích tham gia. Điều này cho thấy Tekkon đang hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái toàn diện và bền vững hơn.
4.Helium
Helium, với tư cách là một mạng hotspot không dây phi tập trung, có thể coi là "tổ tiên" (OG) của mảng DePIN, lịch sử của nó bắt đầu từ năm 2013 và trước đây luôn hoạt động như một L1 độc lập.
Vào ngày 20 tháng 4 năm 2023, Helium tuyên bố hoàn tất việc di chuyển sang mạng Solana (HIP 70). Các nhà phát triển cho biết họ ưa thích Solana hơn vì hệ sinh thái lớn mạnh, tích hợp đông đảo nhà phát triển, ứng dụng và đội ngũ, đồng thời rẻ hơn và nhanh hơn so với các chuỗi khác.
Token mạng Helium ("HNT") là tiền mã hóa gốc của mạng Helium, không có pre-mine, tổng cung tối đa 223 triệu. Cách duy nhất để thanh toán phí truyền dữ liệu trên mạng Helium là thiêu hủy HNT để lấy Điểm dữ liệu (DC). Giá Điểm dữ liệu cố định theo đô la Mỹ (1 DC = 0,00001 USD), không thể chuyển nhượng và chỉ có thể sử dụng bởi chủ sở hữu ban đầu.
Trước đây, việc triển khai mạng hotspot sẽ nhận được phần thưởng HNT, nhưng sau HIP-52, token gốc HNT không còn được khai thác bởi hotspot LoRaWAN hay 5G nữa, thay vào đó là IOT và MOBILE — IOT là token giao thức của mạng IoT Helium, MOBILE là token giao thức của mạng di động Helium.
Mô hình đa token cho phép mỗi mạng không dây được quản trị riêng biệt, giúp DAO ra quyết định tốt hơn, mỗi mạng con có thể tự quản lý các quy tắc Proof-of-Coverage, định giá dữ liệu và cơ chế phân phối phần thưởng khai thác hotspot.
Khi triển khai hoặc phủ sóng mạng và nhận được các token mạng như IOT và MOBILE, người dùng có thể đổi các token này sang HNT. Kiến trúc này tạo ra một mức giá sàn cho các token mạng.
Hiện tại, vốn hóa thị trường của Helium khoảng 420 triệu USD, là dự án DePIN lớn nhất trong hệ sinh thái Solana.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
