Sui: Chuỗi công cộng mới do a16z dẫn đầu đầu tư và được tạo bởi cha đẻ của ngôn ngữ lập trình Move có gì khác biệt?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sui: Chuỗi công cộng mới do a16z dẫn đầu đầu tư và được tạo bởi cha đẻ của ngôn ngữ lập trình Move có gì khác biệt?
Liệu Sui và Aptos có thể đứng trên vai Facebook để khai mở một kỷ nguyên Web3 hay không, hãy cùng chờ xem!
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Zheng Zheng, TechFlow
Sui giống như Aptos, đều là các dự án blockchain Web3 được thành lập bởi những người từng làm việc tại Facebook. Một công ty Web2 lâu đời như Facebook gần đây đã chứng kiến làn sóng nhân tài liên tục ra đi để khởi nghiệp. Liệu "một con cá voi chết có thể nuôi sống cả vạn sinh vật"? Những đội ngũ sáng lập này khi tách ra có phải sẽ "tập thì thành lửa, tan thì thành sao trời"? Hôm nay hãy cùng tìm hiểu về dự án blockchain Sui (phát âm của Sui giống từ "sweet" nhưng không có âm 't', nghe có vẻ cũng khá ngọt ngào đúng không?)
Lời mở đầu - Hai vì sao song sinh Move được ươm mầm từ Facebook
Trong bài viết trước, chúng tôi đã giới thiệu về dự án blockchain Aptos do các cựu thành viên nhóm stablecoin Diem của Meta (trước đây là Facebook) sáng lập. Hôm nay, hãy cùng xem xét dự án blockchain Sui, cũng do các cựu thành viên của Meta thành lập, có điểm gì khác biệt? (Bài viết giới thiệu dự án Aptos)
Sui là dự án blockchain thuộc công ty Mysten Labs, được công bố hoàn tất vòng gọi vốn Series A 36 triệu USD vào tháng 12 năm 2021, với sự dẫn dắt từ a16z và các nhà đầu tư tham gia gồm Coinbase Ventures, NFX, Slow Ventures, Scribble Ventures, Samsung NEXT, Lux Capital... Hiện tại, dự án đang tìm kiếm thêm ít nhất 200 triệu USD trong vòng Series B với định giá 2 tỷ USD, do FTX Ventures dẫn dắt. Dự án hiện đã huy động được 140 triệu USD trong vòng gọi vốn này.
Hoàn cảnh ra đời của dự án
● Sui là một blockchain lớp 1 có khả năng mở rộng theo chiều ngang, hỗ trợ phát triển ứng dụng quy mô lớn với tốc độ cực nhanh và chi phí thấp.
● Đội ngũ sáng lập xuất sắc: Năm đồng sáng lập của Sui đều là những chuyên gia hàng đầu từng làm việc tại Facebook, ví dụ như Kostas Chalkias – chuyên gia về mật mã học, Sam Blackshear (CTO của Sui) – cha đẻ thực tế của ngôn ngữ lập trình Move.
● Gia nhập Web3 để thay đổi thế giới: Bị hạn chế bởi chủ nghĩa bảo thủ và áp lực quản lý tại các tập đoàn Web2 lớn (Meta), các nhà sáng lập Sui cảm thấy sức sáng tạo và trí tưởng tượng của họ bị kìm hãm vô hình trong thời gian làm việc tại Meta. Vì vậy, để hiện thực hóa giấc mơ, họ quyết định toàn tâm toàn ý chuyển sang Web3.
Đặc điểm nổi bật của dự án
● Ngôn ngữ Move biến thể: Giống như Aptos, Sui kế thừa di sản từ dự án Diem và cũng được xây dựng bằng ngôn ngữ Move. Vì vậy, hai dự án này thường được gọi là "hai vì sao song sinh" của hệ sinh thái Move, cùng nhau phát triển ngôn ngữ lập trình này. So với Solidity trên Ethereum, Move mang lại tính an toàn và đáng tin cậy cao hơn. Sui đã cải tiến ngôn ngữ Move theo hướng lấy đối tượng làm trung tâm, hỗ trợ lập trình hướng đối tượng.
