Giải mã báo cáo Nansen: Quá khứ, hiện tại và tương lai của Solana

2023.10.10

Chia sẻ đến

Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow

Giải mã báo cáo Nansen: Quá khứ, hiện tại và tương lai của Solana

SOL hiện tại có vẫn là một tài sản đáng đầu tư hay không?

2023.10.10 - 13:32:22

Solana

Chuyên sâu báo cáo Web3

SOL hiện tại có vẫn là một tài sản đáng đầu tư hay không?

Giá SOL trong năm nay liên tục tăng, và dường như Solana cũng đang dần thoát khỏi cái bóng của sự kiện FTX.

Liệu SOL hiện tại vẫn là một tài sản đáng đầu tư? Trên cơ bản, Solana có những cơ hội và thách thức gì?

Gần đây, Nansen đã công bố một báo cáo nghiên cứu mang tên “Solana: Quá khứ, Hiện tại và Tương lai”, phân tích toàn diện các câu hỏi trên từ góc độ dữ liệu và tổng hợp thông tin, giúp chúng ta hình dung rõ hơn về hành trình phát triển của Solana từ quá khứ đến hiện tại.

Xem xét báo cáo gốc khá dài, TechFlow đã tóm tắt, biên dịch và rút ra những quan điểm cốt lõi dưới đây.

Các điểm chính trong báo cáo:

Kể từ đầu năm, TVL của Solana gần như tăng gấp đôi, hiện đạt 30,95 triệu SOL. Mặc dù trước đây từng đối mặt với các thách thức như việc tạm ngừng mạng và sự kiện FTX/Alameda, nhưng đến nay Solana đã duy trì thời gian hoạt động 100%, cho thấy sự cải thiện và khả năng phục hồi đáng kể.
Solana đã đưa ra các giải pháp như nén trạng thái (state compression) và thị trường phí nội bộ nhằm giải quyết những vấn đề nổi bật trong hệ thống kỹ thuật. Ví dụ, nén trạng thái giúp giảm chi phí đúc NFT trên Solana hơn 2.000 lần.
Lĩnh vực staking linh hoạt đang phát triển mạnh mẽ, dẫn đầu bởi Marinade Finance, Lido và Jito. Hiện chỉ có khoảng 3-4% lượng SOL được stake nằm trong các giao thức staking linh hoạt của Solana, cho thấy tiềm năng tăng trưởng rất rõ ràng.
Sự quan tâm đến việc áp dụng doanh nghiệp và kênh thanh toán đang gia tăng, đặc biệt khi Visa tích hợp thanh toán USDC trên Solana, sự phát triển của staking linh hoạt trên Solana và các hợp tác với các nền tảng như Shopify.
Các yếu tố thuận lợi cho Solana bao gồm việc thực hiện thành công tầm nhìn Firedancer và sự phát triển của các ứng dụng hướng tới người dùng cuối tận dụng tốt ưu thế của Solana.
Tuy nhiên, sự bất định về lượng SOL nắm giữ của FTX/Alameda có thể tạo ra rủi ro ngắn hạn đối với lộ trình tăng trưởng của Solana.

Tóm tắt cơ hội / rủi ro:

Cơ hội:

Máy ảo Solana (SVM) ngày càng được doanh nghiệp áp dụng:
1. Ưu thế kỹ thuật: TPS cao, chi phí lưu trữ trên chuỗi thấp. Số giao dịch mỗi giây (TPS) khoảng 3.000, cao gấp 30 lần so với Ethereum và các L2.
2. Ví dụ: Visa chọn Solana làm lớp thanh toán cho USDC xuyên biên giới, Solana Pay được tích hợp vào Shopify.
Thực hiện tầm nhìn Firedancer:
1. Nâng cấp Firedancer sẽ tối ưu hóa client xác thực của Solana, nâng cao hiệu suất.
Sự tăng trưởng của token staking linh hoạt:
1. Jito Labs là "câu chuyện thành công" mới nhất của Solana trong lĩnh vực staking linh hoạt.
2. Thành tựu: JitoSOL tăng trưởng mạnh, stake hơn 2,4 triệu SOL trong vòng một năm.
3. So sánh: Ethereum có 40% lượng ETH được stake, trong khi Solana chỉ có 3-4% lượng SOL được stake, cho thấy tiềm năng lớn hơn.
4. Nếu tỷ lệ stake SOL trong các LSDs tăng dù chỉ một phần nhỏ, điều này có thể giúp tăng TVL tổng thể của hệ sinh thái Solana. Hiện tại, lợi nhuận stake trên Solana gấp đôi Ethereum.
Các ứng dụng tiêu dùng nhận ra lợi thế của Solana:
1. cNFT trên Solana phù hợp với việc đúc NFT quy mô lớn, nhằm đạt chi phí thấp nhất có thể, trong khi cơ chế phí nội bộ giúp loại bỏ tình trạng tắc nghẽn không cần thiết trên mạng.
Việc ra mắt token gốc của các giao thức tập trung vào Solana:
1. Hầu hết các ứng dụng DeFi trên Solana vẫn chưa phát hành token riêng.
2. Lý do: Các giao thức thường cần đạt ngưỡng nhất định về người dùng và hoạt động trước khi phát hành token.
3. Phát hành token quá sớm dễ gây bán tháo và lạm phát token, ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển dài hạn.

