Bỏ qua các blockchain công cộng và CEX, Crypto Native nghĩa là gì?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bỏ qua các blockchain công cộng và CEX, Crypto Native nghĩa là gì?
Trong bữa tiệc dòng chảy vốn này, thật sự định nghĩa bản thân Native cũng không thể định nghĩa được.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Boo@Foresight X
Ngành crypto thoắt cái đã 14 năm, đây là một sân khấu lịch sử mới, nơi người này vừa dứt lời thì người kia lên sân khấu, mỗi chu kỳ đều có những gã khổng lồ sụp đổ và những nhân vật mới lên ngôi. Sống giữa dòng chảy đó, ta không khỏi tự hỏi điều gì là bất biến? Có lẽ chính những quy luật bất biến ấy, sau khi được tích tụ qua thời gian, đã hình thành nên từ khóa thịnh hành ngày nay là 「Crypto Native」. Thuật ngữ này rất phổ biến ở thị trường sơ cấp, thường được dùng làm lý do để từ chối một dự án. Nhưng rốt cuộc, thế nào là crypto native?
Có kinh nghiệm Web3 không đồng nghĩa với Crypto Native. Chu kỳ mới về cơ bản là thời đại của những gương mặt mới. Chỉ xét riêng chu kỳ này, chúng ta đã trải qua lần lượt các giai đoạn theo từng câu chuyện kể: DeFi summer → Polkadot summer → Gamefi summer → NFT summer → Solana Summer → Alt L1 summer → Mass adoption summer → LSD summer.
Tính chính thống cũng không đồng nghĩa với Crypto Native. Câu chuyện xoay quanh V神 như trung tâm đảng ủy ngày càng bị giới hạn, dẫn đến sự bùng nổ của L2 summer và LSD summer. Tuy nhiên, tính chính thống này dù sao cũng không thể mãi mãi chiếm vị trí trung tâm trong câu chuyện dài hạn. Không ai thật sự có thể trở thành thần thánh, ngoại trừ Satoshi Nakamoto.
Nói cho cùng, đợt tăng trưởng mạnh của thị trường crypto là hệ quả tràn ra của thanh khoản đô la Mỹ. Bản chất "native" không tự tạo ra yếu tố bên ngoài. Dòng tiền nóng từ USD đổ vào crypto, dòng tiền nóng từ BTC chảy sang ETH, từ ETH lan sang hệ sinh thái DeFi/NFT, rồi từ ngành lại đổ dồn về các Alt L1/L2. Khi thị trường gấu xuất hiện, tất cả lại rút về BTC, lượng stablecoin đô la Mỹ phát sinh từ bên ngoài cũng giảm mạnh ngay lập tức. Cứ như vậy, vòng tuần hoàn này lặp đi lặp lại không ngừng. Trong bữa tiệc lưu chuyển dòng tiền này, thật sự khó mà định nghĩa rõ ràng "bản chất native" là gì. Tiền và người cứ thế tuần hoàn theo từng chu kỳ, không bao giờ ngừng nghỉ, và các trung gian thúc đẩy dòng chảy — CEX — ngày càng trở nên khổng lồ. Theo tôi, CEX chính là biểu hiện của Crypto Native.
Bỏ qua các blockchain nền tảng và CEX, nếu trở về ứng dụng, vậy Crypto Native thực sự nghĩa là gì?
Mở đầu bằng vài ý kiến khiêm tốn, lấy lịch sử làm gương, tôi xin liệt kê ba đặc điểm mà tôi cho là thể hiện rõ nhất tinh thần Crypto Native:
Số 1: Khả năng và dũng khí xây dựng cộng đồng từ dưới lên.
Điều này không liên quan nhiều đến kinh nghiệm crypto. Nhiều founder của các dự án web3 hàng đầu trước đó chẳng có kinh nghiệm gì liên quan cả. Adam của Uniswap là kỹ sư cơ khí, hai nhà sáng lập Crypto Punk là kỹ sư máy tính truyền thống, founder của Solana là kỹ sư điện tử, Jerry của StepN trước đây làm kiến trúc, v.v. Gió nổi từ khe hở cỏ rêu, nhìn lại các founder quá khứ, họ thường khởi nghiệp trong cảnh nhỏ bé, nhưng lại có sự kiên cường phi thường, từng bước xây dựng cộng đồng.
-
Xây dựng cộng đồng từ dưới lên đòi hỏi dũng khí, quyết đoán, cần sự bền bỉ và kiên trì, cần niềm yêu thích và niềm tin. Tất cả những điều này không liên quan gì đến kinh nghiệm hay bối cảnh.