● Xử lý song song (đột phá về thiết kế hệ thống): Phần lớn giao dịch trên chuỗi không cạnh tranh tài nguyên với nhau (ví dụ: hai giao dịch cùng tác động đến một NFT). Với thiết kế blockchain hiện tại (như ETH), cần đạt được sự đồng thuận giữa tất cả các nút về danh sách giao dịch tổng thể, gây ra lãng phí tính toán nghiêm trọng. Sui sử dụng cơ chế xử lý giao dịch song song để vượt qua giới hạn này, tăng đáng kể thông lượng xử lý giao dịch (TPS).
● Khả năng mở rộng (xử lý tức thời): Kiến trúc của Sui có thể nâng cao tốc độ xử lý giao dịch của nút bằng cách tăng tài nguyên máy móc. Trong một thử nghiệm ngày 19/03/2022, một nút Sui chưa tối ưu chạy trên MacBook Pro M1 8 lõi có thể thực thi và xác nhận 120.000 giao dịch mỗi giây (TPS). Tốc độ truyền tải tỷ lệ tuyến tính với số lượng lõi (cùng máy đó ở cấu hình 1 lõi xử lý được 25.000 TPS). Do đó, về mặt lý thuyết, Sui có thể mở rộng vô hạn dung lượng mạng (TPS), từ đó đạt được khả năng thanh toán tức thời, cung cấp nền tảng mạng mạnh mẽ cho việc chuyển dịch các ứng dụng Web2 lên Web3.
● Không cần đồng thuận toàn mạng (bỏ qua đồng thuận): Theo thiết kế kiến trúc của Sui, một giao dịch chỉ cần được xác thực bởi 67% các nút là có thể hoàn tất, chứ không cần sự xác nhận của toàn bộ nút mạng, nhờ đó tăng tốc độ xử lý giao dịch đáng kể.
● Giao dịch meta (ủy quyền trả gas): Nhóm phát triển Sui hiện đang xây dựng một tính năng thú vị: người khởi tạo giao dịch (người ủy thác) có thể ủy quyền cho người khác trả phí gas, tránh tình trạng tài khoản hết gas. Người đảm nhận vai trò trả gas có thể trở thành đại lý, thu lợi nhuận bằng cách yêu cầu người ủy thác xem quảng cáo hoặc nội dung khác. Tất nhiên, người ủy thác cũng có thể trả phí gas cho đại lý thông qua phương thức ngoài chuỗi.
Kinh tế học token
● Tài sản gốc của Sui được gọi là SUI: Tổng nguồn cung tối đa của SUI là 10.000.000.000 (10 tỷ token). Một phần nguồn cung SUI sẽ lưu hành ngay khi mainnet ra mắt, phần còn lại sẽ được phân phối dần trong vài năm tới hoặc dùng làm phần thưởng staking trong tương lai.
● Trong mô hình kinh tế của Sui có 4 vai trò chính:
Người dùng: Sử dụng blockchain Sui để thực hiện giao dịch, tạo và chuyển tài sản kỹ thuật số, hoặc tương tác với hợp đồng thông minh.
Người nắm giữ token SUI: Có thể chọn ủy quyền token của mình cho các validator và tham gia vào cơ chế Proof-of-Stake (POS). Chủ sở hữu SUI cũng có quyền tham gia quản trị Sui.
Validator (Nút xác thực): Thực hiện xử lý và thực thi giao dịch trên blockchain Sui.
Quỹ lưu trữ: Dùng để bù đắp chi phí lưu trữ dữ liệu cho các validator trên chuỗi.
● Mô hình định giá gas:
Một điểm đặc biệt trong cơ chế gas của Sui là người dùng Sui thanh toán riêng biệt cho phí thực thi và phí lưu trữ. Giá gas thực thi được xác định thông qua một quy trình ba bước lặp lại trong từng "kỳ" Sui (mỗi kỳ kéo dài hơn 24 giờ, gọi là một kỷ nguyên). Giá gas lưu trữ được đặt bên ngoài thông qua đề xuất quản trị, mục tiêu là phản ánh chi phí đô la Mỹ thực tế cho việc lưu trữ dữ liệu.