Rủi ro:

Biến động giá SOL:
1. Yếu tố kích hoạt: Galaxy thanh lý toàn bộ lượng SOL nắm giữ trong thời gian ngắn có thể khiến giá giảm mạnh.
Tạm ngừng mạng làm tổn hại danh tiếng:
1. Hiện tại: Thời gian hoạt động 100%, nhưng nếu mạng tạm ngừng trong tương lai có thể ảnh hưởng đến niềm tin.
2. Trước đây đã xảy ra nhiều lần tạm ngừng, dễ làm mất lòng tin.
Thiếu hạ tầng cầu nối và tài sản nội bộ:
1. Vấn đề: Thanh khoản trên chuỗi yếu, hỗ trợ tài sản nội bộ hạn chế, hạ tầng cầu nối liên chuỗi thiếu.
2. Những vụ tấn công vào cầu nối trước đây gây thiệt hại nặng nề vẫn còn ám ảnh.

Dữ liệu vĩ mô:

Giá trị khóa tổng (TVL):

TVL của Solana tăng từ 25,12 triệu SOL đầu năm lên 30,95 triệu SOL hiện tại, cho thấy gần gấp đôi mức tăng trưởng, giá trị theo USD cũng thể hiện xu hướng tăng liên tục.

Vận tốc DeFi (tỷ lệ sử dụng TVL):

Được đo bằng khối lượng giao dịch trên mỗi đô la TVL, vận tốc DeFi phản ánh mức độ hoạt động và áp dụng của chuỗi, thuyết phục hơn so với việc chỉ xem xét TVL đơn thuần.
Trong 7 ngày qua, tỷ lệ vận tốc DeFi của Solana đạt 0,71, nghĩa là cứ mỗi 1 USD thanh khoản thì khối lượng giao dịch hàng tuần gần đạt 0,71 USD. So với các chuỗi khác như Arbitrum, Binance, Base, Optimism và Ethereum, Solana đạt tỷ lệ sử dụng TVL cao nhất trong cả 24 giờ và 7 ngày qua.

Khối lượng giao dịch hàng ngày:

Trong năm nay, khối lượng giao dịch hàng ngày trên Solana tương đối ổn định, trong đó giao dịch biểu quyết tăng nhẹ.
Giao dịch bao gồm giao dịch biểu quyết và không biểu quyết, trong đó giao dịch biểu quyết liên quan đến tài khoản biểu quyết của các validator.

Mức độ phi tập trung:

Đa dạng client:
- Bên cạnh Solana Labs, hiện có hơn 4 client xác thực khác đang được phát triển, với xu hướng sử dụng Jito-Solana Client tăng mạnh, chiếm gần một phần ba tổng số.
Theo khu vực:
- Toàn cầu hiện có 2.919 nút trải rộng ở 31 quốc gia và 211 thành phố, Mỹ dẫn đầu, tiếp theo là Đức, Canada và Lithuania. Mỹ sở hữu 1.370 nút, chiếm gần một nửa tổng số.
Hệ số Nakamoto:
- Giải thích: Hệ số Nakamoto là chỉ số đo lường mức độ phi tập trung của mạng blockchain.
- Chỉ số này được tính bằng số lượng thực thể độc lập tối thiểu có thể kiểm soát hoặc đóng cửa mạng. Cụ thể, nó đánh giá khả năng chống lại điểm lỗi đơn của mạng blockchain. Trong lý tưởng, một mạng cao độ phi tập trung sẽ có hệ số Nakamoto cao vì không thực thể nào hoặc nhóm nhỏ nào có thể kiểm soát mạng.
- Hệ số Nakamoto của Solana trong năm qua duy trì ổn định ở mức 30-31%, tuy nhiên cần lưu ý rằng Quỹ Solana nắm giữ khoảng 20% cổ phần và ủy thác cho các validator quy mô nhỏ đến trung bình.