-
Ví dụ tiêu cực: Chuyển đổi trực tiếp người dùng và mô hình kinh doanh từ web2 sang; các dự án được khởi động hoành tráng bởi các công ty lớn trong web3, thường bắt đầu cao rồi đi xuống thấp là kịch bản dễ xảy ra; chạy theo câu chuyện của VC, biến vấn đề đơn giản thành phức tạp và trừu tượng hóa.
Số 2: Khả năng nhanh chóng cập nhật sản phẩm theo nhu cầu người dùng.
Một cộng đồng hình thành chậm rãi rồi đột ngột bùng nổ theo cấp số nhân, thường là một bước nhảy đột biến, và nền tảng cho bước nhảy này chính là sản phẩm. Nhu cầu người dùng và việc cải tiến sản phẩm diễn ra song song, liên tục cập nhật, thậm chí chỉ khi đạt đến ngưỡng người dùng nhất định thì nhu cầu sản phẩm mới thực sự xác định được. Cần dám launch token và tung ra những sản phẩm thô sơ, sơ sài, trong phản hồi thực tế và kết nối với cộng đồng, nhu cầu có thể được tạo ra, hoặc những nhu cầu chưa được đáp ứng trước đó có thể được khai thác.
-
Graph và Chainlink, với tư cách là hạ tầng thành công của chu kỳ trước, đã dám đưa Tokenomic vào, phi tập trung hóa và mạng lưới hóa dịch vụ phía cung, từ đó khai phá và đáp ứng nhu cầu mới. Sushiswap với vụ tấn công hút máu (vampire attack), StepN với token đào GST, Lybra trong mùa LSD, đều hỗ trợ giao dịch token ngay từ giai đoạn đầu ra mắt sản phẩm.
-
Sự thỏa hiệp: Bỏ việc xây dựng cộng đồng hướng tới người dùng cuối (to C) hoặc xây dựng nút mạng, bỏ Tokenomic, chỉ tập trung vào các nhu cầu đã có từ chu kỳ trước, làm dịch vụ SaaS nặng về BD.
Số 3: Hiểu về dòng tiền (Ponzi), tôn trọng dòng tiền.
Dù bạn có thừa nhận crypto hay không, hãy nhìn xung quanh, tại thời điểm 2023, ngoài crypto, còn ngành nào nữa mang hiệu ứng tái phân phối tài sản? Còn ngành nào khác nữa nơi anh hùng không cần xuất thân? Chúng ta cần tôn trọng dòng chảy của tiền, hiểu được vai trò của mô hình Ponzi trong việc tái phân phối tài sản. Nếu mô hình Ponzi sụp đổ thì sao? Sự sụp đổ là để chuẩn bị cho một thời kỳ phồn vinh và bong bóng lớn hơn tiếp theo. Cứ như vậy tuần hoàn, đây là quy luật tất yếu của chu kỳ lịch sử.
-
DeFi: GMX trải qua sáu lần lặp lại kiểu Ponzi, đổi sàn vài lần, mới có được cục diện như hiện nay; GNS phiên bản v2 quay trở lại mô hình pool đậm chất degen, giảm bớt sự kiêu ngạo của giới tài chính tinh hoa ban đầu; từ YFI đến cuộc chiến Curve rồi tới RDNT, tinh thần DeFi Native nằm ở sự dám thử nghiệm mạnh dạn với token.
-
GameFi/NFT: Axie, StepN, Opensea đều khởi đầu từ lúc nhỏ bé, không phải ngay lập tức thành công theo kiểu Ponzi, đội ngũ ban đầu đều là nhóm nghiệp dư. Nếu nói về tinh thần Crypto Native, đơn giản chỉ là bước từng bước, kiên trì chịu đựng bằng ý chí cho đến ngày thành công.
-
Ví dụ tiêu cực: Dùng trải nghiệm người dùng, thời gian giữ chân người dùng, doanh thu giao thức của web2 làm chỉ số then chốt cho sản phẩm.
Native hay không native, cuối cùng vẫn phải xem ai là nhân vật chính trên sân khấu. Là người trong nghề, chúng ta cần dám đối mặt với cộng đồng, dám tạo ra nhu cầu mới trong cộng đồng; cần đón nhận các mô hình sản phẩm mới và chào đón những máu mới. Lịch sử cuộn trào tiến về phía trước, như Mao Chủ tịch từng nói: “Viễn vọng ngàn năm trước, Ngụy Vũ vung roi.” Chúng ta cần cảnh giác với kinh nghiệm crypto quá khứ, những gì ta làm rốt cuộc cũng chỉ là hạt cát giữa biển cả, chẳng đáng nhắc tới.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Foresight Ventures