Dưới đây là mô tả ngắn gọn về cơ chế xác định giá gas thực thi trong mỗi kỷ nguyên:
Đầu mỗi kỷ nguyên, mỗi validator phải nộp một báo giá gas (tức là mức giá gas thấp nhất mà họ sẵn sàng xử lý giao dịch). Sui sẽ chọn mức giá tại vị trí 2/3 trong danh sách báo giá tổng hợp làm giá gas tham chiếu cho kỷ nguyên đó. Ví dụ: nếu có 100 validator nộp báo giá, sau khi sắp xếp từ thấp đến cao, báo giá của validator thứ 67 sẽ là giá tham chiếu cho kỷ nguyên.
Khi người dùng gửi giao dịch, họ có thể căn cứ vào giá tham chiếu này để đặt giá gas. Tuy nhiên, do thói quen người dùng khác nhau và biến động mạng lưới, giá gas thực tế cuối cùng có thể chênh lệch nhẹ so với giá tham chiếu.
Cuối mỗi kỷ nguyên, sẽ phân bổ phần thưởng dựa trên giá gas thực tế mà mỗi validator xử lý. Các validator nộp báo giá thấp (thấp hơn giá tham chiếu) hoặc xử lý giao dịch với giá gas thực tế cao hơn báo giá của họ sẽ nhận được phần thưởng cao hơn. Ngược lại, các validator nộp báo giá cao (cao hơn giá tham chiếu) hoặc xử lý giao dịch với giá gas thực tế thấp hơn báo giá sẽ bị giảm phần thưởng.
Do đó, cơ chế này một là khuyến khích validator hạ thấp báo giá gas, hai là cung cấp mức giá tham chiếu giúp người dùng dễ dàng lựa chọn, đảm bảo rằng các giao dịch đặt gas gần mức tham chiếu sẽ được xử lý kịp thời.
● Quỹ lưu trữ:
Một đặc điểm then chốt của Sui là khả năng xử lý lượng dữ liệu trên chuỗi không giới hạn, nhưng điều này đòi hỏi tài nguyên lưu trữ lớn. Do đó, mỗi khi thực hiện giao dịch, người dùng phải trả một khoản phí lưu trữ ngay lập tức vào quỹ lưu trữ. Quỹ này dùng tiền đó để thưởng cho các validator trong tương lai, vì các validator này cũng chịu chi phí lưu trữ dữ liệu của người dùng hiện tại (do họ phải lưu toàn bộ sổ cái). Khi nhu cầu lưu trữ trên chuỗi cao, các validator nhận được phần thưởng bổ sung lớn để bù chi phí. Khi nhu cầu thấp, ngược lại.
Về lâu dài, khi chi phí lưu trữ giảm nhờ tiến bộ công nghệ và giá token SUI thay đổi, các đề xuất quản trị sẽ cập nhật giá gas lưu trữ để phản ánh mức giá mục tiêu mới.
Mô hình lưu trữ của Sui bao gồm một "tùy chọn xóa": Khi người dùng xóa dữ liệu đã lưu trữ trước đó trên chuỗi (ví dụ: metadata của NFT), họ có thể nhận lại một phần phí lưu trữ (tức là hoàn trả một phần từ phí gas lưu trữ đã trả trước đó, vì dữ liệu của họ không còn cần lưu trữ nữa).
● Mô hình ủy quyền POS:
Người nắm giữ SUI có thể ủy quyền SUI của mình cho các validator để staking và nhận phần thưởng tương ứng vào cuối mỗi kỷ nguyên.
Phần thưởng tổng thể mà validator nhận được tỷ lệ thuận với lượng SUI được staking, vì nó quyết định tỷ lệ biểu quyết của mỗi validator trong xử lý giao dịch. Mỗi giao dịch Sui chỉ cần 2/3 số validator xử lý theo tỷ lệ cổ phần. Do đó, validator nào có lượng staking càng lớn thì càng có nhiều cổ phần, xử lý được nhiều giao dịch hơn và nhận nhiều phần thưởng hơn. Đồng thời, khi tính tổng phần thưởng, Sui cũng phân bổ cho quỹ lưu trữ, nên các validator sẽ nhận được phần thưởng staking cao hơn so với người ủy quyền.