Chất xúc tác / Động lực / Rủi ro

Bán SOL từ Alameda / FTX:
- Tài sản lớn nhất mà FTX nắm giữ là SOL, hơn 71,8 triệu SOL, trị giá khoảng 1,16 tỷ USD, chiếm khoảng 17% nguồn cung lưu hành và 13% tổng nguồn cung của SOL.
- Tổng tài sản của FTX và Alameda trị giá khoảng 1,3 tỷ USD, bao gồm SOL, BTC, ETH, APT, v.v.
- Tổng SOL trong ví nóng: 6,98 triệu SOL, chia theo ba địa chỉ sau
- Ví stake: chủ yếu gồm 3 ví, tổng số dư tài khoản stake là 61 triệu SOL, trong đó 52 triệu SOL bị khóa, thêm 3,8 triệu SOL chưa khóa.
  - Địa chỉ xem tại: https://twitter.com/solanobahn/status/1696270047491277143
- Galaxy Digital chịu trách nhiệm xử lý việc bán tài sản của Alameda / FTX, nhưng thời gian cụ thể chưa rõ, giới hạn bán hàng tuần là 100 triệu USD để hạn chế biến động giá.
Điểm nổi bật của hệ sinh thái:
- Tháng 9/2023, Visa triển khai thanh toán USDC trên Solana, một bước tiến quan trọng cho kiến trúc thanh toán và các trường hợp sử dụng khác giữa blockchain công cộng và các tổ chức tài chính trong tương lai.
- Tháng 9/2023, người sáng lập MakerDAO cân nhắc sử dụng SVM của Solana làm chuỗi gốc mới cho Maker, một phần trong kế hoạch nâng cấp "Endgame", dự kiến kéo dài 2-3 năm, chia làm 5 giai đoạn.
- Tháng 8/2023, Solana Pay tích hợp với Shopify.
- Tháng 6/2023, Tensor NFT ra mắt thị trường NFT nén và chiếm đa phần thị phần NFT trên Solana, Tensor và Magic Eden gần như chiếm 90% khối lượng giao dịch NFT trên Solana.
- Từ tháng 4/2023, ví Backpack trên Solana được áp dụng rộng rãi nhờ trải nghiệm mượt mà hơn với hạ tầng ví. Backpack còn tích hợp nhiều plugin như Jito Staking, Solend và Drift Protocol, cùng các trò chơi cho phép người dùng tương tác trực tiếp trên giao diện ví.
Phát triển và quan hệ đối tác

Công nghệ nén trạng thái của Solana:
- Nén trạng thái là một giải pháp trên chuỗi giúp giảm đáng kể chi phí lưu trữ, bằng cách lưu trữ phần lớn dữ liệu (ví dụ dữ liệu NFT) ngoài chuỗi, trong khi vẫn giữ lại "dấu vết" của chúng trên chuỗi (sử dụng Merkle Trees). Cấu trúc dữ liệu thân thiện với nén này cho phép nhà phát triển lưu trữ dữ liệu nhỏ trên chuỗi và cập nhật trực tiếp trong sổ cái Solana, giảm lượng dữ liệu lưu trữ nhưng vẫn giữ nguyên lớp nền tảng cơ bản của Solana.
- So sánh chi phí đúc NFT, với công nghệ nén trạng thái, chi phí đúc 1 triệu NFT giảm từ 253.000 USD xuống còn 113 USD, trong khi trên Ethereum và Polygon lần lượt là 33,6 triệu USD và 32.800 USD.
- Công nghệ nén trạng thái giúp Solana đạt lợi thế vượt trội trong lĩnh vực nén, giảm mạnh chi phí đúc và giao dịch NFT trong hệ sinh thái.

Các ví dụ sử dụng công nghệ nén trạng thái:
- DRiP: Gần đây đạt mốc đúc NFT Solana thứ 1 triệu, trở thành bộ sưu tập NFT lớn nhất trên mọi chuỗi. DRiP cung cấp NFT miễn phí hàng tuần cho người dùng, quy mô lớn này chỉ khả thi nhờ công nghệ nén trạng thái của Solana.
- Mad Lads: Là bộ sưu tập xNFT (NFT thực thi được) đầu tiên, chuẩn token mới cho phép mã hóa token. xNFT có thể đại diện cho một dApp và người dùng có thể truy cập trực tiếp từ ví. NFT Mad Lads ban đầu được đúc và quản lý trên ví và nền tảng Backpack, nơi cũng cung cấp môi trường thực thi cho xNFT.
- Crossmint: Là hạ tầng NFT giúp nhà phát triển xây dựng ứng dụng NFT một cách liền mạch.
- Dialect: Là nền tảng nhắn tin tận dụng khả năng nén của Solana, cho phép người sáng tạo đúc và phân phối NFT cho người dùng. Việc áp dụng nén trạng thái giúp giảm chi phí hạ tầng (ví dụ trang bị và lưu trữ NFT, chi phí hàng hóa) xuống mức gần như không đáng kể.