Hơn nữa, trước mỗi kỷ nguyên, người nắm giữ SUI có thể tự do lựa chọn validator để staking. Những validator xử lý nhanh sẽ xử lý nhiều giao dịch hơn, nhận được nhiều phần thưởng gas thực thi hơn, do đó người nắm giữ càng muốn chọn họ để staking, từ đó nâng cao chất lượng tổng thể của hệ thống validator Sui.
Xây dựng hệ sinh thái Sui
● Lĩnh vực mục tiêu: Hiện tại, nhóm Sui hy vọng dự án sẽ được ứng dụng tốt trong bốn lĩnh vực: game, DeFi, thương mại và mạng xã hội. Cả bốn lĩnh vực này đều tận dụng tối đa thông lượng cao và độ trễ thấp của Sui để mang lại trải nghiệm người dùng tốt nhất. Game và ứng dụng xã hội xây dựng trên Sui có lợi thế độc đáo: game có thể tận dụng tính an toàn và biểu đạt mạnh mẽ của Move cho hình ảnh kỹ thuật số; ứng dụng mạng xã hội có thể tận dụng mô hình kinh tế lưu trữ dữ liệu của Sui để lưu trực tiếp mọi dữ liệu lên chuỗi.
● Sui Monstars: Một mini-game do chính Sui phát triển nhằm giới thiệu việc phát triển game trên nền tảng Sui. Trong Sui Monstar, người dùng có thể bắt những thú cưng đáng yêu và quan sát chúng tương tác khi bạn cho ăn. Những thú cưng, nông trại và phụ kiện của bạn đều là NFT trên chuỗi. Trong quá trình chơi, các thuộc tính như sức khỏe, tình cảm và phụ kiện của thú cưng sẽ được cập nhật thời gian thực. (Người hâm mộ quan tâm có thể thử tại liên kết này)
Mạng thử nghiệm có thưởng
Sui chính thức thông báo sẽ khởi động mạng thử nghiệm có thưởng vào tháng 8. Hoạt động thử nghiệm Sui được tổ chức thành các "làn sóng" liên tiếp, mỗi làn sóng gồm hai thử thách: “sink” (thử thách vận hành) và “swim” (thử thách phát triển trên Sui dùng ngôn ngữ Move).
● Làn sóng 1 - Mạng lưới
-
Sink: Một mạng Sui công cộng đa thực thể lần đầu tiên được kết nối. Thử thách này kiểm tra khả năng tạo mạng phân tán (distributed genesis), cấu hình validator, phối hợp vận hành và các hoạt động mạng cơ bản của Sui.
-
Swim: Cơ hội đầu tiên cho các nhà phát triển Sui triển khai ứng dụng trên mạng thử nghiệm. Sui sẽ sớm công bố chi tiết thử thách này; hiện tại, Sui chỉ đưa ra một manh mối bí ẩn: Capybaras (loài hải ly Nam Mỹ)!
● Làn sóng 2 - Staking
-
Sink: Cơ chế POS được bảo vệ thông qua loạt cơ chế khuyến khích liên quan đến mọi bên liên quan đến Sui. Bất kỳ cá nhân nào cũng có thể tích lũy đủ token SUI và tham gia cơ chế DPoS của Sui như một validator. Trong làn sóng này, Sui nhằm mục đích kiểm tra thiết kế và triển khai mô hình kinh tế then chốt của dự án.
-
Swim: Một thử thách tập trung vào việc xây dựng và triển khai các ứng dụng tài chính, đặc biệt là các sản phẩm phái sinh staking và cơ sở hạ tầng DeFi.
● Làn sóng 3 - Cập nhật
-
Sink: Vận hành một mạng lưới ổn định, an toàn với thông lượng cao không hề đơn giản. Làn sóng này sẽ kiểm tra các nhà vận hành Sui khi họ xử lý các hoạt động then chốt như thay đổi tập hợp validator, cập nhật phần mềm và khả năng phản hồi sự cố.
-
Swim: Sui sắp công bố thử thách liên quan đến cuộc thi hackathon Move trong Tuần lễ Khoa học Blockchain
Facebook - Fairchild Semiconductor thời hiện đại?