Narrative DePIN:
- DePIN hưởng lợi từ công nghệ nén trạng thái của Solana, ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như bản đồ, năng lượng, logistics, tạo cơ hội tương tự kinh tế gig hiện nay. Kuleen Nimkar, người đứng đầu mảng dePIN tại Quỹ Solana, cho biết người dùng có thể kiếm thêm thu nhập bằng cách đóng góp phần cứng cho các giao thức dePIN.
- Mạng Helium:
  - Helium sử dụng công nghệ nén trạng thái của Solana để đúc hotspot dưới dạng NFT, giảm chi phí. Helium là ví dụ đầu tiên về doanh nghiệp DePIN, hợp tác với Hivemapper để xác minh vị trí của từng tài xế.
- Hivemapper:
  - Bằng cách phân phối camera phần cứng, Hivemapper xây dựng mạng lưới lập bản đồ phi tập trung, thưởng token cho các tài xế lắp "camera bảng điều khiển" và thu thập dữ liệu bản đồ khi họ lái xe.
- Mạng Render:
  - Render Network mở rộng từ Polygon sang blockchain Solana, cho phép cá nhân đóng góp sức mạnh GPU chưa sử dụng để hỗ trợ kết xuất đồ họa chuyển động và hiệu ứng hình ảnh.

Giao thức QUIC:
- QUIC là giao thức truyền tải thay thế UDP (giao thức dữ liệu người dùng), nhằm mục đích giao tiếp nhanh và bất đồng bộ, đồng thời có các đặc tính kiểm soát phiên và luồng giống TCP (giao thức điều khiển truyền tải).
- Sau khi áp dụng QUIC, Solana đã giải quyết các vấn đề tạm ngừng mạng trước đây và đạt thời gian hoạt động 100% trong năm qua. QUIC cung cấp kiểm soát tốt hơn đối với luồng dữ liệu, ngăn chặn vấn đề spam mạng, tối ưu hóa việc thu thập dữ liệu và tăng cường kiểm soát lưu lượng mạng.

Thị trường phí nội bộ:
- Thị trường phí nội bộ là cấu trúc phí mới trên mạng Solana, cho phép người dùng gửi phí ưu tiên cho validator để giao dịch được xử lý nhanh hơn, giải quyết tình trạng tắc nghẽn mạng do việc gửi hàng loạt giao dịch nhằm đảm bảo ưu tiên trước đây.
- Bằng cách giới thiệu phí ưu tiên và điều chỉnh phí động theo loại giao dịch, Solana nâng cao hiệu quả mạng và chi phí hoạt động kinh tế. Ví dụ, trong đợt phát hành NFT hoặc sự kiện DeFi, phí ưu tiên có thể điều chỉnh động để phản ánh nhu cầu xử lý khác nhau, từ đó giảm chi phí giao dịch rác và tối ưu phân bổ tài nguyên mạng.

Staking linh hoạt trên Solana:

So sánh giữa Ethereum và Solana:
- So với gần 20,22 tỷ USD giá trị staking linh hoạt trên Ethereum, Solana chỉ có khoảng 3-4% lượng SOL được staking linh hoạt, cho thấy dư địa tăng trưởng lớn.
- Mức độ rủi ro tương đương nhưng lợi nhuận khác biệt: Với mức rủi ro gần giống nhau, lợi nhuận staking trên Solana gần gấp đôi Ethereum.
Tình trạng hiện tại của staking linh hoạt:
- Tổng cộng 295,7 triệu SOL đang được stake trên mạng, nhưng việc sử dụng sản phẩm phái sinh staking linh hoạt vẫn còn rất hạn chế.
- Trong sự kiện FTX, TVL của staking linh hoạt giảm từ đỉnh 12,8 triệu SOL xuống mức thấp 5 triệu SOL, nhưng sau đó đã phục hồi hoàn toàn, trở về mức trước FTX (khoảng hơn 12 triệu SOL).
Sự xuất hiện của các giao thức staking linh hoạt mới:
- Jito là nhà cung cấp dịch vụ staking mới ra mắt gần đây, kể từ cuối tháng 11 năm ngoái đã tích lũy TVL hơn 44,86 triệu USD (2,3 triệu SOL). Đồng thời, các trường hợp sử dụng DeFi và LSD liên chuỗi cũng tăng mạnh.
Các giao thức staking linh hoạt chính:
- Marinade Finance vẫn chiếm phần lớn thị phần staking linh hoạt trên Solana, với hơn 5,47 triệu SOL được stake, tiếp the