● Fairchild Semiconductor - Cái nôi của Thung lũng Silicon: Năm 1956, William Shockley đoạt giải Nobel Vật lý nhờ phát minh ra transistor, khiến phòng thí nghiệm bán dẫn Shockley nổi tiếng toàn cầu. Tuy nhiên, do Shockley quá câu nệ kỹ thuật và thiếu tin tưởng下属, tám nhân tài trẻ tuổi đã rời đi, bị ông gọi là "Tám kẻ phản bội". Tám thiên tài này, dưới sự hỗ trợ của một chủ tiệm chụp ảnh, đã thành lập công ty Fairchild Semiconductor. Khi doanh thu Fairchild tăng vọt, khủng hoảng cũng đến: lợi nhuận liên tục bị chuyển sang công ty chụp ảnh của ông chủ, khiến nhiều thành viên cốt cán bất mãn và lần lượt ra đi khởi nghiệp, thành lập các công ty vĩ đại như Intel, AMD, gần như thống trị ngành bán dẫn sau này, mở ra thời đại rực rỡ cho Thung lũng Silicon.
● Facebook - Bế tắc Metaverse: Từ sự kiện Libra (stablecoin mà Facebook dự định phát hành) gây chấn động năm 2019, đến việc thu hẹp quy mô và đổi tên thành Diem, rồi giải tán nhóm Diem đầu năm nay, con đường metaverse của Facebook đầy chông gai. Gần đây, Mark Zuckerberg (người sáng lập Facebook) thậm chí đã đưa ra "cảnh báo sa thải" cho nhân viên. Một công ty Web2 có quy mô người dùng toàn cầu rơi vào tình cảnh này khiến người ta không khỏi xót xa.
● Facebook - Fairchild Semiconductor thời hiện đại: Bước tiến của thời đại sẽ không dừng lại vì bất kỳ cá nhân hay công ty nào. Tương lai của Facebook ra sao, lịch sử sẽ trả lời. Nhưng những dự án blockchain Web3 mới nổi như Sui, Aptos xuất phát từ Facebook có lẽ đã cho ta một câu trả lời: Thời đại có thể đã nghiêng về Web3. Liệu Facebook có trở thành Fairchild Semiconductor thời hiện đại? Liệu Sui và Aptos có thể đứng trên vai Facebook để mở ra một kỷ nguyên Web3 mới? Hãy cùng chờ xem!
Rủi ro tiềm ẩn
Kiểm soát 2/3 tổng lượng staking trên toàn mạng là có thể kiểm soát toàn bộ mạng. Nếu một validator và các công ty Web2 lớn thực hiện trợ cấp staking, ví dụ như dùng cả phần gas thực thi và gas lưu trữ thuộc về mình để phát thêm cho những người nắm giữ SUI đã ủy quyền SUI cho họ, thì sẽ thu hút lượng lớn người nắm giữ SUI ủy quyền cho validator đó, khiến validator này kiểm soát toàn mạng và có khả năng hành động ác ý. Một khi bắt đầu hành vi xấu, có thể gây thiệt hại lợi ích cho các bên tham gia khác trong mạng.
Tổng kết
Sui, như Aptos, là một đội ngũ khởi nghiệp xuất thân từ Facebook, cũng nhận được sự ủng hộ từ các quỹ VC hàng đầu như a16z, FTX. Khi làn sóng nhân tài blockchain ồ ạt rời Facebook để khởi nghiệp, liệu Facebook có trở thành Fairchild Semiconductor thời hiện đại? Hãy cùng dõi theo! Sui và Aptos, là hai "anh em" kế thừa cùng một dòng máu từ dự án Diem, cùng sử dụng ngôn ngữ Move để xây dựng, liệu có thể làm cho hệ sinh thái Move phát triển mạnh mẽ, tạo ra một hệ sinh thái blockchain toàn cầu mang lại lợi ích cho người dùng? Hãy cùng háo hức mong đợi!
Tuy nhiên, hiện tại mainnet Sui vẫn chưa ra mắt, hiệu suất thực tế có đạt như kỳ vọng hay không, hệ sinh thái có phát triển tốt đẹp hay không, vẫn cần thời gian quan sát. Còn việc kẻ xấu có thể dùng các thủ đoạn kiểm soát toàn mạng để thực hiện hành vi ác ý hay không, có lẽ cũng sẽ mở ra một câu chuyện đầy kịch tính trong tương lai!
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
